II SA/Gd 683/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy administracji I i II instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką oraz na fakt, że niepełnosprawność ojca powstała po ukończeniu przez niego 25. roku życia. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia nie mogła być uzasadniona wiekiem powstania niepełnosprawności ojca, ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Sąd zakwestionował również stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego. Podkreślono, że rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia, niezależnie od tego, czy osoba sprawująca opiekę jest zdolna do pracy w warunkach chronionych. Sąd stwierdził, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad ojcem, który jest schorowany i wymaga stałej pomocy, jest na tyle szeroki, że uniemożliwia jej podjęcie aktywności zawodowej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności związku przyczynowo-skutkowego między opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, wpływu wieku powstania niepełnosprawności oraz możliwości pracy opiekuna z orzeczeniem o niepełnosprawności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego argumentacja może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niepodejmowanie zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który uzyskał niepełnosprawność po ukończeniu 25. roku życia, uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niepodejmowanie zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25. roku życia, a opiekun posiada orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, różnicujący prawo do świadczenia w zależności od wieku powstania niepełnosprawności, utracił moc w zakresie na mocy wyroku TK K 38/13. Kluczowe jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, a nie wiek powstania niepełnosprawności czy stopień niepełnosprawności opiekuna.
Czy posiadanie przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie takiego orzeczenia nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun jest zdolny do pracy w warunkach chronionych lub na przystosowanym stanowisku, a główną przeszkodą w podjęciu zatrudnienia jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zdolność do pracy w warunkach chronionych lub na przystosowanym stanowisku nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun faktycznie nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Istotny jest związek przyczynowo-skutkowy między opieką a brakiem aktywności zawodowej.
Czy fakt posiadania przez osobę niepełnosprawną innych dzieci zobowiązanych do alimentacji wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej córki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wielość osób zobowiązanych do alimentacji nie daje podstaw do podważania faktu sprawowania opieki przez osobę, która się jej podjęła i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia, zwłaszcza gdy inne dzieci nie są w stanie zapewnić opieki.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy nie określają, kto z rodziny powinien sprawować opiekę, a rozstrzygnięcie tej kwestii należy do rodziny. Jeśli skarżąca sprawuje faktyczną opiekę i nie podejmuje zatrudnienia z tego powodu, jej prawo do świadczenia nie jest wykluczone przez istnienie innych dzieci.
Przepisy (10)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom zobowiązanym do alimentacji, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym inne osoby zobowiązane do alimentacji.
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia w zależności od wieku powstania niepełnosprawności, utracił moc na podstawie wyroku TK K 38/13.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, np. gdy osoba wymagająca opieki jest w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
k.r.o. art. 87
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Reguluje obowiązek alimentacyjny.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.r.z.s.z.o.n. art. 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicje stopni niepełnosprawności i możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
u.e.r. art. 13 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niepełnosprawność ojca powstała po 25. roku życia nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wyrok TK K 38/13. • Istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej i kompleksowej opieki nad ojcem. • Posiadanie przez skarżącą orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun jest zdolny do pracy w warunkach chronionych, a główną przeszkodą jest opieka. • Fakt posiadania przez ojca innych dzieci zobowiązanych do alimentacji nie wyklucza prawa skarżącej do świadczenia, jeśli to ona faktycznie sprawuje opiekę.
Odrzucone argumenty
Brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad ojcem. • Zakres opieki nie jest na tyle obciążający, by uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia. • Czynności takie jak przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, zakupy nie są czynnościami opiekuńczymi w ścisłym tego słowa znaczeniu.
Godne uwagi sformułowania
nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność • niepełnosprawność ojca skarżącej powstała najprawdopodobniej po ukończeniu przez niego 25. roku życia • nie można przyjąć, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad ojcem • nie jest na tyle obciążający, by faktycznie pozbawiał skarżącą możliwości podjęcia zatrudnienia nawet w niewielkim stopniu • nie należą do czynności opiekuńczych. Są to czynności wykonywane niezależnie od tego czy w domu znajduje się osoba chora czy niepełnosprawna. • niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego z uwagi na konieczność sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności • nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą
Skład orzekający
Magdalena Dobek-Rak
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Wojciech Wycichowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności związku przyczynowo-skutkowego między opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, wpływu wieku powstania niepełnosprawności oraz możliwości pracy opiekuna z orzeczeniem o niepełnosprawności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego argumentacja może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia pielęgnacyjnego i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście indywidualnych sytuacji życiowych, podkreślając znaczenie wykładni celowościowej prawa.
“Czy opieka nad chorym ojcem pozbawia Cię prawa do świadczenia? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.