II SA/PO 373/24

II SA/Po 373/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 01 lutego 2024 r. K. M. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (energia, woda, odpady komunalne, opał).
Decyzją z dnia 13 lutego 2024 roku, nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania K. M. zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (energia, woda, odpady komunalne, opał).
W uzasadnieniu organ wskazał, że K. M. (lat 76) zamieszkuje samotnie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielką zajmowanego budynku, użytkuje cztery pomieszczenia, czyste, zadbane wyposażone w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Budynek został wybudowany w 1943 r., nie jest przystosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku poprodukcyjnym. Źródłem jej utrzymania jest emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...]zł z którego potrącane jest kwota [...]zł miesięczne z tytułu zwrotu pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Według wnioskodawczyni posiadane środki finansowe nie wystarczają jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Łączna kwota podanych przez nią wydatków w miesiącu styczniu 2024 r. wynosi [...] zł (żywność, leki, gaz, opał, odpady komunalne, woda, energia, pożyczka, karta do telefonu, środki czystości, odzież, drobne potrzeby domowe, dojazdy do lekarzy). Sytuacja zdrowotna wnioskodawczyni jest trudna, gdyż choruje przewlekle i leczy się (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu II, przewlekła niewydolność krążeniowa, przewlekła niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, przetrwałe trzepotanie i migotanie przedsionków, przewlekła choroba nerek, torbiele nerek, reumatyzm, zwyrodnienie kolan oraz kręgosłupa, rwa kulszowa, zaburzenia splotu lędźwiowo-krzyżowego), ma także trudności z poruszaniem się, problemy z płucami (oddychaniem) i cierpi na zespół cieśni nadgarstków. Ponadto odczuwa ból w prawej ręce, bolesność barku, ma problemy z pęcherzem, wzrokiem (podejrzenie zaćmy lub jaskry, wysokie ciśnienie w oku), słuchem oraz odczuwa częste bóle głowy i ma zaburzenia krążenia krwi w mózgu. Ze względu na problemy zdrowotne, zmuszona jest leczyć się u wielu specjalistów oraz przyjmować stałe leki. W sierpniu 2023 r. przeszła zabieg koronarografii. W dniach [...] stycznia 2024 r. – [...] stycznia 2024 r. przebywała w szpitalu z rozpoznaniem: niewydolności serca lewokomorowa, toksyczna choroba wątroby nieokreślona, cukrzyca insulinoniezależna - z powikłaniami nerkowymi, torbiel nerki nabyta, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia splotu lędźwiowo-krzyżowego, migotanie i trzepotanie przedsionków. Wnioskodawczyni posiada wydane na stałe orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 07 października 2019 r. (nr [...]) o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie organu stronie nie przysługiwało prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na posiadanie dochodu przekraczającego ustawowe kryterium. Łączny dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł, a ustawowe kryterium dochodowe strony wynosiło 776,00 zł.
W ocenie organu stronie nie przysługiwał specjalny zasiłek celowy w świetle art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ podkreślił, że środki własne gminy jakimi dysponuje w 2024 roku z przeznaczeniem przede wszystkim na przyznawanie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych stanowią kwotę [...]zł. Do dnia wydania decyzji wpłynęły 45 wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej (zasiłki celowe i celowe specjalne).
Od powyższej decyzji K. M. złożyła odwołanie, w którym wskazała, że odmówiono jej przyznania zasiłku celowego specjalnego, gdzie jej wydatki w styczniu wyniosły [...] zł. W grudniu 2023 r. otrzymała zasiłek w kwocie [...]zł, natomiast w styczniu bezprawnie odmówiono jej przyznania zasiłku celowego specjalnego. Strona opisała sytuacje przyznanych zasiłków we wcześniejszych latach, wskazała, że wzrosły ceny i coraz trudniej jest żyć. Tym bardziej, że od 10 lat ma stopień niepełnosprawności. Strona opisała sytuację dotyczącą specjalnego zasiłku opiekuńczego i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i uznała, że została pokrzywdzona, ponieważ nie wiedziała o takim świadczeniu jak świadczenie pielęgnacyjne, które mogła mieć jej córka. Strona zapyta, czy córka mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z chwilą złożenia wyroku w GOPS tj. 16 listopada 2015 r. oraz czy można było odmówić zasiłku celowego za miesiąc styczeń 2024 roku.
Decyzją z dnia 04 kwietnia 2024 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że dokonał ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 12 lutego 2024 r. wynika, że K. M. jest osobą rozwiedzioną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale pomaga jej córka B. B., która pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką. Wnioskodawczym ma drugą córkę A. , która zamieszkuje w sąsiedniej gminie, z którą nie utrzymuje kontaktu. Wnioskodawczyni zamieszkuje w [...] budynku, którego jest właścicielką. Użytkuje cztery pomieszczenia, czyste, zadbane wyposażone w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Budynek został wybudowany w 1943 r., nie jest przystosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku poprodukcyjnym. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...]zł. Strona ma potrącenie ze swojego świadczenia w kwocie [...]zł miesięczne (zwrot zasiłku pielęgnacyjnego). Według niej posiadane środki finansowe nie wystarczają jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Łączna kwota podanych przez wnioskodawczynię wydatków w miesiącu styczniu 2024 r. wynosiła [...] zł (żywność, leki, gaz, opał, odpady komunalne, woda, energia, pożyczka, karta do telefonu, środki czystości, odzież, drobne potrzeby domowe, dojazdy do lekarzy). Sytuacja zdrowotna klientki jest trudna - choruje przewlekle i leczy się (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu II, przewlekła niewydolność krążeniowa, przewlekła niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, przetrwałe trzepotanie i migotanie przedsionków, przewlekła choroba nerek, torbiele nerek, reumatyzm, zwyrodnienie kolan oraz kręgosłupa, rwa kulszowa, zaburzenia splotu lędźwiowo-krzyżowego), ma także trudności z poruszaniem się, problemy z płucami (oddychaniem) i cierpi na zespół cieśni nadgarstków. Ponadto odczuwa ból w prawej ręce, bolesność barku, ma problemy z pęcherzem, wzrokiem (podejrzenie zaćmy lub jaskry, wysokie ciśnienie w oku), słuchem oraz odczuwa częste bóle głowy i ma zaburzenia krążenia krwi w mózgu. Ze względu na poważne problemy zdrowotne, zmuszona jest leczyć się u wielu specjalistów oraz przyjmować stałe leki. W miesiącu sierpniu 2023 r. przeszła zabieg koronarografii. W dniach 03 stycznia 2024 r. – 08 stycznia 2024 r. przebywała w szpitalu z rozpoznaniem: niewydolność serca lewokomorowa, toksyczna choroba wątroby nieokreślona, cukrzyca insulinoniezależna - z powikłaniami nerkowymi, torbiel nerki nabyta, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia splotu lędźwiowo-krzyżowego, migotanie i trzepotanie przedsionków. K. M. posiada orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 07 października 2019 r., które zalicza ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Łączny dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł. Decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r., nr [...] strona otrzymała zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł.
Organ podkreślił, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter wyjątkowy, bowiem nie jest ograniczone limitem dochodu określonym w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje wyłącznie zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności w sytuacji życiowej strony. Przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację rodziny i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i ma na celu pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej beneficjenta. Strona nie wskazała żadnej okoliczności nadzwyczajnej.
Odmowa przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej był konsekwencją braku wskazań co do wystąpienia przypadku szczególnego, wskazującego na potrzebę przyznania pomocy mimo uzyskania dochodu przekraczającego kryterium dochodowe. W przypadku strony nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Zatem zarzuty podnoszone w odwołaniu są nieuzasadnione. Wnioskodawczyni użytkuje cztery pomieszczenia, w którym mieszka sama. Z dokumentów wynika, że nie robi nic od lat, aby zmienić swoją sytuację życiową, a pomoc społeczna nie jest od wyręczania obywateli z problemów, z jakimi się borykają. Strona ma dwie córki, od których - jako osób prawnie zobowiązanych do alimentacji na jej rzecz - mogłaby oczekiwać wsparcia. Odnosząc się do kwestii świadczenia pielęgnacyjnego dla córki, organ odwoławczy wskazał, że w tej kwestii wypowiedział się w odrębnym postępowaniu.
W ocenie organu II instancji sytuacja Strony nie należy do szczególnie uzasadnionych, wyjątkowych. Strona posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże posiada stały miesięczny dochód. Ponadto z akt sprawy nie wynikało, aby w ostatnim czasie pogorszeniu uległa sytuacja zdrowotna, by można uznać sytuację strony za szczególną, niecodzienną i wymagającą do udzielania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W związku z tym potrzeby egzystencjalne strony nie były w żaden sposób zagrożone. Strona nie wykazała nadzwyczajnych i szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie jej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Ponadto organ decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. nr [...] strona otrzymała zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł. W miarę posiadanych możliwości ośrodek reaguje na potrzeby strony, która od stycznia 2023 r. do grudnia 2023 r. otrzymała specjalne zasiłki celować łącznej kwocie [...]zł. Rolą organów pomocy społecznej jest jednak wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej." Ponadto środki przeznaczone na pomoc społeczną mają charakter ograniczony.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2024 roku K. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę ma decyzję SKO [...] z dnia 4 kwietnia 2024 roku. W obszernym uzasadnieniu skarżąca przywołała dotychczasowy przebieg sprawy oraz wcześniejszą argumentację, która w jej ocenie uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Ponadto skarżąca wskazała na nieprawidłowości związane z koniecznością zwrotu przyznanego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, a także na okoliczności faktyczne związane z obowiązkiem alimentacyjnym jej dwóch córek.
Pismem z dnia 14 czerwca 2024 roku K. M. złożyła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące jej sytuacji w kontekście odpowiedzi na skargę jaką złożył organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja o odmowie przyznania K. M. specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (energia, woda, odpady komunalne, opał).
Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej powoływana jako ustawa o pomocy społecznej/ustawa)). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Powołane przepisy określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Nadto wskazać należy, że z art. 4 ustawy wynika obowiązek współdziałania świadczeniobiorcy z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Oczekiwania skarżącej sprowadzają się zaś do przerzucenia całych kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przesłanką przyznania zasiłku celowego jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Oznacza to, że określony przez skarżącą cel i sposób jego osiągniecia (zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej poprzez częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania) odpowiadały warunkom przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Przyznanie jednak tego rodzaju zasiłku w każdym przypadku uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Niespełnienie tego wymogu wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, co oznacza, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej", organ obowiązany był odmówić przyznania zasiłku celowego. Niekwestionowany w sprawie jest dochód skarżącej w wysokości [...] zł, który przekracza kwotę kryterium dochodowego warunkującą możliwość przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jak stanowi bowiem art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wyznacza kwota dochodu nieprzekraczająca 776 zł. Skarżąca nie miała zatem prawa do świadczeń z pomocy społecznej na ogólnych zasadach. Jej sytuacja dochodowa w stosunku do innych beneficjentów tej pomocy, którzy nie mają dochodu lub minimalnie przekraczają kryterium dochodowe, jest dobra.
Przekroczenie kryterium dochodowego uzasadniało rozważenie przesłanek dotyczących możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, co też organy w sprawie niniejszej uczyniły. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznanie tego zasiłku na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy. W tym przypadku nie wymaga się spełnienia kryterium dochodowego. Oznacza to, że osoby ubiegające się o te specjalne świadczenia powinny co do zasady samodzielnie przezwyciężać powstałe trudności, jednak z uwagi na wyjątkowość zaistniałych okoliczności przysługuje im świadczenie z pomocy społecznej. Zaistnienie wyjątkowych okoliczności uzasadnione jest tym, że przedmiotowa pomoc stanowi odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia przypadku szczególnie uzasadnionego. Pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym, nie posiadającym legalnej definicji ustawowej. W doktrynie przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008, s. 202). Taką również wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 ustawy przyjęto w orzecznictwie NSA (por. wyrok z dnia 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07, CBOSA). Zauważyć w tym względzie należy przede wszystkim, że osoby, w stosunku do których rozpatruje się możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku powinny zdawać sobie sprawę, że w stosunku do nich uznanie administracyjne oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy. Nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej, spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe, bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy jest jego wyjątkowość o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tego zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". W świetle przedstawionej interpretacji powyższego pojęcia należy więc przyjąć, że specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
W sprawie niniejszej prawidłowo oceniono, że nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Nie mamy bowiem do czynienia z żadnym nagłym, nie przewidzianym zdarzeniem losowym na skutek którego skarżąca wymagałby pomocy doraźnej. Na takie okoliczności nie wskazuje sama skarżąca. Co prawda wnioskuje o specjalny zasiłek celowy ale wskazuje na potrzebę bytową, która stanowi przesłankę przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia kryteriów do przyznania jej specjalnego zasiłki celowego. W sprawie nie wystąpiła przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku.
W świetle przywołanych regulacji, zdaniem sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji, dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniała odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organy trafnie przyjęły, działając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Odmawiając przyznania świadczenia zbadały sytuację finansową wnioskodawczyni, uwzględniły posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodów oraz fakt korzystania przez nią z innych form pomocy i zestawiły tę sytuację ze swoimi możliwościami finansowymi. Takiej oceny nie można uznać za dowolną. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Rację ma organ wskazując na hierarchię zgłaszanych potrzeb w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań jak również wysokość posiadanych środków przeznaczonych na świadczenia w omawianym zakresie. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ przyznając określone świadczenia musi kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy. Z całą pewnością organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o dofinansowanie.
W ocenie Sądu z zaskarżonej decyzji, podobnie jak i z decyzji organu pierwszej instancji wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego, a to wyklucza możliwość postawienia organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. W szczególności zasadnie organ odwoławczy podkreślił, że kwestie związane z uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego przez córki skarżącej stanowiły kwestie, które stanowiły przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia. Ponadto sytuacja bieżąca obu córek skarżącej nie mogła być bezpośrednią okolicznością przemawiająca za przyznaniem skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Podobnie kwestie związane z przeprowadzonym postępowaniem związanym z obowiązkiem zwrotu przyznanego wcześniej zasiłku pielęgnacyjnego nie mogły stanowić okoliczności uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Ustalenia poczynione przez organy, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Kontrolowane decyzje zostały zatem wydane zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).