II SA/Gd 63/05

II SA/Gd 63/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dorota Jadwiszczok /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie : Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 października 2004 r., nr [...], 2/ określa, że wymienione w punkcie pierwszym wyroku postanowienia nie mogą być wykonane, 3/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata J. S. kwotę 454,20 (czterysta pięćdziesiąt cztery złote i dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu, postanowieniem z dnia 26 października 2004 r., na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1 i art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 1991 r., nr 36, poz. 161 ze zm.) oraz art. 123, art. 124 § 2 k.p.a. nałożył na J. S. grzywnę wysokości 23.129,74 zł w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż na działce nr [...] w S. G. usytuowany jest budynek parterowy typu barak o konstrukcji drewnianej, obity blachą o wymiarach 7,85m x 5,75m, o dachu dwuspadowym, pokrytym eternitem z pokryciem dachowym zarwanym do środka baraku.
Z uwagi na fakt, iż obiekt ten nie nadawał się do remontu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją z dnia 24 września 2003 r. nakazał J. S., właścicielowi przedmiotowego budynku, jego rozbiórkę w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r.
Ze względu na uchylanie się przez zobowiązanego od wykonania wymienionego wyżej obowiązku, organ w trybie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przesłał J. S. pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Pomimo wezwania J. S. nie wykonał ciążącego na nim obowiązku w terminie określonym w upomnieniu, w związku z czym w dniu 1 marca 2004 r. właściwy organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy.
Strona postępowania nadal uchylała się od obowiązku wykonania rozbiórki przedmiotowego budynku, wobec czego uzasadnionym stało się nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia.
Określając wysokość grzywny organ wskazał na przepis art. 121 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji który stanowi, że w przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części wysokość grzywny o której mowa w § 4, stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części i 1/5 ceny m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonej i ogłoszonej przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 sierpnia 2004 r. (Dz. Urz. GUS Nr 8, poz. 42), cena 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2004 r. wynosiła 2.562,00 zł.
Ponadto wskazano, iż na podstawie art. 64a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny pobiera opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10% kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 zł.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. S. żądając jego uchylenia.
W uzasadnieniu J. S. wskazał, że kilkakrotnie przebywał w szpitalu, a skromne dochody uniemożliwiają mu wykonanie nałożonego obowiązku. Ponadto wyjaśnił, że orzeczono u niego chorobę psychiczną, a obecnie nastąpił nawrót tej choroby i dlatego nie był w stanie skutecznie załatwić sprawy związanej z odszkodowaniem za zniszczenie obiektu, w którym prowadził działalność gospodarczą.
Wskazał także, iż współwłaścicielką przedmiotowego budynku jest jego była żona E.S., która jego zdaniem też jest osobą zobowiązaną do wykonania nakazu rozbiórki.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004 r., na podstawie art.138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a., art. 80 ust. 2 pkt. 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003r. Nr 207 poz.2016 ze zm.) oraz art. 119, ar 121 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nałożonego obowiązku oraz uchylił je w części dotyczącej wysokości naliczonej grzywny, ustalając jednocześnie wysokość grzywny na kwotę 23.129,70 zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż nałożona zaskarżonym postanowieniem grzywna jest czynnością egzekucyjną w trakcie egzekucji obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z dnia 24 września 2003 r.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, co do potrzeby wymierzenia grzywny oraz ustalenia jej wysokości.
Uwagi dotyczyły jedynie sposobu zaokrąglenia należności pieniężnych. Zaokrąglenie nastąpiło bowiem w sposób niewłaściwy, niezgodnie z przepisem z art. 27a § 1 pkt. 3 cytowanej powyżej ustawy.
Dlatego też organ drugiej instancji uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości nałożonej grzywny i zgodnie z art. 27 a § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustalił właściwą wysokość grzywny zaokrąglając należności pieniężne do pełnych dziesiątek groszy (23.129,70 zł).
W ocenie organu drugiej instancji okoliczność podana przez skarżącego, a dotycząca jego choroby, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt.3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (tj. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego) - bowiem tylko brak zdolności do czynności prawnych, stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu, może stanowić o tym, że osoba fizyczna nie może działać w sprawie inaczej niż przez swych ustawowych przedstawicieli (art. 30 § 2 i art. 34 § 1 k.p.a.). Samo stwierdzenie choroby nie przesądza o braku zdolności prawnej. Zdolność tę ocenia się zaś według przepisów prawa cywilnego (art. 11 i art. 12 Kc).
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. żądając jego uchylenia.
W uzasadnieniu wskazał, iż budynek podlegający rozbiórce stanowi współwłasność z byłą żoną, E. S. która nie brała udziału w niniejszym postępowaniu.
Ponadto wyjaśnił, iż nie jest on w stanie uczestniczyć czynnie w przedmiotowym postępowaniu z powodu nękających go chorób.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie ponawiając argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo, aczkolwiek z przyczyn innych, niż podniesione w skardze. Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia Sąd miał na względzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jak wynika z postanowień organów obu instancji grzywnę w celu przymuszenia nałożono w niniejszej sprawie na podstawie art. 121 § 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stosownie do treści art. 121 § 1 tej ustawy grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4.
§ 2. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 25.000 zł.
§ 3. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - 100.000 zł.
§ 4. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
§ 5. Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Regulacje zawarte w przytoczonym wyżej przepisie w § 4 i 5 dotyczą sytuacji, kiedy egzekucja ma na celu spełnienie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, mają więc charakter lex specialis.
Pod względem przedmiotowym jeszcze bardziej zawężone zastosowanie ma przepis § 5 tego artykułu, gdyż może on stanowić podstawę prawną nałożenia grzywny tylko w razie "przymusowej rozbiórki budynku lub jego części"; przy obliczaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia bierze się natomiast pod uwagę wielkość "powierzchni zabudowy budynku lub jego części objętego nakazem przymusowej rozbiórki".
Uwzględniając treść powyższego przepisu organ nakładający na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia powinien był przede wszystkim rozważyć, czy nakaz rozbiórki dotyczy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.).
Przywołany wyżej przepis stanowi, że ilekroć w ustawie Prawo budowlane jest mowa o budynku, należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale zwiany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Jest w niniejszej sprawie jest niesporne, że ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki dotyczy budynku parterowego typu barak o konstrukcji drewnianej, obitego blachą o wymiarach 7,85m x 5,75 m, o dachu dwuspadowym, pokrytym eternitem na całej długości (por. decyzja PINB z dnia 24 września 2003r., w aktach administracyjnych). Jak wynika z powyższego opisu przedmiotowy obiekt budowlany nie mieści się w pojęciu "budynku" według legalnej definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016), ponieważ nie posiada fundamentów.
Do obiektów budowlanych lub ich części, których rozbiórkę nakazano, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 omawianej ustawy.
Przepis ten ustanawia szczególny sposób obliczania wysokości grzywny; wysokość ta nie jest przez ustawodawcę ograniczona górnymi granicami, jak to przewidziano w innych przypadkach (§ 2 i 3), nie można więc tu dopuścić do stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż mogłoby to doprowadzić do sytuacji, że wysokość grzywny byłaby wyższa niż wartość obiektu budowlanego, którego rozbiórkę nakazano.
Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy zatem stosować przepisy art. 121 § 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2002 roku, sygn. akt IV SA 122/01, ONSA 2004/2/50).
W ocenie Sądu, z przyczyn wyżej omówionych, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Jak wynika bowiem z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 września 2003r. organ nakazały J. S. rozbiórkę obiektu budowlanego nie będącego budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ egzekucyjny winien rozważyć konieczność nałożenia na skarżącego jednorazowej grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku ciążącego na nim zgodnie z treścią opisanej wyżej ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 września 2003r., kierując się treścią art. 121 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968, ze zm.).
Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i zasady niezbędności (art. 7 § 3). Z zasad tych wynika obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Tym samym organ - nakładając grzywnę - powinien rozważyć jej wysokość pod kątem efektywności prowadzonej egzekucji. Organ winien mieć także na uwadze, iż uzasadnienie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia musi być szczególnie przekonujące, dokładne i wnikliwe, aby nie można było zarzucić organowi dowolności i swobody w jego podejmowaniu.
W przypadku natomiast, gdyby potwierdziły się informacje zawarte w piśmie skarżącego z dnia 9 lutego 2005 r. o wykonaniu obowiązku rozbiórki, organ po złożeniu przez J. S. stosownego wniosku powinien rozważyć możliwość umorzenia postępowania na podstawie przepisu art. 125 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 października 2004 r.
Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, iż uchylone postanowienia nie mogą być wykonane.
O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a w związku z art. 250 p.p.s.a. i § 19 i 20 rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłata za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późniejszymi zmianami).