II SA/Gd 71/25

II SA/Gd 71/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. G. – N. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2024 r. nr WOP.7721.133.2024.EL w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 16 maja 2024 r. nr INB-JC/7141/46/23/05/1006/18.
Uzasadnienie
W. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), decyzją z dnia 16 maja 2024 r. umorzył postępowanie w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. P. [...] w G. w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 6 sierpnia 1976 r. udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego bliźniaczego przy ul. P. [...] w G. Z. i J.P.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 13 listopada 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, podzielając stanowisko organu I instancji, PWINB wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że we wrześniu 2001 r. K. R. i D. J. wybudowali wiatrołap szklany o pow. zabudowy 8,25 m2. W dniu 2 listopada 2022 r. inwestorzy złożyli w organie I instancji wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wiatrołapu. Decyzją z dnia 21 marca 2023 r. PINB umorzył postępowanie w sprawie zalegalizowania, w trybie uproszczonym rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. P. [...] w G. (wiatrołap został zlokalizowany na granicy z działką przy ul. P. [...]). Następnie organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją udzielającą pozwolenia na budowę. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14 maja 2024 r. organ I instancji stwierdził, że dobudowany do budynku przeszklony wiatrołap został w całości rozebrany.
PWINB wyjaśnił, że w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wówczas, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. W takiej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Uwzględniając zatem fakt rozbiórki wiatrołapu w całości organ I instancji prawidłowo uznał, że skoro nie istnieje przedmiot postępowania to prowadzenie postępowanie stało się bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. G. (dalej jako: "skarżąca") podniosła, że organy obu instancji pominęły kwestię związaną z usytuowaniem betonowego dachu garażu nad publicznym chodnikiem na szerokości ok. 1,5 m i wysokości 1,75 - 1,8 m, co w ocenie strony zagraża bezpieczeństwu osób korzystających z chodnika. Zdaniem skarżącej organy pominęły także okoliczność przesunięcia drzwi garażu o ok. 1,5 m w stronę ulicy oraz brak ogrodzenia zabezpieczającego skarpę o wysokości od 1 m do 2,3 m. W ocenie skarżącej powyższe odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego stanowią zagrożenie dla przechodniów - osób postronnych, jak również dla samej skarżącej i jej rodziny i zasługują na analizę oraz odniesienie się do nich przez organ wydający decyzję.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 12677) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta realizowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję PWINB utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. P. [...] w G. w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 6 sierpnia 1976 r. udzielającą pozwolenia na budowę tego budynku.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Zgodnie z jego brzmieniem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie organu I instancji, zaaprobowanej przez organ odwoławczy, wobec stwierdzenia, że dobudowany do budynku przez K. R. i D. J. przeszklony wiatrołap o pow. zabudowy 8,25 m2 został w całości rozebrany, postępowanie w sprawie należało umorzyć.
W ocenie Sądu stanowisko organów administracji jest niezgodne z prawem. Przede wszystkim należy wskazać, że pismem z dnia 17 lipca 2023 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. P. [...] w G. w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 6 sierpnia 1976 r. udzielającą pozwolenia na budowę tego budynku (k. 20 akt administracyjnych). Pozwolenie na budowę zostało udzielone Z. i J. P. poprzednikom prawnym K. R. i D. J.
Należy zaznaczyć, że określony w zawiadomieniu przedmiot postępowania (budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. P. [...] w G. w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego) nie został w toku postępowania w żaden sposób zmieniony. Oznacza to, że zakresem postępowania w sprawie objęte było ustalenie zgodności realizacji budynku z udzielonym pozwoleniem. Z akt sprawy nie wynika jednak czy organy administracji ustaliły co (jakie roboty budowlane bądź wykonane części budynku) odbiega od projektu budowlanego. W aktach sprawy nie ma bowiem choćby zestawienia wykonanych robót i ich oceny w zakresie zgodności z pozwoleniem na budowę. Z nieznanych powodów organy administracji ograniczyły się wyłącznie do kwestii przeszklonego wiatrołapu i uznały, że skoro został on rozebrany (okoliczność nie budząca wątpliwości) to postępowanie powinno zostać umorzone. W sprawie istotnym jest, że toku postępowania W. G. wielokrotnie wskazywała na szereg rozwiązań budowlanych niezgodnych z prawem: usytuowanie betonowego dachu garażu nad publicznym chodnikiem na szerokości ok. 1,5 m i wysokości 1,75 - 1,8 m, przesunięcie drzwi garażu o ok. 1,5 m w stronę ulicy oraz brak wykonania ogrodzenia zabezpieczającego skarpę o wysokości od 1 m do 2,3 m.
Żadna z tych okoliczności nie została w toku postępowania zweryfikowana przez organ I i II instancji. Na obecnym etapie postępowania nie sposób przesądzić czy faktycznie podniesione zarzuty są zasadne, a budynek został zbudowany z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę. Nie można jednak zaakceptować stanowiska organów administracji, które sprowadza się do ograniczenia zakresu postępowania i zbadania tylko jednego "elementu" tego zakresu. Skoro w toku postępowania zwracano uwagę na różne (poza przeszklonym wiatrołapem) kwestie podnosząc ich niezgodność z prawem, to w sytuacji, gdy postępowanie dotyczyło wybudowania budynku z "istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę", oczywistym jest, że organy administracji powinny odnieść się do wszystkich podniesionych okoliczności. Zaniechanie tego oznacza, że postępowanie przeprowadzono w niepełnym zakresie, a rozstrzygnięcie dotyczy tylko jego części. Takie działanie organu administracji jest z w ocenie Sądu niezgodne z prawem. Należy bowiem podkreślić, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wydanym na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. organ administracji określa jego zakres, a zatem to czego postępowanie dotyczy – przyznania/nałożenia, ograniczenia lub zniesienia uprawnień i/lub obowiązków. Jest tym zakresem zawiązany, o ile w toku postępowania nie zaistnieją okoliczności skutkujące jego ograniczeniem (np. wniosek strony ograniczający żądanie). Związanie to oznacza, że postępowanie powinno zostać przeprowadzone w pełnym zakresie, a decyzja je kończąca powinna odpowiadać temu zakresowi. Organ administracji nie może w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania określić jego zakresu, a potem orzec tylko o jakiejś jego części. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – zakres postępowania został określony w momencie jego wszczęcia, a w trakcie postępowania organy administracji ograniczyły się tylko do wybranej jego części (legalności przeszklonego wiatrołapu). Tej części dotyczyło też rozstrzygnięcie. Poza jego zakresem pozostała natomiast kwestia zgodności z prawem innych prac budowlanych. Innymi słowy, stwierdzenie rozebrania przeszklonego wiatrołapu nie oznacza, że kwestia wybudowania budynku z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego stała się bezprzedmiotowa. Brak rozpoznania sprawy w całości, to jest w zakresie ustalonym w momencie wszczęcia postępowania nie uzasadnia jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Z tego względu wobec naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 7 k.p.a. i stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w sposób, w który mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uwzględnił skargę.