II SA/Gd 578/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych, uznając zastosowane środki egzekucyjne za zgodne z prawem.
Sprawa dotyczyła skargi E. L. na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektów budowlanych wzniesionych bez pozwolenia. Obowiązek rozbiórki wynikał z decyzji z 2011 r., która została utrzymana w mocy przez kolejne instancje. Mimo upływu lat, obowiązek nie został wykonany, co doprowadziło do nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Sąd administracyjny uznał, że zastosowane środki egzekucyjne, w tym grzywna, były zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stanowiły niezbędny środek do wyegzekwowania obowiązku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 24 lutego 2021 r. o nałożeniu grzywny w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Obowiązek rozbiórki wynikał z decyzji z 2011 r., która stała się prawomocna po oddaleniu skargi przez WSA w Gdańsku w 2014 r. Z uwagi na niewykonanie obowiązku, organ egzekucyjny wszczął postępowanie, wystawiając tytuł wykonawczy i nakładając grzywnę. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące niecelowości rozbiórki, niewspółmierności grzywny oraz braku planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, uznał, że stan faktyczny sprawy uzasadniał nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Podkreślono, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie do badania dopuszczalności egzekucji. Sąd stwierdził, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone prawidłowo, a nałożona grzywna, jako środek najmniej uciążliwy, była niezbędna do realizacji obowiązku rozbiórki. Wysokość grzywny została uznana za zgodną z przepisami, a jej maksymalna kwota uzasadniona brakiem woli wykonania obowiązku przez skarżącego od wielu lat. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Uzasadnienie
Przepis art. 29 § 1 p.e.a. jednoznacznie zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż wkraczałoby to w merytoryczne badanie sprawy ostatecznie rozstrzygniętej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, której nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
p.e.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.
p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywna w celu przymuszenia nie może przekraczać kwoty 10 000 zł (dla osób fizycznych).
p.e.a. art. 121 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli jest bezzasadna.
Pomocnicze
p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
p.e.a. art. 122 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku i zagrożenie nałożenia dalszych grzywien lub wykonania zastępczego.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
p.e.a. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Egzekucja administracyjna może być wszczęta po przesłaniu pisemnego upomnienia.
p.e.a. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie tytułu wykonawczego.
p.e.a. art. 28a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przejście obowiązku administracyjnego na następcę prawnego.
k.c. art. 548
Kodeks cywilny
Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej na kupującego przechodzą wszelkie korzyści i ciężary z nią związane.
k.p.a. art. 30 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Przejście obowiązku na następcę prawnego.
p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada racjonalnego działania w postępowaniu egzekucyjnym.
p.e.a. art. 7 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada niezbędności stosowania środków egzekucyjnych.
Pb art. 3 § 2
Prawo budowlane
Definicja budynku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym i niezbędnym środkiem egzekucyjnym w sytuacji niewykonania obowiązku rozbiórki. Wysokość grzywny została ustalona prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa, i była uzasadniona brakiem woli wykonania obowiązku przez zobowiązanego.
Odrzucone argumenty
Wykonanie rozbiórki jest niecelowe z uwagi na dobro społeczne. Wysokość nałożonej grzywny jest niewspółmierna do zaistniałej sytuacji. Organ powinien był odroczyć termin rozbiórki do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Drewniane budowle nie stanowią zagrożenia w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. grzywna w celu przymuszenia jest środkiem najmniej uciążliwym dla skarżącego i jako środka niezbędnego do realizacji ciążącego na skarżącym obowiązku. funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku.
Skład orzekający
Jolanta Górska
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
sędzia
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności stosowania grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki oraz zakresu kontroli organu egzekucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania obowiązku rozbiórki i zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Interpretacja wysokości grzywny może być specyficzna dla obiektów niebędących budynkami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje długotrwały proces egzekucyjny dotyczący samowoli budowlanej i stosowania środków przymusu. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i budowlanym.
“Długotrwała batalia o rozbiórkę samowoli budowlanej: Sąd potwierdza zasadność nałożenia grzywny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 578/21 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-01-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Dobek-Rak Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 827/23 - Wyrok NSA z 2024-09-17 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 29 par. 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r., nr WOP.7722.166.2019.EL w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Uzasadnienie Skarga E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r., nr WOP.7722.166.2019.EL wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie puckim decyzją z dnia 9 listopada 2011 r., nr PINB-7141/190/2002/A/PO, nakazał G. L. rozbiórkę obiektu budowlanego (składającego się z trzech połączonych ze sobą obiektów) o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego w dniu oględzin funkcję gospodarczą (przechowywanie kur i królików) oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K., gmina K. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2013 r., nr WOP.7721.190.2011.HB a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 24/14, oddalił skargę wniesioną na tę decyzję. Z uwagi na niewykonanie powyższego obowiązku rozbiórki, upomnieniem z dnia 21 sierpnia 2019 r., doręczonym w dniu 9 września 2019 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim wezwał skarżącego – będącego obecnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, do wykonania obowiązku wynikającego z powołanej wyżej decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego a w dniu 20 września 2019 r. wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy. Następnie, postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim nałożył na G. L. grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki. Zaistniały w tym postanowieniu błąd dotyczący imienia osoby zobowiązanej (wpisano G. zamiast E.) sprostowany został postanowieniem z dnia 2 października 2019 r. Jednakże, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 grudnia 2019 r. uchylił postanowienie z dnia 20 września 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że adresatem postanowienia powinien być skarżący a nie G. L. Z kolei, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. stwierdził nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 2 października 2019 r. i postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2020 r. W piśmie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2019 r., skarżący wniósł zarzuty do wystawionego tytułu wykonawczego, które Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 22 października 2019 r. oddalił. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 279/20, oddalił skargę wniesioną na to postanowienie. W konsekwencji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r., nr PINB-7146/025/19/RW, wydanym na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 § 1, 2 i 4 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – zwanej dalej p.e.a., nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia w terminie do dnia 30 czerwca 2021 r. grzywny w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że nałożenie grzywny było celowe z uwagi na niewykonanie nakazanego obowiązku rozbiórki i brak woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Grzywna została nałożona na skarżącego, który jest obecnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości a zgodnie z treścią art. 548 ustawy – Kodeks cywilny z chwilą wydania rzeczy sprzedanej na kupującego przechodzą wszelkie korzyści i ciężary z tą rzeczą związane. Wysokość grzywny ustalono zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chcąc uniknąć w ten sposób dalszego uchylania się zobowiązanego od obowiązku wykonania rozbiórki i jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku rozbiórki. Wysokość grzywny nie przekracza granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego, zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.)Dz.U. z art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 24 lutego 2021 r. Uzasadniając wydane postanowienie, organ podkreślił, że nałożenie na skarżącego grzywny było uzasadnione wobec uchylania się skarżącego od wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki i niewykazania woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. W ocenie organu nałożenie grzywny jest niezbędne do realizacji nakazanego obowiązku, tym bardziej, że zobowiązany ma świadomość jego istnienia od 2013 r. Wysokość nałożonej grzywny nie przekracza przy tym granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji a w szczególności zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności. Celem nałożenia grzywny jest zaś m.in. uniknięcie konieczności sięgania do następnego, bardziej dolegliwego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. We wniesionej do Sądu skardze na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że wydane zostało ono z naruszeniem art. 7 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a także z naruszeniem art. 33 pkt 2, 3, 4, 5 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wykonanie rozbiórki jest bowiem niecelowe z uwagi na dobro społeczne a wysokość nałożonej grzywny jest niewspółmierna do zaistniałej sytuacji. Zdaniem skarżącego, organ nadzoru budowlanego powinien był odroczyć termin rozbiórki do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego K., nad czym trwają cały czas prace a drewniane budowle nie stanowią zagrożenia w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo, organ wskazał, że przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie likwidacji samowoli budowlanej, tj. w dacie orzekania przez organ administracji. Dlatego też kwestie dotyczące postępującej zabudowy terenu oraz prac dotyczących zmiany planu zagospodarowania przestrzennego nie są rozpatrywane na etapie postepowania egzekucyjnego. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 24 lutego 2021 r. jest zgodne z prawem. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy uzasadniał, w świetle przepisów p.e.a., nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 9 listopada 2011 r. w wysokości 10 000 zł. Przepis art. 6 § 1 p.e.a. stanowi bowiem, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie zaś z art. 15 § 1 p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei, zgodnie z art. 26 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z akt sprawy wynika zaś, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim decyzją z dnia 9 listopada 2011 r., nr PINB-7141/190/2002/PO, nakazał G.L. rozbiórkę obiektu budowlanego (składającego się z trzech połączonych ze sobą obiektów) o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego w dniu oględzin funkcję gospodarczą (przechowywanie kur i królików) oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K., gmina K. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2013 r., nr WOP.7721.190.2011.HB a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 24/14, oddalił skargę wniesioną na tą decyzję. W sprawie bezsporne jest również, że nałożony na obowiązek nie został wykonany a z uwagi na nabycie przez skarżącego przedmiotowej nieruchomości obowiązek administracyjny przeszedł z mocy prawa na skarżącego, będącego następcą prawnym zobowiązanego (art. 28a p.e.a. oraz art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a.). Zauważyć w tym miejscu należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Art. 29 § 1 p.e.a. stanowi bowiem, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 945/11, LEX nr 1233913). Organ egzekucyjny nie jest władny podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W art. 29 § 1 p.e.a. jednoznacznie zakazano organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponieważ wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Skutkowałoby to sytuacją, w której organ egzekucyjny byłby niejako trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązek podlegający egzekucji został określony (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 303/99, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie, chronologia i prawidłowość podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w toku postępowania egzekucyjnego nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu i uzasadniała formalnoprawną możliwość zastosowania środków egzekucyjnych, w tym podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 119 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika także, że pismem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim upomniał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. a następnie w dniu 20 września 2019 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy. Skuteczność doręczenia skarżącemu zarówno wskazanego tytułu wykonawczego, jak i poprzedzającego go upomnienia, nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu. W ocenie Sądu, wbrew zrzutom skargi, zasadne było nałożenie na skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla skarżącego i jako środka niezbędnego do realizacji ciążącego na skarżącym obowiązku. Zgodnie z art. 1a pkt 12b p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Przy czym, art. 119 p.e.a. wyjaśnia, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Zgodnie zaś z art. 120 § 1 p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Art. 122 § 2 pkt 2 p.e.a. wskazuje z kolei, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać m.in. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. W art. 122 § 2 pkt 2 p.e.a. zawarto więc zasadę, zgodnie z którą w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego, oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (zob. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie VII, WK 2015, LEX/el). Przede wszystkim wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 p.e.a. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 61/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Presja ta ustaje z chwilą wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Możliwość umorzenia lub zwrotu grzywny w celu przymuszenia sprawia, że dolegliwość tego środka egzekucyjnego w przypadku wykonania obowiązku jest znikoma. Z kolei, w przypadku zastosowania wykonania zastępczego skutki dla zobowiązanego (obowiązki wskazane w art. 129 p.e.a., konieczność pokrycia kosztów poniesionych przez wykonawcę zastępczego) powstają natychmiast i ulegają one stopniowemu zwiększeniu wraz z zaawansowaniem prac wykonawcy zastępczego. Ewentualne przystąpienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku nie niweczy tych skutków. Z tych też względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 (zasady racjonalnego działania) i art. 7 § 3 (zasady niezbędności) p.e.a., z których wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Wysokość nałożonej na skarżącego grzywny jest przy tym zgodna z przepisami prawa i została przez orzekające w sprawie organy przekonująco uzasadniona a poczynione ustalenia oraz dokonane oceny nie noszą cech dowolności Art. 121 p.e.a. wskazuje, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (§ 2). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5). Prawidłowo wysokość grzywny nałożonej na skarżącego ustalona została na podstawie art. 121 § 4 p.e.a. Wynika to z tego, że obowiązek nałożony na skarżącego wynika z przepisów prawa budowlanego a objęte w niniejszej sprawie nakazem rozbiórki obiekty budowlane nie są budynkami w świetle dyspozycji art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Okoliczność ta wyklucza zaś zastosowanie przepisu art. 121 § 5 p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2035/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1943/10, LEX nr 1152108). Do obiektów budowlanych lub ich części, których nakazano rozbiórkę, lecz nie są to budynki w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 p.e.a. Oznacza to, że ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku w zakresie nakazu rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 § 2–4 p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2002 r., sygn. akt IV SA 122/01, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, jest to także zgodne zarówno z ogólną zasadą postępowania egzekucyjnego stosowania jak najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego dla zobowiązanego (art. 7 § 2 p.e.a.), jak i zasadą niezbędności (art. 7 § 3 p.e.a.). Jednocześnie, przedstawione przez orzekające w sprawie organy uzasadnienie nałożenia na skarżącego grzywny w maksymalnej wysokości zasługuje na akceptację. Skarżący nie wykonuje bowiem obowiązku rozbiórki już od 2013 r., co wskazuje na brak woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Na ocenę prawidłowości ustalonej wysokości grzywny nie bez wpływu pozostaje okoliczność, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 121 § 4, dysponował tylko jednokrotną możliwością nałożenia grzywny w celu przymuszenia, co wymusza określenie jej na poziomie gwarantującym skuteczność tego środka egzekucyjnego. Powyższe okoliczności celowym uczyniły zastosowanie wskazanego środka egzekucyjnego w maksymalnej wysokości jako uzasadnionej formy nacisku, mającego na celu skłonienie zobowiązanych, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 907/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że grzywna w celu przymuszenia nałożona w przedmiotowej sprawie na skarżącego w wysokości 10 000 zł spełnia wymogi p.e.a. Wybór tego środka egzekucyjnego, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r. jest zgodnie z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI