II SA/Gd 65/25

II SA/Gd 65/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2024 r., znak sprawy 010070/680/1479916/2023 w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżone do Sądu postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzją z 14 grudnia 2023 r. uchylił przyznane Pani A. K. (Skarżąca) pismem z 24 maja 2022 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko K.I. od 1 lutego 2023 do 31 maja 2023 r.
Decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Prezesa ZUS w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, a także informację o tym, że w przypadku niewniesienia odwołania, decyzja stanie się ostateczna i nie będzie można od niej złożyć odwołania.
Decyzję doręczono Skarżącej 29 grudnia 2023 r.
Skarżąca odwołanie od decyzji ZUS wniosła w dniu 22 stycznia 2024 r.
Prezes ZUS zaskarżonym postanowieniem z 28 listopada 2024 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Organ drugiej instancji opisał przebieg postępowania oraz wskazał, że Skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
We wniesionej do Sądu skardze prezesowi ZUS zarzucono:
naruszenie art. 134 w związku z art 129 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w skutek uznania prawidłowości doręczenia odwołującej się decyzji organu pierwszej instancji w dniu 29 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowa i faktyczne doręczenie tej decyzji miało miejsce dopiero w dniu 22 stycznia 2024 r. podczas wizyty w oddziale ZUS, wobec tego wniesione tego samego dnia odwołanie złożone w ustawowym terminie;
art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wymaganych czynności, zgromadzeniu niekompletnego materiału dowodowego oraz jego błędnej, arbitralnej i niewyczerpującej ocenie noszącej znamiona dowolności, co w konsekwencji skutkowało niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez przyjęcie, że strona zapoznała się z treścią decyzji, podczas gdy skuteczny doręczenie nastąpiło w dniu 22 stycznia 2024 r.
Skarżąca Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że po powrocie z wakacji Skarżąca próbowała ustalić swój status pobytowy, jak i przyczyny braku wypłaty świadczenia wychowawczego. Prawdą jest, że otrzymała wiadomość SMS o wpływie pisma na skrzynkę PUE ZUS jednak nie mogła owej decyzji pobrać i zapoznać się z jej treścią. Z uwagi na powyższe, strona wielokrotnie odbywała wizytę w ZUS, jednak dopiero w dniu 22 stycznia 2024 r. decyzja została jej dręczona przez pracownika ZUS i tego samego dnia przygotowała i złożyła pismo w ZUS oddziale w Gdańsku. Złożenie pisma zostało zasugerowane przez pracownika ZUS i winno być potraktowane jako odwołanie.
Prezes ZUS odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki sąd administracyjny w gdańsku zważył co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS z 28 listopada 2024 r. jest zgodne z prawem.
Mocą kontrolowanego postanowienia Prezes ZUS stwierdził uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z 14 grudnia 2023 r.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji a stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie.
Tym samym, w razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy jest zobowiązany, w świetle art. 134 k.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne.
Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy.
Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r., II SA/GI 738/19, LEX nr 2748549). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a.
W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
W ocenie Sądu, Prezes ZUS prawidłowo stwierdził, że odwołanie Skarżącej od decyzji ZUS z 14 grudnia 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja ZUS z 14 grudnia 2023 r. została doręczona Skarżącej w dniu 29 grudnia 2023 r. Decyzja ta została przekazana w formie elektronicznej na profil Skarżącej na platformie PUE ZUS i zawierała pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Taki sposób doręczenia wydanej decyzji był zgodny z prawem. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421) od 1 lutego 2022 r. ZUS przejął obsługę świadczenia wychowawczego, a postępowanie w sprawie tego świadczenia prowadzone jest wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 5 tej ustawy, wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się do ZUS wyłącznie w formie elektronicznej poprzez, profil na portalu PUE ZUS, system teleinformatyczny banku, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej albo system teleinformatyczny EMPATIA. Natomiast zgodnie z ust. 5a, ustawodawca zobowiązał ZUS, osobie składającej wniosek i załączniki do wniosku w sposób, o którym mowa w ust. 5, która nie posiada profilu informacyjnego PUE ZUS, do założenia tego profilu. Zgodnie zaś z treścią art. 13a ust. 5 ustawy decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym. Z kolei z art. 13a ust. 6 wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego uznaje się za doręczone: 1) w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze lub osobę pobierającą świadczenie wychowawcze na profilu informacyjnym; 2) po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego na profilu informacyjnym – w przypadku ich nieodebrania.
O powyższych regulacjach Skarżąca została poinformowana w pouczeniu do wniosku o świadczenie wychowawcze. Skarżąca została pouczona również o tym, że decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza wyłącznie w postaci elektronicznej na profil klienta na portalu PUE ZUS. Pisma te uznaje się za doręczone w momencie ich odbioru na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS, a w przypadku ich nieodebrania - po upływie 14 dni od dnia ich umieszczenia na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS. Nie ulega też wątpliwości, że Skarżąca posługiwała się już wcześniej elektronicznym kanałem komunikacji w kontaktach z ZUS.
W niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja przewidziana w art. 13a ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ponieważ jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia, przesyłka zawierającą decyzję z 14 grudnia 2023 r. nie została przez Skarżącą odebrana w terminie 14 dni od umieszczenia decyzji na PUE ZUS. Zgodnie ze wskazanym przepisem uznać należy ją za doręczoną w dniu 29 grudnia 2024 r. Nie ma przy tym znaczenia, że Skarżąca faktycznie zapoznała się z decyzją w dniu 22 stycznia 2024 r., ponieważ termin do wniesienia odwołania rozpoczyna bieg od dnia doręczenia decyzji, a nie od dnia faktycznego zapoznania się z jej treścią.
Tym samym, termin 14 - dniowy do wniesienia odwołania upływał dla Skarżącej w dniu 12 stycznia 2024 r. Skarżąca wniosła zaś odwołanie w 22 stycznia 2024 r., a więc po upływie przewidzianego terminu.
Z uwagi na powyższe, zgodzić się należy z dokonaną w kontrolowanym postanowieniu oceną, że wnosząc odwołanie w dniu 22 stycznia 2024 r. Skarżąca bezsprzecznie uchybiła terminowi do jego wniesienia. Skoro zaś Skarżąca złożyła odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.
Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Co istotne, dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie mają znaczenia powody tego uchybienia. Te bowiem ocenia się rozpoznając ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który jak wynika z akt sprawy nie została przez Skarżącą złożony.
W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie uchylenia decyzji, a także jej merytorycznych podstaw nie mogą być rozpatrywane przez Sąd w niniejszej sprawie, albowiem przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.