II SA/Gd 617/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia pod budowę lotniska został zrealizowany poprzez budowę infrastruktury kanalizacyjnej.
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, twierdząc, że cel wywłaszczenia pod budowę lotniska nie został zrealizowany. Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że budowa kanału sanitarnego na działce stanowiła realizację celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko Wojewody, podkreślając, że infrastruktura towarzysząca, taka jak kanalizacja, jest integralną częścią realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa lotniska.
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1972 r. pod budowę lotniska. Skarżący argumentowali, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ wybudowany na działce kanał sanitarny odprowadza ścieki z różnych źródeł i nie jest ściśle związany wyłącznie z lotniskiem. Wojewoda odmówił zwrotu, wskazując, że budowa kanału sanitarnego była niezbędna dla funkcjonowania lotniska i stanowiła realizację celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że budowa lotniska jest inwestycją złożoną, obejmującą nie tylko główne obiekty, ale także infrastrukturę towarzyszącą, taką jak kanalizacja. Analiza dokumentacji technicznej wykazała, że budowa sieci kanalizacyjnej była integralną częścią realizacji pierwszego etapu budowy lotniska w latach 1972-1974. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w 1974 r., co wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości, nawet jeśli jej późniejsze zagospodarowanie uległo zmianie. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo NSA, które potwierdza, że infrastruktura techniczna związana z głównym celem wywłaszczenia może być uznana za realizację tego celu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, budowa infrastruktury technicznej, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania głównego celu wywłaszczenia (w tym przypadku lotniska), może być uznana za realizację celu wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budowa sieci kanalizacyjnej była integralną częścią realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa lotniska. Analiza dokumentacji technicznej potwierdziła, że kanał sanitarny był niezbędny do odprowadzania ścieków z lotniska i został wykonany w ramach pierwszego etapu budowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 216 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa nieruchomości, do których mają zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, w tym te nabyte na podstawie art. 6 ustawy z 1958 r.
u.g.n. art. 136 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definiuje przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia (nie rozpoczęcie prac w ciągu 7 lat lub niezrealizowanie celu w ciągu 10 lat).
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Podstawa nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczenia.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 47
Podstawa nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 ust. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania dla dobra postępowania.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako bezzasadnej.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Tryb uproszczony postępowania.
k.c. art. 49
Kodeks cywilny
Definicja urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jako części nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa infrastruktury kanalizacyjnej na działce stanowiła realizację celu wywłaszczenia pod budowę lotniska. Cel wywłaszczenia został zrealizowany w 1974 r., co wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów o zbędności. Nawet późniejsze zmiany przeznaczenia nieruchomości nie wpływają na możliwość jej zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia pod budowę lotniska nie został zrealizowany. Kanał sanitarny przebiegający przez działkę odprowadza ścieki z różnych źródeł, nie tylko z lotniska. Związek funkcjonalny między lotniskiem a kanałem sanitarnym nie jest wystarczająco ścisły, aby uznać cel wywłaszczenia za zrealizowany.
Godne uwagi sformułowania
nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu budowa lotniska jest inwestycją złożoną, której realizacja polega nie tylko na wzniesieniu budynków portu lotniczego, wież kontrolnych czy pasów startowych, ale także infrastruktury towarzyszącej realizacja niezbędnej dla zrealizowania głównego celu wywłaszczenia infrastruktury technicznej w postaci sieci lub urządzeń energetycznych może być uznana za realizację celu wywłaszczenia, jeżeli sam cel główny został zrealizowany
Skład orzekający
Marek Kraus
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Górska
sędzia
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście realizacji celu wywłaszczenia poprzez budowę infrastruktury towarzyszącej, oraz szerokie rozumienie celu wywłaszczenia dla inwestycji złożonych jak lotniska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę lotniska i budowy infrastruktury kanalizacyjnej. Orzeczenie opiera się na szczegółowej analizie dokumentacji technicznej z lat 70-tych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i jak ważna jest interpretacja celu wywłaszczenia, zwłaszcza w przypadku dużych inwestycji infrastrukturalnych.
“Czy budowa kanału sanitarnego może zablokować zwrot wywłaszczonej ziemi pod budowę lotniska?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 617/21 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2022-01-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-10-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Jolanta Górska Marek Kraus /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 731/22 - Wyrok NSA z 2023-04-18 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 65 art. 216 ust. 1, art. 136, art. 137 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. H., K. J., K. H., R. H., J. H. i L. H. na decyzję Wojewody z dnia 26 sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie 1. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. Wojewoda (dalej jako "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935, dalej jako "ustawa zmieniająca") oraz art. 9a, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta (dalej jako "Gmina"), reprezentowanej przez Prezydenta Miasta (dalej jako "Prezydent Miasta"), od decyzji Starosty (dalej jako "Starosta" lub "organ pierwszej instancji"), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 18 maja 2018 r., w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0,2748 ha. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy: 2.1. Aktem notarialnym z dnia 29 marca 1972 r., Repertorium A nr [..], Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej jako "ustawa wywłaszczeniowa"), z przeznaczeniem pod lotnisko, m.in. nieruchomość opisaną w księdze wieczystej nr [..] prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne, stanowiącą współwłasność J. i H. H. Wnioskiem z dnia 6 stycznia 2010 r. L. H., K. J., K.H., R. H., M. H. i J. H. (dalej jako "Skarżący"), spadkobiercy J. i H. H., wnieśli o "zwrot wywłaszczonych nieruchomości w dzielnicy [..], które obecnie stanowią nieruchomości Gminy G. i mieszczą się częściowo przy ulicach: B. ([..]-[..]), P. ([..]), N. i K. ([..]-[..])". Pismem z dnia 14 października 2010 r. Skarżący w uzupełnieniu ww. wniosku wskazali, że wnoszą "o zwrot wszystkich nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa 29.03.1972 roku w G. –B. przy ulicach: B., N., K. oraz P.". Postanowieniem z dnia 19 września 2011 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zasadnie starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia ww. wniosku i wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Starostę. 2.2. Decyzją z dnia 18 maja 2018 r. Starosta orzekł zwrot zabudowanej nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] o pow. 0,2748 ha, stanowiącej własność Gminy Miasta na rzecz M. H. w 3/16 częściach, K. H. w 3/16 częściach, R. H. w 3/16 częściach, J. H. w 3/16 częściach, L. H. w 1/16 części oraz K. J. w 3/16 częściach, a także zobowiązał Skarżących do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 3.958,55 zł, każdego według części opisanych w ust. 1, przy czym należność ta podlegać miała spłacie w całości w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie organ pierwszej instancji orzekł o zabezpieczeniu ww. wierzytelności Gminy, polegającym na ustanowieniu hipoteki przymusowej na nieruchomości, oraz wskazał, że decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej oraz dokonania wpisu hipoteki. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że decyzją z dnia 15 września 2014 r. orzekł o zwrocie na rzecz Skarżących nieruchomości oznaczonych jako działki nr [..]-[..], a decyzją z dnia 21 listopada 2016 r. (utrzymaną w mocy decyzją Wojewody) orzekł o odmowie zwrotu działki nr [..] i zwrocie działek nr [..] i [..]. Jednocześnie w toku pozostaje odrębne postępowanie w sprawie zwrotu działek nr [..]-[..]. Organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie analizy wykazów zmian gruntowych i map z ewidencji gruntów ustalono, że wywłaszczona od J. i H. H. nieruchomość, dz. nr [..] o pow. 0,32 ha, została podzielona na dz. nr [..] o pow. 0,0600 ha (po zmianie numeracji – dz. nr. [..]) i nr [..] o pow. 0,26 ha (po zmianie numeracji – dz. nr [..]). Na skutek połączenia dz. nr [..] i dz. nr [..] powstała działka nr [..]. Na skutek jej podziału wydzielono m.in. działkę nr [..] o pow. 0,2748 ha, stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania. Ustalono, że działka ta stanowi własność Gminy. Starosta wskazał, że dnia 25 lutego 2013 r. odbyły się oględziny nieruchomości, w trakcie których ustalono, że ww. działka od strony ul. B. i rowu jest niezagospodarowana, znajduje się na niej słup energetyczny i baner reklamowy. W pozostałej części teren jest utwardzony nawierzchnią betonową i kostką, znajdują się na nim dwie stacje zlewcze ścieków, lampy oświetleniowe i monitoring. W aktach sprawy znajduje się umowa użyczenia z dnia 13 sierpnia 2010 r., obejmująca działkę nr [..], zawarta z A. (dalej jako A.) celem wykonania prac związanych z realizacją projektu "Modernizacja stacji zlewczej na terenie Przepompowni Ścieków w G.", w tym budowy na ww. działce stacji zlewczej wraz z niezbędną infrastrukturą oraz przebudowy – wymiany zniszczonej nawierzchni i krawężników, usunięcia kolizji kabla elektrycznego z nawierzchnią, ułożenia rury ochronnej kabla telekomunikacyjnego. Zawarto również kolejną umowę, na kontynuację ww. prac, na okres od dnia 16 września 2011 r. do 30 września 2011 r. Po tej dacie umowa wygasła, działka nie jest więc obciążona żadnymi prawami rzeczowymi ani obligacyjnymi. Pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. Prezydent Miasta wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do niego dokumentów na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia, w tym z dokumentów geodezyjnych z 1968 r., decyzji Wydziału Gospodarki Wodnej i Ochrony Powietrza z dnia 8 października 1969 r., tj. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni ścieków w K., części opisowej do projektu realizacyjnego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Terenu Lotniska Komunikacyjnego ETAP I (20 grudnia 1972 r.), projektu odwodnienia wykopów kanalizacji deszczowej, sanitarnej i kanału c.o. (29 lipca 1974 r.), dokumentacji technicznej, dziennika budowy, notatki służbowej z dnia 8 września 1976 r., protokołu z kontroli Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska z dnia 12 maja 1988 r., planu realizacyjnego zagospodarowania terenu przepompowni ścieków w G. z lipca 1992 r., załączników mapowych oraz projektu montażu urządzenia pomiarowego przepływu ścieków, a także pismo A. z dnia 7 listopada 2016 r. Następnie Starosta wyjaśnił, że na jego zlecenie rzeczoznawca majątkowy w czerwcu 2014 r. sporządził opinię w sprawie odszkodowania ustalonego w oparciu o przepisy ustawy wywłaszczeniowej za nieruchomości gruntowe położone w B., tj. za określone działki należące do J. i H. H., w której wskazał, że ogólne odszkodowanie, jakie otrzymały te osoby w związku z umową z dnia 29 marca 1972 r., wynosiło 319.741 zł. Również na zlecenie organu kolejny rzeczoznawca sporządził w listopadzie 2017 r. operat szacunkowy, określający wartość nieruchomości gruntowej działki nr [..] na kwotę 90.750 zł oraz wartość nakładów na nieruchomości na kwotę 269.530 zł. Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Starosta stwierdził, że Skarżący wykazali, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 czerwca 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. i H. H., że należą do kręgu podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz ustalił, w jakich częściach nabyli oni spadek. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że działka nr [..] nie została objęta decyzją administracyjną, ale nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej na podstawie ustawy wywłaszczeniowej, i wskazał na przepisy art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 u.g.n. Starosta stwierdził, że zgodnie z umową z dnia 29 marca 1972 r. nieruchomości będące jej przedmiotem były przeznaczone pod lotnisko. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem w przypadku ustalenia, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania. Starosta uznał, że cel wywłaszczenia, tj. budowa lotniska w R., nie został zrealizowany na nieruchomości obejmującej obecną działkę nr [..]. Wskazał, że w przeciągu 46 lat od daty wywłaszczenia nie rozpoczęto prac budowlanych związanych z realizacją celu wywłaszczenia na ww. działce, a tym bardziej ich nie zakończono. Co więcej, z materiału dowodowego sprawy wynika, że na działce został zrealizowany inny cel niż zakładany przy wywłaszczeniu. Zrealizowano na niej budowę stacji zlewczej wraz z niezbędną infrastrukturą. Przeanalizowano również zdjęcia satelitarne, które wskazują, że w latach 2000 i 2008 teren działki był niezagospodarowany, a w roku 2011 rozpoczęto prace ziemne związane z budową zlewni ścieków. Organ zaznaczył przy tym, że stacja zlewcza była realizowana już po złożeniu wniosku przez Skarżących o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Odniósł się również do części znajdujących się w aktach dokumentów, wskazując, że nie dotyczą działki stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy – złożone przez Urząd Miejski w dniu 2 grudnia 2016 r. dokumenty w przeważającej większości dotyczą nieczynnej oczyszczalni ścieków na działce nr [..] i działającej przepompowni ścieków na działce nr [..]. Natomiast na działce stanowiącej przedmiot sprawy w 1974 r. wykonano kanał kanalizacji sanitarnej ks 200 odprowadzający ścieki z lotniska, który włączony został do istniejącej wówczas na działce nr [..] oczyszczalni ścieków. Organ pierwszej instancji powołał wybrane orzecznictwo i stwierdził, że obiekty zrealizowane na działce nr [..] w postaci stacji zlewczej ścieków nie są związane z celem wywłaszczenia, tj. budową lotniska w R., w związku z czym działka ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W dalszej części decyzji Starosta wskazał na przepis art. 140 ust. 1-4 u.g.n. i odniósł się do kwestii wartości nieruchomości i wysokości odszkodowania, w tym jego waloryzacji. 2.3. Pismem z dnia 1 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta, działając jako organ wykonawczy Gminy, złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wskazując między innymi, że brak w zaskarżonej decyzji jednoznacznego odniesienia się organu pierwszej instancji do kwestii zasięgu ewentualnej strefy ochronnej jako elementu, w który wyposażone są obiekty użyteczności publicznej takie jak lotniska. Strefy te z założenia pozostają terenem bezinwestycyjnym, stanowiącym bufor między obiektami publicznymi a pozostałym otoczeniem inwestycji. Takie przeznaczenie działki może potwierdzać brak zagospodarowania terenu budowlami lub urządzeniami lotniskowymi. Dodatkowo wskazano, że w decyzji zamiennie używano pojęcia terenu "przeznaczonego pod lotnisko" oraz "budowy lotniska". Decyzją z dnia 22 listopada 2019 r. Wojewoda uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, jednak pismem z dnia 12 grudnia 2019 r. Skarżący wnieśli sprzeciw od ww. decyzji, w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 788/19, uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że dokonanie przez Wojewodę odmiennej od Starosty oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w kwestii realizacji celu wywłaszczenia na terenie działki nr [..] nie uprawniało organu odwoławczego do zastosowania dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do niego dokumentów. 2.4. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że bezspornie aktem notarialnym z dnia 29 marca 1972 r. Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, z przeznaczeniem pod lotnisko, m.in. nieruchomość stanowiącą obecnie działkę nr [..]. Określenie celu "pod lotnisko", jak w ww. umowie, nie wskazuje w żaden sposób konkretnego celu co do przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości. W ww. umowie powołano się na decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 stycznia 1972 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego – ogólnego zagospodarowania terenu inwestycji lotniska i portu lotniczego, m.in. w oparciu o decyzję Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 14 sierpnia 1971 r. o ustaleniu lokalizacji "lotniska komunikacyjnego w R., pow. K., woj. G. Lata realizacji: I etap – 1972-1974, II etap – po 1975 r.". Wywłaszczenia dokonano w 1972 r., co zdaniem Wojewody determinuje organ do szerszej interpretacji celu, jaki został wskazany w akcie wywłaszczeniowym. Organ drugiej instancji wskazał, że szeroka interpretacja celu wywłaszczenia jest dopuszczalna i stosowana, a także że istotą jest możliwość powiązania zrealizowanej inwestycji lokalizacyjnie i funkcjonalnie z realizacją celu wywłaszczenia ujętym w sposób ogólny, stanowiącą infrastrukturę towarzyszącą inwestycji (celu wywłaszczenia), jako jej integralną część. Wojewoda analizując sprawę zwrócił uwagę na poszczególne fragmenty decyzji organu pierwszej instancji odnoszące się do zebranych w sprawie dowodów, tj. m.in. na fragmenty, zgodnie z którymi "zostało odebrane wykonanie zewnętrznej sieci kanalizacyjnej", analiza części dokumentów "potwierdza, iż w będącej przedmiotem niniejszego postępowania działce nr [..] znajduje się na odcinku ok. 20 m kanał kanalizacji sanitarnej ks 200 biegnący od granic lotniska" oraz zgodnie z którym "bezsprzecznie na terenie działki nr [..] (na odcinku ok. 20 m) wykonany został w 1974 r. kanał kanalizacji sanitarnej ks 200 odprowadzający ścieki z lotniska, który włączony został do istniejącej wówczas na dz. nr [..] oczyszczalni ścieków". Organ drugiej instancji stwierdził, że powyższe twierdzenia Starosty znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy i wskazał, że konkluzja organu pierwszej instancji zawiera sprzeczność, gdyż stwierdził on ostatecznie, mimo powyższych ustaleń, że działka jest zbędna w całości. W ocenie Wojewody faktyczne wykorzystanie przestrzeni powinno posiadać praktyczne odzwierciedlenie w realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa lotniska, i takowe zachodzi w niniejszej sprawie. W ramach realizacji budowy lotniska teren został bowiem zagospodarowany w sposób, który był uzasadniony potrzebami i możliwościami władającego terenem w zakresie niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania portu lotniczego – kanał kanalizacji sanitarnej odprowadzający ścieki z lotniska. Wojewoda zaznaczył, że zwrot terenu, na którym zrealizowano cel wywłaszczenia – w postaci infrastruktury niezbędnej funkcjonowaniu inwestycji, tj. w niniejszej sprawie portu lotniczego – jest niedopuszczalny. Budowa infrastruktury technicznej dużego obiektu lub pewnego założenia architektonicznego stanowi element częściowy założonej inwestycji. Wojewoda przedstawił analizę dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, cytując ich fragmenty, i doszedł do wniosku, że już na etapie planowania lotniska sieć kanalizacji sanitarnej zewnętrznej miała wejść w zakres technicznej zabudowy portu lotniczego, bez której nie mogłoby ono w ogóle funkcjonować. Według Wojewody wybudowany przed 1974 r. kanał do odprowadzania ścieków m.in na działce nr [..] istnieje i jest używany przez port lotniczy do dziś, a Port Lotniczy jest za niego odpowiedzialny i partycypował w kosztach rozbudowy oczyszczalni ścieków, co miało na celu dostosowanie jej do aktualnych potrzeb, w tym zapotrzebowania lotniska. Reasumując, w ocenie organu drugiej instancji cel wywłaszczenia działki został zrealizowany. Miało to miejsce przed wejściem w życie u.g.n., co oznacza, że terminy wskazane w art. 137 u.g.n. nie mają zastosowania. Działka była przeznaczona pod kanał odprowadzający ścieki z lotniska, co zostało wykonane, i kanał nadal jest wykorzystywany przez Port Lotniczy. Nie ma przy tym znaczenia, że Port Lotniczy nie był inwestorem kolejnych modernizacji i rozbudowy kanału – organ podkreślił natomiast, że Port Lotniczy wybudował kanał i partycypował w kosztach jego rozbudowy w latach 70-tych. Końcowo organ drugiej instancji wskazał, że późniejsze zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mogą prowadzić do powstania obowiązku jej zwrotu i nie może ona zostać uznana za zbędną. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata, zaskarżyli decyzję Wojewody z dnia 26 sierpnia 2021 r. w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 i art. 137 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy cel wywłaszczenia, jakim była budowa lotniska, nie został zrealizowany, albowiem: 1) cel wywłaszczenia powinien być interpretowany wąsko, 2) kanał sanitarny, który przebiega przez działkę objętą wnioskiem o zwrot, odprowadza ścieki z wielu rożnych źródeł, nie tylko z lotniska, 3) związek funkcjonalny istniejący pomiędzy wybudowanym lotniskiem a kanałem sanitarnym, który przebiega przez przedmiotową działkę, nie jest na tyle ścisły, by można było uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jednocześnie Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Działka nr [..] została według Skarżących nabyta przez Skarb Państwa "pod budowę lotniska", a pod pojęciem "innego celu niż określony w decyzji o wywłaszczeniu" należy rozumieć każdy, który nie został w niej określony, czy to faktyczny czy prawny. W ocenie Skarżących cel wywłaszczenia faktycznie nie został zrealizowany. O jego realizacji nie świadczy kanał sanitarny, który został włączony do wybudowanej oczyszczalni ścieków, przyjmującej nieczystości także z lotniska. Taka szeroka wykładnia byłaby zdaniem Skarżących absurdalna i całkowicie nie do zaakceptowania. Kanał na spornej działce nie pozostaje więc według Skarżących z lotniskiem w związku funkcjonalnym na tyle silnym, by można było uznać za zrealizowany cel wywłaszczenia. Powstanie oczyszczalni nie miało nic wspólnego z budową lotniska, a na potrzeby lotniska wykorzystano jedynie fakt, że oczyszczalnia istniała już wcześniej i posiadała rezerwy, które umożliwiały podłączenie się lotniska do tej już istniejącej oczyszczalni. Skarżący na poparcie prezentowanego stanowiska powołał orzeczenia sądów administracyjnych. 4. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd; naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. 5.3. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 26 sierpnia 2021 r. uchylająca decyzję Starosty z dnia 18 maja 2018 r. i orzekająca o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działka nr [..] o powierzchni 0,2748 ha. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działka będąca przedmiotem wywłaszczenia o nr [..], uległa podziałowi na działki nr [..] i [..], które po zmianie numeracji odpowiednio na nr [..] i [..] uległy następnie scaleniu w działkę nr [..]. Z kolei działka nr [..] uległa podziałowi na działki [..] i [..]. Przedmiotem kontrolowanego postępowania jest działka o nr [..], stanowiąca fragment wywłaszczonej działki nr [..] i będąca, w dacie procedowania, własnością Gminy Miasta. Wskazać należy, że w zbliżonym stanie faktycznym i analogicznym stanie prawnym dotyczącym postępowania z wniosku Skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka o nr [..], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd192/20 oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą Skarżącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko Sądu pierwszej instancji znalazło akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 384/21 oddalił skargę kasacyjną Skarżących. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w powołanych powyżej wyrokach, uwzględniając argumentację zawartą w wyroku tut. Sądu z dnia 23 września 2020 r. o sygn. akt II SA/Gd192/20 w uzasadnieniu niniejszego wyroku. 5.4. Materialnoprawne podstawy realizacji zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawierają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej jako u.g.n. Przepis art. 216 u.g.n. zawiera zamknięty katalog nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, do których mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości". Art. 216 u.g.n. wskazuje przepisy, których zastosowanie, jako podstaw prawnych wywłaszczenia, uprawnia obecnie do ubiegania się o zwrotu nieruchomości. W tej sytuacji nie jest dopuszczalne rozszerzanie zastosowania instytucji zwrotu nieruchomości w oparciu o art. 216 u.g.n. na nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone, ani też nie zostały "przejęte lub nabyte" w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. przewiduje zastosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Wobec powyższego żądanie Skarżących należało rozpoznać w trybie art. 136 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. A zatem podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest obiektywnie stwierdzona jej zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia, który również winien zostać określony w sposób nie budzący wątpliwości. Innymi słowy, podstawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest w ogóle niezrealizowanie celu, na który dana nieruchomość została wywłaszczona. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania ma miejsce ocena, czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas, gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu, chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. W tym miejscu wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot, cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. tj. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Trybunał nie stwierdził w takiej sytuacji naruszenia art. 2 Konstytucji ani konieczności ochrony zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Z wyroku tego wynika, że organ rozpoznając sprawę o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (co ma miejsce w niniejszej sprawie), po jednoznacznym ustaleniu celu wywłaszczenia, bada czy cel ten został zrealizowany na dzień złożenia wniosku o zwrot. Tylko bowiem w razie ustalenia, że w tej dacie nie został on zrealizowany, możliwe jest orzeczenie zwrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2908/15, CBOSA). 5.5. Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia było ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i czy nastąpiło to przed dniem złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że nieruchomości wywłaszczone na podstawie umowy z dnia 29 marca 1972 r., w tym działka poprzedników prawnych Skarżących o nr [..], której niewielkim fragmentem jest aktualnie działka nr [..], zostały przejęte "pod lotnisko", co wyraźnie wynika z treści tej umowy. Dodatkowo, w umowie tej powołano się na decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 stycznia 1972 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz zaświadczenie PPRN z dnia 29 marca 1972 r., z których wynika, że nieruchomości będące przedmiotem sprzedaży są przeznaczone pod lotnisko. Z ujawnionej w toku postępowania archiwalnej dokumentacji projektowej I etapu budowy Portu Lotniczego w latach 1972 – 1974 wynika, że jej elementem składowym, była budowa sieci kanalizacji sanitarnej i centralnego ogrzewania na terenie portu lotniczego z odprowadzaniem ścieków i doprowadzaniem ciepła z B. Zgodnie z treścią części opisowej do projektu realizacyjnego planu szczegółowego zagospodarowania terenu lotniska komunikacyjnego, budowa wskazanej sieci kanalizacji sanitarnej została wyszczególniona w pkt 3 zatytułowanym "Wyposażenie lotniska z podziałem na etapy", obejmującym realizację programu minimum robót umożliwiających uruchomienie krajowej komunikacji lotniczej w 1974 r. W pkt 6.3.3.2 wskazanej części opisowej projektu realizacyjnego wskazano, że "ścieki fenalne z zabudowy portowej odprowadzane są siecią kanalizacji sanitarnej do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w B.. Oczyszczalnia ta zrealizowana w rejonie B. w chwili obecnej posiada rezerwę umożliwiającą na odprowadzanie ścieków sanitarnych z zabudowy portowej lotniska, a ponadto przewidziana jest jej rozbudowa w zakresie niezbędnym do pokrycia zapotrzebowania docelowych poszczególnych obiorców". W wykazie dokumentacji technicznej na budowę lotniska komunikacyjnego w R. (załącznik nr 8 do planu realizacyjnego), wyszczególniona została dokumentacja odnosząca się do sieci kanalizacji sanitarnej terenu zabudowy technicznej oznaczonej jako obiekt VII – 10, w tym projekty, kosztorysy i projekty odwodnienia wykopów. Również dokumenty związane z samą już realizacją I etapu lotniska, w tym dokumentacja wykonawcza – projekt techniczny lotniska komunikacyjnego, odwodnienie wykopów kanalizacji deszczowej, sanitarnej i kanału c.o. oraz dzienniki budowy nr 1 i nr 2 obejmujące prace związane m.in. z obiektami VII – 9 (kanalizacja deszczowa) i VII – 10 (kanalizacja sanitarna), potwierdzają wykonanie kanalizacji sanitarnej na trasie od obiektów lotniska do oczyszczalni ścieków – studnia S32. Roboty te obejmowany wykonanie wykopów pod kanalizację sanitarną, odwodnienie, uzbrojenie wykopów pod ławę fundamentową, układanie rur. W dzienniku budowy nr 2 wydanego w dniu 15 grudnia 1973 r. wynika, że w dniu 30 kwietnia 1974 r. odnotowano zgłoszenie do odbioru oraz ostateczny odbiór całości robót – sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej. Stwierdzono, że obiekty te wykonane zostały zgodnie z dokumentacją techniczną i naniesionymi poprawkami. W dniu 20 kwietnia 1974 r. Wojewoda wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie tymczasowe Dworca Pasażerskiego na lotnisku w R. Z powyższych dokumentów w sposób niewątpliwy wynika, że elementem funkcjonalnie związanym z planowaną budową portu lotniczego i niezbędnym do jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem była budowa sieci kanalizacji sanitarnej, którą obsługiwać miała istniejąca wówczas oczyszczalnia ścieków w K., stanowiąca odbiornik ścieków z okolicznych terenów. Dokumentacja projektowa potwierdza niezbędność przedsięwziętych działań inwestycyjnych dla stworzenia technicznych możliwości odprowadzania ścieków z lotniska do oczyszczalni. Sąd nie ma wątpliwości, co prawidłowo ocenił organ odwoławczy, że budowa sieci kanalizacji sanitarnej nastąpiła na potrzeby lotniska. Realizacja niezbędnej dla zrealizowania głównego celu wywłaszczenia infrastruktury technicznej w postaci sieci lub urządzeń energetycznych może być uznana za realizację celu wywłaszczenia, jeżeli sam cel główny został zrealizowany (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 września 2014 r., II SA/Kr 726/14, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia ze zrealizowaniem celu głównego wywłaszczenia, tj. budową lotniska, którego I etap realizacji został zakończony w 1974 r. Zawarte w aktach administracyjnych mapy stanowiące załączniki do przedstawionych wyżej dokumentów potwierdzają, że teren obejmujący aktualnie działkę nr [..], objętą procedowanym żądaniem zwrotu, został wykorzystany pod budowę kanalizacji sanitarnej odprowadzającej ścieki z terenu lotniska. Konfrontacja mapy, stanowiącej załącznik do planu realizacyjnego lotniska, przedstawiającej przebieg sieci kanalizacji sanitarnej ks 200 z lotniska do oczyszczalni ścieków z aktualną mapą przedstawiającą przebieg tej sieci z lotniska do rozbudowanej przepompowni ścieków potwierdza, że na działce nr [..] został zlokalizowany kanał odprowadzający ścieki z lotniska stanowiący fragment sieci kanalizacji wykonanej w ramach realizacji I etapu budowy lotniska z latach 1972 – 1974. Wykorzystywanie wskazanej sieci kanalizacyjnej dla przypisanych jej celów – odprowadzania ścieków z lotniska do oczyszczalni (aktualnie przepompowni B.) potwierdzają na przestrzeni lat dokumenty z kontroli stanu gospodarki wodno – ściekowej na tym terenie. Jak wynika z notatki służbowej z dnia 8 września 1976 r. dotyczącej kontroli gospodarki wodno – ściekowej w zarządzie Ruchu Lotniczego Portu Lotniczego wynika, że ,,przedmiotem kontroli była instalacja drenażowa terenu płyty lotniska, której rów drenażowy uchodzi do rowu ścieków oczyszczonych na oczyszczalni w B.’’. Natomiast w opisie technicznym z dnia 24 grudnia 1979 r. dotyczącym odbudowy cieku K. stwierdzono, że ,, rów melioracyjny A-2 przecina kanał sanitarny i ciepłowniczy przebiegające z zabudowy Portu Lotniczego do oczyszczalni ścieków w K. i kotłowni B.", co zostało zobrazowane na załącznikach graficznych – mapa istniejących urządzeń oraz uzgodnienia. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, iż z wykazu zakładów pobierających wodę i odprowadzających ścieki do oczyszczalni w B. ( załącznik do protokołu kontroli przeprowadzonej w B. w dniach 2 -12 maja 1988 r. ) wymienione zostało lotnisko jako drugi podmiot pod względem ilości odprowadzanych ścieków. Ponadto jak wynika z opracowania branżowego: Plan realizacyjny zagospodarowania terenu przepompowni ścieków w G. –znak [..] z lipca 1992 r., w którym stwierdzono, że projektuje się lokalizacje przepompowni ścieków i dwa obiekty z nią związane ( wiatę i stacje transformatorową ) w granicach istniejącej i czynnej oczyszczalni ścieków (...). Jak wynika z załącznika graficznego działka nr [..] w części znajduje się w strefie ochrony, a ponadto zaznaczono, że przebiega przez nią odcinek sieci ks 200 odprowadzającej ścieki z lotniska. Natomiast z pisma A. z dnia 4 lipca 2016 r. wynika, że jako spółka miejska wykonująca zadania własne Gminy Miasta w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, otrzymała aportem w 2004 r. urządzenia wodociągowo – kanalizacyjne w rozumieniu art. 49 k.c., zlokalizowane m.in. na terenie działki [..]. Urządzenia te stanowią część obiektu funkcjonującego na działkach [..]-[..] – Przepompowni ścieków i stacji zlewczej B. Z powyższego wynika, że cel wywłaszczenia w postaci budowy lotniska, w który wpisywała się budowa infrastruktury ściekowo – kanalizacyjnej zlokalizowanej m.in. ma działce nr [..], niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania lotniska, został zrealizowany w 1974 r. W świetle ujawnionej dokumentacji technicznej nie sposób zaprzeczyć powiązaniu technicznemu i funkcjonalnemu wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej, m.in. na działce nr [..], z zabudowaniami lotniska. Sieć ta miała obsługiwać lotnisko poprzez odprowadzenie ścieków tam generowanych do oczyszczalni. Wybudowana sieć kanalizacji sanitarnej spełniała wówczas przypisane jej zadania i czyni to nadal w zmienionych już warunkach technicznych wynikających z przeprowadzonej w latach 2000 rozbudowy oczyszczalni ścieków i budowy przepompowni ścieków B., wymuszonej rosnącymi potrzeb producentów ścieków, w tym rozbudowywanego już parokrotnie od 1974 r. Portu Lotniczego. Przy tym zwrócić należy uwagę, że w przypadku wywłaszczenia "pod lotnisko" mamy do czynienia z wywłaszczeniem w celu budowy obiektu wielofunkcyjnego, który składa się nie tylko z charakterystycznych elementów lotniska: pasa startowego i terminali pasażerskich, ale również z całego kompleksu obiektów, urządzeń nawigacyjnych znajdujących się poza zasadniczym terenem lotniska oraz urządzeń infrastruktury z nim związanych, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. Zatem przy ocenie realizacji takiego celu wywłaszczenia należy brać pod uwagę sposób zagospodarowania całości z uwzględnieniem konieczności posiadania infrastruktury towarzyszącej. Oznacza to, że cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., I OSK 664/16, LEX nr 2466828), co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach w niniejszej sprawie nie ma istotnego znaczenia jaki jest aktualny stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, albowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany już w 1974 r., czyli na wiele lat przed złożeniem wniosku o zwrot działki wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Zmiany w zakresie układu odprowadzania ścieków poprzez kanał ks 200 do oczyszczalni ścieków w związku z wybudowaniem przepompowni ścieków i kanału tłocznego nie spowodowała jakichkolwiek zmian w zakresie lokalizacji sieci doprowadzającej ścieki z lotniska, której fragment jest m.in. na działce nr [..]. W konsekwencji, bez wpływu na ocenę zbędności wskazanej działki pozostaje jej aktualne wykorzystywanie na potrzeby przepompowni ścieków i stacji zlewczej B. W doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zrealizowanie celu wywłaszczenia (przy zachowaniu warunków podanych w art. 137 u.g.n.) powoduje, że wywłaszczona nieruchomość nie staje się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. Tym samym roszczenie o zwrot nie może być skutecznie dochodzone na drodze administracyjnej, nawet mimo późniejszej dezaktualizacji tego celu i zmiany przeznaczenia nieruchomości (E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LEX/el 2020 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, iż przebiegający przez sporną działkę kanał sanitarny nie pozostaje z lotniskiem w związku funkcjonalnym na tyle ścisłym, by można było uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, powołać należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 384/21 w przedmiocie wniosku Skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ( działki o nr [...] ), w którym NSA stwierdził że celem, na jaki została wywłaszczona sporna nieruchomość, była budowa lotniska. Przedsięwzięcie takie należy uznać za inwestycję złożoną, której realizacja polega nie tylko na wzniesieniu budynków portu lotniczego, wież kontrolnych czy pasów startowych, ale także infrastruktury towarzyszącej, chociażby w postaci parkingów, dróg dojazdowych, czy wodociągów i kanalizacji sanitarnej. Zdaniem NSA oznacza to, że posadowienie na spornej działce kanalizacji sanitarnej służącej odprowadzaniu nieczystości płynnych z terenu lotniska można, a nawet należy uznać za mieszczące się w celu wywłaszczenia spornej nieruchomości. Dodatkowo NSA podkreślił, że cel wywłaszczenia wynikał nie tylko z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży), ale także innych dokumentów poprzedzających proces wywłaszczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 489/20, czy z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3507/18). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznaje za prawidłowe stanowisko Wojewody zawarte w zaskarżonej decyzji, że w związku z realizacją na działce nr [..] celu wywłaszczenia w postaci budowy kanału ściekowego jako elementu infrastruktury kanalizacyjno – ściekowej związanej z lotniskiem nie ziściła się przesłanka zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia określony w umowie, co wykluczało jej zwrot na rzecz spadkobierców osób wywłaszczonych. W związku z powyższym zarzut skargi naruszenia prawa materialnego; art. 136 i art. 137 u.g.n. nie zasługuje na uwzględnienie. 5.6. Zdaniem Sądu, Wojewoda procedując w niniejszej sprawie prawidłowo wyodrębnił fakty istotne dla jej rozstrzygnięcia, na podstawie kompletnego materiału dowodowego dokonał ustalenia tych faktów i ich oceny, co pozwoliło na prawidłowe określenie stanu faktycznego do zestawienia z normami prawnymi mającymi zastosowanie i podjęcia legalnego rozstrzygnięcia. Organ administracji wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo wykazał działanie na podstawie prawa, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia standardy art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Tym samym zarzuty skargi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonej decyzji. 5.7. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI