II SA/GD 634/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę właściciela nieruchomości na wpis jego domu do gminnej ewidencji zabytków, uznając, że organ gminy działał prawidłowo, opierając się na wpisie do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Właściciel nieruchomości zaskarżył zarządzenie Prezydenta Miasta o wpisaniu jego domu do gminnej ewidencji zabytków, argumentując brak wartości zabytkowych i wadliwość procedury. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wpis do gminnej ewidencji zabytków jest obligatoryjny, jeśli nieruchomość znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące braku walorów zabytkowych powinny być podnoszone na etapie wpisu do ewidencji wojewódzkiej, a nie przy wpisie do ewidencji gminnej.
Sprawa dotyczyła skargi K. S. na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 7 listopada 2017 r. w sprawie prowadzenia gminnej ewidencji zabytków, w części dotyczącej wpisu nieruchomości położonej przy ul. C. w G. do tej ewidencji. Skarżący kwestionował zasadność wpisu, twierdząc, że jego dom nie posiada wartości zabytkowych i że procedura wpisu była wadliwa, oparta na nieaktualnych danych i bez przeprowadzenia odpowiednich dowodów. Sąd uznał, że zarządzenie Prezydenta Miasta jest aktem z zakresu administracji publicznej, podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Analizując przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia wykonawczego, sąd stwierdził, że wpis do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków ma charakter obligatoryjny i opiera się na swoistym automatyzmie. Organ gminy nie ma swobody w decydowaniu o wpisie, jeśli nieruchomość figuruje już w ewidencji wojewódzkiej. Sąd podkreślił, że wszelkie zarzuty dotyczące braku walorów zabytkowych powinny być kierowane do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na etapie wpisu do ewidencji wojewódzkiej. Ponieważ nieruchomość skarżącego znajdowała się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wykreślił jej z tej ewidencji, wpis do ewidencji gminnej został uznany za zgodny z prawem. W związku z tym, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wpis do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków ma charakter obligatoryjny i opiera się na automatyzmie, a organ gminy nie ma swobody w decydowaniu o wpisie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o ochronie zabytków i rozporządzenia wykonawczego obligują Prezydenta Miasta do włączenia do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, bez konieczności ponownej oceny ich walorów zabytkowych. Zarzuty dotyczące braku wartości zabytkowych powinny być podnoszone na etapie wpisu do ewidencji wojewódzkiej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.o.z. art. 22 § ust. 4 i 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do wpisania do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa do złożenia skargi do sądu administracyjnego na akt organu jednostki samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
u.o.z. art. 3 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku jako nieruchomości lub rzeczy ruchomej, będącej dziełem człowieka lub związanej z jego działalnością i stanowiącej świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 18 § ust. 1
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 7 § pkt 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytków.
u.o.z. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wpis do rejestru zabytków następuje na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków.
u.o.z. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 19 § ust. 1a pkt 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Konieczność uwzględnienia ochrony innych zabytków nieruchomych ujętych w gminnej ewidencji zabytków w decyzjach dotyczących inwestycji.
Prawo budowlane art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg uzgodnienia pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 15 § ust. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków ma charakter obligatoryjny i nie wymaga od organu gminy ponownej oceny walorów zabytkowych. Zarzuty dotyczące braku walorów zabytkowych powinny być podnoszone na etapie wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a nie przy wpisie do ewidencji gminnej.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość skarżącego nie posiada wartości zabytkowych. Procedura wpisu do gminnej ewidencji zabytków była wadliwa, oparta na nieaktualnych danych i bez przeprowadzenia odpowiednich dowodów (oględzin, opinii technicznych). Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9, 10, 11, 75, 77, 80 k.p.a.). Naruszenie Konstytucji RP (art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 2 w zw. z art. 31 ust. 2 i 3, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1-4).
Godne uwagi sformułowania
wpis do gminnej ewidencji zabytków w odniesieniu do zabytków figurujących w wojewódzkiego ewidencji zabytków – nie jest zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu, a działanie organu gminy opiera się na swoistym automatyzmie zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Górska
sędzia
Mariola Jaroszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obligatoryjności wpisu do gminnej ewidencji zabytków na podstawie wpisu do ewidencji wojewódzkiej oraz ograniczenia możliwości kwestionowania tego wpisu na późniejszym etapie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nieruchomość jest już wpisana do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Nie rozstrzyga kwestii merytorycznej oceny wartości zabytkowych na etapie wpisu do ewidencji wojewódzkiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa wyjaśnia ważne proceduralne aspekty wpisu do gminnej ewidencji zabytków i ograniczenia w jego kwestionowaniu, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ochrony zabytków i nieruchomości.
“Wpis do rejestru zabytków: czy Twój dom może zostać uznany za zabytek bez Twojej zgody?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 634/20 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2020-12-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-08-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Górska Mariola Jaroszewska Symbol z opisem 6361 Rejestr zabytków Hasła tematyczne Zabytki Sygn. powiązane II OSK 1166/21 - Wyrok NSA z 2024-02-14 Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2014 poz 1446 art. 22 ust. 5, art. 9 ust. 3 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2020 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na zarządzenie Prezydenta Miasta z 7 listopada 2017 r., Nr [...] w przedmiocie prowadzenia gminnej ewidencji zabytków oddala skargę. Uzasadnienie K. S. wniósł skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta z 7 listopada 2017 r., nr [..], w części dotyczącej umieszczenia w gminnej ewidencji zabytków nieruchomości położonej przy ul. C. w G. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: K. S. jest właścicielem jednorodzinnego domu mieszkalnego położonego przy ul. C. w G., nr działki [..] (KW [..]). Z załącznika do zarządzenia nr [..] Prezydenta Miasta z 7 listopada 2017 r. w sprawie prowadzenia gminnej ewidencji zabytków miasta G. wynika, że wyżej opisana nieruchomość została wpisana do gminnej ewidencji zabytków miasta G. Pismem z 27 maja 2019 r. K. S. wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wykreślenie jego domu z gminnej ewidencji zabytków. W odpowiedzi - pismem z 28 czerwca 2019 r. - organ przekazał ten wniosek do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Z pisma tego organu wynikało z kolei, że budynek ten został ujęty w ewidencji zabytków na podstawie archiwalnej ewidencji zabytków Miasta z 1989 r. W skardze na powyższe zarządzenie Prezydenta Miasta z 7 listopada 2017 r., nr [..], zarzucono naruszenie: 1) art. 22 ust. 4 i art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i umieszczenie w gminnej ewidencji zabytków budynku niebędącego zabytkiem; 2) art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez przyjęcie, że budynek położony przy ul. C. w G. spełnia kryteria zabytku określone w tym przepisie; 3) § 18 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661, dalej "rozporządzenie"), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie założenia karty ewidencyjnej zabytku dla budynku przy ul. C. w G. oraz zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są prawidłowe; 4) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9,10 i 11 k.p.a., a także art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności poprzez: a) arbitralne uznanie, że budynek przy ul. C. w G. ma wartość zabytkową; b) bezpodstawne włączenie budynku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie nieaktualnych danych dotyczących nieruchomości i braku ich weryfikacji oraz uznanie, że dokumenty te określają aktualny stan budynku i jego aktualną wartość artystyczno-historyczną i są przydatne do ustalenia aktualnego stanu faktycznego na dzień objęcia budynku kartą ewidencyjną oraz na dzień ujęcia budynku w gminnej ewidencji zabytków; c) uznanie, że włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków w oparciu o dokumenty archiwalne z 1989 r. nie wymaga określenia aktualnego stanu budynku i jego aktualnej i wartości artystyczno-historyczną na dzień włączenia do gminnej ewidencji zabytków; d) nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin budynku oraz opinii technicznej aktualnej w dniu sporządzenia karty ewidencyjnej budynku i w czasie włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków; e) nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin budynku w obecności skarżącego - właściciela nieruchomości, której przypisano wartość zabytkową; f) nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego - właściciela nieruchomości, której przypisano wartość zabytkową; g) braku prawidłowego ustalenia, czy na dzień włączenia do gminnej ewidencji zabytków budynek posiadał cechy zabytku; 5) naruszenie art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez brak wyważenia interesu indywidualnego skarżącego jako właściciela budynku z interesem publicznym zgodnie z zasadą proporcjonalności, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności; 6) naruszenie art. 2 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1-4 Konstytucji RP przez dokonanie zasadniczego ograniczenia prawa własności strony skarżącej, mimo braku przyczyny uzasadniającej takie ograniczenie i przy zaniechaniu wyjaśnienia, czy przyczyna taka w istocie wystąpiła. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności aktu Prezydenta Miasta w części dotyczącej umieszczenia w gminnej ewidencji zabytków nieruchomości położonej przy ul. C. w G., ewentualnie stwierdzenie bezskuteczności tej czynności, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącego, przedmiotowa nieruchomość nie posiada cech zabytku a jej wpis do gminnej ewidencji zabytków jest nieuzasadniony. Jak stwierdził skarżący, poza wiekiem, dom przy ul. C., nie posiada wartości historycznej, naukowej czy artystycznej. Nie można stwierdzić, aby budynek posiadał szczególne walory architektoniczne będące świadectwem minionej epoki. Ponadto, wskazano, że dom nie jest zachowany w stanie niezmienionym od czasu jego budowy, gdyż podlegał remontom i modernizacjom. Zdaniem skarżącego, należący do niego budynek nie wpisuje się również w historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny. Podniesiono, że – jak wynika z nazwy – gminna ewidencja zabytków jest przeznaczona dla zabytków a posiadanie takich walorów winno być poprzedzone ekspertyzą czy badaniami. Powołując się na definicję zabytku wyrażoną w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków skarżący uznał, że do ewidencji powinny być wpisane jedynie te obiekty, które ze względu na posiadane wartości historyczne, naukowe lub artystyczne zasługują na zachowanie. Zatem umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków organ gminy stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości. Natomiast wpisując dany układ do gminnej ewidencji zabytków należy wskazać, czy układ ten podlega ochronie z uwagi na cechy historyczne, czy ruralistyczne. W ocenie skarżącego zaś jego budynek nie posiada obecnie cech zabytku, co winno skutkować wykreśleniem go z gminnej ewidencji zabytków miasta G. Przypomniano, że jak wynika z pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków budynek skarżącego został ujęty w ewidencji zabytków na podstawie archiwalnej ewidencji zabytków Miasta z 1989 r., co oznacza, że kwalifikując budynek jako zabytek organ, o ile w ogóle opierał się na jakiejkolwiek dokumentacji, to pochodzącej sprzed 25 lat poprzedzających wpis. Zarzucono, że Wojewódzki Konserwator powołuje się na dokonanie oględzin dokumentacji fotograficznej, jednakże nie wskazano kiedy owa dokumentacja została wykonana oraz czy przed wpisem do ewidencji organ dokumentację tę uwzględniał. Zdaniem skarżącego, wpis do ewidencji został dokonany wadliwie nie tylko z powodów merytorycznych, lecz również ze względów formalnych, gdyż ujęcie nastąpiło na podstawie anachronicznych, nie zweryfikowanych danych, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności bez sporządzenia aktualnych opinii technicznych i właściwych oględzin budynku, co pozwala przyjąć, że uwzględnienie budynku w wykazie zostało dokonane całkowicie arbitralnie i na zasadzie automatyzmu. Wskazano, że znacznie osłabiająca zaufanie do organu jest okoliczność, że organ twierdzi, iż nie ma możliwości wykreślenia budynku z prowadzonej przez siebie ewidencji. Wskazano, że w przeciwieństwie do procedury objęcia obiektu ustawowymi formami ochrony z art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawodawca nie przewidział praktycznie żadnych gwarancji ochronnych dla osób dotkniętych wpisem do gminnej ewidencji zabytków, a wpis ten nie został więc formalnie uznany przez ustawodawcę za formę ochrony zabytków. Przypomniano, że postępowanie o wpis do rejestru zabytków ma charakter pełnego jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, natomiast w przypadku wpisu do gminnej ewidencji zabytków gwarancje tego typu nie występują, co jednak nie może negatywnie wpływać na sytuację prawną właściciela nieruchomości. Wszak wpis do gminnej ewidencji zabytków prowadzi do ograniczenia uprawnień właścicielskich. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że zaskarżone zarządzenie z 2017 r. zawiera w kwestii budynku przy ul. C. identyczne dane jak Zarządzenie Prezydenta Miasta Nr [..] z 26 maja 2014 roku. Zarządzenie z 2014 r. powstało w oparciu o wykaz zabytków nieruchomych znajdujących się na terenie Gminy Miasta. Wykaz ten prowadzony był przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Przed włączeniem do gminnej ewidencji zabytków budynek przy ul. C. w G. znajdował się w wykazie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wskazano, że zgodnie z ustawą z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem Prezydent Miasta musi włączyć do gminnej ewidencji zabytków obiekty znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, stąd też wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków musi zostać poprzedzone wykreśleniem z wojewódzkiej ewidencji zabytków. Budynek przy ul. C. w G. zaś do dnia przedłożenia wniosku nie został usunięty z wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ wskazał również, że budynek przy ul. C. oznaczony jest jako obiekt o wartościach kulturowych na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego: [..], przyjętego uchwałą NR XLV/1554/05 Rady Miasta z dnia 24 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zarządzenie Prezydenta Miasta z 7 listopada 2017 r., nr [..] w części dotyczącej wpisu budynku należącego do skarżącego do gminnej ewidencji zabytków miasta G. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że skarga wniesiona przez K.S. dotyczyła działania Prezydenta Miasta w zakresie wydania zarządzenia w sprawie prowadzenia gminnej ewidencji zabytków miasta w postaci kart adresowych zabytków nieruchomych wymienionych w załączniku do tego zarządzenia, w zakresie w jakim dotyczyło to nieruchomości stanowiącej własność skarżącego przy ul. C. w G. Zarządzenie to stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, o czym świadczy art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2014, poz. 1446 ze zm., tj. w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonego zarządzenia), dalej jako u.o.z., stanowiący o możliwości ujęcia w gminnej ewidencji zabytków nieruchomych wpisanych do tego rejestru oraz innych zabytków nieruchomych znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (...). Akt ten, zapewniając warunki prawno-organizacyjne umożliwiające zachowanie zabytków znajdujących się na terenie gminy, zarazem władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego wpisem do gminnej ewidencji. Skutek prawny objęcia nieruchomości zabytkowej ochroną w świetle przepisów u.o.z. wynika nie tyle z czynności materialno-technicznych polegających na opracowaniu dla obiektu zabytkowego karty ewidencyjnej i dołączeniu jej do prowadzonego zbioru, ile ze stwierdzenia, że dany obiekt spełnia warunki do ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków (por. postanowienie NSA z 14 września 2012 r., II OSK 1950/12, LEX nr 1413428). Wpis do gminnej ewidencji zabytków dotyczy nieruchomości stanowiących własność strony skarżącej. Powoduje on, jak słusznie wskazuje się w skardze, powstanie określonej ochrony konserwatorskiej, tzn. w określonych sprawach potrzebne są uzgodnienia konserwatorskie, o czym stanowi np. art. 19 ust. 1a pkt 2 u.o.z., według treści którego w decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w decyzji o warunkach zabudowy, w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego uwzględnia się ochronę innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Podobnie, z mocy art. 39 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Powyższe unormowania prowadzą do wniosku, że wpis do gminnej ewidencji zabytków wkracza w uprawnienia właścicielskie skarżącego, przez co w ocenie sądu istnieje wykazany interes prawny strony skarżącej, wymagany art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Powyższe daje podstawę, by przyjąć, że działanie prezydenta miasta w formie prawnej zarządzenia, którego treścią było określenie zabytków znajdujących się w ewidencji zabytków gminy, stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). W rezultacie sąd przyjął, że zaskarżone zarządzenie stanowiło akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.), tym samym do zaskarżonego zarządzenia nie znajdował zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przesądzenie o dopuszczalności skargi nie oznacza jeszcze, że jest ona uzasadniona ze względów merytorycznych. Stosownie do art. 7 pkt 1 u.o.z., wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.o.z. wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Z kolei w myśl ust. 5 tego przepisu w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Co istotne, zabytek nieruchomy wpisuje się do rejestru na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków – z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy (art. 9 ust. 1 u.o.z.). Natomiast wpis do rejestru historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego nie wyłącza możliwości wydania decyzji o wpisie do rejestru wchodzących w skład tych układów lub zespołu zabytków nieruchomych (art. 9 ust. 3 u.o.z.). W przeciwieństwie do wpisania zabytku do rejestru przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, ujęcie w gminnej ewidencji nie odbywa się w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym. Bowiem w myśl § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661 ze zm.) wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku (ust. 1). Zatem organ prowadzący gminną ewidencję zabytków – w odniesieniu do zabytków figurujących w wojewódzkiego ewidencji zabytków - nie jest zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji. Z kolei brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się zasadniczo do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (zob. wyrok WSA w Lublinie z 14 listopada 2019 r., sygn. II SA/Lu 406/19, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 3 pkt 1 u.o.z. zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W ewidencji zabytków może być ujęty tylko taki obiekt, który wypełnia przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie. Jak wynika z akt sprawy, należący do skarżącego budynek przy ul. C. w G. znajduje się w wykazie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, tj. wojewódzkiej ewidencji zabytków. W myśl § 15 ust. 5 powołanego wyżej rozporządzenia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków albo sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie także właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków albo włączenia nowej karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Wskazać należy, że w skardze strona skarżąca podniosła, że Prezydent winien był zbadać czy obiekty, podlegające wpisowi do gminnej ewidencji, a zarazem, co do których wypowiedział się już Wojewódzki Konserwator Zabytków włączając je do wojewódzkiej ewidencji zabytków, spełniają przesłanki uznania ich za zabytki nieruchome w rozumieniu art. 3 u.o.z. Sąd podziela stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że art. 22 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy w związku z cytowanymi wyżej przepisami rozporządzenia w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (§ 15 ust. 5 oraz § 18 ust. 1), będący podstawą dokonanie wpisu w gminnej ewidencji zabytków w omawianej sprawie, obliguje Prezydenta Miasta do wpisania do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu, a działanie organu gminy opiera się na swoistym automatyzmie. Tym samym organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek. W myśl 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. jedyną przesłanką do wpisana obiektu do gminnej ewidencji zabytków jest jego wcześniejsze włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zdaniem sądu, w przypadku zastosowania 22 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy strony postępowania (właściciele obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków) zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych (zob. wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2019 r., sygn. VII SA/Wa 1122/19, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynność materialno-techniczna w postaci wpisu do ewidencji gminnej i zakres niezbędnych ustaleń wiążących się z tym wpisem w zakresie nieruchomości ujętych uprzednio w wojewódzkiej ewidencji zabytków sprowadza się do stwierdzenia, czy dany obiekt jest faktycznie wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ciężar oceny w tym zakresie spoczywa na organie prowadzącym ewidencję wojewódzką, z uwzględnieniem faktu, że zakres tej oceny determinuje uproszczony charakter postępowania w sprawie wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 18 września 2019 r., sygn. IV SA/Po 377/19, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano powyżej, nieruchomość skarżącego widnieje w wojewódzkiej ewidencji zabytków pod poz. [.]. Pismo skarżącego z 27 maja 2019 r. skierowane do Prezydenta Miasta o wykreślenie stanowiącej jego własność nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków organ ten przekazał do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby ten ostatni organ wykreślił nieruchomość skarżącego z ewidencji wojewódzkiej. Z akt sprawy, ani też ze skargi nie wynika, by w jakikolwiek inny sposób zakwestionowana została czynność wpisu nieruchomości skarżącego do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W konsekwencji, w takich okolicznościach, wpis tej nieruchomości do ewidencji gminnej uznać należy za zgodny z prawem. Zarazem, subiektywne przekonanie skarżącego, że należący do niego budynek pozbawiony jest cech zabytku w znaczeniu prawnym pozostaje bez znaczenia dla legalności zaskarżonego w części zarządzenia Prezydenta Miasta. Jak wynika bowiem z przywołanych przepisów, zarzuty co do ewentualnego braku walorów zabytkowych nieruchomości skarżący powinien był podnosić na etapie wpisania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych. Natomiast, nie mogą one okazać się skuteczne w ramach podważenia legalności aktu, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawi art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 ze zm.), a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznając że w takich okolicznościach rozpoznanie sprawy na rozprawie wiązałoby się z istotnym zagrożeniem zdrowia skarżącego i jego pełnomocnika oraz przedstawicieli organu, a zarazem sprawa – ze względu na zebrany materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny – może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez uszczuplenia praw procesowych ww. podmiotów, zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Jednocześnie, brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na odległość. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI