II SA/Gd 670/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-05-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie robótwiatabudynekzgłoszenie budowylegalizacjanadzór budowlanykontener

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki T. Sp. z o.o. na postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane, uznając wybudowany obiekt za budynek, a nie wiatę, mimo zgłoszenia tej drugiej.

Spółka T. Sp. z o.o. skarżyła postanowienie WINB w Gdańsku o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących obiektu, który zgłoszono jako wiatę. Organy nadzoru budowlanego uznały, że obiekt ten, posiadający fundamenty, dach i trzy ściany, jest w rzeczywistości budynkiem, a nie wiatą, co stanowi samowolę budowlaną. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę i uznając, że mimo zgłoszenia budowy wiaty, inwestor wybudował budynek, co uzasadniało wszczęcie procedury legalizacyjnej.

Spółka T. Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych. Spór dotyczył obiektu budowlanego, który inwestor zgłosił jako wiatę o powierzchni do 35 m2. Organy nadzoru budowlanego, po przeprowadzeniu kontroli i oględzin, ustaliły, że obiekt ten posiada fundamenty, dach oraz trzy ściany, co kwalifikuje go jako budynek w rozumieniu Prawa budowlanego, a nie wiatę. Dodatkowo, obiekt ten był wyposażony w instalacje mediów i drzwi. PINB wstrzymał roboty budowlane, wskazując na przekroczenie dopuszczalnej powierzchni zabudowy dla wiat oraz na fakt, że zgłoszony obiekt różnił się od faktycznie wybudowanego. WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB, uznając, że inwestor wybudował budynek, a nie wiatę, co stanowi samowolę budowlaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że obiekt posiada cechy budynku (fundamenty, dach, trzy ściany, trwałe związanie z gruntem), a nie lekkiej konstrukcji wiaty. Podkreślono, że nawet jeśli powierzchnia obiektu nie przekracza 35 m2, jego konstrukcja i przeznaczenie (magazynowo-rekreacyjne, z doprowadzonymi mediami) wskazują na budynek. Sąd stwierdził również, że inwestor świadomie próbował ominąć przepisy, zgłaszając wiatę zamiast budynku, co uzasadniało zastosowanie procedury z art. 48 Prawa budowlanego. Kwestia powierzchni biologicznie czynnej na działce zostanie zbadana na etapie ewentualnej legalizacji obiektu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Obiekt ten należy zakwalifikować jako budynek, a nie wiatę, ze względu na jego cechy konstrukcyjne (fundamenty, dach, trzy ściany, trwałe związanie z gruntem) oraz doprowadzone media.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany, mimo zgłoszenia jako wiaty, posiada cechy budynku (fundamenty, dach, trzy ściany, trwałe związanie z gruntem), co wyklucza jego kwalifikację jako wiaty. Brak jednej ściany nie zmienia tej kwalifikacji, jeśli pozostałe cechy wskazują na budynek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 29 § 1 pkt 14 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2 nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku jako obiektu budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt budowlany posiada cechy budynku (fundamenty, dach, trzy ściany, trwałe związanie z gruntem), a nie wiaty. Wybudowanie budynku mimo zgłoszenia wiaty stanowi samowolę budowlaną. Inwestor świadomie próbował obejść przepisy prawa budowlanego. Naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego (powierzchnia zabudowy, powierzchnia biologicznie czynna) uzasadnia zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Obiekt jest wiatą, a nie budynkiem, ze względu na brak jednej ściany i lekką konstrukcję. Wybudowanie obiektu było zgodne ze zgłoszeniem lub stanowiło jedynie nieznaczne odstępstwo. Postępowanie dowodowe było wadliwe, a zgromadzone dowody nielegalne. Organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Obiekt budowlany jest budynkiem, a nie wiatą, ponieważ jest on trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (...) oraz posiada fundamenty i dach. Brak jednej z czterech ścian tego obiektu – ściany frontowej w tym układzie okoliczności nie pozbawia go cech konstrukcyjnych budynku i nie potwierdza forsowanej przez skarżącą tezy, że obiekt ten jest wiatą. Inwestor świadomie chciał w ten sposób ominąć przepisy prawa, by uniknąć konieczności uzyskania (czy też zmiany) decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgłoszenie zamiaru budowy wiaty, zamiast budynku i nieujawnienie faktu istnienia decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o pozwoleniu na budowę (...) słusznie w tych okolicznościach ocenione zostało przez organy za próbę obejścia przepisów a zatem w istocie nadużycie prawa.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Dariusz Kurkiewicz

sędzia

Justyna Dudek-Sienkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako budynków lub wiat, stosowanie procedury samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego) w przypadku niezgodności wykonania z dokonaniem zgłoszenia, obowiązki inwestora przy zgłoszeniu budowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie obiekt posiada cechy pośrednie między wiatą a budynkiem. Interpretacja definicji wiaty i budynku może być różna w zależności od szczegółów konstrukcyjnych i funkcjonalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między wiatą a budynkiem, co ma kluczowe znaczenie dla formalności budowlanych. Pokazuje, jak organy nadzoru budowlanego i sądy interpretują przepisy w praktyce.

Wiata czy budynek? Sąd rozstrzyga spór o kontenerową konstrukcję.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 670/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-05-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 441/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-11
II OZ 923/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr WOP.7722.238.2023.GD w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
T. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 kwietnia 2024 r. nr WOP.7722.238.2023.GD w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
T. Sp. z o.o. (zwana dalej też skarżącą albo inwestorem) dokonała w dniu 6 kwietnia 2023 r. zgłoszenia budowy, przyjętego przez Starostę Nowodworskiego pod znakiem AB.6743.102.2023.NZ, obejmującego budowę trzech wiat o powierzchni do 35m2 na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] w m. S., gmina [...] Zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim (dalej też: PINB, organ I instancji) przeprowadził w dniu 26 lipca 2023 r. kontrolę budowy, w wyniku której pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy parterowego budynku kontenerowego (o powierzchni zabudowy 5,01 m x 7,02 m) w zachodniej części działki inwestycyjnej, usytuowanego równolegle do jej granicy zachodniej w odległości 3,60 m.
W dniu 18 października 2023 r. PINB przeprowadził oględziny ww. obiektu budowlanego ustalając, że jest to kontenerowy obiekt budowlany usytuowany na uprzednio wykonanych fundamentach (punktowo ułożonych bezpośrednio na gruncie bloczkach betonowych), który według oświadczenia obecnych przedstawicieli właściciela nieruchomości został przywieziony w dwóch częściach. Jak ustalono na podstawie oświadczenia obecnych osób przedmiotowy kontener jest konstrukcji stalowej, obłożony płytą warstwową i następnie wykończony blachą jako elementem ozdobnym nadającym wygląd elewacji. Ściana południowa obiektu ma długość 5,01 m, ściana zachodnia ma długość 7,02 m, natomiast ściana wschodnia ma długość 7,01 m. Obiekt ma dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku zachodnim oraz wysokość mierzoną od strony wschodniej równą 3,30 m a od strony zachodniej 3,08 m. Do obiektu doprowadzone są media: przyłącze elektryczne i wodociągowe.
Jak ustalono, w ścianie wschodniej obiektu prawie na całej jej powierzchni wykonany jest otwór, nad którym jest wykonana roleta umożliwiająca zamknięcie obiektu. W ścianie północnej i zachodniej wykonano drzwi wejściowe zamykane, natomiast w ścianie zachodniej nie ma żadnych otworów okiennych i drzwiowych. Wewnątrz obiektu wstawiono wyposażenie, w tym blat przebiegający wzdłuż otworu od strony wschodniej, który został zabezpieczony płytą OSB, pozostałe wyposażenie również zostało zabezpieczone. Ściany wewnętrzne są obłożone płytami gipsowo-kartonowymi, które nie są jeszcze wykończone.
Podczas tych czynności pełnomocnicy inwestora oświadczyli, że powstały obiekt budowlany jest wiatą pełniącą funkcję magazynowo - rekreacyjną, która została wybudowana na przełomie kwietnia i maja 2023 r., po przyjęciu zgłoszenia przez Starostę Nowodworskiego.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r., nr PNB.5140.41.6.2023 PNB.7141.41.2023, wydanym na podstawie m.in. art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie parterowego budynku kontenerowego (o powierzchni zabudowy 5,01 m x 7,02 m) w zachodniej części działki nr [...] położonej przy ul. [...] w m. S., gmina [...], usytuowanego równolegle do jej granicy zachodniej w odległości 3,60 m. Ponadto organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wybudowany obiekt nie jest wiatą, ale budynkiem, ponieważ jest on trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (północna i zachodnia ściana wyposażona jest w solidne drzwi zamykane na zamek, natomiast otwór w ścianie wschodniej jest wyposażony w roletę umożliwiającą zamknięcie), posiada fundamenty, posiada dach (według oświadczenia pełnomocnika strony jest przekryty płytą warstwową zamocowaną na ryglach).
Biorąc powyższe pod uwagę, nie można zdaniem PINB uznać, że inwestor wybudował wiatę, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo budowlane, na podstawie zgłoszenia dokonanego u Starosty Nowodworskiego w dniu 6 kwietnia 2023 r. Zgodnie z tym przepisem, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących: parterowych budynków gospodarczych, garaży i wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W tym przypadku powierzchnia zabudowy budynku będącego przedmiotem postępowania wynosi 35,19 m2, dlatego też przekracza dopuszczalną powierzchnię zabudowy budynku wskazanego w ww. przepisie.
Ponadto na załączonym do zgłoszenia dokonanego u Starosty Nowodworskiego planie sytuacyjnym nie został naniesiony budynek z apartamentami zamieszkania zbiorowego wraz z usługami gastronomii i handlu w parterze budynku, usługami SPA, rekreacji i fitness, który jest objęty decyzją o pozwoleniu na budowę Starosty Nowodworskiego nr 235/2021 z dnia 28 lipca 2021 r. Decyzja o warunkach zabudowy, w oparciu o którą wydano ww. decyzję o pozwoleniu na budowę, nakazuje zachowanie co najmniej 40% powierzchni biologicznie czynnej, natomiast łączna powierzchnia zabudowy działki nie może przekraczać 33 %, dlatego też nie byłoby możliwe uzyskanie pozwolenia na budowę będącego przedmiotem postępowania budynku kontenerowego, ze względu na przekroczenie dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [....] i zmniejszenie wymaganej powierzchni biologicznie czynnej przedmiotowej działki, dlatego też dokonano zgłoszenia wiaty. Zdaniem organu, inwestor świadomie chciał w ten sposób ominąć przepisy prawa, by uniknąć konieczności uzyskania (czy też zmiany) decyzji o pozwoleniu na budowę. Sporny budynek kontenerowy uzupełnia funkcję znajdującego się na przedmiotowej działce budynku z apartamentami zamieszkania zbiorowego wraz z usługami gastronomii i handlu w parterze budynku, usługami SPA, rekreacji i fitness, a co za tym idzie inwestor zrealizował zamierzenie inne niż w dokonanym w organie administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszeniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. Sp. z o.o., kwestionując dokonaną przez PINB kwalifikację spornego obiektu budowlanego jako budynku w sytuacji, gdy obiekt ten nie ma wszystkich ścian i posiada przepierzenia dekoracyjne, w związku z czym stanowi wiatę, która została wybudowana na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia. Odnośnie kwestii istnienia fundamentów, w zażaleniu wskazano, że po pierwsze ani w protokole kontroli ani w aktach nie ma oświadczenia przedstawiciela spółki o posadowieniu wiaty na fundamentach, nie ma też takich ustaleń poczynionych przez inspektora, a po drugie, posadowienie wiaty na fundamencie/związanie jej z gruntem przez słup nośny nie dyskwalifikuje obiektu jako wiaty. Zakwestionowano również dokonany przez PINB pomiar obiektu (podnosząc, że powierzchnia wiaty nie przekracza 35 mkw), jak również przyjęcie, że sporna wiata zmniejszyła powierzchnię biologicznie czynną na działce inwestycyjnej w sytuacji, gdy jej dach pokryty jest trawą (tzw. zielony dach).
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB lub organ odwoławczy) opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu WINB wskazał, że zgodnie z oświadczeniem inwestora przedmiotowy obiekt budowlany jest wiatą pełniącą funkcję magazynowo - rekreacyjną. Na terenie działki inwestycyjnej inwestor zaplanował wykonanie trzech wiat (jedną od strony zachodniej budynku apartamentowo-usługowego zlokalizowanego na tej działce, będącej przedmiotem niniejszego postępowania i dwie od strony północnej budynku - będące przedmiotem oddzielnego postępowania). Zamiar wykonania trzech wiat inwestor zgłosił do Starosty Nowodworskiego w dniu 6 kwietnia 2023 r.
Zgodnie z opisem przedłożonym do ww. zgłoszenia, wiata nr [...] (niniejszym rozpatrywana) została zaprojektowana o powierzchni zabudowy 34,98 m2, konstrukcji ze słupów żelbetowych 50 x 50 cm zbrojonych prętami mocowanymi do płyty fundamentowej grubości 15 cm zbrojonej zbrojeniem rozproszonym, dachu żelbetowym z płytą typu filigran zbrojoną zgodnie z wytycznymi producenta i pokryciem dachu papą. Zgodnie z opisem i rysunkami wiata zaprojektowana została bez ścian.
Niemniej z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi kontener stalowy obłożony płytą warstwową. W trakcie oględzin w dniu 18 października 2022 r. obecni byli przedstawiciele spółki. W protokole odnotowano, cyt. :"Pan M. S. oświadczył, że wymiary zwiększyły się ze względu na estetyczne obudowanie panelami ozdobnymi wiaty i po ich zdemontowaniu wymiar zewnętrzny ścian będzie 4,97 m na 6,98 m. Pan M. P. oświadczył, iż wiata jest konstrukcji szkieletowej, na punktowych fundamentach, obłożona jest płytą warstwową przymocowaną do słupów, podobnie jak dach zamocowany na ryglach. Pan M.P. dodał, iż wymiar 3,60 m jest odległością ściany wiaty, a nie budynku od granicy działki."
WINB wskazał, że kontener posiada 4 ściany, drzwi oraz okna i ponadto jest wyposażony w instalację elektryczną i wodociągową. Z oględzin wynika, że budynek posadowiony jest na fundamentach punktowych - bloczkach betonowych ułożonych bezpośrednio na gruncie. Z powyższego opisu wynika, że kontener posiadający ściany, dach i fundament stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a nie zgłoszoną wiatę.
Odnosząc się do ww. zgłoszenia i dokonanych ustaleń wskazano, że plan sytuacyjny załączony do zgłoszenia nie zawierał budynku z apartamentami zamieszkania zbiorowego znajdującego się na tej działce. W dacie zgłoszenia w kwietniu 2023 r. budynek istniał. Pomimo, że pomiar powykonawczy (wraz z rozbudową) wykonany został 11 lipca 2023 r., a zaświadczenie Starosty Nowodworskiego o braku sprzeciwu do przystąpienia do użytkowania tego budynku zostało wydane 1 sierpnia 2023 r., to dołączenie do zgłoszenia planu sytuacyjnego - bez istniejącego już zagospodarowania działki (zatwierdzonego decyzją Starosty Nowodworskiego o pozwoleniu na budowę ww. budynku nr AB.6740.181.2021.NZ z 28 lipca 2021 r.) wraz z budynkiem, powoduje, że dokumenty zgłoszenia nie odzwierciedlały stanu faktycznego zabudowy na przedmiotowej działce.
Odnośnie powierzchni budynku WINB przychylił się do stanowiska skarżącej, że nie przekracza ona 35 mkw. Tym samym budowa tego budynku wymagałaby zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę, jak przyjął PINB. Natomiast w rozpatrywanym przypadku inwestor zgłosił wiatę o konstrukcji żelbetowej, a wykonał obiekt kubaturowy - budynek, zatem zrealizował budowę innego obiektu (budynku a nie wiaty) niż określony w dokonanym zgłoszeniu robót budowlanych.
Wobec powyższego organ I instancji zasadnie wdrożył procedurę określoną w art. 48 Prawa budowlanego, niemniej podstawę prawną postanowienia stanowi art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a nie art. 48 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jak przyjął organ I instancji.
T. Sp. z o.o. wniosła do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i podnosząc zarzuty naruszenia:
art. 7 i 77 k.p.a. i 107 § 1 k.p.a. - poprzez nierozstrzyganie na podstawie akt sprawy i wnioskowanie z pominięciem tej okoliczności, że sporny obiekt nie ma czterech ścian (co ustalił organ), a nadto ze złamaniem w rozumowaniu zasad logiki formalnej, a mianowicie wnioskowania a maiori ad minus,
art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie i błędną kwalifikację obiektu jako budynku, gdy na podstawie akt sprawy można jedynie stwierdzić, że obiekt jest wiatą i znajdują w związku z tym do niego inne przepisy (art. 3 pkt 3 a nie art. 3 pkt 2 ww. ustawy)
zastosowanie in genere art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a mianowicie wszczęcie i prowadzenie postępowania o tzw. samowolę budowlaną, podczas gdy przedmiotowe obiekty objęte były zgłoszeniem, o którym mowa w art. 30 ust. 1b ustawy Prawo budowlane, w dniu 18 kwietnia 2023 r. Starosta Nowodworski stwierdził brak podstaw do wniesienia sprzeciwu w stosunku do zgłoszenia budowy ww. obiektów; cechy i funkcja wiat zawarta w treści zgłoszenia nie odbiegają od cech i funkcji objętej ww. zgłoszeniem, w związku z czym ewentualne przywrócenie zgłoszonych obiektów do stanu zgodności z zatwierdzonym zgłoszeniem może następować tylko w oparciu o stosowanie in genere przepisu art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (odstępstwa od zgłoszenia budowlanego),
art. 48 ust. 1 punkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 30 ust. 6 - poprzez jego zastosowanie tj. przyjęcie, że legalizacja objętego ww. zgłoszeniem obiektu, wykonanego na bloczkach fundamentowych, wspartego na słupach, zadaszonego powierzchnią czynną biologicznie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, gdy tak nie jest,
art. 30 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 4 ust. 1a pkt 2) oraz art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. j) ustawy z dnia 17 maja 1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (dalej "Rozporządzenie") - polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu i nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżący do zgłoszenia budowy trzech wiat, w tym spornej, miał obowiązek dołączyć plan sytuacyjny zawierający budynek z apartamentami zamieszkania zbiorowego znajdujący się na działce nr [...], obr ew. [...], podczas gdy zgodnie z Rozporządzeniem projekt zagospodarowania działki wyróżniający w części graficznej stan istniejącego obiektu i zmienianego załącza się wyłącznie do rozbudowy, której to rozbudowy budynku zgłoszenie nie dotyczyło (było to samodzielne zgłoszenie posadowienia wiat poza obrysem budynku), a co więcej budynek był wówczas w trakcie budowy, zaś dopiero w dniu 1 sierpnia 2023 r., a więc miesiące później PINB wydał zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu na przystąpienie do użytkowania budynku,
art. 136 k.p.a. w zw. z art. 84a ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i ar. 75 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie uzupełniającego i wnioskowanego postępowania dowodowego, w tym oparcie się na protokole oględzin oraz kwestionowanych materiałach pozyskanych poza ramami kontroli planowej (dowód nielegalny w rozumieniu k.p.a.), podczas gdy skarżąca w treści odwołania kwestionowała zarówno ustalenia co do powierzchni czynnej biologicznie, jak też metodykę oraz wynik pomiarów opisanych w treści protokołu oględzin,
art. 107 § 1 punkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 7 i 77 k.p.a. i 107 § 1 k.p.a. - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy tj.
nieodniesienie się co do zarzutu, że dach inwestycji jest powierzchnią czynną biologicznie w związku z czym nie jest liczony do powierzchni zabudowy,
nieodniesienie się co do zarzutu opierania rozstrzygnięć na materiale dowodowym nieweryfikowalnym, gdyż pozyskanym poza dozwolonymi ramami czynności kontrolnych organu wynikających z art. 84a ustawy Prawo budowlane w zw. art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (nieprawidłowości związane z gromadzeniem materiału dowodowego),
oraz niezajęcie wobec tego w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia stanowiska względem całego materiału procesowego,
art. 29 ust. 1 pkt 14) lit. c ustawy Prawo budowlane polegające na niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że wiata nie stanowi wiaty w rozumieniu przedmiotowego przepisu, lecz stanowi budynek, podczas gdy ww. wniosek wywiedziony został w oderwaniu od własnych ustaleń organu i na podstawie wadliwie zgromadzonego materiału dowodowego,
Z uwagi na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień.
W uzasadnieniu skargi skarżąca m.in. podkreśliła fakt, że sporny obiekt budowlany nie posiada jednej ze ścian. Jak trafnie zauważył organ w ustaleniach faktycznych, w ścianie wschodniej obiektu prawie na całej jej powierzchni wykonany jest otwór, nad którym jest wykonana roleta umożliwiająca zamknięcie obiektu. Brak ściany oznacza, że obiekt ten nie może zostać zakwalifikowany jako budynek. Stanowi on natomiast wiatę. Kwalifikacja obiektu jako "wiaty" opiera się nie na sposobie jego wykorzystywania, lecz na jego konstrukcji, która pozbawiona jest co najmniej jednej ze ścian (wyrok WSA w Krakowie z 10 września 2015 r. II SA/Kr 708/15). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. "Natomiast częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, a nie ściany" (wyrok WSA w Gdańsku z 19 lutego 2020 r. II SA/Gd 389/19). W rezultacie, za błędną należy uznać kwalifikację wiaty jako budynku, gdy brak jednej ze ścian wyklucza kubaturowość obiektu, zwłaszcza, że funkcję nośną obiektu spełniają nie ściany lecz słupy.
Za błędne, zdaniem skarżącej, należy dalej uznać wyprowadzane w sposób pośredni zarzuty o tym, że wybudowany w rzeczywistości obiekt jest inny niż objęty zgłoszeniem, gdyż jest odchudzoną jego wersją tj. nie posiada słupów żelbetowych (lecz alu) i nie jest posadowiony na płycie fundamentowej 15 cm, a zamiast tego na fundamentach punktowych (bloczkach betonowych). Jeżeli bowiem inwestor mógł wybudować obiekt konstrukcyjnie masywniejszy, który mimo tego byłby wiatą, to tym bardziej wiatą jest "odchudzona" wersja tego obiektu. Wynika to z zasad logiki formalnej i wnioskowania a maiori ad minus (jeżeli jest wolno więcej, to tym bardziej wolno mniej).
Konsekwentnie, wdrożenie w sprawie procedury legalizacji tzw. samowoli budowlanej tj. skorzystanie z regulacji opisanych in genere w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, które dotyczą wyłącznie realizacji inwestycji bez wymaganego zgłoszenia/pozwolenia w sytuacji, gdy budowa wiat objęta była przecież nieoprotestowanym przez organ zgłoszeniem, narusza przepisy poprzez ich stosowanie. Jeżeli organ uważa, że inwestycja skarżącej odchyliła się od parametrów objętych zgłoszeniem (czemu skarżąca przeczy), to winien był wdrożyć procedurę objętą in genere art. 51 ust. 1, czego nie zrobił.
Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość prowadzenia postępowania dowodowego. Podniosła, że ramy postępowania kontrolnego wyznaczone są przez art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i uszczegółowione przez art. 84a ustawy Prawo budowlane, w myśl których to przepisów kontrole dzieli się na planowane oraz doraźne, przy czym kontrole doraźne mogą być prowadzone tylko wówczas, gdy organ kontroli poweźmie uzasadnione podejrzenie: a) zagrożenia życia lub zdrowia, b) popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, c) popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, d) innego naruszenia prawnego zakazu lub niedopełnienia prawnego obowiązku.
Jak wynika z akt, organ na żadnej z jej kart nie ustalił w sprawie przesłanek wskazanych w lit. a)-d) wyżej i nie podał ich jako podstawy prowadzenia czynności kontrolnych w trybie pilnym (doraźnym). Co więcej, wobec skarżącej nie ustanowiono żadnych zakazów, a obowiązek (wnioskowany o wstrzymanie) po raz pierwszy wdrożono w ramach skarżonego orzeczenia tj. jest nim obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
Powyższe oznacza, że jakiekolwiek "dowody" uzyskane poza ramami postępowania kontrolnego w trybie planowym znajdują się w ogóle poza ramami postępowania zgodnego z przepisami z prawa i jako takie nie mogą być dopuszczone jako dowody legalne. Dotyczy to wszelkich materiałów uzyskanych poza dniem czynności kontrolnych planowanych na dzień 18 października 2023 r., w tym w szczególności protokołu doraźnego datowanego na 26 lipca 2023 r.
Konsekwentnie, za niedopuszczalne należy także uznać wnioskowanie na podstawie tak przeprowadzonych dowodów, co miało jednak miejsce (mimo częściowego przychylenia się do racji strony), a tak przeprowadzone rozumowanie jest zupełnie arbitralne.
W związku z poważnymi zarzutami strony, organ wyższego stopnia nie tylko miał prawo, ale i obowiązek samemu zapoznać się z rzeczywistym stanem istniejącym na terenie inwestycji oraz przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). Przedmiotem kontroli Sądu jest natomiast postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 kwietnia 2024 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, dotyczące budowy parterowego budynku kontenerowego. Zostały zatem spełnione przesłanki do rozpoznania tej sprawy w trybie uproszczonym. Wprawdzie strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika domagała się przeprowadzenia rozprawy, niemniej jednak wniosek ten nie został uwzględniony. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie NSA, rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. np. wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., III FSK 2403/21).
Oceniając wydane w sprawie postanowienia w oparciu o kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie akty są zgodne z prawem.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: Prawo budowlane). Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego).
W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.
Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Jak wynika z akt sprawy, T. Sp. z o.o. dokonała w dniu 6 kwietnia 2023 r. zgłoszenia budowy, przyjętego przez Starostę Nowodworskiego pod znakiem AB.6743.102.2023.NZ, obejmującego budowę trzech wiat o powierzchni do 35m2 na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] w m. S., gmina [...]. Zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu.
Sprawa niniejsza dotyczy jednej z objętych powyższych zgłoszeniem wiat.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa budowlanego budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia.
Skuteczne dokonanie zgłoszenia powoduje, że inwestor jest zobowiązany wykonać roboty budowlane zgodnie z treścią zgłoszenia. Jeśli roboty budowlane prowadzone są co prawda zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, lecz samo zgłoszenie nie było prawidłowe np. organ przyjął na zgłoszenie budowę obiektu, który w istocie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, należy przeprowadzić postępowanie naprawcze w trybie przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Nie można bowiem stawiać inwestorowi zarzutu, że dopuścił się samowoli budowlanej, do której zastosowanie znajdują przepisy art. 48 Prawa budowlanego w sytuacji nieprawidłowego działania organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Natomiast w sytuacji, gdy roboty budowlane nie są prowadzone zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, lecz samo zgłoszenie było prawidłowe (np. organ prawidłowo przyjął zgłoszenie, ale inwestor realizuje inny obiekt lub inne roboty budowlane wymagające uzyskania pozwolenia na budowę), należy przeprowadzić postępowanie, na podstawie właściwych przepisów wskazanej ustawy. W przypadku zamiaru wykonania robót innych niż określone w zgłoszeniu, inwestor jest obowiązany albo dokonać kolejnego zgłoszenia albo uzyskać pozwolenie na budowę.
Zgodnie z opisem przedłożonym do dokonanego w dniu 6 kwietnia 2023 r. zgłoszenia, wiata nr [...] (niniejszym rozpatrywana) została zaprojektowana o powierzchni zabudowy 34,98 m2, konstrukcji ze słupów żelbetowych 50 x 50 cm zbrojonych prętami mocowanymi do płyty fundamentowej grubości 15 cm zbrojonej zbrojeniem rozproszonym, dachu żelbetowym z płytą typu filigran zbrojoną zgodnie z wytycznymi producenta i pokryciem dachu papą. Zgodnie z opisem i rysunkami wiata zaprojektowana została bez ścian.
Podczas przeprowadzonych w dniu 18 października 2023 r. oględzin ustalono zaś, że wybudowany obiekt budowlany ma następujące cechy: posiada wymiary około 5,02 m x 7,02 m, ma powierzchnię około 35 m2 (organ odwoławczy nieznaczne przekroczenie tej powierzchni uznał za mieszczącą się w granicach błędu pomiarowego, co należy zaakceptować), wykonany został na fundamencie (punktowo ułożonych na gruncie bloczkach betonowych), posiada dach oraz ściany (w ścianie zachodniej i północnej wykonano drzwi wejściowe zamykane). Wewnątrz obiektu wstawiono wyposażenie w tym blat przebiegający wzdłuż otworu od strony wschodniej. Ściany zewnętrzne są obłożone płytami gipsowo-kartonowym. Doprowadzone są do niego media: przyłącze elektryczne i wodociągowe.
Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że skarżąca mimo zgłoszenia zamiaru budowy wiaty, w rzeczywistości wybudowała budynek. Budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. O tym, że obiekt ten jest budynkiem, a nie wiatą, przesądzają następujące elementy: fundamenty punktowe i tym samym trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni przegrodami budowlanymi w postaci trzech ścian oraz dach. Brak jednej z czterech ścian tego obiektu – ściany frontowej w tym układzie okoliczności nie pozbawia go cech konstrukcyjnych budynku i nie potwierdza forsowanej przez skarżącą tezy, że obiekt ten jest wiatą. Brak jednej ściany, przy trzech ścianach pełnych, wzniesionych na fundamentach, powoduje, że nie można zaprzeczyć jego wydzieleniu z przestrzeni w sposób konstrukcyjnie umożliwiający zamknięcie i uzasadniający kwalifikację jako budynku, a nie jako wiaty traktowanej jednolicie w orzecznictwie jako budowli o lekkiej konstrukcji wspartej na słupach. Pomimo braku ustawowej definicji wiaty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, co charakteryzuje tego rodzaju obiekt i co odróżnia go od pozostałych rodzajów obiektów budowlanych, w tym od budynku. Wiata definiowana jest w każdym przypadku jako lekka konstrukcja, która nawet jeśli będzie posiadała ściany (np. w celu ochrony przed czynnikami atmosferycznymi takimi jak wiatr), to nie będzie mieścić się w kategorii budynku, czyli nie będzie trwale związana z gruntem, wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz nie będzie posiadać fundamentów i dachu (por. wyrok NSA z 17 marca 2020 r., II OSK 603/19). Wobec tego, scharakteryzowany w postępowaniu legalizacyjnym obiekt prawidłowo uznano za budynek.
Skarżąca powołała się w uzasadnieniu skargi na wyrok tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 389/19, przytaczając fragment uzasadnienia, cyt. "częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, a nie ściany". Przedmiotem sprawy był obiekt budowlany o nieregularnym kształcie, o powierzchni zabudowy 32 m2, wykonany w konstrukcji drewnianej, ocieplony styropianem grubości 5 cm, przeznaczony na pomieszczenie gospodarcze (składowanie narzędzi itp.), posiadający dach kryty papą i trzy ściany. Słupy drewniane na których oparta była konstrukcja dachu przymocowane były do gruntu za pomocą kotew typu U wbitych w ziemię (bez zabetonowania). Spór w sprawie między skarżącym a organem skupiał się wokół pojęcia wiaty i budynku gospodarczego. Sąd w powołanym wyroku podzielił stanowisko organów, że opisany obiekt budowlany stanowi budynek. Sąd wskazał, cyt. "Kluczowe dla ustalenia, czy dana konstrukcja jest wiatą, będzie jej funkcja. (...) spełniać funkcję budynku będzie zatem wiata o przeznaczeniu innym niż rekreacyjno-wypoczynkowym, czyli wiaty składowe, garażowe. W związku z tym sam fakt odeskowania nie będzie decydował o tym, że wiata będzie budynkiem. Jeśli celem odeskowania jest ochrona np. przed wiatrem, a wiata ta dalej będzie wykorzystywana do celów rekreacyjnych to nie będzie budynkiem. Odróżnieniu wiaty od budynku służyć może zarówno wydzielenie z przestrzeni, jak również funkcja. Musi jednak istnieć jakikolwiek element pozwalający przyjąć, że wiaty za budynek nie sposób uznać. Nie dostrzega skarżący, że posiadanie przez obiekt ścian z otworami nie jest jednoznaczne z tym, że obiekt ten nie jest wydzielony z przestrzeni. Ściana nie traci bowiem swojej funkcji wydzielającej obiekt przez to, że posiada otwory. Natomiast niesporne jest, że obiekt służy celom gospodarczym".
Z powyższego wyroku nie wynika zatem forsowana przez skarżącą teza, że brak jednej ze ścian wyklucza kubaturowość obiektu, zwłaszcza jeśli funkcję nośną obiektu spełniają nie ściany lecz słupy.
W powyższym wyroku Sąd wskazał również, z czym należy się zgodzić, że "brak jednolitej definicji wiaty powoduje konieczność każdorazowego podjęcia trudu oceny czy obiekt, z którym organy nadzoru budowlanego mają do czynienia jest wiatą czy budynkiem. Kwalifikacji obiektu należy dokonywać po analizie formy, funkcji oraz gabarytów obiektu i mając na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu również wykładni systemowej. Stąd trudno na grunt niniejszej sprawy przenosić inne orzeczenia sądów administracyjnych skoro każde zapadło na tle konkretnego stanu faktycznego i brak definicji wiaty powoduje, że inne orzeczenia mogą jedynie wspierać argumentację organów bądź skarżącego. Natomiast ostatecznie to ustalony stan faktyczny będzie decydujący co do decyzji, jaki przepis Prawa budowlanego znajdzie zastosowanie".
W ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie ustalone parametry obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszej sprawy, opisane wyżej, pozwalają zakwalifikować go jako budynek, a nie wiatę.
Wbrew stanowisku skarżącej, powodem uznania, że wybudowany w rzeczywistości obiekt jest inny niż objęty zgłoszeniem nie jest to, że jest on odchudzoną wersją wiaty opisanej w zgłoszeniu, ale to, że posiada cechy budynku: ściany (których według zgłoszenia mieć nie powinien) nadające mu kubaturowość, fundamenty i dach. Obiekt ten posiada solidną konstrukcję, drzwi wejściowe, doprowadzone media. Są to wszystko cechy, które wykluczają możliwość zakwalifikowania tego obiektu jako wiaty.
W tych okolicznościach w ocenie Sądu organy słusznie zastosowały procedurę z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, bowiem w rzeczywistości wykonany obiekt budowlany zasadniczo odbiega od zgłoszenia. Mimo że zarówno budowa wiaty jak i budynku do 35 m2 wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo budowlane), nie ulega wątpliwości, że oba rodzaje obiektów budowlanych różnią się w zasadniczy sposób. Zgłoszenie zamiaru budowy wiaty o konstrukcji żelbetowej i wybudowanie budynku, czyli obiektu kubaturowego o powierzchni nieprzekraczającej 35 m2, nie może być uznane za nieznaczne odstępstwo, które uzasadniałoby zastosowanie trybu naprawczego z art. 50-51 ustawy Prawo budowlane.
Należy też zauważyć, że budowa budynku wymaga uwzględnienia m.in. takich okoliczności, jak dopuszczalna powierzchnia zabudowy działki inwestycyjnej. Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeśli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy.
Jak zaś wynika z poczynionych przez organ ustaleń, działka inwestycyjna nr [...] w S. zabudowana jest budynkiem z apartamentami zamieszkania zbiorowego wybudowanego na podstawie decyzji Starosty Nowodworskiego o pozwoleniu na budowę nr AB.6740.181.2021.NZ z 28 lipca 2021 r. Dla inwestycji tej wydana została decyzja Wójta Gminy Stegna z dnia 17 marca 2021 r. nr IGPN-P.6730.83.9.2020 o warunkach zabudowy, w której ustalono łączną powierzchnię zabudowy nie większą niż 33% powierzchni działki nr [...] i powierzchnię biologicznie czynną nie mniejszą niż 40 % powierzchni działki nr [...]. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozpatrując zgłoszenie zamiaru budowy wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o powierzchni nieprzekraczającej 35 m2 na terenie działki [...] byłby zobowiązany zbadać zgodność zgłoszenia z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy dla działki inwestycyjnej. Zgłoszenie zamiaru budowy wiaty, zamiast budynku i nieujawnienie faktu istnienia decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o pozwoleniu na budowę, opisanych wyżej, słusznie w tych okolicznościach ocenione zostało przez organy za próbę obejścia przepisów a zatem w istocie nadużycie prawa, co w pełni uzasadnia wszczęcie procedury w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, ponieważ nadawaniu inwestycjom pozorów legalności przez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia ma przeciwdziałać właśnie stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 ustawy Prawo budowlane, przeznaczonego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej, zamiast korzystniejszego trybu naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Nie można też zgodzić się ze skarżącą, że nie była ona zobowiązana do ujawniania na etapie dokonywania zgłoszenia faktu istnienia na działce inwestycyjnej budynku w budowie, który jeszcze nie został oddany do użytkowania. Zgodnie z art. 30 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo budowlane, do zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie szkice lub rysunki – w zależności od potrzeb. W niniejszej sprawie, wobec ustalenia, że przedmiotem inwestycji był parterowy budynek gospodarczy, a nie wiata, dla umożliwienia organowi architektoniczno-budowlanemu dokonania właściwej oceny zgłoszenia pod kątem art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, istniała potrzeba ujawnienia istnienia decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o pozwoleniu na budowę, opisanych wyżej, a dotyczących inwestycji na działce [...] w S. oraz uwzględnienia w planie sytuacyjnym załączonym do zgłoszenia budynku z apartamentami zamieszkania zbiorowego znajdującego się na działce.
Odnotować w tym miejscu należy, że organ I instancji zastosował art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, w myśl którego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Było to konsekwencją ustalenia, że powierzchnia budynku przekracza 35 m2 (wynosi dokładnie: 35,19 m2), w związku z czym na jego budowę konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy z kolei przychylił się do stanowiska strony skarżącej i uwzględniając margines błędu pomiarowego przyjął, że przedmiotowy budynek posiada powierzchnię nieprzekraczającą 35 m2, w związku z czym jego budowa wymagała zgłoszenia, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c) ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji zastosowanie ma art. 48 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w myśl którego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Z taką oceną organu odwoławczego należy się zgodzić. Jednocześnie zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie miała znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem postanowienie o wstrzymaniu budowy przedmiotowego obiektu i poinformowaniu strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację jest prawidłowe niezależnie od dokonanej kwalifikacji, tj. od tego, czy obiekt ten wymagał pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 1 pkt 1) czy zgłoszenia (art. 48 ust. 1 pkt 2). Będzie to miało natomiast znaczenie na dalszym etapie, dla wysokości opłaty legalizacyjnej, o ile inwestor zdecyduje się złożyć wniosek o legalizację obiektu.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. w zw. z art. 84a ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i art. 75 § 1 k.p.a. Stawiając te zarzuty skarżąca kwestionuje po pierwsze ustalenia co do powierzchni czynnej biologicznie a po drugie metodykę i wynik pomiarów opisanych w treści protokołu oględzin.
Jeżeli chodzi o metodykę i wynik pomiarów opisanych w treści protokołu oględzin, to zostały one dokonane w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 18 października 2023 r., a więc już po dacie wszczęcia postępowania w sprawie, po zawiadomieniu skarżącej i z udziałem jej przedstawicieli, co zostało odnotowane w protokole oględzin. Postawione w skardze zarzuty wykorzystania przez organ tzw. dowodów nielegalnych, bowiem pozyskanych poza ramami postępowania kontrolnego w trybie planowym, nie obejmują zatem protokołu oględzin z dnia 18 października 2023 r., a to na jego podstawie dokonane zostały istotne dla sprawy ustalenia faktyczne m.in. co do wymiarów obiektu budowlanego. Co więcej, organ odwoławczy uwzględnił margines błędu pomiarowego i przychylił się do stanowiska skarżącej, że powierzchnia budynku nie przekracza 35 m2.
Kwestia natomiast tego, czy stanowiący samowolę budowlaną budynek parterowy gospodarczy o powierzchni 35 m2 dzięki tzw. zielonemu dachowi spełnia stawiane decyzją o warunkach zabudowy wymogi co do powierzchni biologicznie czynnej na działce inwestycyjnej, nie ma znaczenia na tym etapie postępowania. Kwestia ta będzie badana jeżeli inwestor złoży wniosek o legalizację budynku (zob. art. 48b ustawy Prawo budowlane).
Wbrew zarzutom skargi, organ odniósł się w decyzji do podniesionej w odwołaniu kwestii wyłożenia dachu trawą wskazując w ostatnim akapicie uzasadnienia, że dach taki nie był projektowany w zgłoszeniu, a zastosowanie takiego dachu obecnie na budynku wskazuje, że inwestor miał świadomość przekroczenia zapisów dotyczących zagospodarowania terenu. W tym zakresie zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3, art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. nie jest zasadny.
Nietrafny jest zarzut niedokonania przez organ odwoławczy własnych ustaleń w sprawie i nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Wszystkie istotne okoliczności faktyczne mające znaczenia dla rozstrzygnięcia oparte zostały na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, który to materiał dowodowy był pełny i wystarczający dla poczynienia takich ustaleń. Skarżąca nie wskazała, jakich innych dowodów, istotnych dla rozstrzygnięcia, nie przeprowadzono. Kwestionowane przez stronę odwołaniu pomiary budynku zostały przez organ odwoławczy ocenione zgodnie z żądaniem strony, przy uwzględnieniu błędu pomiarowego. Skorygowanie ustaleń co do powierzchni budynku znalazło odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu sprawy. Kwestia natomiast zgodności inwestycji z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy w zakresie powierzchni biologicznie czynnej na tym etapie postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.
W opisanych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zarówno w warstwie merytorycznej, jak i formalnej spełnia stawiane orzeczeniom administracyjnym wymagania. W szczególności uzasadnienia postanowień organów obu instancji w sposób jasny, rzeczowy i spójny wyjaśniają przesłanki, jakimi kierowały się organy przy ich wydawaniu. W opinii Sądu podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI