II SA/Gd 613/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-29
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskaocena oddziaływaniabioróżnorodnośćgatunki chronioneprawo ochrony środowiskaWSAdecyzja środowiskowaplanowanie przestrzenneinwestycje budowlane

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą brak potrzeby oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uznając, że nie zebrano wystarczających dowodów dotyczących bioróżnorodności.

Skarżący zakwestionował decyzję o braku potrzeby oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wskazując na potencjalne siedliska chronionych gatunków ptaków i kwestionując analizę faunistyczną. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego, w tym opinii faunistycznej przedstawionej przez skarżącego, i nie skonfrontował jej z ustaleniami KIP oraz RDOŚ. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności wskazując na potencjalne występowanie na terenie inwestycji siedlisk chronionych gatunków ptaków, co miało być pominięte przez organy. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną. Stwierdził, że organ odwoławczy nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym opinii faunistycznej przedstawionej przez skarżącego, która kwestionowała ustalenia KIP i RDOŚ dotyczące bioróżnorodności. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie skonfrontował tej opinii z innymi dowodami i nie wykazał, dlaczego uznał ją za niewystarczającą, powołując się na wyższość KIP. W ocenie Sądu, opinia faunistyczna stanowiła polemikę z ustaleniami organów i wymagała merytorycznej oceny, a nie tylko formalnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ odwoławczy powinien ponownie rozważyć kwestię potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, uwzględniając uzupełniony materiał dowodowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie sprostał konfrontacji z przedłożonym przez skarżącego materiałem dowodowym, a jego ocena opinii faunistycznej była powierzchowna i schematyczna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym opinii faunistycznej, która kwestionowała ustalenia KIP i RDOŚ. Organ nie skonfrontował tej opinii z innymi dowodami i nie wykazał, dlaczego uznał ją za niewystarczającą, powołując się na wyższość KIP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.o.o.ś. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

u.o.o.ś. art. 63 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, przy uwzględnieniu określonych warunków.

u.o.o.ś. art. 84 § 1 i 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

W przypadku odstąpienia od konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny, a charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji.

u.o.o.ś. art. 85 § 2 pkt 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku odstąpienia od oceny, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 84 § 1 i 1a

Dyrektywa ptasia art. 4 § 1 i 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa

Niezastosowanie i niezapewnienie specjalnych środków ochrony gatunkom wymienionym w załączniku I do dyrektywy, gdy występują przesłanki.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska art. 5

Niezastosowanie i brak stwierdzenia, że ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów.

Pomocnicze

u.o.o.ś. art. 64 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii innych organów, w tym regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz państwowego inspektora sanitarnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 200

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 205 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez organ odwoławczy, w tym opinii faunistycznej. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Niewystarczające zebranie i ocena dowodów dotyczących bioróżnorodności i wpływu inwestycji na chronione gatunki ptaków. Brak konfrontacji opinii faunistycznej z KIP i ustaleniami RDOŚ.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie sprostał konfrontacji z przedłożonym przez skarżącego materiałem dowodowym ocena Opinii faunistycznej jest schematyczna i powierzchowna nie sposób nie zauważyć, że specjalistyczna opinia organu wyspecjalizowanego jakim jest RDOŚ, zawarta w postanowieniu z 28 czerwca 2022 r. w zakresie charakterystyki bioróżnorodności obszaru inwestycji oraz oceny jej oddziaływania na środowisko jest niemal zbieżna z treścią KIP w tym zakresie. W takiej sytuacji uzasadniona zdaje się być tym bardziej potrzeba konfrontacji treści Opinii faunistycznej ze stanowiskiem organu wyspecjalizowanego.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Kaszubowski

sędzia

Jakub Chojnacki

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Weryfikacja materiału dowodowego przez organy administracji, w szczególności w sprawach środowiskowych, gdzie opinie specjalistyczne mogą podważać ustalenia inwestora (KIP) i organów pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko i roli opinii faunistycznych w takich postępowaniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest dokładna analiza dowodów w postępowaniach środowiskowych i jak opinia specjalistyczna może wpłynąć na rozstrzygnięcie, nawet jeśli organy początkowo uznały ją za niewystarczającą.

Czy opinia przyrodnicza może zablokować inwestycję? Sąd wskazuje na błędy organów w ocenie dowodów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 613/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 59 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/6829/22 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego T. Ś. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
T. Ś., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z 24 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Gdyni stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "[...]". Jednocześnie Prezydent określił warunki korzystania ze środowiska dla etapów realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia a także konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Prezydent uczynił przy tym charakterystykę przedsięwzięcia załącznikiem do decyzji.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z 4 kwietnia 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że planowana inwestycja zlokalizowana jest na terenie, dla którego obowiązuje plan miejscowy, przedsięwzięcie jest przy tym zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Nadto przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Kolegium wskazało dalej, ze Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej RDOŚ) postanowieniem z 28 czerwca 2022 r. wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jednocześnie wskazując na konieczność określenia odpowiednich warunków w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Także Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gdańsku nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Kolegium uwzględniło także, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdyni nie udzielił odpowiedzi w przewidzianym terminie 14 dni, zatem należało to uznać za brak zastrzeżeń.
Zdaniem Kolegium na gruncie niniejszej sprawy organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że można odstąpić od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą oceny, czy zachodzi potrzeba oceny oddziaływania na środowisko była Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (dalej KIP), której przysługuje szczególna wartość dowodowa. W ocenie Kolegium dokument ten spełnia wymogi ustawowe, a zawarte w nim dane są rzetelne i wiarygodne. Kolegium wyjaśniło, że jeżeli strony postępowania zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej KIP, to zobligowane są do przedstawienia odpowiednich dowodów. Kolegium wskazało, ze skarżący przedstawił wraz z odwołaniem opinię faunistyczną dotyczącą planowanego przedsięwzięcia, jednak opinia ta zdaniem Kolegium nie podważa w żaden sposób szczegółowych ustaleń postanowienia RDOŚ w tym zakresie.
Kolegium wskazało, że w zakresie przedsięwzięcia zaplanowano dwa budynki siedmiokondygnacyjne A i B z sześcioma kondygnacjami nadziemnymi i jedną poziemną. Wysokość budynków nie będzie przekraczać 19 metrów a ich powierzchnie będą wynosiły odpowiednio 1342,51 m2 i 1255,98 m2, murki oporowe 47,79 m2, opaska żwirowa – 183,38 m2, obiekty infrastruktury technicznej – 71,14m2, chodniki 545,4 m2, miejsca postojowe naziemne 1410,82 m2, nadto miejsca rowerowe, ciągi pieszo-jezdne, trawniki. Powierzchnia zabudowy obejmować ma 2598,49 m2, powierzchnie utwardzone 7008,565 m2, powierzchnie biologicznie czynne 3433,995 m2. Nadto powierzchnie parkingów podziemnych budynków A i B wynoszą odpowiednio 1500,73 m2 i 1460,72 m2. Powierzchni działki nr [...] wynosi ok. 1,05 ha i stanowi grunty rolne. Obszar przedsięwzięcia stanowi przy tym fragment polany zlokalizowanej w otoczeniu lasów, bez obiektów budowlanych, w przeszłości był użytkowany w sposób rolniczy. Z KIP wynika, że w sąsiedztwie usytuowana jest zabudowa chroniona akustycznie. Źródłem emisji hałasu będzie ruch pojazdów osobowych, jednak planowana inwestycja będzie nieuciążliwa dla środowiska akustycznie. Natomiast oddziaływanie emisji hałasu na etapie realizacji będzie krótkotrwałe, odwracalne i ustąpi z chwilą zakończenia prac. Natomiast emisja zanieczyszczeń do powietrza będzie miała charakter śladowy, poniżej 1% dopuszczalnego poziomu i wartości odniesienia. Stężenia średnioroczne wszystkich zanieczyszczeń będą znikome. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że z analizy KIP wynika, że planowane przedsięwzięcie nie powinno spowodować ponadnormatywnego oddziaływania na powietrze atmosferyczne i klimat akustyczny na terenach chronionych akustycznie.
Kolegium uwzględniło także, że ścieki bytowe oraz niewielka ilość ścieków z hal garażowych będą odprowadzane do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Planowana jest budowa sieci i instalacji zewnętrznych kanalizacji deszczowej. Z KIP wynika przy tym, ze lokalizacja, rodzaj i parametry przedsięwzięcia eliminują możliwość wystąpienia transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Obszar inwestycji nie został objęty obszarową formą ochrony przyrody określoną w ustawie o ochronie przyrody, z postanowienia RDOŚ wynika, że nie wyróżnia się znacznymi walorami przyrodniczymi. Zatem przy zastosowaniu warunków, o których mowa w postanowieniu RDOŚ z 28 czerwca 2022 r. przedsięwzięcie nie powinno znacząco oddziaływać na środowisko przyrodnicze.
Kolegium uznało przy tym, że wcześniejsze udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania I. Sp. z o. o niż miało miejsce wszczęcie postępowania administracyjnego uzasadnia doręczenie decyzji bezpośrednio inwestorowi.
W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie: wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (u.o.o.ś.), poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do informacji o uwarunkowaniach, a także brak wyjaśnienia stanowiska organu drugiej instancji i ograniczenie się do powtórzenia ogólnych twierdzeń organu pierwszej instancji art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Jednocześnie zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 84 ust. 1 i ust. 1a u.o.o.ś przez ich nieprawidłowe zastosowanie i stwierdzenie, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy taka potrzeba zachodzi z uwagi na możliwość występowania na terenie przedsięwzięcia siedliska gatunków podlegających ochronie na mocy przepisów unijnych i krajowych. Zarzucono także naruszenie art. 4 ust. 1 i ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dyrektywa ptasia) poprzez jego błędne niezastosowanie i niezapewnienie specjalnych środków ochrony gatunkom wymienionym w załączniku I do dyrektywy, podczas gdy takie przesłanki występowały w niniejszej sprawie. Jednocześnie zarzucono naruszenie art. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia, że ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów. Zdaniem skarżącego naruszenia przepisów prawa materialnego doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że zajęcie terenu pod przedsięwzięcie spowoduje zniszczenie potencjalnych siedlisk lęgowych ptaków, gdyż jak same przyznały organy obu instancji, na terenie przedsięwzięcia mogą występować gatunki ptaków (gąsiorek i lerka) objęte ścisłą ochroną. Żaden z organów nie odniósł się szerzej do ww. ustaleń, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że jest możliwe zrekompensowanie utraconych siedlisk. Nie wskazano jednak w jaki sposób ta rekompensata miałaby zostać zrealizowana. Organy nie zleciły przy tym żadnych analiz czy badań. Organy obu instancji nie odniosły się także w należytym zakresie do przedłożonej przez skarżącego opinii faunistycznej, w której wskazano na brak metodycznych badań w zakresie gatunków i rozmieszczenia zwierząt, mimo obecności potencjalnych siedlisk chronionych i zagrożonych gatunków, a także na zasadność wykonania ekspertyzy faunistycznej. W ocenie strony skarżącej organy nie podały przyczyn, dla których uznały, że opinia faunistyczna nie podważa ustaleń RDOŚ. Zdaniem strony skarżącej uzasadnienie skarżonej decyzji stanowi zreferowanie zastosowanych przepisów prawa i przepisanie decyzji organu pierwszej instancji. Nie można przy tym stwierdzić, ze doszło do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł także, że organ obu instancji w sposób dowolny oceniły opinię RDOŚ, nie dostrzegając możliwości wydania rozstrzygnięcia odmiennego od przedstawionego w opinii.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpatrując niniejszą sprawę w powyżej zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "[...]" i określającą jednocześnie warunki korzystania ze środowiska dla etapów realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, a także konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, że planowana inwestycja stanowi inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej powoływana jako u.o.o.ś.), a więc przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Planowana inwestycja jest bowiem przedsięwzięciem określonym w § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1838 ze zm.).
W trakcie prowadzonego postępowania Prezydent ustalił, że w sprawie nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, z którym to ustaleniem nie zgadza się skarżący.
W tym zakresie zauważyć należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten z kolei wskazuje, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy uwzględnieniu warunków wymienionych w tym przepisie, przy czym art. 64 ust. 1 pkt u.o.o.ś. obliguje organ do uprzedniego zasięgnięcia opinii innych organów, w tym regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz państwowego inspektora sanitarnego. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany zatem do ustalenia, czy w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, mając na względzie stanowisko ww. organów opiniujących. W przypadku zaś, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przy czym charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 84 ust. 1 i 2 u.o.o.ś.). W przypadku, gdy odstąpiono od konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymogów przewidzianych przepisami procedury administracyjnej, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 powyższej ustawy, uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej). Umożliwia to bowiem dokonanie oceny co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
W niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zasięgnął, na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.o.o.ś., opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (wyrażona w sposób milczący), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wyrażone opinie ww. organów zgodnie wskazują na brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określonych warunków, co w dalszej kolejności obligowało organ I instancji do dokonania oceny, czy w świetle kryteriów z art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., konieczne było nałożenie na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W związku z powyższym organ dokonał oceny, czy planowana inwestycja odpowiada wymogom art. 63 ust. 1 u.o.o.ś, mając przy tym na względzie kolejno wskazane tam kryteria i w uzasadnieniu decyzji przedstawił rozważania w tym zakresie. Jednocześnie, w punkcie 2 i 3 decyzji określono warunki korzystania ze środowiska na etapie realizacji przedsięwzięcia, jego eksploatacji oraz konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie powyższe podzielił również organ odwoławczy.
W konfrontacji z wydanymi w sprawie decyzjami skarżący kwestionuje ustalenia poczynione przez orzekające w sprawie organy odnośnie do bioróżnorodności występującej na terenie przedsięwzięcia i jego wpływu na nią, a w konsekwencji - wskazuje na naruszenie zasad prowadzenia postępowania, wynikających z obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Decyzji organu odwoławczego skarżący zarzuca ponadto naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez brak przeprowadzenia postępowania w drugiej instancji a ograniczenie się wyłącznie do kontroli prawidłowości decyzji wydanej w I instancji. Skarżący bowiem, w toku postępowania odwoławczego przedłożył Opinię faunistyczną z 6 grudnia 2022 r., podpisaną przez dr T. B., która poddaje w wątpliwość ustalenia dotyczące składu gatunkowego zwierząt i roślin na terenie planowanego przedsięwzięcia oraz wpływu inwestycji na ich siedliska, tym samym kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia o braku potrzeby oceny planowanej inwestycji.
W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego, kwestionujące prawidłowość decyzji organu II instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest uzasadnione.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że karta informacyjna przedsięwzięcia (dalej jako KIP) zawiera informacje, niezbędne dla dokonania oceny przedsięwzięcia z punktu widzenia przesądzenia o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Karta była uzupełniana przez inwestora zgodnie z zaleceniami organów współdziałających i prezentuje charakterystykę przedsięwzięcia i jego wpływu na środowisko. Nie ulega też wątpliwości, że zarówno RDOŚ, jak i PIS oraz organ ds. gospodarki wodnej nie stwierdziły konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, niemniej – uznały za konieczne uwzględnienie w decyzji warunków korzystania ze środowiska, związanych z uciążliwością akustyczną, minimalizacją uciążliwości dla bioróżnorodności, w tym owadów, zwierząt, roślin, w szczególności drzew oraz zabezpieczeniem stosunków wodnych podczas budowy i eksploatacji przedsięwzięcia.
Skarżący tymczasem kwestionuje ustalenia faunistyczne, przy czym jego polemika z materiałem dowodowym i ustaleniami organów nie jest gołosłowna, bowiem przedstawił on ekspertyzę faunistyczną. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie sprostał konfrontacji z przedłożonym przez skarżącego materiałem dowodowym, a z uzasadnienia jego decyzji faktycznie nie wynika, by organ, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a., dokonał ponownej wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a jedynie kontroli prawidłowości stanowiska organu I instancji. Wreszcie, wątpliwości budzi także dokonana przez organ odwoławczy ocena Opinii faunistycznej, przedłożonej przez stronę, w istocie dyskwalifikującej jej ustalenia ze względu na charakter i moc dowodową KIP, przedłożonej przez inwestora. W ocenie Sądu, taka ocena organu jest powierzchowna i schematyczna, o czym mowa będzie w dalszej części rozważań.
I tak, jak wskazano powyżej, kwestią sporną jest występującą w obrębie inwestycji bioróżnorodność, w szczególności chronione prawem gatunki zwierząt (ptaków), a w konsekwencji – wpływ przedsięwzięcia na ten zasób środowiska. Zarówno w postanowieniu RDOŚ z 28 czerwca 2022 r., jak i w ślad za tym – w decyzji organu I instancji, wskazuje się na występowanie na terenie przedsięwzięcia i w jego zasięgu oddziaływania siedlisk chronionych gatunków owadów – motyli oraz mrówki rudnicy, populacji płazów, takich jak żaba jeziorkowa, żaba wodna, gatunków ptaków, jak: bogatka, cierniówka, czubatka, dzięcioł duży, gajówka, gąsiorek, kapturka i lerka oraz zwierząt – jeża, kreta i wiewiórki. Jak wynika z decyzji, dwa ze stwierdzonych gatunków ptaków, tj. gąsiorek i lerka, oprócz objęcia ochroną ścisłą w prawie krajowym, figurują także w załączniku nr 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. U. UE.L.2010.20.7 ze zm., powoływana dalej jako dyrektywa ptasia). Jednocześnie, fakt występowania mrowisk na terenie inwestycji organy powiązały z nałożeniem obowiązków minimalizujących ewentualne szkody w gatunkach, formułując w decyzji warunek przeniesienia mrowiska do strefy ekotonowej lasu pod kontrolą entomologa (pkt 2.1 lit. g decyzji organu I instancji), podobnie jak w odniesieniu do prowadzenia prac w sposób minimalizujący ewentualne szkody w herpetofaunie, poprzez zabezpieczenie wykopów płotkami, codzienną kontrolę wykopów oraz przenoszenie zwierząt pod nadzorem przyrodnika (pkt 2.1. lit. f decyzji organu I instancji). Tego rodzaju środków minimalizujących nie odnotowują zaskarżone decyzje w odniesieniu do stwierdzonych gatunków ptaków. Tymczasem z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że "zajęcie terenu pod inwestycję spowoduje zniszczenie potencjalnych siedlisk lęgowych ptaków. częściowo straty te zostaną skompensowane prze siedliska istniejące w pobliżu (translokacje miejsc gniazdowania). Możliwe jest zrekompensowanie utraconych siedlisk gniazdowych poprzez zastosowanie skrzynek lęgowych oraz nasadzeń zieleni urządzonej na terenie inwestycji". W konsekwencji, brak sformułowania warunków minimalizujących ewentualne szkody w populacji ptaków, nawet w świetle ustaleń wynikających z postanowienia RDOŚ oraz decyzji organu I instancji, budzi daleko idące wątpliwości, skoro w odniesieniu do gatunków owadów oraz herpetofauny takie warunki zostały sformułowane.
Co więcej, przedłożona przez stronę Opinia faunistyczna nie tylko przedstawia znacznie szerszy katalog gatunków ptaków występujących na obszarze inwestycji i w jej najbliższym sąsiedztwie (w tym cztery a nie dwa gatunki ptaków objętych ochroną ścisłą), jak i prezentuje odmienną metodologię rozstrzygania wątpliwości związanych z oddziaływaniem planowanej inwestycji na faunę oraz odmienne środki minimalizujące negatywny wpływ inwestycji na ten zasób środowiska. Z opinii wynika bowiem, że powinny zostać przeprowadzone metodyczne badania terenowe wpływu inwestycji na faunę, zwłaszcza w okresie lęgowym i rozrodczym, a także, że umieszczenie skrzynek lęgowych nie zrekompensuje utraconych siedlisk dla większości ptaków gniazdujących na obszarze przedsięwzięcia i w jego sąsiedztwie. Skrzynki lęgowe bowiem nie stanowią miejsc zastępczych dla najcenniejszych gatunków ptaków, takich jak dzięcioł czarny, gąsiorek, lerka, czy świergotka. W opinii zakwestionowano również "translokację miejsc gniazdowania" jako metodę kompensacji strat w bioróżnorodności. Ze stanowiskiem zawartym w Opinii organ odwoławczy się nie skonfrontował, poprzestając na stwierdzeniu, że jej treść nie podważa w żaden sposób ustaleń wyspecjalizowanego organu, jakim jest RDOŚ, ani ustaleń szczególnego ze względu na jego charakter dokumentu, jakim jest KIP. Tymczasem, w ocenie Sądu jest wręcz przeciwnie. Opinia faunistyczna zawiera polemikę ze stanowiskiem RDOŚ, jak i z przedłożoną przez inwestora KIP, która prezentuje ustalenia w zakresie bioróżnorodności, zbieżne z przyjętymi zarówno przez RDOŚ jak i organ I instancji. W ocenie Sądu, dokonana przez organ odwoławczy ocena Opinii faunistycznej jest schematyczna i powierzchowna. W szczególności, Sąd nie podziela poglądu o wyższości mocy dowodowej KIP przedłożonej przez inwestora w niniejszej sprawie, jako sporządzonej przez osobę o wiedzy specjalistycznej, w stosunku do Opinii przedłożonej przez skarżącego. W tym zakresie organ odwoławczy przedstawia, ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że "podważenie ustaleń wynikających z karty informacyjnej przedsięwzięcia (wraz z jej uzupełnieniami) mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia, z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia". Organowi odwoławczemu umknęło najwyraźniej, że w toku postępowania odwoławczego skarżący przedstawił dokument (Opinię faunistyczną), podpisaną przez osobę legitymującą się stopniem naukowym, odmiennie określającą zarówno skład gatunkowy jak i zakres oddziaływania inwestycji na bioróżnorodność, który stanowił skuteczną polemikę z ustaleniami KIP oraz decyzji organu I instancji, a w konsekwencji – wymagał pogłębionej oceny o charakterze merytorycznym, a nie tylko formalnym. Nie powinno przy tym umknąć organowi odwoławczemu, że KIP został podpisany przez radcę prawnego, co niewątpliwie dezawuuje stanowisko tego organu o braku porównywalnej pod względem fachowości i wiedzy specjalistycznej mocy obu dokumentów stanowiących materiał dowodowy w sprawie, tj. KIP i Opinii faunistycznej. Co więcej, nie sposób nie zauważyć, że specjalistyczna opinia organu wyspecjalizowanego jakim jest RDOŚ, zawarta w postanowieniu z 28 czerwca 2022 r. w zakresie charakterystyki bioróżnorodności obszaru inwestycji oraz oceny jej oddziaływania na środowisko jest niemal zbieżna z treścią KIP w tym zakresie. W takiej sytuacji uzasadniona zdaje się być tym bardziej potrzeba konfrontacji treści Opinii faunistycznej ze stanowiskiem organu wyspecjalizowanego. W ocenie Sądu bowiem, w świetle tak uzupełnionego przez skarżącego materiału dowodowego organ odwoławczy powinien był rozważyć co najmniej zasadność ustanowienia dodatkowych warunków korzystania ze środowiska związanych z występowaniem gatunków ptaków, czego jednak zaniechał, poprzestając na ocenie formalnoprawnej materiału dowodowego.
Reasumując, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie, gdyż stan faktyczny w zakresie bioróżnorodności obszaru inwestycji oraz jej oddziaływania na nią nie został prawidłowo ustalony, a w konsekwencji – przedwcześnie przesądzono o braku potrzeby oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu, stwierdzone uchybienia dotyczą decyzji organu odwoławczego, który w ramach jakie wynikają z treści art. 136 k.p.a., skonfrontuje ustalenia dotyczące bioróżnorodności na obszarze inwestycji i jej wpływu na środowisko. W tym celu organ ten może zwrócić się do inwestora lub RDOŚ o zajęcie stanowiska w przedmiocie Opinii faunistycznej. Organ rozważy, czy i na ile zasadne jest stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko analizowanego przedsięwzięcia z ewentualnym rozszerzeniem katalogu warunków korzystania ze środowiska, czy też nałożenie obowiązku jej przeprowadzenia w świetle uzupełnionego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), uchylił wydaną w sprawie decyzję organu odwoławczego (punkt 1 wyroku). Sąd zasądził również koszty postępowania na rzecz skarżącego w kwocie 697 zł od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, orzekając na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI