II SA/Gd 232/23

II SA/Gd 232/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 24/24 - Wyrok NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/4471/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 24 czerwca 2022 r. J. P. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Stary Dzierzgoń (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. P.
Decyzją z 10 sierpnia 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17, art. 23 ust. 4aa i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się
o świadczenia pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyznawane jest w związku z faktycznym brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub za rezygnację
z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wójt wskazał, że drugą z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka musi
w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.
Organ pierwszej instancji podał, że Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 15 grudnia 2021 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku.
Wójt wskazał, że w odpowiedzi na pismo z 4 lipca 2022 r. wzywające do uzupełnienia złożonego wniosku Strona stawiła się 6 lipca 2022 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej (dalej: "GOPS") w Starym Dzierzgoniu, jednak z uwagi na to, że nie udzieliła wystarczających wyjaśnień co do zakresu sprawowanej opieki organ nie mógł jednoznacznie ocenić, czy zakres tej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez Wnioskodawczynię. W związku z tym zlecono przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zgodnie z art. 23 ust. 4aa u.ś.r.
Organ pierwszej instancji podał, że 12 lipca 2022 r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania Strony w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, niezbędnego do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pracownicy socjalni rozmawiali z Wnioskodawczynią na podwórku przed domem, jednak Strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz odmówiła napisania oświadczenia o braku zgody na jego przeprowadzenie.
Mając powyższe na uwadze Wójt wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.ś.r. organ odmawia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie lub ten zasiłek uniemożliwi przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa odpowiednio w art. 23 ust. 4aa lub 4e, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 5 stycznia 2023 r. utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując, że w treści tego przepisu ustawodawca ustanowił szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Główną przesłanką w nim wskazaną jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki
a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowanie w tym celu. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki i nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że w prowadzonym postępowaniu konieczne jest ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z samą oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Zaznaczono, że niepełnosprawność w stopniu znacznym obejmuje bardzo różne stany zdrowotne osób, wobec których taką niepełnosprawność orzeczono - niektóre z tych osób wymagają jedynie wykonywania pewnych czynności opiekuńczych, inne zaś nie są
w stanie w ogóle bez takiej opieki funkcjonować. Sytuacja ta powoduje, że w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest dokonanie obiektywnej oceny możliwości wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej -
w zestawieniu z faktycznymi potrzebami opiekuńczymi osoby niepełnosprawnej.
Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) - dalej: "u.p.s.", w celu weryfikacji tych wątpliwości.
Z art. 107 u.p.s. wynika natomiast, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się
u osób korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103 (ust. 1). Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się również na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. u osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących okoliczności związanej z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie pielęgnacyjne (ust. 1a pkt 1).
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło,
że rolą organów orzekających w sprawach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest kontrola nad tym, aby nie dochodziło do nadużyć w zakresie jego przyznawania. Niewątpliwie tej kontroli, mającej na celu weryfikację faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, służy przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, do którego odwołał się ustawodawca w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., wprowadzając obligatoryjny wymóg jego przeprowadzenia w ramach ustalania przez organy prawa do tego świadczenia. Konsekwencją tego jest regulacja art. 28 ust. 1 u.ś.r., z której wynika,
że organ odmawia przyznania prawa m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 23 ust. 4aa, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że pracownicy GOPS w Starym Dzierzgoniu podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 12 lipca 2022 r., jednak Wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na jego przeprowadzenie oraz odmówiła napisania oświadczenia o braku zgody na przeprowadzenie wywiadu.
Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium oceniło, że Wójt - odwołując się do regulacji zawartej w art. 28 ust. 1 u.ś.r. - prawidłowo odmówił przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. W ocenie organu odwoławczego przepisy u.ś.r. nakładały na Stronę występującą z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązek poddania się wspomnianemu wywiadowi środowiskowemu celem weryfikacji zakresu faktycznej opieki sprawowanej nad niepełnosprawną córką, szczególnie że Wnioskodawczyni
w załączonym do wniosku oświadczeniu nie udzieliła wyczerpujących informacji na temat zakresu tej opieki. Okoliczność ta skutkowała koniecznością jednoznacznego ustalenia zakresu opieki, którą nad córką sprawuje Strona. Jednak wobec uniemożliwienia przeprowadzenia przez nią wywiadu środowiskowego, a więc kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy środka dowodowego, prawidłowo organ pierwszej instancji zastosował art. 28 ust. 1 u.ś.r.
W skardze na decyzję organu odwoławczego J. P. podała, że jej córka M. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie to wydano na stałe, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia.
Skarżąca wskazała, że ponieważ od 24 czerwca 2022 r. wstrzymała swój dochód
w postaci renty socjalnej ani ona ani córka nie są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym. Tymczasem, aby skorzystać z opieki zdrowotnej trzeba być ubezpieczonym, a córka potrzebuje wizyty lekarskiej.
Strona podniosła, że nie wypłacono jej świadczenia od 24 czerwca 2022 r. do
3 lutego 2023 r. i nie ma z czego żyć. Skarżąca podkreśliła, że jako rodzic nie zostawi niepełnosprawnej córki samej sobie, gdyż opieka nad nią jest jej obowiązkiem. Zdaniem Strony spełnia ona wszystkie warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego,
o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy
w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r. utrzymująca
w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z 10 sierpnia 2022 r. odmawiającą J. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. P.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), która
w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z przytoczonej wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku
z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy.
Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację
z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.
sygn. akt I OSK 1148/20, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy
w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).
W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wobec uniemożliwienia przez Stronę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Zgodnie z art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego,
o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości.
Z kolei w myśl art. 28 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy lub wojewoda odmawiają przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie lub ten zasiłek uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa odpowiednio w art. 23 ust. 4aa lub 4e, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
Jak wynika natomiast z art. 107 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób,
o których mowa w art. 103 (ust. 1). Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się również na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. u osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących okoliczności związanej z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie pielęgnacyjne (ust. 1a pkt 1).
Na tle przytoczonego wyżej art. 23 ust. 4aa u.ś.r. ukształtowało się w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że rolą organów orzekających w sprawach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest kontrola nad tym, aby nie dochodziło do nadużyć
w zakresie jego przyznawania. Niewątpliwie tej kontroli, mającej na celu weryfikację faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, służy przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, do którego odwołał się ustawodawca w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., wprowadzając obligatoryjny wymóg jego przeprowadzenia w ramach ustalania przez organy prawa do tego świadczenia. Z tego powodu w judykaturze zwraca się uwagę na szczególną wagę tego środka dowodowego w postępowaniu w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia (zob. np. wyrok WSA w Olsztynie z 13 sierpnia 2020 r.
sygn. akt II SA/Ol 145/20, wyrok WSA w Gdańsku z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 359/17, czy wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2013 r. sygn. II SA/Bd 794/13, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że uniemożliwienie przeprowadzenia tego wywiadu lub nieudzielenie w jego toku wyjaśnień co do okoliczności nim objętych skutkuje, stosownie do art. 28 ust. 1 u.ś.r., odmową przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca w dniu 24 czerwca 2022 r. złożyła w GOPS
w Starym Dzierzgoniu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Do wniosku załączono orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności M. P. wydane 15 grudnia 2021 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku, wniosek
o wstrzymanie wypłaty renty socjalnej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz oświadczenie do ustalenia prawa do świadczenia opiekuńczego, w którym Strona wskazała m.in., że w chwili obecnej nie szuka pracy, nie skorzystałaby z propozycji pracy spełniającej jej oczekiwania, zaś na pytanie: jaki rodzaj pracy byłaby gotowa podjąć, gdyby nie konieczność sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, Skarżąca oświadczyła: "żadnej pracy".
Wobec powyższego rolą organu pomocy społecznej było przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia zakresu sprawowanej przez Stronę opieki nad córką oraz okoliczności związanych z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki.
Pismem z 4 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji, na podstawie art. 24a ust. 1 u.ś.r., wezwał Skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 6 lipca 2022 r. Strona stawiła się w GOPS w Starym Dzierzgoniu i na złożonym w dniu 24 czerwca 2022 r. wniosku naniosła odręczne poprawki.
Natomiast w odpowiedzi na wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego Dział Pomocy Społecznej i Środowiskowej GOPS w Starym Dzierzgoniu poinformował,
że 12 lipca 2022 r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania Skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego niezbędnego do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z pisma z 12 lipca 2022 r. wynika, że pracownicy socjalni rozmawiali ze Stroną na podwórku przed domem, Skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz odmówiła napisania oświadczenia
o braku zgody na przeprowadzenie wywiadu.
Zdaniem Sądu opisane wyżej zdarzenie wyczerpuje przesłankę z art. 28 ust. 1 u.ś.r. uprawniającą organ do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że przytoczone wyżej przepisy u.ś.r. nakładały na Skarżącą występującą z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązek poddania się rodzinnemu wywiadowi środowiskowemu celem weryfikacji okoliczności związanych ze sprawowaniem faktycznej opieki nad niepełnosprawną córką. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Skarżąca poza złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz załączeniem do niego kilku dokumentów nie udzieliła wyczerpujących informacji na temat zakresu opieki, którą sprawuje nad córką.
Wobec uniemożliwienia przeprowadzenia przez Skarżącą wywiadu środowiskowego orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 28 ust. 1 u.ś.r.
W obliczu przedstawionych wyżej okoliczności nie sposób odmówić trafności stanowisku Kolegium zajętemu w zaskarżonej decyzji w kwestii uniemożliwienia przeprowadzenia przedmiotowego wywiadu środowiskowego, a więc kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy środka dowodowego.
Podsumowując Sąd uznał działanie organów w niniejszej sprawie za zgodne
z regulacjami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 9 akt sądowych), a Skarżąca
w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.[pic]