II SA/Gd 746/20

II SA/Gd 746/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Mariola Jaroszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
III OSK 2966/23 - Postanowienie NSA z 2024-02-02
III OSK 362/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-09
III OSK 5938/21 - Wyrok NSA z 2022-11-15
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 53
art. 6 ust. 2 pkt6a
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2020 r., nr [..].
Decyzja ta wydana została po rozpoznaniu wniosku skarżącej o potwierdzenie, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, że pozostawała ona bez pracy z przyczyn politycznych. W złożonym wniosku skarżąca podkreśliła, że w latach 80-tych ubiegłego wieku była zaangażowana w działalność opozycyjną i wskutek działalności opozycyjnej męża oraz swojej była represjonowana, co w konsekwencji spowodowało liczne schorzenia, na które cierpi do dnia dzisiejszego. W związku z powyższym, już w 1989 r. skarżącej przyznano rentę z tytułu II grupy inwalidzkiej bez możliwości podjęcia pracy zawodowej. W ocenie skarżącej była to represja, która trwała aż do 2003 roku.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53) oraz art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2020 r., poz. 517), Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówił potwierdzenia, że skarżąca wykonywała pracę z przyczyn politycznych w okresie od 1989 r. do 2003 r. przed dniem 31 lipca 1990 r.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że skarżąca nie dołączyła do złożonego wniosku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że pozostawała bez pracy z przyczyn politycznych. Z kolei, okoliczność posiadania prawa do świadczenia rentowego nie jest tożsama z pozostawaniem bez pracy z powodów politycznych przed dniem 31 lipca 1990 r. w rozumieniu powołanej ustawy. Również, analiza akt sprawy w przedmiocie uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych, w tym z protokołu przesłuchania skarżącej nie potwierdza, że skarżąca pozostawała bez pracy z przyczyn politycznych. Skarżąca podczas przesłuchania nie powoływała się na okoliczność pozostawania bez pracy z przyczyn politycznych.
We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżąca wskazała, że organ nie wystąpił do żadnej instytucji w celu zdobycia dowodów i nie sięga do własnego archiwum, w którym posiada decyzję z dnia 9 marca 2018 r., którą odmówiono skarżącej statusu działacza opozycji, a która została uchylona przez tut. Sąd wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 301/18. Skarżąca wskazała także, że decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. potwierdzono jej status działacza opozycji antykomunistycznej.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, dodatkowo podkreślając, że skarżąca w swoim wniosku powołała się na przedział czasowy pozostawania bez pracy z powodów politycznych, który w znacznej części nie został uwzględniony postanowieniami ustawy (od 1989 r. do 2003 r.).
W piśmie procesowym z dnia 14 września 2020 r. skarżąca podtrzymała skargę.
Z kolei, w piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2021 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji, której lakoniczne uzasadnienie nie zawiera elementów obligatoryjnych uzasadnienia, uniemożliwiając jego prawidłową weryfikację, w tym brak jakiegokolwiek wskazania i uzasadnienia jakim dowodom zaoferowanym przez skarżącą organ dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności oraz z jakiej przyczyny, brak wskazania podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;
- art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niepodjęcie jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym brak odniesienia się do stanowiska prezentowanego przez skarżącą oraz brak przesłuchania skarżącej jako strony;
- art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej;
- art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
- art. 10 k.p.a., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez brak zawiadomienia skarżącej o przeprowadzeniu dowodu z akt postępowania w przedmiocie uzyskania przez skarżącą statusu działacza opozycji antykomunistycznej;
- art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady przekonywania;
- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji, w tym brak jakiegokolwiek odniesienia się do pism oraz dowodów składanych przez skarżącą w toku postępowania;
- art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, co istotne niekompletnego materiału dowodowego, wobec braku przesłuchania skarżącej, a tym samym poczynienia ustaleń faktycznych niezgodnych z rzeczywistością;
- art. 86 k.p.a., poprzez zaniechanie przesłuchania skarżącej w charakterze strony, podczas gdy zaistniały przesłanki do przesłuchania skarżącej, a tym samym poczynienia ustaleń faktycznych niezgodnych z rzeczywistością;
- art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że długotrwała choroba wywołana represjami politycznymi nie stanowi niewykonywania pracy w rozumieniu przywołanego przepisu, a tym samym bezpodstawnego uznania, że skarżąca nie spełniła przesłanki niewykonywania pracy na skutek represji politycznych.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2020 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a – c p.p.s.a., a więc z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2020 r. wydana została na skutek rozpoznania wniosku skarżącej o potwierdzenie, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53), że pozostawała ona bez pracy z przyczyn politycznych.
Wskazać zatem należy, że przepis art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że za okresy składkowe uważa się również okresy niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych.
Stosownie przy tym do postanowień art. 117 ust. 4 powołanej ustawy okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 117 ust. 4 odsyła w ten sposób bezpośrednio do przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - "Zasady orzekania o uprawnieniach" - zwłaszcza zaś do art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Przepis ten w związku z art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określa zakres kompetencji organu administracji publicznej, formę jej realizacji oraz zasady dowodzenia. Treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, stanowiącego, że o spełnieniu warunków właściwy organ orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej jednoznacznie przesądza o tym, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek, z których strona wywodzi określone skutki prawne spoczywa przede wszystkim właśnie na niej. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. Zatem to na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 468/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, prawidłowo Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ocenił złożony przez skarżącą wniosek jako niezasadny.
Przede wszystkim, należy zauważyć, że skarżąca domagała się potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych w okresie od 1989 r. do 2003 r. Przepis art. 6 ust. 2 pkt 6a powołanej ustawy obejmuje jedynie okres do dnia 31 lipca 1990 r. Stąd też żądanie skarżącej dotyczące okresu od dnia 31 lipca 1990 r. do 2003 r. było całkowicie nieuzasadnione, na co trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę.
W konsekwencji, przedmiotem oceny merytorycznej mógł być jedynie, zawierający się w zakresie powyższego przepisu, okres od 1989 r. do dnia 31 lipca 1990 r.
W tym zaś zakresie orzekający w sprawie organ, zdaniem Sądu, słusznie ocenił, że materiał dowodowy niniejszej sprawie nie dostarczył podstaw do uznania, że skarżąca nie wykonywała pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych.
Zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego dowody, w tym nadesłane przez stronę dokumenty, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie potwierdzają bowiem, aby w okresie tym skarżąca faktycznie nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych.
Nie ulega wątpliwości, że zasługujący na uznanie fakt zaangażowania w latach 80-tych ubiegłego wieku w działalność opozycyjną sam w sobie nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku.
Również nie stanowi uzasadnienia dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku złożonego w niniejszej sprawie wskazany przez skarżącą wyrok tutejszego Sądu wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 301/18 dotyczący innego wniosku skarżącej. W tamtej sprawie skarżąca ubiegała się bowiem o przyznanie jej statusu działacza opozycyjnego lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. W związku z tym wyjaśnić należy, że z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690) wynika, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z kolei, stosownie do treści art. 3 pkt lit. c i d tej ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest w szczególności osoba, która, w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r., brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu (lit. c), została z nią rozwiązana umowa o pracę (lit. d).
Ostatecznie, decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdził skarżącej status działacza opozycji antykomunistycznej. W stosunku do skarżącej nie wydano natomiast decyzji potwierdzającej status osoby represjonowanej z powodów politycznych poprzez pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu czy też rozwiązanie umowy o prace w związku z udziałem w wystąpieniu wolnościowym w okresie do 31 lipca 1990 r. Decyzja z dnia 15 kwietnia 2019 r. nie stanowi podstawy do potwierdzenia, że skarżąca nie wykonywała pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych.
Okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia także w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych. Wręcz przeciwnie, z dokumentów tych wynika, że skarżąca była zatrudniona w A. od dnia 15 maja 1983 r. do dnia 31 lipca 1989 r. Ze świadectwa pracy z dnia 20 lipca 1989 r. wynika przy tym, że stosunek pracy ustał na skutek wyczerpania się okresu pobierania zasiłku chorobowego. Do dnia 31 lipca 1989 r. skarżąca pozostawała zatem w stosunku pracy. Z kolei, orzeczeniem z dnia 27 września 1989 r. skarżąca została zaliczona do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ze stwierdzeniem, że inwalidztwo istnieje od II 1989 r. Jak natomiast prawidłowo stwierdził organ w zaskarżonej decyzji, uzyskanie prawa do renty inwalidzkiej nie jest tożsame z niewykonywaniem pracy z powodów politycznych przed dniem 31 lipca 1990 r. w rozumieniu ustawy. Represja musiała bowiem stanowić bezpośrednią przyczynę niewykonywania pracy.
Reasumując, Sąd stwierdził, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącej. Tym samym, nie doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Z uwagi na fakt, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone w sposób wymagany, tj. dokumentami lub zeznaniami świadków, że od 1989 r. do 31 lipca 1990 r. skarżąca nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych, wniosek złożony przez skarżącą nie mógł zostać uwzględniony.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd skargę tę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, w dniu 19 października 2020 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia nr 49/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).