II SA/GD 732/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-09-06
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanazabudowa tarasuoranżeriaogród zimowyrozbiórkanadzór budowlanydecyzja kasatoryjnapostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił sprzeciw od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego była uzasadniona formalnie.

Skarżący wnieśli sprzeciw od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę zabudowy tarasu i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. WINB uznał, że PINB błędnie zakwalifikował roboty jako budowę i powinien zastosować tryb z art. 50-51 Prawa budowlanego. Sąd, rozpoznając sprzeciw, ocenił jedynie formalną zasadność decyzji kasatoryjnej WINB, stwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i wykraczał poza ramy postępowania uzupełniającego.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu wniesionego przez J. K. i Ł. K. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w Gdańsku, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę zabudowy tarasu i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. PINB pierwotnie wszczął postępowanie w sprawie samowolnej zabudowy tarasu, a następnie nakazał rozbiórkę "oranżerii (ogrodu zimowego)". WINB, rozpatrując odwołanie, uznał, że PINB błędnie zakwalifikował wykonane roboty jako budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego i powinien zastosować tryb naprawczy z art. 50-51 Prawa budowlanego. Skarżący wnieśli sprzeciw, zarzucając m.in. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i bezprzedmiotowość postępowania, twierdząc, że zabudowa stanowi dopuszczalną instalację budowlaną, a nie przebudowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprzeciw, podkreślił, że jego rola polega na ocenie formalnej zasadności decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego, a nie na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Sąd uznał, że WINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i wykraczał poza ramy postępowania uzupełniającego, które mógłby przeprowadzić organ odwoławczy. Sąd oddalił sprzeciw, stwierdzając, że decyzja kasatoryjna była prawnie uzasadniona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Zabudowa tarasu, częściowo przeszklona i z mobilnymi elementami, nie może być kwalifikowana jako budowa (rozbudowa) obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, lecz jako roboty budowlane, do których nie ma zastosowania tryb z art. 49b Prawa budowlanego, a właściwy jest tryb z art. 50-51 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy uznał, że konstrukcja z ram aluminiowych z częściowym, demontowalnym wypełnieniem szklanym na istniejącym tarasie nie stanowi budowy ani rozbudowy, a jedynie roboty budowlane, które powinny być rozpatrywane w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (34)

Główne

p.b. art. 50 § ust. 1

Prawo budowlane

Wstrzymanie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, lub w sposób zagrażający.

p.b. art. 51 § ust. 1

Prawo budowlane

Decyzja nakazująca zaniechanie robót, rozbiórkę lub doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie sprzeciwu.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 6

Prawo budowlane

Definicja budowy jako wykonywania obiektu budowlanego, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy.

p.b. art. 3 § pkt 7

Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych jako budowy, przebudowy, montażu, remontu lub rozbiórki obiektu budowlanego.

p.b. art. 3 § pkt 7a

Prawo budowlane

Definicja przebudowy jako zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego.

p.b. art. 3 § pkt 9

Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego.

p.b. art. 48 § ust. 1

Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.

p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Prawo budowlane

Wstrzymanie rozbudowy i nałożenie obowiązku przedstawienia dokumentów.

p.b. art. 49b § ust. 1 i 3

Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.

p.b. art. 49b § ust. 2

Prawo budowlane

Wstrzymanie robót budowlanych i nałożenie obowiązku przedstawienia dokumentów.

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

Nakaz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

p.b. art. 51 § ust. 3

Prawo budowlane

Stosowanie przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 do robót wykonanych w sposób określony w art. 50 ust. 1.

p.b. art. 51 § ust. 5

Prawo budowlane

Decyzja nakazująca zaniechanie robót lub rozbiórkę w przypadku niewykonania obowiązku z ust. 1 pkt 3.

p.b. art. 51 § ust. 7

Prawo budowlane

Stosowanie przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 do robót wykonanych w sposób określony w art. 50 ust. 1.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

k.p.a. art. 15 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 2a

Kodeks postępowania administracyjnego

Określenie wytycznych w zakresie wykładni przepisów w decyzji kasatoryjnej.

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość wniesienia sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

p.p.s.a. art. 64b § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ograniczenia udziału stron w postępowaniu sądowym w przypadku sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd w ramach sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie organów wskazaniami prawnymi sądu.

rozp. MSWiA art. 14a § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych

Dopuszczalna instalacja urządzenia budowlanego na balkonach lub tarasach.

Dz.U. 2023 poz 682 art. 49b § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego.

Dz.U. 2023 poz 682 art. 50 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wstrzymanie robót budowlanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja kasatoryjna organu odwoławczego była formalnie uzasadniona ze względu na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji i konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności. Zakres koniecznych ustaleń faktycznych i prawnych wykraczał poza ramy postępowania uzupełniającego, co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zabudowa tarasu stanowi dopuszczalną instalację budowlaną, a nie samowolę budowlaną podlegającą rozbiórce. Postępowanie administracyjne w sprawie jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji nie sposób dokonać kontroli sprzeciwu według kryteriów z art. 64e p.p.s.a., nie oceniając wprzód kasatoryjnego rozstrzygnięcia także w świetle wywiązana się przez organ wyższej instancji z powinności z art. 138 § 2a k.p.a. Zasadnie zatem organ odwoławczy zastosował tryb z art. 138 § 2 k.p.a., bowiem pozostały do rozstrzygnięcia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekracza ramy postępowania uzupełniającego

Skład orzekający

Katarzyna Krzysztofowicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie formalne decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego w sprawach budowlanych, zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej w administracyjnosądowym postępowaniu, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście zabudowy tarasu, co jest częstym problemem. Jednakże, orzeczenie skupia się na formalnych aspektach postępowania sądowoadministracyjnego, a nie na meritum sprawy budowlanej.

Kiedy sąd administracyjny ocenia tylko formalności: sprawa zabudowy tarasu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 732/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2512/23 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49b, art. 50 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. K. i Ł. K. od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr WOP.7721.68.2023.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
J. i Ł. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciw od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej "WINB") z 4 sierpnia 2023 r. uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r., wydaną w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Będąca przedmiotem sprzeciwu decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej "PINB") zawiadomieniem z 18 czerwca 2020 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. W.[...] w Gdańsku, poprzez zabudowę tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego przy ul. W. [...], działka nr [...], obręb [...].
W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i przeprowadzoną w dniu 29 października 2019 r. kontrolę, organ pierwszej instancji ustalił, że:
- przy tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] w parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. W. w Gdańsku, na działce nr [...] - właściciele tego lokalu wykonali w 2019 r. zabudowę tarasu w postaci przeszklonego szkieletu (ram) z profili aluminiowych;
- zabudowa składa się z dwóch części (konstrukcja nr 1 i nr 2);
- konstrukcja nr 1 (od strony północno-zachodniej tarasu): wykonana w kwietniu 2019 r.; zabudowa w rzucie ma wymiary: 4,15m (głębokość - wymiar prostopadły do ściany budynku z wyjściem na taras) x 5,80m (szerokość - wymiar równoległy do ściany budynku w wyjściem na taras); konstrukcja wsporcza zabudowy (nośna) to szkielet (słupki i rygle) z profili aluminiowych, mocowana jest do ścian zewnętrznych budynku i od spodu do wykusza nad tarasem, słupki są mocowane u podstawy płyt betonowych ułożonych na tarasie (pod poszyciem z desek); wypełnienie przestrzeni pomiędzy słupkami za pomocą rozsuwanych elementów szklanych (po ich zasunięciu powstaje szczelne szklane wypełnienie pomiędzy słupkami (szklana ściana);
- konstrukcja nr 2 (od strony południowo-wschodniej): wykonana w czerwcu 2019 r. - zabudowa w rzucie ma wymiary: 4,15m (głębokość - wymiar prostopadły do ściany budynku z wyjściem na taras) x 6,10m (szerokość - wymiar równoległy do ściany budynku w dwoma wyjściami na taras); konstrukcja wsporcza (nośna) to szkielet (słupki i rygle) z profili aluminiowych, mocowana jest pod płytą balkonową przynależną do mieszkania powyżej; ustawienie słupków na tarasie w sposób analogiczny do istniejącej wcześniej konstrukcji nr 1, wykonano usztywnienia górą i zamknięto od góry w analogiczny sposób jak w 1 konstrukcji.
W konsekwencji powyższych ustaleń, PINB - postanowieniem z 23 czerwca 2020 r., w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego - wstrzymał Skarżącym rozbudowę budynku mieszkalnego przy ul. W. [...] oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia określonych w sentencji tego postanowienia dokumentów.
Po rozpoznaniu zażalenia, WINB postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., uchylił zaskarżone postanowienie PINB z 23 czerwca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził w dniu 9 sierpnia 2022 r. dodatkową kontrolę - podczas której potwierdzono istnienie bez zmian zabudowy nr 1 (wykonanej w kwietniu 2019 r.), natomiast w zabudowie nr 2 (wykonanej w czerwcu 2019 r.) zdemontowano ścienne przegrody szklane oraz profile wypełniające powierzchnię dachową (pozostał szkielet konstrukcji słupków i stężeń aluminiowych - w konstrukcji dachu pozostawiono profile).
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. organ I instancji - w oparciu
o art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego - nałożył na J. K. i Ł. K. obowiązek przedstawienia w terminie do 30 grudnia 2022 r.:
1) dokumentów o których mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.) tj.:
a) opisu rodzaju, zakresu i sposobu wykonania samowolnych robót budowlanych związanych z wykonaniem oranżerii (ogrodu zimowego) na tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] położonym przy ul. W. w Gdańsku;
b) oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wykonanej oranżerii (ogrodu zimowego);
c) odpowiednich szkiców lub rysunków, a także pozwoleń, uzgodnień i opinii wymaganych odrębnymi przepisami;
2) projektu zagospodarowania działki na której wykonano oranżerię (ogród zimowy) na tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] położonym przy ul. W. w Gdańsku;
3) zaświadczenia Prezydenta Miasta Gdańska o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skarżący nie złożyli zażalenia na powyższe postanowienie, w związku z tym stało się ono ostateczne. Inwestorzy nie przedłożyli żądanej dokumentacji.
Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. PINB nakazał J.K.i Ł.K. rozbiórkę oranżerii (ogrodu zimowego) o wymiarach w planie ok. 5,8m x 4,2m (ścian na długości 4,2m + 5,8m + 4,2m i dachu o powierzchni 5,8m x 2,0m) usytuowanej na tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego przy ul. W. [...], działka nr [..], obręb [...] w Gdańsku.
Po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz odwołania J. i Ł. K. - zaskarżoną decyzją z 4 sierpnia 2023 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu WINB wskazał, że sprawa dotyczy zabudowy tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. W. w Gdańsku (właścicielami lokalu są J. i Ł. K.). Właściciele lokalu nr [...] wykonali zabudowę tarasu w 2 częściach. Najpierw (w kwietniu 2019 r.) wykonano zabudowę części tarasu od strony północno-zachodniej (zabudowa oznaczona przez PINB nr 1), następnie (w czerwcu 2019 r.) wykonano zabudowę drugiej części tarasu od strony południowo-wschodniej (zabudowa oznaczona przez PINB nr 2).
Oceniając prawidłowość postępowania organu I instancji, WINB stwierdził, że PINB przeprowadził w sprawie postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Wobec faktu, że inwestorzy nie wypełnili tej procedury, PINB przedmiotową decyzją nakazał rozbiórkę zabudowy nr 1. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zabudowa nr 2 (po zdjęciu w międzyczasie przez inwestorów oszklenia i pozostawienia jedynie aluminiowego szkieletu konstrukcyjnego zabudowy) - stanowi obecnie pergolę, która nie jest samowolą budowlaną.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. zlecono organowi I instancji na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie dodatkowego dowodu w sprawie. W tym zakresie WINB zlecił ustalić usytuowanie i konstrukcję przedmiotowej zabudowy (w odniesieniu do zabudowy nr 1 i nr 2), umieszczenie przeszkleń i ażurowych boków, rodzaj użytych materiałów oraz sposób związania przedmiotowej zabudowy z budynkiem.
W odpowiedzi na powyższe - organ I instancji - pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. przekazał WINB zebrany w sprawie dodatkowy materiał dowodowy, w tym dokumentację wykonaną podczas przeprowadzonej w dniu 1 czerwca 2023 r. dodatkowej kontroli na terenie tarasu lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] przy ul. W. w Gdańsku. Z powyższych ustaleń organu I instancji wynika, że zabudowana jest część tarasu od strony ul. W. Taras posiada poszycie z desek drewnianych ułożonych ze szczelinami na legarach (taki stan jest od momentu przekazania przez dewelopera). Nie były też przebudowywane wyjścia z mieszkania nr [...] na taras (stolarka drzwi wyjściowych na taras). Zabudowę stanowi konstrukcja nośna - szkielet z profili aluminiowych. Część oznaczona na szkicu do protokołu nr 1 o wymiarach w rzucie 4,15m x 5,80m z wypełnieniem z tafli ze szkła bezpiecznego. Tafle są przesuwne, po rozsunięciu tafle tworzą ścianę ze szczelinami pomiędzy taflami wynoszącymi ok. 1 cm. W części nr 1 dach tworzą przesuwane tafle szklane na szerokości 2,2m. Druga część oznaczona na szkicu jako nr 2 o wymiarach w rzucie 6,10m x 4,14m jest aktualnie zbudowana z profili aluminiowych - bez wypełnienia taflami szkła przestrzeni pomiędzy profilami (tafle szklane zostały zdemontowane). W części nr 2 nie ma dachu (przestrzeń dachu jest "pusta".)
Po zapoznaniu się z całością zebranego materiału dowodowego WINB wskazał, że dokonał analizy funkcji, formy i konstrukcji przedmiotowej zabudowy - aby w wyniku tego dokonać kwalifikacji tych robót i wskazać odpowiedni tryb Prawa budowlanego mający w sprawie zastosowanie. Zdaniem organu:
- przedmiotowa zabudowa tarasu naziemnego przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] budynku nr [...] przy ul. W. w Gdańsku - składa się z konstrukcji oraz wypełnienia;
- konstrukcja zabudowy to: aluminiowe słupy o prostokątnym przekroju, w rzucie tarasu w prostokątnym rozstawie 580cm x 415cm (zabudowa nr 1 usytuowana od strony północno-zachodniej jest przeszklona) oraz w rozstawie 610cm x 415cm (zabudowa nr 2 usytuowana od strony południowo-wschodniej nie jest przeszklona w zasadniczej części - przeszklone są tylko niewielkie fragmenty na dachu).
Organ uznał, że dwie części zabudowy tarasu (oznaczone przez PINB jako zabudowa nr 1 i zabudowa nr 2), pomimo tego, że zostały wykonane przez właścicieli mieszkania nr [...] w różnym okresie (zabudowa nr 1 w kwietniu 2019 r., natomiast zabudowa nr 2 w czerwcu 2019 r.), oraz że - jak wskazuje materiał dowodowy, zabudowy nr 1 i nr 2 nie są ze sobą konstrukcyjnie połączone, to powinny zostać potraktowane łącznie jako jedna zabudowa w niniejszym postępowaniu. Niezależnie bowiem od tego, czy część szklanych wypełnień jest zdemontowana w chwili obecnej w przedmiotowej zabudowie czy też nie - zabudowę należy łącznie ocenić pod kątem klasyfikacji wykonanych robót w ujęciu właściwej procedury Prawa budowlanego.
Dalej organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja organu I instancji z 28 lutego 2023 r. została wydana w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. Natomiast w ocenie WINB zabudowy wykonanej na istniejącym tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] - częściowo wypełnionej szkłem w jednej części, a w drugiej części nie mającej odrębnego wypełnienia - nie można kwalifikować jako budowy (rozbudowy) obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Wykonana w tym przypadku konstrukcja składa się z ram w układzie słupowo-ryglowym, mającej częściowe wypełnienie przeziernymi elementami szklanymi - całość na istniejącym tarasie lokalu nr [...]. Elementy szklane wypełniające przestrzeń ściany frontowej zabudowy są przesuwane, co daje możliwość otwarcia frontu lub jego zdemontowania (poprzez demontaż szklanych elementów przesuwnych). Dlatego - zdaniem organu odwoławczego - trudno taką konstrukcję z mobilnym, demontowalnym wypełnieniem traktować jako obiekt budowlany lub jego część, a montaż takiej nietrwałej konstrukcyjnie zabudowy jako budowę w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Skoro nie jest to budowa (rozbudowa) - mamy w ocenie organu do czynienia z robotami budowlanymi do których nie ma zastosowania tryb z art. 49b Prawa budowlanego. W zaistniałej sytuacji można mówić o przebudowie obiektu budowlanego lub jego części - zgodnie z art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego.
W dalszej kolejności WINB wskazał, że w wyniku przedmiotowych robót budowlanych - zabudowy istniejącego tarasu - zmianie uległy parametry użytkowe lokalu mieszkalnego nr [..] w budynku nr [..] przy ul. W. w Gdańsku, bowiem użytkowanie przestrzeni mieszkania (pokoju przyległego do tarasu) uległo modernizacji - osłonięta przestrzeń tarasu bezsprzecznie posiada większy komfort użytkowania w połączeniu z otwartą przestrzenią mieszkania (zwłaszcza w niekorzystnych warunkach atmosferycznych). Jednocześnie, mając na uwadze fakt, że w przedmiotowej zabudowie wykonano domknięcie płaszczyzny ściany frontowej (rozsuwane elementy szklane) oraz jednej ściany bocznej i płaszczyzny górnej (elementy ażurowe) - nie można mówić o zmianie charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji budynku (lub tym bardziej części budynku tj. mieszkania nr [...]).
Mając powyższe na uwadze WINB stwierdził, że PINB ponownie rozpatrując sprawę winien zastosować tryb naprawczy określony w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Ponadto, organ I instancji winien dokonać m.in. analizy zawartych w pismach strony kwestii odnoszących się m.in. do szczegółowych ustaleń (wskaźników) prawa miejscowego w tym zakresie tj. obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta Gdańska nr LII/1773/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. - w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Jelitkowo, rejon ul. Wypoczynkowej II w mieście Gdańsku - Dz. Urz. Woj. Pom. nr 90, poz. 1880 z dnia 24 sierpnia 2006 r.)
Z uzasadnienia decyzji WINB wynika, że kolejną kwestią istotną w sprawie jest zbadanie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy posiadania przez inwestorów tytułu prawnego do wykonania przedmiotowych robót. Ważna w tej kwestii jest analiza zapisów aktu notarialnego oraz księgi wieczystej odnośnie ustanowienia odrębnej własności w nieruchomości wspólnej dla przedmiotowego lokalu. Ewentualne zapisy tego aktu mogą wskazać czy i jakie przysługuje właścicielom lokali usytuowanych na parterze budynków prawo do wyłącznego korzystania z ogródków lub tarasów naziemnych lub trawników, usytuowanych wzdłuż budynków z dostępem od strony lokali. Mając na uwadze zapisy aktu notarialnego oraz księgi wieczystej - należy jednoznacznie wyjaśnić, czy inwestorzy posiadają (posiadali) tytuł prawny do wykonania robót na przedmiotowym tarasie.
W sprzeciwie od tak wydanej decyzji J. i Ł. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji WINB.
Zaskarżonej decyzji WINB zarzucili:
1. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe i postępowanie winno być umorzone, gdyż wykonana konstrukcja aluminiowa zabudowy tarasu (częściowo z przesuwanymi taflami szkła) stanowi zgodnie z art. 3 pkt 9 Prawa Budowlanego w zw. z § 14a ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych dopuszczalną instalację urządzenia budowlanego, która nie wymaga dokonania zgłoszenia i nie jest objęta reglamentacją przez prawo budowlane; nie stanowiła też przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, gdyż nie wpływa na charakterystyczne parametry użytkowe lokalu,
2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji PINB z jednoczesnym umorzeniem w całości postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość i brak materialnoprawnej podstawy jego prowadzenia.
W uzasadnieniu sprzeciwu J. i Ł. K. wskazali, że nie kwestionują zasadności uchylenia przez WINB decyzji PINB, jednakże w ich ocenie postępowanie administracyjne w sprawie jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. Skarżący nie zgadzają się bowiem z ocenę, iż opisana zabudowa tarasu stanowi jakąkolwiek przebudowę. W sprawie występuje klasyczna instalacja (urządzenie budowlane) o charakterze pergoli, zgodnie z art. 3 pkt 9 Prawa Budowlanego. Taka instalacja jest wprost dopuszczona przez § 14a ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, jako dopuszczalna instalacja urządzenia budowlanego na balkonach czy (analogicznie) tarasach.
Ponadto, w przypadku zabudowy balkonów i lodżii konstrukcjami drewnianymi lub aluminiowymi wypełnionymi szkłem lub pleksi, należy uznać, że tego rodzaju zakres robót mógłby być kwalifikowany jako rozbudowa budynku w przypadku połączenia lodżii lub tarasu z pomieszczeniem mieszkalnym. W okolicznościach sprawy przepisy prawa nie wymagają dokonania zgłoszenia, czy tym bardziej uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem sprawa nie podlega kontroli organów nadzoru budowlanego, co sprawia, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej. Wykonanie robót budowlanych polegających na montażu aluminiowej konstrukcji wypełnionej przesuwnymi szybami nie wymaga, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako "p.p.s.a.", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 poz. 775 ze zm.) dalej "k.p.a.", skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym, zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. - rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Jest bowiem kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3001/17, wyrok WSA w Gdańsku z 3 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 677/17, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu II instancji została oparta na przesłankach jej wydania określonych w art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 649/17). Sąd nie ma natomiast podstaw prawnych aby - kontrolując decyzję kasacyjną w tak ustalonym zakresie - odnosić się do zarzutów merytorycznych strony. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które - z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. - nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1319/18).
Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do orzekania co do istoty sprawy, jak chcieliby wnoszący w tej sprawie sprzeciw. Instytucja sprzeciwu służy wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na podstawie określonej w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powyższego przepisu wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co prawda zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu I instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Oznacza to jednak, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, s. 622). Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest bowiem dopuszczony tylko wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2653/14; z 24 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2846/12 oraz
z 24 sierpnia 2016 r., sygn. II OSK 2958/14).
Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle omawianego przepisu organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/GI 439/06), a kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z 29 maja 2014 r., sygn. akt l SA/Sz 1256/13). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Krakowie z 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 997/13; wyrok NSA z 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88, powołany wcześniej komentarz teza 18).
Jednocześnie podkreślić należy, że – choć rozpatrzenie sprzeciwu co do samej zasady uruchamia ocenę formalną, w granicach o których mowa była powyżej, to jednak - w ramach jego rozpoznania - sąd nie może abstrahować od oceny materialnoprawnej, lecz tylko na tyle i w takim zakresie, w jakim ocena ta będzie uzasadniona i odniesiona do przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to z faktu, że nie sposób dokonać kontroli sprzeciwu według kryteriów z art. 64e p.p.s.a., nie oceniając wprzód kasatoryjnego rozstrzygnięcia także w świetle wywiązana się przez organ wyższej instancji z powinności z art. 138 § 2a k.p.a. Oznacza to, że poprawna interpretacja przepisów, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, jest koniecznym warunkiem bezbłędnego określenia prawotwórczych okoliczności właściwych dla sprawy, z kolei których wyjaśnienie według kryteriów z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. warunkuje zasadne rozstrzygniecie sprawy co do jej istoty, a zaniechania w tym zakresie (przynajmniej w znacznej części) uzasadniają rozstrzygnięcie po myśli art. 138 § 2 k.p.a. Takie jest też stanowisko NSA, który w swych wyrokach stwierdzał, że zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie (zob. m.in. wyroki z 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt
I OSK 2045/18; z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1299/17).
Badanie zasadności wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy wymaga także odniesienia się w niezbędnym zakresie do materialnych przesłanek określonych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), dalej jako "Prawo budowlane".
Stosownie do art. 49b Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Ilekroć w ustawie jest mowa o robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego).
Natomiast w myśl art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
Stosownie do art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 51 ust. 4 Prawa budowalnego). W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. (art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego). Zgodnie przy tym z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji, w ramach jakie uzasadnia instytucja sprzeciwu, stwierdzić należy, że - w ocenie Sądu, wskazane przez WINB w decyzji z 4 sierpnia 2023 r. okoliczności uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem w światle przedstawionej przez organ odwoławczy argumentacji decyzja PINB z 28 lutego 2023 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma niewątpliwie istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest kontrola w ramach instytucji sprzeciwu legalności decyzji kasatoryjnej WINB, wydanej w następstwie rozpoznania odwołań od decyzji PINB nakazującej rozbiórkę oranżerii (ogrodu zimowego) o wymiarach w planie ok. 5,8m x 4,2m (ścian na długości 4,2m + 5,8m + 4,2m i dachu o powierzchni 5,8m x 2,0m) usytuowanej na tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego przy ul. W. [...], działka nr [...], obręb [...] w Gdańsku.
Przyczyną uchylenia przez organ decyzji wydanej w pierwszej instancji było stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przez PINB przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., z uwagi na niedokonanie niezbędnych ustaleń stanu faktycznego, a mających istotny wpływ na jej wynik. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją PINB, że zabudowę wykonaną na istniejącym tarasie przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] - częściowo wypełnioną szkłem w jednej części, w drugiej części nie mającej odrębnego wypełnienia - można zakwalifikować jako budowę (rozbudowę) obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Zdaniem WINB w sprawie mamy do czynienia z robotami budowlanymi do których nie ma zastosowania tryb art. 49b Prawa budowlanego. Dlatego organ II instancji uznał, że PINB powinien zastosować do tych robót tryb naprawczy określony w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.
Zauważyć należy, że chociaż organ drugiej instancji dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, w rozpoznawanej sprawie uwzględnienia wymagało, że skutkiem niedokonania (zdaniem organy odwoławczego) przez organ pierwszej instancji trafnej kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych i w konsekwencji wadliwej oceny wymogów formalnoprawnych, których dopełnienie przez inwestora warunkowało zgodną z prawem realizację inwestycji, dokonana przez WINB odmienna kwalifikacja wykonanych robót budowlanych i ocena prawna w tym zakresie, wykluczają możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przez ten organ, sprawa musi bowiem zostać rozpoznana w znacznym zakresie, z uwzględnieniem wskazówek co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd zwraca uwagę, że zakres wyjaśnień i ustaleń związanych z trybem usuwania naruszeń prawa budowlanego, jaki uznał za właściwy w tej sprawie organ odwoławczy, tj. przewidziany w przepisach art. 50 – art. 51 Prawa budowlanego, uzasadnia ocenę o konieczności ponowienia postępowania przed organem I instancji. W przeciwnym wypadku WINB samodzielnie przeprowadziłby całe postępowanie w tym trybie zamiast organu I instancji. W takiej sytuacji postępowanie wyjaśniające organu odwoławczego nie byłoby jedynie uzupełnieniem dotychczasowego postępowania o dodatkowe dowody (art. 136 k.p.a.), ale prowadziłoby do przeprowadzenia go od nowa, co czyni niemożliwym rozpoznanie sprawy merytorycznie w postępowaniu odwoławczym z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 15 k.p.a. Poczynienie przez WINB znaczących ustaleń istotnych okoliczności i modyfikacja treści rozstrzygnięcia mogłaby bowiem pozbawić strony postępowania prawa do jednej instancji, czyli prawa do odwołania. Przeprowadzenie postępowania naprawczego, a w konsekwencji wydanie decyzji przez WINB spowodowałoby, że sprawa nie byłaby dwukrotnie rozpatrywana przez organy administracyjne.
Zasadnie zatem organ odwoławczy zastosował tryb z art. 138 § 2 k.p.a., bowiem pozostały do rozstrzygnięcia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekracza ramy postępowania uzupełniającego, jakie może prowadzić organ odwoławczy. Za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której de facto ciężar ustaleń faktycznych spocząłby wyłącznie na organie odwoławczym. Wydanie decyzji kasacyjnej uzasadnione jest koniecznością przeprowadzenia postępowania naprawczego w odniesieniu do spornych robót budowlanych w całości od początku z zachowaniem właściwości instancyjnej organów nadzoru budowlanego. Wyjaśnienie podstawowych dla wyniku sprawy okoliczności faktycznych i prawnych uzasadnia konieczność ponownego przeprowadzania postępowania przed organem pierwszej instancji. Podejmowane w drugiej instancji czynności dowodowe nie mogą prowadzić do ukształtowania w postępowaniu odwoławczym podstawy faktycznej rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, odmiennej od uznanej za udowodnioną w pierwszej instancji, gdyż to w konsekwencji pozbawiłoby stronę prawa do zaskarżenia orzeczenia.
Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że skoro przedmiotem oceny dokonanej w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zatem w tym postępowaniu Sąd nie bada jak powinny zostać ukształtowane określone prawem obowiązki czy prawa stron i czy organy uczyniły to prawidłowo, mając na uwadze odnośne przepisy. Sąd ma ocenić wyłącznie czy zaistniały wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. procesowe podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej tj. czy postępowanie przed organem I instancji było wadliwe pod względem przepisów procesowych, które je regulują i czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Trzeba także wyjaśnić stronie skarżącej, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowanym na tle powołanych wyżej przepisów (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2452/20) wskazuje się, że uregulowania k.p.a. nie zawierają przepisu, z którego wynikałoby związanie organu I instancji wskazaniami prawnymi zawartymi w rozstrzygnięciu uchylającym rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W k.p.a. nie ma odpowiednika art. 153 p.p.s.a., z którego wprost wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W k.p.a. zawarty został jedynie przepis art. 138 § 2a, który stanowi, że jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, to jest decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. Zarówno z tego przepisu jak i z innych przepisów k.p.a. nie wynika jednak, że organ I instancji jest tymi wytycznymi bezwzględnie związany. Nie wynika to z art. 8 i art. 9 k.p.a. Nie wynika to również z art. 110 § 1 k.p.a. Związanie organu administracji wydaną decyzją (postanowieniem) oznacza, że od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia decyzja wchodzi do obrotu prawnego i nie można dowolnie jej zmieniać bądź z obrotu prawnego wycofywać, nie zaś, że organ I instancji jest bezwzględnie związany wskazaniami organu odwoławczego zawartymi w decyzji (postanowieniu) uchylającym decyzję (postanowienie) organu I instancji i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Bezpodstawne niezastosowanie się do tych wytycznych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji bądź postanowienia.
Organ odwoławczy - przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia - sprostał w ocenie Sądu obowiązkowi wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Jednocześnie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, który uznał zakres i wagę koniecznych ustaleń w ramach uzupełnienia materiału dowodowego za wykraczające poza ramy wyznaczone art. 136 k.p.a. W konsekwencji, organ ten nie mógł samodzielnie zbadać tych kwestii i orzec merytorycznie, gdyż naruszyłby tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Odnosząc się do kwestii ustalenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazać należy, że Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 27 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 66/22, że w przypadku procedury z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego - organy nadzoru budowlanego powinny rozważyć prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlanego w kontekście docelowej "postaci" robót budowlanych, którą gotowe są uznać za akceptowalną, na przykład takiej, która mogłaby zostać osiągnięta z uwzględnieniem obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sformułowanie obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem z pominięciem zbadania możliwości jego realizacji na nieruchomości, a zatem oceny czy inwestor posiada do niej odpowiedni tytuł prawny, może uczynić decyzję kreującą ten obowiązek niewykonalną. Sąd podziela więc stanowisko WINB w tym zakresie, który dostrzegł istotne naruszenie przepisów postępowania, polegające na pominięciu ustaleń w kwestii powiązania prawa zobowiązanego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z zakresem robót objętych decyzją, co stanowi o poważnych uchybieniach mających wpływ na wynik sprawy.
Końcowo należy podkreślić, że przedwczesna byłaby na tym etapie wypowiedź Sądu co do merytorycznych okoliczności determinujących ostateczne rozstrzygnięcie legalności spornych robót. Jak bowiem wskazano powyżej, ograniczone ramy procesowe niniejszej sprawy wywołanej sprzeciwem wiążą Sąd - uniemożliwiając wypowiedzenie się w zakresie legalności dokonanej zabudowy tarasu. Rolą Sądu była ocena czy - przy dokonanych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych, zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej. Ocena założeń materialnoprawnych organu może być natomiast dokonana dopiero na podstawie ewentualnej skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie. W postępowaniu przed Sądem nie biorą bowiem udziału żadne inne strony tego postępowania poza wnoszącymi sprzeciw i organem, zatem pozostałe strony nie miałyby szansy na przedstawienie swojego stanowiska w sprawie. Dlatego nie jest możliwe odniesienie się do zarzutów sprzeciwu dotyczących naruszenia (lub nie) art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z § 14a ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych
(Dz. U. z 1999 poz. 836 ze zm.).
Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy wydanie przez WINB decyzji kasatoryjnej było prawnie uzasadnione i nie stanowi naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw. Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI