II SA/Gd 650/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-02-22
NSAinneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymzwiązek przyczynowo-skutkowyrezygnacja z zatrudnienianiepełnosprawnośćwiekstan zdrowiaprawo rodzinnepomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad mężem.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem, argumentując konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między zaprzestaniem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad mężem, podkreślając jej długoletni brak aktywności zawodowej i wiek. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, uznając, że główną przyczyną niepodejmowania pracy przez skarżącą był jej stan zdrowia i wiek, a nie opieka nad mężem.

Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem, argumentując rezygnację z zatrudnienia. Organy administracji uznały, że nie występuje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki, ponieważ skarżąca była emerytką od wielu lat, a jej mąż uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności znacznie później. Dodatkowo, organy wskazały na wiek skarżącej (76 lat) i jej stan zdrowia jako główne powody braku aktywności zawodowej, a nie sama opieka nad mężem. Sąd administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko organów, podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu tej opieki lub rezygnację z niej. Sąd stwierdził, że skarżąca od wielu lat faktycznie zaprzestała pracy zarobkowej z powodów leżących po jej stronie (stan zdrowia, wiek), a nie w związku z opieką nad mężem, co wyklucza spełnienie przesłanki związku przyczynowo-skutkowego wymaganego przez ustawę o świadczeniach rodzinnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli nie można wykazać związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że główną przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącej był jej wiek i stan zdrowia, a nie opieka nad mężem, który uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności znacznie później niż skarżąca zaprzestała pracy. Brak wykazania związku przyczynowo-skutkowego wyklucza przyznanie świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami, pod warunkiem istnienia związku przyczynowo-skutkowego między tymi okolicznościami.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

k.r.o.

Ustawa - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Określa krąg osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny o oddaleniu skargi.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem. Główną przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącej był jej wiek i stan zdrowia, a nie opieka nad mężem. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki, lecz za rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia z powodu tej opieki.

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że musiała zrezygnować z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Godne uwagi sformułowania

świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy zarobkowej, czy też jej niepodejmowaniem, a koniecznością podjęcia całodobowej opieki nad mężem

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Diana Trzcińska

członek

Justyna Dudek-Sienkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w przypadkach długoletniego braku aktywności zawodowej i podeszłego wieku opiekuna."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej, gdzie wiek i stan zdrowia były kluczowymi czynnikami decydującymi o braku związku przyczynowo-skutkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe kryteria przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, pokazując, że sama opieka nie wystarczy, a istotny jest związek z rynkiem pracy. Jest to ważne dla prawników zajmujących się prawem socjalnym.

Czy opieka nad chorym mężem gwarantuje świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 650/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt SKO Gd/1384/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2022r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z 4 lutego 2022r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z racji rezygnacji z zatrudnienia i braku możliwości podjęcia pracy lub innego zatrudnienia zarobkowego z racji opieki nad niepełnosprawnym mężem K. K. została wniesiona w następującym stanie sprawy:
W dniu 10 marca 2021r. skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia wskazanego wyżej z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - mężem K. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez PZOd/sN w Gdańsku w dniu 14 października 2019r. Z orzeczenia tego wynika również, że daty niepełnosprawności męża skarżącej ( rocznik 1941) nie ustalono. Ustalony zaś znaczny stopień niepełnosprawność datuje się od 10 września 2019r. i przyznany został na stałe.
Do wniosku załączono oprócz wskazanego wyżej orzeczenia również dokumentację medyczną wskazującą, że mąż skarżącej przeszedł w 2019r. udar mózgu, zaświadczenie lekarskie z dnia 26 lutego 2021r. stwierdzające, że stan zdrowia pozwala skarżącej na sprawowanie opieki nad chorym. Załączyła skarżąca także decyzję ZUS potwierdzającą, że pobiera emeryturę oraz spis czynności jakie wykonuje w ramach opieki nad mężem.
Dodatkowo na wezwanie organu I instancji skarżąca w dniu 22 listopada 2021r. wyjaśniła, że ostatnie swoje zatrudnienie zakończyła w 1980r. ze względu na to, że została jej przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy, a w 2006r. nabyła prawa do emerytury. Dodatkowo wyjaśniła, że działalność gospodarczą [...] wykreśliła ze względu na pogarszający się stan zdrowia męża i podjęła decyzję, że córka B. G. rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca mogła w ten sposób zaopiekować się mężem. Wyjaśniła również, że posiada wykształcenie średnie, łączny staż pracy to 20 lat. Gdyby nie konieczność sprawowania całodobowej opieki nad mężem wróciłaby ponownie do prowadzenia działalności gospodarczej [...].
Prezydent Miasta G. po rozpatrzeniu wniosku S. K. o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad mężem K. K. odmówił przyznania tego świadczenia. Organ I instancji uznał, że świadczenie to nie przysługuje z uwagi na to, że nie wystąpił związek przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją wnioskodawczyni z zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem
Jak ustalił organ I instancji i przyznała to również skarżąca, zatrudniona była ona do 1980r. i obecnie pobiera emeryturę. Organ I instancji ustalił, że w okresie od 1 maja 2014r. do 31 stycznia 2018r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą i z tego tytułu zgłoszona była do ubezpieczenia zdrowotnego. Od 1 lutego 2018 r. córka skarżącej rozpoczęła działalność gospodarczą [...] tj. dokładnie o tym samym profilu co wcześniej skarżąca, na co wskazuje kod działalności gospodarczej.
Obecnie skarżąca zajmuje się chorym mężem. Jak deklaruje, mąż wymaga stałej opieki od 2019 r. tj. od czasu, gdy stał się osobą niepełnosprawną. Z dokumentacji medycznej przedstawionej w aktach sprawy wynika, że faktycznie K. K. jest osobą schorowaną - w sierpniu 2019r. doznał udaru mózgu i z tego powodu cierpi na niedowład prawej strony ciała. Oprócz tego chorował na nadciśnienie tętnicze, przewlekłą niewydolność oddechową, depresję, miał problemy z kręgosłupem. We wrześniu 2020r. doznał złamania szyjki kości udowej i przeszedł związaną z tym operację.
Z przeprowadzonego w dniu 31 marca 2021r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje nad mężem całodobową opiekę. Mąż skarżącej ma problemy z poruszaniem się, korzysta w wózka inwalidzkiego i chodzika oraz kul. Wymaga pomocy w czynnościach higienicznych - pomocy w myciu i kąpaniu. Skarżąca zajmuje się zmianami pościeli, ścieleniem łóżka, podaniem leków, przygotowywaniem posiłków, wspólnie z mężem wychodzi do lekarza rodzinnego i lekarzy specjalistów, pomaga w pójściu i posadzeniu na toaletę. Podaje ona, że mąż może pozostać w domu sam około godziny. W wywiadzie wskazano, że skarżąca samodzielnie sprawuje opiekę nad mężem.
Do wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca przedstawiła zestawienie czynności wykonywanych w ramach opieki nad chorym mężem i wynika z niego, że; dwa razy dziennie przeprowadza czynności higieniczne, w razie potrzeby prowadzi męża do toalety, a 2x dziennie wymienia mu pieluchomajtki. Według potrzeby smaruje kremami przeciw odparzeniom, 2x dziennie przygotowuje mężowi ubrania i ubiera go, 2x dziennie mierzy mu ciśnienie , 3x dziennie podaje leki, 1x dziennie oklepuje i masuje męża, 5x dziennie przygotowuje posiłki i podaje je, według potrzeb sprząta, pierze i prasuje, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe i wykupuje recepty. W razie pogody i takiej potrzeby wychodzi z mężem na spacer.
Organ I instancji, jak wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, nie neguje faktu, że skarżąca zajmuje się opieką nad mężem i opieka taka jest mu niezbędna. Uznał jednak, że sam ten fakt nie stwarza możliwości uznania, że przysługuje jej prawo do wnioskowanego świadczenia. Jak wskazał organ I instancji, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie za sam fakt sprawowania opieki nad członkiem rodziny, lecz z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub brak możliwości podjęcia takiego zatrudnienia.
Wskazał, że skarżąca ma obecnie 76 lat, a w wieku 34 lat z uwagi na swój stan zdrowia zrezygnowała z pracy i od tego czasu utrzymywała się z renty z tytułu niezdolności do pracy. A później z emerytury. W okresie 2014-2018 skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, którą zakończyła 1,5 roku przez uzyskaniem przez jej męża orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogorszenie stanu zdrowia męża skarżącej związane było z przebytym udarem w sierpniu 2019 r. Zdaniem organu I instancji znaczny odstęp czasu pomiędzy ustaniem zatrudnienia a uzyskaniem przez jej męża orzeczenia, o którym wyżej mowa świadczy o tym, że to nie stan zdrowa męża był powodem zaprzestania zatrudnienia przez skarżąca.
Organ I instancji dokonał oceny możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia i stwierdził, że nie posiada ona szczególnych kwalifikacji zawodowych, z racji których mogłaby obecnie podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wiek skarżącej - 76 lat jest kolejnym czynnikiem obniżającym zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Nie można porównywać opieki nad mężem z wykonywaniem pracy zarobkowej. Oprócz tego, jak zauważyło Kolegium z uwagi na stan zdrowia skarżąca najprawdopodobniej zatrudnienia nie mogłaby podjąć. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie, że stan zdrowia skarżącej zezwala na sprawowanie opieki nad mężem. Nie potwierdzono w nim by stan zdrowia skarżącej umożliwiał jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Słusznie z tego względu organ I instancji wyjaśnił, że skoro skarżąca przez 26 lat pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy to w wieku 76 lat stan jej zdrowia nie uległ poprawie na tyle by mogła ona podjąć zatrudnienie.
Organ I instancji rozpatrując sprawę zwrócił uwagę na wyjaśnienie skarżącej, że gdyby nie konieczność opieki nad mężem mogłaby ona nadal prowadzić działalność gospodarczą. Wskazał jednak, że skarżąca nie wykazała, że mogłaby faktycznie podjąć takie zatrudnienie, pomijając kwestie zdrowotne. Tę działalność gospodarczą w tym samym miejscu prowadzi bowiem jej córka. Można w związku z tym przyjąć, że to wyjaśnienie skarżącej złożone zostało jedynie na potrzeby niniejszego postępowania.
Organ I instancji odniósł się również do zakresu czynności wykonywanych przez skarżącą przy mężu. Wskazał, że takie czynności jak zakupy, sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków i podawanie ich są normalnie wykonywane i uznawane za czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo. Wyjaśnił również, że wizyty lekarskie nie odbywają się codziennie, podobnie jak wyjazdy na badania, zakup leków czy załatwianie spraw urzędowych. Skarżąca mieszka wspólnie z mężem i część z tych czynności wykonywałaby w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego.
Kolegium wskazało zaś dodatkowo, że spędzanie wolnego czasu i towarzyszenie w tym mężowi, okazywanie mu troski i dbanie o niego wynika z faktu pozostawania w związku małżeńskim i nie jest obowiązkiem wykonywanym w ramach opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że z przedstawionych przez skarżącą okoliczności nie wynika by obecnie w wieku 76 lat, z powodu opieki nad mężem zrezygnowała ona z pracy zarobkowej lub innego zatrudnienia,(tu- również z prowadzenia działalności gospodarczej) i z tej też racji takiego zatrudnienia lub pracy zarobkowej podjęć nie mogła. Organ I instancji stwierdził, że w sytuacji skarżącej nie można przyjąć by istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki a zaprzestaniem pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem takowej czy też innego zatrudnienia.
Kolegium uznało dodatkowo, że skarżąca nie była aktywna zawodowo od wielu lat i nie można przyjąć by mogła ona skutecznie podjąć pracę, nie wykazała by posiadała specjalistyczne wykształcenie czy też umiejętności umożliwiające skuteczne podjęcie pracy. Oprócz tego wiek skarżącej jest czynnikiem obniżającym zdolność do podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej. Wprawdzie wiek skarżącej może determinować, bo tak jest najczęściej, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale nie przesądza całkowicie o braku takiej możliwości. Mimo, że Kolegium w swej poprzedniej decyzji zwróciło na to uwagę, skarżąca nie przedstawiła analogicznego zaświadczenia lekarskiego wskazującego na to, że jej stan zdrowia zezwalał na podjęcie zatrudnienia. Zatem nie można uznać za właściwe przyjęcie deklaracji skarżącej co do możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia.
Z uwagi na powyższe Kolegium podobnie, jak organ I instancji przyjęło, że brak jest związku przyczynowo skutkowego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2022, poz. 615).
Jak wynika z ustalonego w takich sprawach, jak niniejsza, orzecznictwa sądów administracyjnych, świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych. Sprawowana opieka ma być opieką stałą w sensie trwałości, zaś długotrwałą w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby (patrz np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022r. sygn. akt III SA/Gd 157/22).
Z uwagi na brak przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia Kolegium nie rozpatrywało możliwości rezygnacji z przyznanego skarżącej prawa do emerytury (zawieszenia do niej prawa) w przypadku przyznania jej świadczenia, o jakie wniosła.
We wniesionej skardze zarzuciła skarżąca naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Uzasadniając sformułowany zarzut powołał się pełnomocnik skarżącej na okoliczność stałego sprawowania opieki przez skarżącą nad mężem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
W niniejszej sprawie za podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy obu instancji uznały, po przeprowadzeniu stosowanego postępowania wyjaśniającego, brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem przez skarżącą. Organy obu instancji bowiem prawidłowo przyjęły, że nie każda rezygnacja czy niepodejmowanie zatrudnienia oznacza spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Ocenie poddać należy zatem stanowisko organów orzekających, które za negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uznały brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem. Rozważenie zgodności z prawem dokonanej względem skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku i Prezydenta Miasta G. odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest tym samym kluczowym zagadnieniem spornym w rozpoznawanej sprawie.
Kolegium nie kwestionowało bowiem, że mąż skarżącej wymagał całodobowej opieki, a okoliczność niepodejmowania zatrudnienia wobec konieczności zajmowania się mężem skarżącej.
Rację ma Kolegium twierdząc, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy zarobkowej, czy też jej niepodejmowaniem, a koniecznością podjęcia całodobowej opieki nad mężem – osobą z orzeczonym na trwałe znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy.
Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że skarżąca składała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mając 75 lat. W momencie składania wniosku o to świadczenie skarżąca miała status emeryta już od 15 lat bowiem pobierała emeryturę od 2006 r.. Z kolei niepełnosprawność jej męża miała charakter znaczny od 2019 r.. W okresie od 2014 r. do 2018 r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, którą aktualnie prowadzi jej córka. Z prowadzenia działalność zrezygnowała półtora roku przed uzyskaniem przez męża znacznego stopnia niepełnosprawności i rok przed udarem męża. Wcześniej w roku 1980 r. skarżąca zaprzestała wykonywania pracy zawodowej ze względów zdrowotnych i posiadała uprawnienie do renty inwalidzkiej do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych.
Z powyższego wynika, że skarżąca od wielu lat faktycznie zaprzestała pracy zarobkowej. Data trwałej niezdolności jej małżonka do samodzielnej egzystencji nie ma żadnego związku z rezygnacją skarżącej z zatrudnienia.
Przytoczone okoliczności nie mogły w przedmiotowej sprawie przesądzić o wystąpieniu związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem pracy przez skarżącą. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza oświadczeń składanych przez samą skarżącą, w ocenie Sądu, w sprawie prawidłowo ustalono, że zasadniczą przyczyną, dla której skarżąca zrezygnowała z pracy i dla której pracy tej nie podejmuje również aktualnie, jest jej własny zły stan zdrowia i wiek. Skarżąca w toku postępowania wyraźnie oświadczyła, że ze względu na stan zdrowia zaprzestała pracy w 1980 r. i nie podjęła jej aż do uzyskania uprawnień emerytalnych w 2006 r. W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo uznały, że w przypadku skarżącej jako osoby pobierającej emeryturę nie zachodzi sytuacja, w której można by stwierdzić, że skarżąca rezygnuje z zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnuje z pracy, którą była gotowa podjąć. W oparciu o wyjaśnienia skarżącej organ prawidłowo przyjął, że gdyby skarżąca nie sprawowała opieki nad mężem, a zaoferowana zostałaby jej praca, to nie byłaby ona gotowa do jej podjęcia ze względu na własny stan zdrowia.
Trafnie też wskazało Kolegium, że nie można uznać, aby pozostająca od czterdziestu lat (z przerwą na czteroletnie prowadzenie działalności) poza rynkiem pracy skarżąca, mająca 76 lat, nie podejmowała pracy zarobkowej dopiero od 2019 r. i tylko i wyłącznie z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.
Zdaniem Sądu akta sprawy i zasady doświadczenia życiowego dowodzą tego, że skarżąca wiele lat temu trwale zrezygnowała z zatrudnienia z powodów leżących po jej stronie.
W ocenie Sądu chronologia i korelacja opisanych wyżej zdarzeń świadczy o tym, że zachowanie skarżącej nie miało ścisłego związku z koniecznością sprawowania przez nią stałej i długotrwałej opieki nad mężem.
Wobec tego Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku prawidłowo oceniło stan faktyczny niniejszej sprawy na kanwie przesłanki rezygnacji oraz niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej celem opieki nad mężem i właściwie stwierdziło brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tymi okolicznościami.
Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie ma sporu co do tego, że mąż skarżącej wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej oraz, że skarżąca tę opiekę sprawowała, ani że zakres tej opieki potencjalnie wykluczałby podjęcie pracy zarobkowej przez skarżącą, gdyby jej stan zdrowia i wiek tego zatrudnienia nie wykluczał.
Nie można pominąć i tego, że ustawodawca traktuje osoby mające ukończone 75 lat jako osoby wymagające zwiększonej opieki i pomocy ze strony innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy). Nie można zatem przyjąć jako racjonalnego argumentu, aby osoba w wieku 76 lat od wielu lat niezarobkująca nagle stała się osobą czynną zawodowo, poszukującą pracy. Sama skarżąca w swoich pismach do organu nie podała żadnych konkretnych zindywidualizowanych okoliczności, które świadczyłyby, że złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne miało ścisły związek z niepodejmowaniem przez nią pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad małżonkiem.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI