II SA/GD 579/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zasiłku okresowego z powodu wadliwego uzasadnienia, które nie uwzględniło indywidualnej sytuacji skarżącej.
Skarżąca A.W. wniosła skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni, która zmieniła decyzję przyznającą zasiłek okresowy. Spór dotyczył wysokości zasiłku, który został przyznany w minimalnej kwocie 388 zł. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, uznając, że uzasadnienie organów było wadliwe, ponieważ nie uwzględniło w wystarczającym stopniu indywidualnej sytuacji skarżącej i nie wykazało, dlaczego przyznano jedynie minimalną kwotę zasiłku, mimo że organ posiadał pewne uznanie administracyjne w tej kwestii.
Sprawa dotyczyła skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni zmieniającą wcześniejszą decyzję przyznającą zasiłek okresowy. Zmiana polegała na ustaleniu zasiłku w wysokości 388 zł miesięcznie od 1 stycznia 2022 r. Skarżąca kwestionowała tę kwotę, wskazując, że została poinformowana o potencjalnej podwyżce o 70 zł, a otrzymała jedynie 38 zł podwyżki. Podkreślała swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i przedemerytalną. Organy administracji argumentowały, że wysokość zasiłku jest uznaniowa, a przy jej ustalaniu należy brać pod uwagę zarówno sytuację beneficjenta, jak i ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję SKO, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji organów było wadliwe, ponieważ nie zawierało wystarczającej analizy indywidualnej sytuacji skarżącej i nie wykazało, dlaczego przyznano jedynie minimalną kwotę zasiłku, mimo istnienia uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności i wymaga wyważenia interesu publicznego ze słusznym interesem strony, co powinno być wyczerpująco uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego musi zawierać pogłębioną analizę indywidualnej sytuacji strony oraz wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn wyboru konkretnego rozstrzygnięcia, uwzględniając zarówno interes publiczny, jak i słuszny interes strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w uzasadnieniu decyzji, dlaczego przyznano skarżącej jedynie minimalną kwotę zasiłku okresowego, ograniczając się do stwierdzenia o ograniczonej ilości środków pomocy społecznej. Brak analizy indywidualnej sytuacji strony i wyważenia interesów narusza przepisy k.p.a. dotyczące uzasadnienia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 38 § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego, ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie itp.
u.p.s. art. 38 § 2 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
u.p.s. art. 38 § 3 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł (kryterium dochodowe), przy jednoczesnym wystąpieniu określonych powodów lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy powołaną podstawą prawną (z pewnymi wyjątkami).
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyważyć interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 107 § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie decyzji organów administracji nie zawierało wystarczającej analizy indywidualnej sytuacji skarżącej. Organy nie wykazały, dlaczego przyznano jedynie minimalną kwotę zasiłku okresowego, mimo istnienia uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności i wymaga wyważenia interesu publicznego ze słusznym interesem strony.
Odrzucone argumenty
Organy administracji działały w granicach prawa i uznania administracyjnego. Wysokość przyznanego świadczenia była adekwatna do potrzeb wnioskodawczyni i możliwości finansowych organu. Skarżąca została potraktowana sprawiedliwie, podobnie jak inne osoby w podobnej sytuacji.
Godne uwagi sformułowania
uznanie administracyjne nie może oznaczać zupełnej dowolności obowiązek wyważenia interesu społecznego oraz słusznego interesu strony zasada państwa prawa nie przewiduje automatycznej wyższości interesu społecznego nad słusznym interesem jednostki nie stanowi ona bowiem pogłębionej analizy sytuacji wnioskodawczyni, uwzględniającej zindywidualizowane okoliczności jakie zaistniały w jej sprawie decyzje te powinny zapadać w sposób niejako zautomatyzowany, kierując się jedynie ograniczoną ilością środków pomocy społecznej i dużą ilością beneficjentów
Skład orzekający
Katarzyna Krzysztofowicz
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
sędzia
Wojciech Wycichowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego, konieczność indywidualnej analizy sytuacji strony oraz wyważenia interesu publicznego i prywatnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw z zakresu pomocy społecznej, gdzie występuje uznanie administracyjne organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych, gdzie organy mają pewne pole do uznania. Podkreśla prawa obywateli do sprawiedliwego traktowania i transparentności.
“Czy minimalny zasiłek socjalny zawsze jest sprawiedliwy? Sąd wskazuje na błędy urzędników.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 579/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Dobek-Rak Wojciech Wycichowski Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 38 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2022 roku, nr SKO Gd/616/22 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie A. W. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) z 25 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/616/22, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 5 stycznia 2022 r. zmieniającą decyzję nr 014966/Rejon 3/2020 z 30 października 2020 r. przyznającą skarżącej zasiłek okresowy na okres zawieszonego postępowania o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2022 r. ustalono zasiłek okresowy w wysokości 388 zł miesięcznie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr 014966/REJON 3/2020 z 30 października 2020 r. Prezydent Miasta Gdyni przyznał wnioskodawczyni pomoc w postaci zasiłku okresowego na okres zawieszonego postępowania o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego w wysokości: od 20 października 2020 r. do 31 października 2020 r. – 135,75 zł, a od 1 listopada 2020 r. – 350,50 zł miesięcznie. W dniu 5 stycznia 2022 r. organ I instancji zmienił wyżej wskazaną decyzję w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2022 r. ustalił dla skrzącej zasiłek okresowy w wysokości 388 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na treść art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) i stwierdził, że zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Następnie wskazał na wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) , na mocy którego zmieniły się kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz kryteria dochodowe, aktualnie wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej (czyli takiej jak skarżąca) - 776 zł. Organ - po przytoczeniu treści przepisów art. 38 ust. 2 , 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 0,00 zł, zaś kryterium dochodowe dla niej wynosi 776 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia przez stronę sprawę rozpoznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, skutkiem czego - w dniu 25 kwietnia 2022 r. - wydało decyzję o utrzymaniu rozstrzygnięcia organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że okoliczności zaistniałe w sprawie nie budzą wątpliwości. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz ustalony stan faktyczny Kolegium stwierdziło że strona spełniła ustawowe przesłanki do przyznania jej zasiłku okresowego. Przytaczając sumę kryterium dochodowego ustalonego dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo oraz wnioski płynące z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej wskazano, że minimalną kwotą zasiłku jaką można przyznać dla takiej osoby jest 388 zł i taka też kwota została przyznana w ramach rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Kontynuując swoje rozważania organ odwoławczy nadmienił, że kwota przyznanego stronie świadczenia mieści się w przedziale ustalonym przez ustawodawcę. Co prawda sytuacja życiowa i finansowa skarżącej wymaga wsparcia w postaci pomocy społecznej, jednak fakt ten nie obligował organu I instancji do udzielenia jej w zakresie żądanym przez beneficjenta. Podkreślono, że sam fakt spełniania kryteriów przyznania zasiłku okresowego nie oznacza konieczności ustalenia osobie zainteresowanej świadczenia w maksymalnej wysokości. Kolegium wskazało, że zakres uznania administracyjnego w tym wypadku został ograniczony jedynie kryteriami określającymi minimalną i maksymalną wysokość zasiłku okresowego. Ustalenie wysokości, rodzaju, formy i rozmiaru przyznanego świadczenia powinno być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W ocenie Kolegium organ działał w ramach przepisów i w granicach uznania, natomiast możliwości finansowe organów pomocy społecznej na zaspokajanie potrzeb osób uprawnionych w wysokości maksymalnych kwot są ograniczone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Kolegium skarżąca wskazała, że pracownik organu I instancji informował ją o tym, że otrzyma podwyżkę zasiłku okresowego w wysokości 70 zł, natomiast ostatecznie wskazany zasiłek podwyższono jej jedynie o 38 zł. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynikało, że obecnie kwota zasiłku okresowego mieści się w przedziale od 388 zł do 776 zł. Wnosząc odwołanie od pierwotnej decyzji do Kolegium skarżąca chciała podniesienia kwoty przyznanego zasiłku, który został przyznany w minimalnej wysokości. Strona wskazała, że aktualna sytuacja pandemiczna, stan zdrowia oraz chroniony okres przedemerytalny znacznie utrudnił jej podjęcie pracy, tylko dlatego zwróciła się o wsparcie do MOPS-u w Gdyni. Skarżąca nadmieniła również, że wcześniej nie korzystała z pomocy tego rodzaju instytucji, mimo że była matką samotnie wychowującą dziecko. Przepracowała wiele lat i w miarę możliwości podejmowała wysiłki by podwyższać swoje wykształcenie i kwalifikacje. Strona podkreśliła, że zdaje sobie sprawę z faktu, że organ I instancji posiada ograniczone zasoby finansowe, jednak z uwagi na fakt, iż uzyskała ona najniższą z możliwych kwot, które można przyznać w ramach zasiłku okresowego, wniosła o jej podwyższenie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśnił, że wysokość przyznanego świadczenia przez organ pomocowy jest uznaniowa a wydając decyzję w tym zakresie konieczne jest kierowanie się nie tylko sytuacją beneficjenta, lecz także ograniczonymi możliwościami finansowymi pomocy społecznej, na którą liczą także inne osoby, których liczba stale rośnie. Uzyskanie zaś informacji od pracownika pomocy społecznej w zakresie przyznania podwyżki w wysokości 70 zł nie jest wiążące, w przeciwieństwie do decyzji wydanej w tym zakresie. W ocenie organu II instancji nie sposób uznać, że w niniejszej sprawie skarżąca została potraktowana w sposób niesprawiedliwy, odróżniający się od osób będących w podobnej sytuacji życiowej. Zapadłe rozstrzygnięcia są prawidłowe, tj. adekwatne do potrzeb wnioskodawczyni, całokształtu udzielanej jej pomocy społecznej oraz możliwości finansowych organu i nie noszą cech dowolności. Fakt uprzedniego niekorzystania przez skarżącą z pomocy społecznej i wieloletnie wykonywanie pracy, w ocenie organu nie uzasadnia przyznania jej zasiłku okresowego w wysokości wyższej niż wyliczona. Dodatkowo, odnosząc się do argumentu skarżącej, iż przyznana kwota zasiłku okresowego nie pozwala jej na zadbanie o stan zdrowia nawet w minimalnym zakresie, organ odwoławczy wskazał, że strona ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej zasiłku celowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa, które uzasadnia wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2021 r., poz. 2268, ze zm.), dalej jako: "u.p.s.", a w szczególności art. 38 u.p.s., w którym określono warunki przyznania zasiłku okresowego oraz sposób określania jego minimalnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Artykuł 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. stanowi zaś, że zasiłek okresowy ustala się: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z przepisu art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Przywołana powyżej ustawa w art. 8 ust. 1 pkt 1 wskazuje natomiast, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na gruncie niniejszej sprawy żadna ze stron nie kwestionowała faktu, iż sytuacja życiowa w jakiej znajduje się skarżąca wypełnia znamiona pozwalające na udzielenie jej pomocy społecznej. Istotą sporu jest natomiast wysokość zasiłku okresowego jaki został jej przyznany na mocy decyzji zmieniającej, wydanej przez organ I instancji. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że na bieżącą chwilę zasiłek okresowy mógł zostać przyznany skarżącej w wysokości od 388 zł do 776 zł. Wysokość kwoty minimalnej - jaka może być przyznana beneficjentowi, wynika wprost z treści przytoczonego powyżej przepisu art. 38 ust.3 u.p.s. Warto podkreślić, że w sytuacji gdy strona spełnia przesłanki do udzielenia jej pomocy w postaci tego zasiłku, organ związany jest koniecznością jej przyznania, lecz w zakresie jego wysokości kieruje się już własnym uznaniem w ramach ustalonych przepisami widełek. Określenie wysokości zasiłku okresowego w granicach wskazanych przez art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.s. następuje zatem w ramach uznania administracyjnego. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne, wyraża się w tym, że nawet gdy w sprawie spełnione zostaną określone prawem przesłanki, organ ma zakres swobody w sposobie rozstrzygnięcia określonej kwestii. Jakkolwiek działanie w ramach uznania administracyjnego oznacza pewną swobodę w sposobie ukształtowania rozstrzygnięcia, to jednak nie może oznaczać zupełnej dowolności w rozstrzyganiu. Na organie spoczywa bowiem za każdym razem obowiązek wyważenia interesu społecznego (publicznego) oraz słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej w skrócie jako "k.p.a.". Z kolei zasada państwa prawa wyrażona w art. 2 Konstytucji RP nie przewiduje automatycznej wyższości interesu społecznego nad słusznym interesem jednostki. Organ winien zatem każdorazowo zidentyfikować zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony, i w okolicznościach konkretnej sprawy rozważyć owe interesy. Przebieg tej operacji myślowej, w szczególności w sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, winien zostać wyczerpująco wyjaśniony w motywach wydanego rozstrzygnięcia, tak aby w specyficznych okolicznościach sprawy możliwe było wyprowadzenie wniosku, na czym polegało wyższe wartościowanie interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do nałożenia na stronę obowiązku, ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 227/20, Baza Orzeczeń LEX nr 3308646). Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 k.p.a. – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 838/21, Baza Orzeczeń LEX nr 3333390). Aby organ administracji publicznej mógł zatem podjąć prawidłowo rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego – powinien wcześniej wnikliwie zbadać okoliczności danej sprawy, odnieść je do przesłanek zastosowania przepisu materialnego, a wyniki przeprowadzonego postępowania przedstawić, w sposób logiczny i wyczerpujący, w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu tym winien w szczególności wykazać, jakie względy wziął pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 50/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takiej analizy w tej sprawie zabrakło. Mając na względzie powyższe rozważania zasadnym jest podkreślenie szczególnej i kluczowej roli właściwego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji organów administracyjnych w sytuacji gdy cechuje ją uznaniowość, gdyż dla strony stanowi ono swoistą gwarancję braku dowolności w rozstrzygnięciu podjętym przez właściwy organ. W tym miejscu konieczne jest wskazanie, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z elementów składowych decyzji. Rozstrzygniecie to powinno posiadać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cały czas aktualnym wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. SA/Lu 2479/94, Baza Orzeczeń LEX nr 27106) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua nono" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uznanie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron do postępowania do organów administracyjnych. Przenosząc dotychczas poczynione ustalenia na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie spełniła wymogów formalnych decyzji w zakresie właściwego jej uzasadnienia, w szczególności w części faktycznej. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że organ pomocowy w swym uzasadnieniu ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów, które określają przedział kwotowy w jakim istnieje możliwość przyznania zasiłku okresowego, informując skarżącą jedynie o tym, że na mocy jego decyzji ustalono tenże zasiłek w wysokości 388 zł, tj. w kwocie minimalnej wynikającej z przepisów obowiązującego prawa. Organ I instancji nawet w sposób lakoniczny nie uargumentował na podstawie jakich okoliczności faktycznych uznał, że przyznana skarżącej kwota jest właściwa w kontekście jej sytuacji życiowej i spełniająca podstawowe zasady i cele pomocy społecznej. Analizując zaś uzasadnienie decyzji sporządzone przez organ odwoławczy należało uznać, że jego część prawna została omówiona w sposób wyczerpujący. Zastrzeżenia Sądu budzi jednak odniesienie wniosków płynących z przytoczonych przepisów do indywidualnej sytuacji skarżącej, wynikającej ze stanu faktycznego sprawy. Jedynym argumentem Kolegium w tym zakresie było wskazanie, że co prawda sytuacja życiowa strony jest bezsprzecznie trudna jednak o przyznaniu jej minimalnej kwoty zasiłku zadecydowała ograniczona ilość środków jakimi dysponuje pomoc społeczna. Taka argumentacja jest w ocenie Sądu niewystarczająca aby uznać, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie stanowi ona bowiem pogłębionej analizy sytuacji wnioskodawczyni, uwzględniającej zindywidualizowane okoliczności jakie zaistniały w jej sprawie. Zważyć należy, że ustawodawca co prawda pozostawił organom administracyjnym uznaniowość w kwestii przyznawanej wysokości zasiłków, jednak nie oznacza to, że decyzje te powinny zapadać w sposób niejako zautomatyzowany, kierując się jedynie ograniczoną ilością środków pomocy społecznej i dużą ilością beneficjentów. Takie podejście godzi zarówno w cel tejże pomocy, jak i w zasadność ustawowego ustalenia pewnego przedziału kwot, w jakim winien poruszać się organ, uwzględniając sytuację każdego z beneficjentów z osobna. Decyzja o tym, że stronie ustala się zasiłek okresowy stanowiący kwotę minimalną wynikającą z przepisów winna w uzasadnieniu wskazać aspekty wynikające ze stanu faktycznego danej sprawy, które stały u podstaw takiego kształtu rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie warunki takie nie zostały w ocenie Sądu spełnione, co ma kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Należy w tym miejscu nadmienić, że Kolegium w odpowiedzi na skargę odniosło się nieco obszerniej do kwestii stanu faktycznego ustalonego w sprawie w porównaniu do uzasadnienia zaskarżanej decyzji. Jednak odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Cel tego pisma jest zupełnie inny – ma ono w zasadzie zawierać ustosunkowanie się do zarzutów skargi. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 594/07, Baza Orzeczeń LEX nr 399423). Reasumując, Sąd uznał, że nie analizując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji indywidualnej sytuacji skarżącej oraz możliwości finansowych konkretnego organu pomocowego organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a, art. 9 i art. 11 a także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. Sąd uchylił tylko decyzję Kolegium, mimo że również decyzja organu I instancji dotknięta była powyższymi wadami, ponieważ uznał, że uchylenie jedynie decyzji zaskarżonej będzie wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wytycznymi zawartymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI