II SA/Gd 737/24

II SA/Gd 737/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Ł. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 22 maja 2024 r., nr WOP.7722.105.2024.MH w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie budowy obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga K. Ł., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2024 r. nr WOP.7722.105.2024.MH umarzające postępowanie wznowieniowe w sprawie budowy obiektu budowlanego, została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem nr PINB/5160/6/2023 z 7 czerwca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie człuchowskim (w skrócie PINB) wstrzymał inwestorowi, K. Ł., prowadzenie budowy budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej o pow. zabudowy ok. 85 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości G., gmina C. oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku legalizacyjnego w/wym. budynku i wysokości opłaty legalizacyjnej.
W wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (w skrócie PWINB) wydał postanowienie z dnia 15 listopada 2023 r., w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącego.
Pismem z 22 lutego 2024 r. skarżący złożył podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. w związku z art. 147 k.p.a. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie człuchowskim postanowieniem z 8 marca 2024 r. (sprostowanym w zakresie oczywistej omyłki pisarskiej postanowieniem z 19 marca 2024 r.) wznowił na żądanie skarżącego postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej, o pow. zabudowy ok. 85 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości G., gmina C., zakończone ostatecznym postanowieniem tego organu z 7 czerwca 2023 r.
Następnie - decyzją z 20 marca 2024 r. PINB odmówił uchylenia swojego postanowienia z 7 czerwca 2023 r. dotyczącego wstrzymania inwestorowi K. Ł. prowadzenia budowy opisanego powyżej budynku mieszkalnego oraz możliwości złożenia wniosku legalizacyjnego w/wym. budynku i wysokości opłaty legalizacyjnej. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten - zdaniem organu I instancji, nie został zachowany. Organ powołał się na oświadczenie skarżącego z 18 grudnia 2023 r. w którym skarżący wskazał, że pomimo tego, iż użytkuje i nadzoruje powyższy obiekt konstrukcyjny na użyczonej przez niego działce nr [...], nie poczuwa się do odpowiedzialności prawnej za przedmiotowe mienie w ramach postępowania PINB.
Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie.
Postanowieniem z 22 maja 2024 r., nr WOP.7722.105.2024.MH Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję (która powinna zostać wydana w formie postanowienia zgodnie z art. 126 k.p.a.) i umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z 8 marca 2024 r. przez PINB w sprawie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, zakończone ostatecznym postanowieniem PINB z 7 czerwca 2023 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że PINB na etapie po wznowieniu postępowania błędnie wydał rozstrzygnięcie w formie decyzji, zamiast w formie postanowienia. Dlatego też PWINB rozpatrzył odwołanie skarżącego jako zażalenie na postanowienie.
Powołując się na orzecznictwo PWINB podał, że jednym z warunków prawidłowego wniesienia podania jest jego terminowe złożenie. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania terminem tym jest miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych jako podstawy wznowienia, nie ma bowiem wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
Organ przywołał oświadczenie skarżącego z 18 grudnia 2023 r., które zostało załączone do podania o wznowienie postępowania. W treści tego pisma skarżący oświadczył, w nawiązaniu do swojego zażalenia z 3 lipca 2023 r., że uchyla się od skutków prawno - administracyjnych swojego oświadczenia, powołując się na istotny błąd, w który został wprowadzony przez K. P., który jest użytkownikiem działki nr [...] w miejscowości G., gmina C. na podstawie umowy użyczenia z 21 marca 2021 r. i który zapewniał skarżącego, że posiada stosowne zezwolenia na budowę przedmiotowego obiektu.
Organ II instancji uznał, że PINB błędnie wznowił postępowanie postanowieniem, w którym stwierdził, że skarżący zachował termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 k.p.a., a następnie - decyzją z 20 marca 2024 r. (która powinna mieć formę postanowienia) odmówił uchylenia własnego postanowienia z 7 czerwca 2023 r., a jako powód odmowy podał fakt, że nie został zachowany wymagany 1-miesięczny termin od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem organu II instancji niezachowanie terminu daje podstawy do odmowy wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. już na początkowym etapie rozpatrywania tego wniosku w zakresie formalnych przesłanek wznowienia.
Jednocześnie PWINB zgodził się z organem I instancji, że wniosek skarżącego z 22 lutego 2024 r. o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Odwołując się do wniesionego podania organ II instancji wskazał, skarżący jako podstawę do wznowienia podał fakt, że nie miał świadomości, iż dzierżawca należącej do niego działki – K. P., realizuje na tej działce (samowolnie) inwestycją budowlaną. Odnośnie daty, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, pełnomocnik skarżącego wskazał, że wnioskujący: "nie pamięta już dokładnie daty (...) prawdopodobnie było to między 23 a 30 stycznia 2024 r." W ocenie PWINB argumentacja skarżącego, że strona dowiedziała się o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania postanowienia z 7 czerwca 2023 r. między
23 a 30 stycznia 2024 r. jest nieprzekonywująca. Dodatkowo organ podkreślił, że w zażaleniu z 7 lipca 2023 r. K. Ł. oświadczył, iż jest inwestorem przedmiotowej budowy i zrealizował ją w celu zapewnienia sobie i rodzinie warunków mieszkaniowych.
Fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania po terminie w ocenie organu II instancji daje podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji (która powinna zostać wydana w formie postanowienia zgodnie z art. 126 k.p.a.) i umorzenia postępowania wznowionego postanowieniem z 8 marca 2024 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie człuchowskim w sprawie budowy budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej o pow. zabudowy ok. 85m2 zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości G., gmina C., zakończonego ostatecznym postanowieniem PINB z 7 czerwca 2023r.
Organ odniósł się także do wskazanych we wniosku nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji (postanowienia) nieznanych organowi, który wydał decyzję (postanowienie). Według złożonego wniosku tymi okolicznościami miałby być fakt, że najmujący nieruchomość K. P. wprowadzał w błąd właściciela działki – K. Ł., zapewniając go, że posiada wszelkie wymagane przepisami zezwolenia i decyzje administracyjne na wykonanie przedmiotowej konstrukcji. W ocenie PWINB, powyższe nie oznacza, że w przedmiotowej sprawie występuje przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Decyzji organu II instancji zarzucił błędne przyjęcie, iż przekroczono termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy skarżący, jak wynika z akt, o okoliczności będącej podstawą wznowienia, tj. niewywiązywaniu się przez K. P. z zobowiązań inwestorskich wynikających z umowy użyczenia, dowiedział się około dwóch tygodni przed złożeniem wniosku wznowieniowego.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi profesjonalny pełnomocnik skarżącego wskazał, że z umowy użyczenia zawartej 21 marca 2021 r. między K. P. a skarżącym wynika jednoznacznie kto wziął na siebie wszelkie obowiązki inwestorskie związane z prawidłowością prac konstrukcyjno-budowlanych. Biorący ze swej strony zobowiązał się przyjąć do używania i bieżącej eksploatacji przedmiotową nieruchomość i zagospodarować ją w kierunku prowadzenia działalności gospodarczej. Biorący wziął też na siebie obowiązek przeprowadzenia czynności prawno-administracyjnych związanych z wykonaniem na działce prac konstrukcyjno-budowlanych bez bezpośredniej ingerencji w grunt. O braku wykonywania przez K. P. przyjętych zobowiązań skarżący dowiedział się dopiero około dwóch tygodni przed złożeniem wniosku o wznowienie. Nie są winą skarżącego zaniedbania w tym zakresie biorącego w używanie.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd odszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi jest postanowienie umarzające postępowanie wznowieniowe, wobec czego wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (ostatecznym postanowieniem), jeżeli postępowanie, w którym wydano decyzję (postanowienie), było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji (postanowień) ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają ścisłej wykładni. Katalog podstaw wznowienia postępowania został enumeratywnie wyliczony w przepisach art. 145 – art. 145b k.p.a.
Podkreślić również należy, że samo złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wszczęcia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności. Dlatego też postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. Złożenie podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, w którym organ zobowiązany jest zbadać, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 – art. 145b k.p.a., czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tylko, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia lub wniosek składa podmiot niebędący stroną lub też termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
W rozważanym wypadku wniosek o wznowienie niewątpliwie złożyła strona postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem PINB z 7 czerwca 2023 r., co wynika z akt tej sprawy – postanowienie to zostało doręczone m.in. K. Ł. i on również wniósł zażalenie od tego postanowienia, przy czym uczynił to po terminie, co stwierdził organ odwoławczy.
Organy zakwestionowały natomiast zachowanie przez wnioskodawcę terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Wniosek taki składa się bowiem do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję (postanowienie) w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 147 § 1 k.p.a.). Przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji /postanowieniu/ (§ 2). W rozważanym wypadku strona powołała się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. że na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (postanowienia), nieznane organowi, który wydał decyzję (postanowienie). W takim wypadku konieczne jest zachowanie terminu miesiąca, od kiedy wnioskodawca dowiedział się o ww. nowych okolicznościach lub nowych dowodach.
Z wniosku o wznowienie oraz całości akt sprawy wynika, że nową okolicznością było to, iż wnioskodawca, zamieszkując w budynku mieszkalnym na działce nr [...] w G., gmina C., dopiero w okresie między
23 a 30 stycznia 2024 r. powziął wiedzę, że faktyczny użytkownik działki i inwestor robót, tj. K. P., nie uzyskał na realizację budynku stosownych zezwoleń i obiekt ten stanowi samowolę budowlaną. Wnioskodawca utrzymywał, że to nie on był inwestorem robót, że mimo, iż użytkuje i nadzoruje ten budynek, nie poczuwa się do odpowiedzialności za niedopełnienie formalności przy jego budowie.
W ocenie Sądu słusznie stwierdził zarówno organ I, jak i II instancji, że zachowanie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku o wznowienie nie zostało wykazane przez stronę, a twierdzenia skarżącego w różnych pismach, składanych także w innych powiązanych postępowaniach, są ze sobą sprzeczne i podważają wiarygodność oświadczenia zawartego we wniosku z 22 lutego 2024 r.
Należy bowiem zauważyć, że w dniu 12 kwietnia 2023 r. odbyły się oględziny nieruchomości, podczas których skarżący oświadczył do protokołu, że jest inwestorem robót. Wprawdzie we wniosku stwierdził, że prace te wykonywane były na rzecz K. P., lecz twierdzenie to jest niewiarygodne w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Z umowy użyczenia z 21 marca 2021 r. wynika, że skarżący oddał K. P. w użyczenie działkę nr [...] z możliwością jej eksploatacji do potrzeb mieszkalno-gospodarczych, w tym do stawiania potrzebnych do tego celu konstrukcji drewnianych bez bezpośredniej ingerencji w głąb użyczonego gruntu na ww. nieruchomości. K. Ł. zobowiązał się do przeprowadzenia wstępnych prac konstrukcyjnych na rzecz Biorącego do Używania z posiadanych starych materiałów i do użytkowania oraz nadzorowania tego mienia do czasu prawnego przybycia Biorącego do Używania na teren Polski celem prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że inwestorem robót miał być K. Ł. Umowa bowiem przewidywała, że K. P. ma mieć możliwość "eksploatacji gruntu do potrzeb mieszkalno-gospodarczych", a K. Ł. miał wykonać "wstępne" prace konstrukcyjne. Nie ulega natomiast wątpliwości, że na nieruchomości nie wykonano "wstępnych" prac, lecz w całości zrealizowano budynek mieszkalny i to w sposób nadający się do jego codziennego użytkowania.
Dalej wskazać trzeba, że okoliczności sprawy wskazują, że skarżący nie jest tylko wykonawcą robót na rzecz K. P. i dozorcą wybudowanego budynku, lecz jest jego pełnoprawnym użytkownikiem i skoncentrował tam swoje życie rodzinne (vide treść zażalenia z 3 lipca 2024 r.). W zażaleniu z 3 lipca 2023 r. skarżący wskazywał, że "budynek mieszkalny [...] został złożony ze starych materiałów drewnianych. Czytając wnikliwie pisma z PINB i po dłuższym zastanowieniu się, nasuwa się myśl, że budynek mieszkalny powstał małymi nakładami finansowymi, wiąże się to z tym, iż nie stać mnie (podkreślenie Sądu) na duży murowany dom". Stałe zamieszkiwanie rodziny, w ocenie Sądu, wykracza daleko poza "użytkowanie i nadzorowanie", a stanowi korzystanie z rzeczy jak z własnej. Sam skarżący też podaje, że nie stać go (a więc nie p. P., dla którego rzekomo miał ów budynek mieszkalny wybudować). Dodatkowo, jak doprecyzował skarżący w piśmie z 18 grudnia 2023 r., miał on w przypadku czasowej nieobecności p. P. zabezpieczyć jego mienie i użytkować powyższe dla własnych potrzeb "gospodarczych". Zatem użytkowanie mieszkaniowe nie było zamiarem umowy i taki sposób użytkowania spornego budynku wskazuje, że skarżący traktował go jak swoje mienie.
Co więcej, z pisma z 18 grudnia 2023 r. wynika, że K. P. powrócił do Polski w marcu 2023 r., uzyskał wtedy numer PESEL i rozpoczął pracę u skarżącego. Zgodnie więc z umową użyczenia, był to moment, w którym winno się zakończyć "użytkowanie i nadzór" skarżącego nad mieniem na działce nr [...], lecz zarówno podczas oględzin, jak i później w toku postępowania, w domu tym nadal zamieszkiwał skarżący z rodziną.
Wszystko to, zdaniem Sądu, przeczy tezie, że skarżący nie był inwestorem, że dom miał być przeznaczony dla kogoś innego, a skarżący tylko czasowo go użytkuje.
Sąd nie uwzględnił także twierdzeń, że zgodnie z umową to K. P. miał dokonać wszelkich formalności prawnych związanych z budową, a skarżący nie wiedział, że te nie zostały przez ww. dopełnione. Jak stwierdził organ I instancji w postanowieniu wstrzymującym roboty z 7 czerwca 2023 r., na wykonanie prac konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Niezależnie jednak od kwalifikacji robót, czy wymagające pozwolenia, czy też jako wolno stojący budynek mieszkalny jednorodzinny, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, wymagający tylko zgłoszenia – tego typu budowa wymaga posiadania kierownika budowy (art. 42 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Prawa budowlanego), dziennika budowy oraz zgłoszenia faktu rozpoczęcia robót (art. 41 ust. 4 prawa budowlanego). Spełnienie tych wymogów nie jest zaś możliwe do "ukrycia", gdyż zarówno dziennik budowy, jak i jej kierownik, muszą fizycznie znajdować się na budowie. Zatem każda osoba przystępująca do robót bez kierownika budowy i dziennika, w sytuacji obowiązku ich posiadania, działa samowolnie. Nie można się w tym wypadku powoływać na zaufanie i działanie w dobrej wierze, o ile bowiem fakt pozyskania pozwolenia na budowę/dokonania zgłoszenia może być w pewnej mierze nieweryfikowalny w kontakcie słownym czy telefonicznym, to brak dostarczenia dziennika budowy i wyznaczenia kierownika budowy jawnie świadczy o tym, że żadne formalności nie zostały dopełnione.
Należy też zauważyć, że w umowie nie określono kiedy K. P. miał rozpocząć formalności związane z budową i do jakiego momentu je zakończyć, zatem skarżący – nawet jeżeli faktycznie nie był inwestorem – to musiałby i tak wiedzieć, kiedy może ewentualnie przystąpić do prac, a przystąpienie do nich w dowolnym momencie stanowiło co najmniej zaniedbanie. Z akt nie wynika, aby skarżący w ogóle interesował się kwestią uzyskania formalności przez K. P., do czasu podjęcia działań kontrolnych przez PINB.
Reasumując, w ocenie Sądu, nie można było przyjąć, że zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że to skarżący był inwestorem robót, jego zamiarem było wybudowanie budynku mieszkalnego dla siebie i rodziny, a powstały obiekt traktuje jak własny dom. Skoro tak, to od początku musiał mieć on świadomość, że to na nim spoczywają formalności związane z budową, a o ich braku nie powziął wiedzy w terminie między 23 a 30 stycznia 2024 r. Okoliczności te istniały bowiem od początku, a przynajmniej od chwili przeprowadzenia przez PINB kontroli na nieruchomości w dniu 12 kwietnia 2023 r., kiedy to organ zweryfikował, czy budowa została poprzedzona stosownymi formalnościami.
Brak zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie, jak wskazano na początku, stanowi przesłankę do odmowy wznowienia tego postępowania w drodze postanowienia. W rozważanym wypadku natomiast organ I instancji nieprawidłowo wznowił to postępowanie i dopiero w toku badania rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy uznał, że termin nie jest zachowany i dlatego odmówił uchylenia postanowienia własnego z dnia 7 czerwca 2023 roku. Przy czym, jak słusznie zauważył PWINB, rozstrzygnięcie takie winno zapaść w formie postanowienia, a nie decyzji, jak to uczynił PINB. Z tego względu zasadne było uchylenie postanowienia I instancji.
Dodatkowo, organ odwoławczy akceptując ustalenie PINB, że termin złożenia wniosku o wznowienie nie został zachowany, uznał również, że podana przyczyna wznowienia nie wypełnia znamion nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania ostatecznego postanowienia, a nieznanych organowi.
Jak już bowiem wyjaśniono, skarżący od początku traktował sporną inwestycję jako swoją, mającą służyć jemu i rodzinie, a więc wykonane przez niego prace (czemu nie zaprzecza) wykonywał jako ich inwestor. Nie jest zatem nową okolicznością to, że ktoś inny był inwestorem. Również w kwestii umowy użyczenia należy wskazać, że została ona zawarta w dniu 21 marca 2021 r. i strona wiedziała o niej w momencie wszczęcia przez PINB postępowania w sprawie samowolnej budowy na działce nr [...] w dniu 19 kwietnia 2023 r. W toku tego postępowania skarżący nie informował zaś organu, że ktoś inny jest inwestorem, ani że nie wiedział, iż p. P. nie dokonał formalności związanych z budową. O wszystkich więc podnoszonych okolicznościach (zobowiązanie p. P. do dokonania formalności) i dowodach (umowa) skarżący wiedział już w trakcie postępowania nadzorczego, zatem nie stanowią one w ogóle okoliczności, które mogą być podstawą wznowieniową. Nie zostały one wykryte, ujawnione, po wydaniu ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu robót, a po prostu strona – mimo swojej wiedzy o nich - nie informowała o nich organu. Tylko zaś okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydawania ostatecznego rozstrzygnięcia, nieznane organowi,
i o których strona też nie wiedziała, a później zostały ujawnione, spełniają wymogi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu, że żaden z organów nie wezwał p. P. do złożenia wyjaśnień w sprawie, stwierdzić należy, że o przeprowadzenie takiego dowodu skarżący nie wnosił ani w niniejszym postępowaniu, jak również w toku postępowania nadzorczego, a organy słusznie w ocenie Sądu uznały, w świetle powyższych ustaleń i dowodów, że przesłuchanie to nie zmieniłoby oceny sprawy.
Opisane powyżej ustalenia stanowiły przesłankę do umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż wniosek nie został złożony w terminie, a nadto nie był oparty na ustawowej przesłance wznowienia, a zatem postępowanie zakończone postanowieniem PINB z 7 czerwca 2023 r. nie powinno być wznowione. Jak zaś wynika z art. 105 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek umorzyć postępowanie w każdym przypadku, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę uchylenia decyzji (postanowienia) stanowi zatem jej wadliwość, wyrażająca się w dokonaniu błędnej oceny i podjęciu nieprawidłowego rozstrzygnięcia, zaś przesłankę umorzenia postępowania - jego bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygniecie co do istoty.
Tak więc bezprzedmiotowość zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W przypadku przyczyny o charakterze przedmiotowym, brak jest przedmiotu faktycznego do rozpoznania. Organ odwoławczy uprawniony jest więc do umorzenia postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Jak już zaś wskazywano, model postępowania wznowieniowego jest szczególny, w pierwszym etapie organ decyduje o wznowieniu postępowania (w drodze postanowienia - art. 149 k.p.a.) i na tym etapie bada, czy wniosek dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną, czy został wniesiony w terminie i czy powołuje ustawową przesłankę wznowienia. Umorzenie postępowania uprzednio wznowionego postanowieniem może mieć zaś miejsce w przypadku następczego stwierdzenia, że któraś z powyższych okoliczności jednak nie zachodzi, a wznowienie nastąpiło niezasadnie. Wówczas możliwe jest stwierdzenie bezprzedmiotowości wszczętego postępowania i jego umorzenie z powołaniem art. 105 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 23 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 81/22, dostępny w CBOSA).
W rozważanym wypadku bezprzedmiotowość wznowionego postępowania wiąże się z tym, że nie istniały prawne podstawy do jego wznowienia (brak dochowania terminu złożenia wniosku, wniosek nie został oparty na ustawowej przesłance). Rozstrzygnięcie PWINB jest zatem prawidłowe.
Organ odwoławczy zasadnie zaakceptował stanowisko organu I instancji co do niezachowania przez skarżącego terminu złożenia wniosku, a także prawidłowo uznał, że powołane przez wnioskodawcę okoliczności i dowody nie stanowią podstawy wznowieniowej. Organ ten przy tym w sposób kompleksowy zebrał i rozważył materiał dowodowy oraz poddał go wnikliwej ocenie, która nie narusza granic wyznaczonych przez art. 80 k.p.a. Również uzasadnienie kontrolowanego postanowienia zawiera elementy przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a., wobec czego rozstrzygnięcie to poddaje się kontroli sądowej. Ta zaś wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.