II SA/Gd 667/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2006-10-19
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęprawo budowlanestrona postępowaniaobszar oddziaływaniadecyzja o pozwoleniu na budowęorgan odwoławczynieważność decyzjik.p.a.WSAGdańsk

WSA w Gdańsku stwierdził nieważność decyzji Wojewody o pozwoleniu na budowę, uznając, że organ odwoławczy błędnie rozpoznał odwołanie Gminy K., która nie była stroną postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi Z. O. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy pozwolenie na budowę wydane przez Prezydenta Miasta. Skarżący, właściciel działki sąsiadującej z planowaną inwestycją, nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając, że organ odwoławczy naruszył prawo, rozpoznając odwołanie podmiotu, który nie był stroną postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę Z. O. na decyzję Wojewody z dnia 28 lipca 2004 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 3 czerwca 2004 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę spółce A w G. na przebudowę ulicy P. w G. Skarżący, właściciel działki sąsiadującej z planowaną inwestycją, nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania i nie został dopuszczony do udziału w nim, mimo że twierdził, iż jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewoda, rozpoznając odwołanie Gminy K. (która również nie została uznana za stronę), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta, argumentując m.in. brak bezpośredniego sąsiedztwa z inwestycją. Sąd uznał jednak, że Wojewoda rażąco naruszył prawo, rozpoznając odwołanie podmiotu, który nie był stroną postępowania. Zgodnie z orzecznictwem NSA, w takiej sytuacji organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze, a nie merytorycznie rozpoznać sprawę. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stron postępowania oraz charakteru pism Gminy K. i skarżącego Z. O. (czy są to odwołania, czy wnioski o wznowienie postępowania). Sąd szczegółowo omówił również kwestię ustalania obszaru oddziaływania obiektu budowlanego zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, podkreślając, że nie ogranicza się on do bezpośredniego sąsiedztwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze, jeśli stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu przepisów.

Uzasadnienie

Zgodnie z uchwałą NSA, stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołujący się nie jest stroną, powinno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie merytorycznym rozpoznaniem sprawy i utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji może wnieść strona postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy umarza postępowanie odwoławcze, gdy odwołanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji w przypadku rażącego naruszenia prawa.

pr. bud. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

Określa krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę (inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu).

pr. bud. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu budowlanego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania, gdy decyzja nie została doręczona stronie.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne.

pr. bud. art. 33 § ust. 1

Prawo budowlane

Zakres pozwolenia na budowę.

u.d.p. art. 43

Ustawa o drogach publicznych

Wprowadza ograniczenia w sytuowaniu obiektów budowlanych w określonych odległościach od jezdni.

pr. o śr. art. 53

Prawo ochrony środowiska

Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w którym sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

pr. o śr. art. 31

Prawo ochrony środowiska

Prawo składania uwag i wniosków przez członków społeczeństwa.

pr. o śr. art. 46 § ust. 10

Prawo ochrony środowiska

Prawo składania uwag i wniosków przez członków społeczeństwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy rozpoznał odwołanie Gminy K., która nie była stroną postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że stwierdzenie przez organ odwoławczy braku statusu strony powinno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego, a nie merytorycznym rozpoznaniem sprawy.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie może być podstawą merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i utrzymania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. obszar oddziaływania obiektu budowlanego - teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. nie ma racji Wojewoda, kiedy uznanie Gminy K. i skarżącego za stronę uzależnia jedynie od tego, czy są oni właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji.

Skład orzekający

Zdzisław Kostka

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Przybielski

sędzia

Jan Jędrkowiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu strony w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście Prawa budowlanego i Prawa ochrony środowiska, a także prawidłowego procedowania organu odwoławczego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i wykładni przepisów Prawa budowlanego w kontekście określania stron postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego i jakie konsekwencje proceduralne niesie za sobą błąd organu. Pokazuje również, jak szeroko można interpretować 'obszar oddziaływania' inwestycji.

Błąd proceduralny organu odwoławczego doprowadził do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 667/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski
Jan Jędrkowiak
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 19 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Wojewody z dnia 28 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i orzeka, że nie może ona być wykonana, 2/ zasądza od Wojewody na rzecz skażonego Z. O. 945 (dziewięćset czterdzieści pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta na skutek spółki A w G. wszczął postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę ulicy P. w G. na odcinku od ulicy J. do skrzyżowania z wjazdem na teren B, o czym strony postępowania zawiadomił pismem z dnia 23 kwietnia 2004 r.
W dniu 4 maja 2004 r. wpłynęło do Urzędu Miasta pismo skarżącego Z. O., który nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że jest właścicielem działki nr [...], położonej w G. przy ulicy J., przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne i twierdził, że nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji polegającej na budowie [...] obiektu handlowego wraz z infrastrukturą.
W tym samym dniu do Urzędu Miasta wpłynęło również pismo Gminy K., z którego wynikało, że Gmina ta uważa, iż winna też być stroną postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę ulicy P.
W dwóch pismach z dnia 20 maja 2004 r. poinformowano skarżącego oraz Gminę K., że nie są oni stronami tego postępowania. W piśmie skierowanym do skarżącego wskazano, że jego nieruchomość leży około 300 m od planowanej inwestycji.
W dniu 3 czerwca 2004 r. Prezydenta Miasta podjął decyzję, którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce A w G. pozwolenia na budowę, obejmującą przebudowę określonego w decyzji odcinka ulicy P. i innych elementów, zaznaczając, że dotyczy to terenu na działkach nr [...], [...], [...],[...] i [...]. Decyzja ta nie została doręczona skarżącemu oraz Gminie K.
W dniu 20 lipca 2004 r. do Urzędu Miasta wpłynęło odwołanie Gminy K. od decyzji z dnia 3 czerwca 2004 r. Odwołanie to zostało przekazane do Wojewody ze wskazaniem, że Gmina K. "nie uzyskała przymiotu strony" w postępowaniu.
Skarżący Z. O. wniósł natomiast bezpośrednio do Urzędu Wojewódzkiego pismo z dnia 23 czerwca 2004 r., w którym domagał się uznania go za stronę postępowania z wniosku spółki A w G.
W dniu 28 lipca 2004 r. Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podjął decyzję, którą, jak napisał, rozpoznając odwołanie Wójta Gminy K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 3 czerwca 2004 r., utrzymał tą decyzję w mocy. Uzasadniając swoją decyzję m.in. stwierdził, że Prezydent Miasta przeprowadził w sposób zgodny z przepisami postępowanie związane z zatwierdzeniem projektu i wydaniem pozwolenia na budowę. Wskazał też, że w piśmie z dnia 20 maja 2004 r. Prezydent Miasta poinformował Wójta Gminy K., iż status strony Gminie K. nie przysługuje. Ponadto stwierdził, że skoro Gmina K. oraz skarżący Z. O. "nie sąsiadują bezpośrednio z zatwierdzoną inwestycją", to słusznie organ pierwszej instancji nie uznał ich za strony w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Decyzja Wojewody została doręczona m.in. skarżącemu Z. O. oraz Gminie K.
Skargi do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody wnieśli skarżący oraz Gmina K. Skarga Gminy K. została prawomocnie odrzucona, natomiast skarga skarżącego została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 stycznia 2005 r., które na skutek skargi kasacyjnej skarżącego zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 lipca 2005 r.
Skarżący Z. O. w swojej skardze zarzucił naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, art. 33 Prawa budowlanego, art. 46 prawa o ochronie środowiska oraz niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadniając skargę twierdził, że jest właścicielem działki budowlanej nr [...] położonej przy ulicy J. w G., w bezpośrednim sąsiedztwie której spółka A w G. zamierza zrealizować inwestycję polegającą na budowie [...] centrum handlowego wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą, której elementem jest przebudowa ulic J. i P. Zarzucił, że pomimo, iż budowa centrum handlowego i przebudowa układu drogowego stanowią jedno przedsięwzięcie, to Prezydent Miasta prowadzi szereg odrębnych postępowań w sprawie udzielania pozwolenia na budowę, w tym trzy postępowania dotyczącego układu drogowego. Wskazał, że tylko w jednym z nich, mianowicie dotyczącym przebudowy ulicy J. na odcinku od P. O. do skrzyżowania z ulicą L., został uznany za stronę postępowania. Twierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 k.p.a., gdyż organy obu instancji uniemożliwiły mu wzięcie udziału w sprawie, pomimo że jest stroną postępowania. Twierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele i użytkownicy wieczyści działek położonych w obszarze oddziaływania obiektu. Nieruchomość, której jest właścicielem znajduje się zaś w bezpośrednim sąsiedztwie ulicy J., w niedalekiej odległości od projektowanego centrum handlowego. Jest przy tym oczywiste, jak wskazał, iż budowa i funkcjonowanie [...] obiektu handlowego wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą będzie istotnie oddziaływać na jego nieruchomość. Świadczy o tym chociażby fakt, iż planowana inwestycja należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Dlatego też powinien zostać uznany za stronę wszystkich postępowań w sprawie pozwolenia na budowę związanych z przedmiotową inwestycją. Zdaniem skarżącego wynika to z faktu, iż zakres oddziaływania poszczególnych elementów inwestycji, w tym zwłaszcza przebudowy odcinka ulicy P., nie może być rozważany w oderwaniu od całości planowanego przedsięwzięcia. Twierdził, że "rozbijanie" inwestycji na części ma charakter sztuczny i jest sprzeczne zarówno z 33 ust. 1 Prawa budowlanego, jak i § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych kryteriów związanych z kwalifikacją przedsięwzięć do sporządzania raportu oddziaływania na środowisko. Zdaniem skarżącego nie można przy tym - jak to czyni się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wyjaśniać takiego stanu rzeczy prawem Gminy Miasta do etapowania inwestycji z uwagi na możliwości finansowe. W związku z tym skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie inwestorem nie jest Gmina Miasta, lecz spółka A, a inwestycja nie jest "etapowana", gdyż postępowania dotyczące budowy układu drogowego i B toczą się równolegle, stanowiąc nierozerwalną całość, gdyż B nie może funkcjonować bez przebudowy całego układu komunikacyjnego, zaś tworzenie nowego układu drogowego bez wybudowania B nie miałoby racjonalnego uzasadnienia. Niezależnie od powyższego skarżący zwrócił uwagę na fakt, iż nawet sama przebudowa ulicy, dla której wydana została zaskarżona decyzja, może istotnie oddziaływać na jego nieruchomość, pomimo że znajduje się w pewnej od niej odległości. Odcinek ten znajduje się bowiem w jednym ciągu komunikacyjnym z drogą bezpośrednio sąsiadującą z tą nieruchomością. W konsekwencji warunki komunikacyjne na przedmiotowym odcinku będą wpływały na natężenie ruchu bezpośrednio przy jego nieruchomości, a co za tym idzie na zanieczyszczenie środowiska (emisja spalin, hałas itp.). Zdaniem skarżącego będą one miały również istotne znaczenie dla możliwości dojazdu do jego działki. W związku z tym wskazał, że na przedmiotowym odcinku zaprojektowano tylko dwa pasy jezdni w miejsce czterech wymaganych przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co – jego zdaniem - znacznie ograniczy przepustowość ulic P. i J. Zdaniem skarżącego można przypuszczać, że spowoduje to tworzenie się "korków", co z kolei pociągnie za sobą wzmożoną emisję spalin i hałasu. Odnosząc się do zawartego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że brak bezpośredniego sąsiedztwa z terenem inwestycji przesądza o odmowie uznania skarżącego za stronę postępowania, skarżący wywiódł, że stanowisko takie jest błędne w świetle obowiązującego brzmienia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Jego zdaniem jest oczywiste, iż obszar oddziaływania nie jest tożsamy z bezpośrednim sąsiedztwem. Konsekwencją obowiązującej regulacji jest, jak dalej wywodził, konieczność przeprowadzenia przez organ administracyjny analizy obszaru oddziaływania inwestycji w celu określenia podmiotów mających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy i zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania w trybie art. 61 § 4 k.p.a. W niniejszej sprawie, jak wskazał, analiza taka nie została sporządzona, co wynikało jego zdaniem z błędnego stosowania przez organ drugiej instancji aktualnego brzmienia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W tej sytuacji skarżący uznał, że pogląd o zasadności niedopuszczenia go do udziału w postępowaniu należy uznać za pozbawiony podstaw.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł też merytoryczne zarzuty. W szczególności twierdził, iż przeprowadzanie odrębnych postępowań o wydanie pozwolenia na budowę dla poszczególnych odcinków układu drogowego dla B jest nieuzasadnione, gdyż przebudowa całego układu komunikacyjnego jest niezbędnym warunkiem prawidłowego funkcjonowania Centrum. Jego zdaniem przeprowadzenie inwestycji tylko w zakresie, dla którego toczy się niniejsze postępowanie, nie pozwoli na prawidłową obsługę wzmożonego ruchu generowanego przez projektowany obiekt handlowy. Twierdził, że sztuczne "dzielenie" inwestycji drogowej na części stanowi naruszenie przepisów art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego oraz 46 i następne ustawy Prawo ochrony środowiska. Podkreślił, że jego zdaniem budowa B wraz z układem drogowym stanowi jedno zamierzenie budowlane. Podniósł też, że z mocy § 3 ust. 1 pkt 11b i 11g powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 2002 r., zarówno budowa [...], jak i przebudowa układu drogowego stanowią inwestycje mogące znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż powołane przepisy do takich inwestycji zaliczają budowę [...] centrów handlowych oraz dróg publicznych o długości przekraczającej 1 kilometr, w świetle zaś § 3 ust. 3 tegoż rozporządzenia przedsięwzięcia powiązane technologicznie należy traktować jako jedno przedsięwzięcie. Oznacza to, jego zdaniem, konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla B wraz z układem drogowym jako jednego przedsięwzięcia.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji może wnieść strona postępowania. Już z tego przepisu wynika, że rozpoznanie przez Wojewodę odwołania Gminy K. (w decyzji wskazano, że organ odwoławczy rozpoznaje odwołanie wniesione przez Wójta Gminy K., co jest jednoznaczne z rozpoznaniem odwołania Gminy K., gdyż Wójt reprezentuje tą Gminę na zewnątrz) przy jednoczesnym stwierdzeniu w uzasadnieniu decyzji, że Gmina ta nie jest stroną postępowania (przejawem tego stwierdzenia było zaakceptowanie nieuznania Gminy K. za stronę postępowania przez organ pierwszej instancji) jest oczywistym naruszeniem powołanego przepisu. W myśl wykładni przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 5 lipca 1999 r. w sprawie OPS 16/98 (ONSA nr 4 z 1999 r., poz. 119) stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Uchwała ta stanowiła odpowiedź na występującą w orzecznictwie wątpliwość, która sprawdzała się do kwestii czy stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołujący się nie jest stroną postępowania administracyjnego, stanowi przesłankę stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.), czy też umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nigdy jednak nie ulegało wątpliwości, że odwołanie wniesione przez podmiot, który nie jest stroną postępowania, nie może być podstawą merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i utrzymania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tych okolicznościach uznać należy, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo, co powoduje, że Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 stwierdza jej nieważność.
W wyniku stwierdzenia nieważności sprawa wywołana wniesieniem odwołania przez Gminę K. winna być ponownie rozpoznana. Poza rozpoznaniem tej sprawy organ odwoławczy winien także rozstrzygnąć, jaki charakter ma pismo skarżącego Z. O. z dnia 23 czerwca 2004 r. Rozpoznając sprawę wywołaną wniesieniem odwołania przez G. K., jak i oceniając charakter pisma skarżącego z dnia 23 czerwca 2004 r. w sytuacji, w której żaden z tych podmiotów nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia 3 czerwca 2004 r., organ odwoławczy winien przed uznaniem tych pism za odwołanie od tej decyzji Prezydenta Miasta ustalić, czy decyzja ta nie stała się ostateczna z powodu upływu terminu do wniesienia odwołania przez podmioty, które brały udział w postępowaniu. W niniejszej sprawie nie sposób na podstawie nadesłanych przez Wojewodę akt administracyjnych ustalić, kiedy decyzja Prezydenta Miasta z dnia 3 czerwca 2004 r. stała się ostateczna, gdyż w aktach administracyjnych brak dowodów doręczenia tej decyzji stronom postępowania. Okoliczność ta ma zaś istotne znaczenie dla oceny prawnego znaczenia odwołania wniesionego przez Gminę K. i pisma skarżącego z dnia 23 czerwca 2004 r. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Odwołanie zaś nie służy, gdy upłynął termin do jego wniesienia. Zatem z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania dla stron, którym decyzja została doręczona, decyzja staje się ostateczna. Gdy decyzja jest ostateczna podmiot, który twierdzi, że jest stroną postępowania, a któremu decyzja nie została doręczona, nie może wnieść odwołania. Może on natomiast wnieść podanie o wznowienie postępowania, powołując się na podstawę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem, gdyby okazało się, że odwołanie Gminy K. zostało wniesione po tym, jak decyzja Prezydenta Miasta stała się ostateczna, to należałoby rozważyć, czy nie uznać go za podanie o wznowienie postępowania, co wobec jego dość jednoznacznej treści wymagałoby, stosownie do art. 9 k.p.a., uprzedniego wyjaśnienia Gminie K. okoliczności faktycznych i prawnych. Podobnie rzecz się ma z pismem skarżącego Z. O. z dnia 23 czerwca 2004 r.
Z kolei gdyby okazało się, że odwołanie lub pismo skarżącego zostały wniesione zanim decyzja Prezydenta Miasta stała się ostateczne, to należałoby zbadać, czy skarżący oraz Gmina K. są stronami postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i w razie negatywnego wyniku tej oceny wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Zbadanie, czy skarżący oraz Gmina K. są stronami postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę będzie także konieczne w razie uznania, że ich pisma stanowią podanie o wznowienie postępowania. W związku z tym konieczne są wskazania, co do dalszego postępowania, odnoszące się do wykładni art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 207 z 2003 r., poz. 2016 ze zm.), który, jako przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a., określa krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zatem kluczowe znaczenie dla określenia stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę ma wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, którego dotyczy postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę. Charakterystyczne jest, że w definicji obszaru oddziaływania obiektu budowlanego stanowi się, iż wyznaczenie terenu w otoczeniu obiektu budowlanego ma być oparte na podstawie odrębnych przepisów, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu związane z obiektem budowlanym. Nie wchodzą zatem w grę ograniczenia w zagospodarowaniu, które są związane wprawdzie z projektowanym obiektem budowlanym, ale które nie wynikają z przepisów, czyli ograniczenia związane tylko i wyłącznie z faktem istnienia obiektu budowlanego. Do takich ograniczeń w zagospodarowaniu można zaliczyć wskazane przez skarżącego w jego skardze do sądu administracyjnego niedogodności związane z sąsiedztwem nieruchomości, której jest właścicielem, z drogą i centrum handlowym, do którego ta droga prowadzi. Jednakże gdyby skarżący wykazał, że istnieje przepis prawa, który wprowadza ograniczenia w zagospodarowaniu jego nieruchomości dlatego, że położona ona będzie w sąsiedztwie drogi lub centrum handlowego, to wówczas nieruchomość ta znajdowałaby się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a skarżący jako jej właściciel byłby, stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę tej drogi lub tego centrum handlowego. Tytułem przykładu można wskazać na art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. nr 204 z 2004 r., poz. 2086 ze zm.), który wprowadza ograniczenia w sytuowaniu obiektów budowlanych w określonych, zależnych od kategorii drogi, odległościach od zewnętrznej krawędzi jezdni. Z wywodów tych wynika też, że nie ma racji Wojewoda, kiedy uznanie Gminy K. i skarżącego za stronę uzależnia jedynie od tego, czy są oni właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji.
Na potrzeby postępowania, które toczyć się będzie po uwzględnieniu skargi należy stwierdzić też, że nie ma znaczenia dla uznania skarżącego lub Gminy K. za stronę postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, to czy wydanie pozwolenia na budowę poprzedzać będzie postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W stanie prawnym obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji (28 lipca 2004 r.) organ właściwy m.in. do wydania decyzji w sprawie pozwolenia na budowę zapewniał udział społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany był raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.) Udział społeczeństwa w takim postępowaniu odbywał się na zasadach określonych w Dziale V tej ustawy. Żaden przepis tego działu nie daje podstaw do twierdzenia, aby poszczególni członkowi społeczeństwa zyskiwali status strony w postępowaniu administracyjnym, w którym udział społeczeństwa winien być zapewniony. Jest to zrozumiałe, gdyż społeczeństwo to bliżej nieokreślona, co do liczby i składu grupa osób, i udział każdej osoby z tej grupy w postępowaniu administracyjnym na prawach strony jest po prostu niemożliwy. Ustawa Prawo ochrony środowiska przewiduje w związku z tym, że tylko organizacje ekologiczne mogą uczestniczyć w takim postępowaniu na prawach strony (art. 33), zaś członkom społeczeństwa przysługuje prawo składania uwag i wniosków, co jednakże nie daje im prawa udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 i art. 46 ust. 10 powołanej ustawy).
Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o kosztach postępowania zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego 945 zł, na które złożyło się 500 zł wpisu sądowego od skargi, 250 wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, 15 zł kosztów pełnomocnictwa (opłata skarbowa) i 180 zł tytułem zastępstwa procesowego, które było konieczne w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 18 stycznia 2005 r. o odrzuceniu skargi skarżącego.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI