II SA/Gd 570/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2017-12-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkaobiekt budowlanyhala produkcyjnaremontbudowanadzór budowlanydecyzja administracyjna

WSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę hali produkcyjno-magazynowej wybudowanej bez pozwolenia na budowę, uznając, że prace te stanowiły budowę, a nie remont, i nie zostały zalegalizowane.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę hali produkcyjno-magazynowej, twierdząc, że była to jedynie rozbudowa istniejącej wiaty i że nie mieli możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Sąd administracyjny uznał jednak, że prace wykonane w latach 2008-2009, polegające na wymianie konstrukcji, dachu i ścian oraz zwiększeniu szerokości obiektu, stanowiły budowę nowej hali, a nie remont. Ponieważ inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na budowę i nie przedstawili wymaganych dokumentów w wyznaczonych terminach, sąd uznał decyzję o rozbiórce za zgodną z prawem.

Sprawa dotyczyła skargi E. Ś. i P. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę hali produkcyjno-magazynowej zlokalizowanej na działce nr [..] w B. Skarżący twierdzili, że obiekt istniał już wcześniej jako wiata i został jedynie wyremontowany i nie mieli oni możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Organy nadzoru budowlanego ustaliły jednak, że prace wykonane w latach 2008-2009, polegające na wymianie konstrukcji, dachu, wykonaniu pełnych ścian z płyty warstwowej oraz zwiększeniu szerokości obiektu, stanowiły budowę nowej hali, a nie remont. Ponieważ budowa ta została wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty i wezwał do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych. Mimo przedłużania terminów, skarżący nie dostarczyli wymaganych dokumentów, a postępowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy zostało umorzone. W związku z tym, organy nakazały rozbiórkę obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że prace stanowiły budowę, a nie remont, i że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego, a skarżący mieli zapewniony czynny udział w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Prace te stanowią budowę obiektu budowlanego, a nie remont, ponieważ doszło do powstania nowej substancji budowlanej i zmiany charakterystycznych parametrów obiektu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymiana konstrukcji, dachu, wykonanie pełnych ścian z płyty warstwowej i zwiększenie szerokości obiektu doprowadziło do powstania nowego obiektu budowlanego, a nie jedynie odtworzenia stanu pierwotnego, co jest cechą remontu. Zmiana parametrów i technologii wykonania obiektu przesądza o tym, że mamy do czynienia z budową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.b. art. 48 § 1, 2, 3, 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis reguluje procedurę rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W przypadku niespełnienia obowiązków określonych w postanowieniu wstrzymującym roboty i wzywającym do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, organ nakazuje rozbiórkę.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi jako bezzasadnej.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego, obejmująca budynek, budowlę lub obiekt małej architektury.

u.p.b. art. 3 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja budowy, obejmująca wykonywanie obiektu budowlanego, odbudowę, rozbudowę i nadbudowę.

u.p.b. art. 3 § 8

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja remontu, jako wykonywania robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, niebędących bieżącą konserwacją.

u.p.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić lub zmienić decyzję organu I instancji, lub ją utrzymać w mocy.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace budowlane stanowiły budowę, a nie remont, ze względu na zmianę substancji budowlanej i parametrów obiektu. Niespełnienie przez inwestora obowiązków legalizacyjnych obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Skarżący mieli zapewniony czynny udział w postępowaniu, a zarzuty naruszenia K.p.a. nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Prace stanowiły remont istniejącej wiaty, a nie budowę nowej hali. Decyzja została wydana z naruszeniem przepisów K.p.a., w tym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Należało umorzyć postępowanie, a nie nakazać rozbiórkę.

Godne uwagi sformułowania

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (...) wynika zaś, że w miejscu przedmiotowej hali pierwotnie istniała wiata (...). W 2008 r. – 2009 r. słupy i dach zostały wymienione a także wykonano ściany pełne. Szerokość hali została ponadto zwiększona do 12 m. Wykonanie tego obiektu budowlanego stanowiło budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane. Nie mamy zatem do czynienia z remontem, jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Nieprzedstawienie zaś przez skarżących wymaganych postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 dokumentów obligowało organ do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowej hali, na co wskazuje dyspozycja art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

Skład orzekający

Dorota Jadwiszczok

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

członek

Magdalena Dobek-Rak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między remontem a budową w rozumieniu Prawa budowlanego, a także konsekwencje braku legalizacji samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu bez pozwolenia i niepodjęcia kroków do jego legalizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje częsty problem samowoli budowlanej i pokazuje, jak sądy interpretują granice między remontem a budową, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Remont czy budowa? Kiedy samowola budowlana prowadzi do nakazu rozbiórki.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 570/17 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2017-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dorota Jadwiszczok /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1275/18 - Wyrok NSA z 2020-11-26
II OSK 1275/20 - Postanowienie NSA z 2023-04-20
VII SA/Wa 1714/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. Ś. i P. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga E. Ś. i P. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 czerwca 2017 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 9 sierpnia 2012 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w którym wskazano, że podczas kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 18 maja 2012 r. ustalono, iż P. Ś. przystąpił do użytkowania hali produkcyjnej na terenie zakładu położonego w B. przy ul. D. bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na jej użytkowanie.
Podczas przeprowadzonych w dniu 4 grudnia 2012 r. i w dniu 6 sierpnia 2013 r. kontroli na działce nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że na działce tej znajduje się obiekt, w którym od 1995 r., prowadzona jest przez P.Ś. działalność gospodarcza usługowy zakład ślusarski; na początku P. Ś. wydzierżawiał znajdujący się na tej działce obiekt od A. a w 2005 r. Państwo Ś. kupili działkę nr [..] wraz z istniejącym na niej obiektem murowanym i wiatą metalową; w 2008 r. P.S. zmienił obudowę wiaty i jej pokrycie dachowe z blachy płaskiej na płytę warstwową; hala wykonana jest na słupach; konstrukcję dachową stanowią wiązary stalowe, obiekt pokryty jest płytą warstwową; ściany wykonano również z płyty warstwowej; obiekt ma posadzkę betonową; wymiary hali wynoszą 13,10 m x 12,00 m; na hali ustawione są maszyny oraz urządzenia m.in. frezarka, tokarka, prasa, nagrzewnica, zgrzewarka, piła taśmowa, warsztat podręczny, stół ślusarski, monterski, półautomat spawalniczy; P. Ś. oświadczył, że nie prowadzi działalności produkcyjnej tylko działalność usługową dla firm i osób prywatnych; P.Ś. oświadczył, że nie posiada pozwolenia od właściwego organu na wykonanie obiektu budowlanego – hali; H. T. oświadczyła, że hala powstała około 2008 r. a wcześniej w jej miejscu były słupy ogrodzone siatką o mniejszych wymiarach niż obecna hala; H. T. oświadczyła także, że P. Ś. prowadzi działalność usługowo - produkcyjną, która przekracza granicę działki.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował strony, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie obiektu budowlanego - hali, zlokalizowanej na działce nr [..] położonej w B., której inwestorem jest P. Ś. a także o możliwości złożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, wniosków i uwag dotyczycących tego postępowania. Budynek wiaty oraz dawnego składu opału, znajdujące się także na działce nr [..], organ uczynił przedmiotem odrębnych postępowań.
Pismem z dnia 12 września 2013 r. skarżący poinformowali organ, że przedmiotowa hala istniała już w momencie nabycia przez nich własności działki nr [..] i została jedynie wyremontowana w 2007 – 2008 r. a remont jej polegał na pokryciu jej płytą warstwową.
W dniu 9 kwietnia 2014 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której skarżący oświadczyli, że przedmiotowa hala została przez nich rozbudowana w 2008 r.. H. T. oświadczyła, że być może przedmiotowa hala została wybudowana w 2008 – 2009 r.
Podczas przeprowadzonej w dniu 2 września 2015 r. kolejnej rozprawy administracyjnej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłuchał skarżących oraz H. i R. T., którzy podtrzymali swoje stanowisko wyrażone na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. H. T. dołączyła do akt sprawy m.in. zdjęcie z 2000 r. przedstawiające obiekt budowlany wiatę, które obrazuje jej położenie na szerokości ¾ istniejącego obiektu murowanego. Ponadto, organ przesłuchał świadków A. K. i M. J. A. K. oświadczył, że: był kontrahentem skarżących i wie, że około 20 lat temu na działce nr [..] znajdowała się wiata na słupach stalowych, zadaszona a ściany obiektu były wykonane częściowo z siatki i blachy; wiata pełniła funkcję magazynową, było tam dużo materiałów stalowych; ostatni raz był na nieruchomości Państwa Ś. około 5 lat temu i wiata wówczas była pokryta płytą obornicką; przy wiacie zostały wymienione jej elementy konstrukcyjne, zostały one rozebrane i postawione na nowo z nowym dachem i ścianami; na dzień dzisiejszy nie wie jakie jest przeznaczenie obiektu budowlanego. Świadek M.J. oświadczył z kolei, że: od roku 1999 do chwili obecnej jest pracownikiem w Zakładzie P. Ś.; w momencie zatrudnienia na działce nr [..] była wiata zadaszona, służąca jako magazyn; znajdowała się ona na słupach metalowych; od strony ulicy była obudowana blachą; pozostałe ściany były wykonane z siatki, wiata była o wymiarach około 3/4 szerokości istniejącego obiektu murowanego, nie była o tej samej szerokości co obiekt istniejący murowany; na chwilę obecną wiata - hala została powiększona i jest ona tej samej szerokości co istniejący obiekt murowany; konstrukcja, ściany i dach w obiekcie budowlanym - hali zostały wymienione na nowe; obecnie pełni ona funkcję magazynową i produkcyjną.
W konsekwencji dokonanych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że konstrukcja obiektu budowlanego – wiaty, została rozebrana i postawiona na nowo z innych elementów konstrukcyjnych. Zmieniły się również charakterystyczne parametry obiektu budowlanego (m.in. powierzchnia zabudowy i powierzchnia użytkowa obiektu). Zmianie uległ również sposób użytkowania obiektu budowlanego. W wyniku tych zmian powstał zupełnie inny obiekt budowlany - hala, która obecnie pełni funkcję produkcyjną i magazynową. Uzasadniając przyjęte założenie organ powołał się na: mapę sytuacyjno – wysokościową zgodną z oryginałem przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego Starostwa Powiatowego; szkic sytuacyjny sporządzony podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 4 grudnia 2012 r.; zeznania świadków i stron i dokumentacja fotograficzna; zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr [..] z 30 kwietnia 2008 r., które określa przedmiot wykonywanej przez skarżącego dzielności gospodarczej jako kucie, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali, metalurgia proszków, obróbka metali i nakładanie powłok na metale, obróbka mechaniczna elementów metalowych, produkcja zamków i zawiasów, produkcja wyrobów z drutu, łańcuchów i sprężyn, produkcja pozostałych gotowych wyrobów metalowych, gdzie indziej nieskalsyfikowanych, produkcja konstrukcji metalowych i ich części.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że wykonane roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, którego skarżący nie posiadają.
Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy hali zlokalizowanej na działce nr [..] w B. oraz nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 31 marca 2016 r.: decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu od Wójta Gminy; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi; zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osób sporządzających i sprawdzających opracowania wraz z kopią uprawnień; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W dniu 31 marca 2016 r. skarżący złożyli w Inspektoracie wniosek o przedłużenie terminu wyznaczonego w postanowieniu z dnia 21 września 2015 r. i postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił nowy termin przedłożenia wymaganych dokumentów określając go do dnia 30 czerwca 2016 r.
W dniu 1 lipca 2016 r. skarżący złożyli w Inspektoracie kolejny wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie dokumentów i postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przedłużył termin złożenia dokumentacji do dnia 31 grudnia 2016 r.
W dniu 2 stycznia 2017 r. skarżący złożyli w Inspektoracie ponowny wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie dokumentów.
W dniu 23 marca 2017 r. H. T. złożyła do akt sprawy kopię decyzji Wójta Gminy z dnia 4 października 2016 r., nr [..], mocą której umorzono postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżących o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku produkcyjno – magazynowego i nadbudowie istniejącego budynku biurowo – produkcyjnego wraz z rozbiórką hali produkcyjno – magazynowej na działce nr [..] położonej w B.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 marca 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), nakazał skarżącym wykonać rozbiórkę obiektu budowlanego - hali o wymiarach 13,10 m x 12,00 m, zlokalizowanej na działce nr [..] położonej w B. przy ul. D., wykonanej bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę.
Uzasadniając wydaną decyzję organ przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy - Prawo budowlane przedmiotowa hala mogła zostać wykonana jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestorzy nie posiadają. Skarżący nie przedstawili również dokumentów wymaganych od nich w postanowieniu z dnia 21 września 2015 r. a po raz kolejny zwrócili się o przedłużenie terminu na ich dostarczenie. Przy czym, z przedłożonej przez H. T. decyzji Wójta Gminy z dnia 4 października 2016 r. wynika, iż umorzone zostało postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji realizowanych na działce nr [..] w B., z powodu nieuzupełnienia braków w złożonym przez skarżących wniosku. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest zaś jednym z wymaganych przez organ nadzoru budowlanego dokumentów, które inwestorzy muszą przedłożyć zgodnie z postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. Umorzenie postępowania przez Gminę jest jednoznaczne z faktem, że Państwo Ś. nie podejmują działań zmierzających do wykonania obowiązku nałożonego w postanowieniu z dnia 8 lipca 2015 r. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (określonych w wydanym postanowieniu) stosuje się przepis ust. 1, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący wnieśli odwołanie, domagając się udzielenia im rocznego terminu wykonania rozbiórki przedmiotowej hali.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 24 czerwca 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) i art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał skarżącym rozbiórkę budynku - hali o wymiarach 13,10 m x 12,00 m, zlokalizowanej na działce nr [..] położonej w B. przy ul. D., wykonanej bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania jest hala pełniąca funkcję produkcyjno – magazynową o wymiarach 13,10 m x 12,00 m i konstrukcji opartej na stalowych słupach i stalowych wiązarach dachowych ze ścianami wypełnionymi płytą warstwową. Przedmiotowa hala powstała na miejscu starego obiektu budowlanego w 2008 – 2009 r. Co najmniej od 1999 r. istniała bowiem w miejscu hali wiata zadaszona na słupach stalowych o jednej ścianie stalowej i trzech z siatki ogrodzeniowej. Szerokość tej wiaty wynosiła około ¾ szerokości istniejącego obiektu murowanego. W 2008 r. – 2009 r. słupy i dach zostały wymienione a także wykonano ściany pełne. Szerokość hali została ponadto zwiększona do 12 m. Wykonana hala posiada inne wymiary i została wykonana inną technologią niż poprzednio istniejąca w jej miejscu wiata.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym wykonanie przedmiotowej hali mogło być zrealizowane jedynie na podstawie decyzji pozwolenia na budowę, której inwestorzy nie posiadają. Na tej też podstawie uznał, że w celu umożliwienia legalizacji przedmiotowego obiektu organ I instancji prawidłowo zastosował w postępowaniu przepisy art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane a wobec nie przedłożenia dokumentów wymaganych postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. prawidłowo nakazał jego rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 4 tej ustawy. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że termin realizacji nałożonych postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. obowiązków organ I instancji dwukrotnie zmieniał na wniosek zobowiązanych. Jednak zobowiązani, mimo dwukrotnego przedłużania terminu, nie podjęli żadnych kroków w celu dostarczenia żądanych dokumentów.
Organ odwoławczy zauważył jednakże, jak wskazał, potrzebę doprecyzowania sentencji decyzji organu I instancji, bez zmiany zakresu nałożonego nią obowiązku z uwagi na treść art. 139 k.p.a., wskazując, że przedmiotowa hala jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, gdyż posadowiona jest na słupach stalowych i posiada stalowe wiązary dachowe, ze ścianami wypełnionymi płytą warstwową i tym samym jest trwale połączona z gruntem.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozwolenie wykonania im rozbiórki przedmiotowej hali do dnia 30 czerwca 2018 r., wskazując, że na chwilę obecną nie mają pomieszczenia zastępczego, gdzie mogliby umieścić maszyny i urządzenia produkcyjne.
W ocenie skarżących decyzja ta wydana została pomimo wystąpienia podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, gdyż nie doręczono im zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych.
Skarżący uważają także, że decyzja ta wydana została z naruszeniem następujących przepisów prawa:
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji organu I instancji i błędnym orzeczeniu co do istoty sprawy, podczas gdy zachodziła konieczność uchylenia w całości decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie;
- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 - poprzez naruszenie zasady zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu na skutek: zaniechania zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania administracyjnego; zaniechania zawiadomienia ich o czynnościach dowodowych podejmowanych w sprawie przez organ I instancji; zaniechania wyznaczenia im bezpośrednio przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 24 czerwca 2017 r. terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia w sprawie materiałów dowodowych, co uniemożliwiło ustosunkowanie się do dowodów zgromadzonych w toku postępowania i złożenie ostatecznych wniosków dowodowych;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 86 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na: zaniechaniu zgromadzenia przez organ odwoławczy całości materiałów dowodowych i niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy;
- art. 80 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku oceny dowodów przez organ odwoławczy;
- art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 2 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji;
- art. 48 ust. 1, art. 49 ust. 3, art. 49 b ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że strony postępowania zostały zawiadomione o jego wszczęciu zawiadomieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. i brały czynny udział w postępowaniu zarówno przed organem I jak i przed organem II instancji. Wobec tego nie było konieczności wystosowania przez organ odwoławczy dodatkowego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami, tym bardziej, że organ ten nie uzyskał dodatkowych materiałów dowodowych.
W piśmie procesowym z dnia 11 listopada 2017 r. uczestnicy postępowania H. i R. T. wnieśli o oddalenie skargi Państwa Ś. i o utrzymanie w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 czerwca 2017 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 marca 2017 r. są zgodne z prawem.
Stwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżących procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w toku postępowania wyjaśniającego ustalił bowiem, że na działce nr [..] w B. znajduje się m.in. hala pełniąca funkcję produkcyjno – magazynową o wymiarach w rzucie 13,10 m x 12,00 m o konstrukcji opartej na stalowych słupach i stalowych wiązarach dachowych ze ścianami wypełnionymi płytą warstwową. Hala ta powstała w 2008 – 2009 r. na miejscu starego obiektu budowlanego. Co najmniej od 1999 r. istniała bowiem w miejscu hali wiata zadaszona na słupach stalowych o jednej ścianie stalowej i trzech z siatki ogrodzeniowej. Szerokość tej wiaty wynosiła około ¾ szerokości istniejącego obiektu murowanego. W 2008 r. – 2009 r. słupy i dach zostały wymienione a także wykonano ściany pełne. Szerokość hali została zwiększona do 12 m a tym samym rozpościera się po całej szerokości istniejącego obiektu murowanego.
Art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stanowi zaś, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Przedmiotowa hala produkcyjno – magazynowa jest obiektem budowlanym. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, obiektem budowlany jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Wykonanie tego obiektu budowlanego stanowiło budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z tym przepisem, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego. W wyniku robót budowlanych składających się na pojęcie budowy dochodzi bowiem do powstania nowej substancji budowlanej przez wykonanie obiektu budowlanego lub zmianę jego charakterystycznych parametrów tj. kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość szerokość bądź liczba kondygnacji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1418/10, Lex nr 1151870).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (szczegółowo opisanego powyżej) wynika zaś, że w miejscu przedmiotowej hali pierwotnie istniała wiata zadaszona na słupach stalowych o jednej ścianie stalowej i trzech z siatki ogrodzeniowej. Szerokość tej wiaty wynosiła około ¾ szerokości istniejącego obiektu budowlanego. W 2008 – 2009 r. słupy i dach zostały wymienione, wykonano ściany pełne z płyty warstwowej i zwiększono szerokość obiektu do 12 m. Hala pełni obecnie funkcję produkcyjno – magazynową, oparta jest na stalowych słupach i stalowych wiązarach dachowych.
Wykonanie przedmiotowej hali nie mogło tym samym zostać potraktowane, jak wskazywali skarżący, jako remont pierwotnie istniejącej na działce nr [..] wiaty metalowej. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z przepisu tego wynika, że wykonanie remontu możliwe jest jedynie w istniejącym obiekcie budowlanym, w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. Celem prac remontowych pozostaje odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego, niebędące bieżącą jego konserwacją, sprowadzającą się do utrzymania jego w należytego stanu techniczno – użytkowego. Remont nie prowadzi ponadto do powstania nowej substancji budowlanej przez wykonanie obiektu budowlanego lub zmianę jego charakterystycznych parametrów. Pod pojęciem remontu nie mieszczą się roboty budowlane polegające na odbudowie obiektu budowlanego, nawet przy zachowaniu wcześniejszych jego gabarytów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2280/11, Lex nr 1331890), rozbudowie polegającej na zmianie konstrukcji budynku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1906/11, Lex nr 1358455), czy też nadbudowie, w wyniku której obiekt budowlany uzyskał inne parametry i wymiary (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 517/11, Lex nr 1216742). Nie mamy zatem do czynienia z remontem, jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 369/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zrealizowanie obiektu budowlanego w oparciu o istniejące elementy budynku uprzednio istniejącego nie stanowi więc jego remontu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2280/11, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wybudowanie zaś na przełomie 2008 – 2009 r. przedmiotowej hali wymagało, jak słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, uzyskania pozwolenia na budowę. Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) stanowił bowiem, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Katalog art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego nie obejmował wyjątkiem od powyższej zasady uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowej hali.
Niesporne w sprawie jest, że na wybudowanie hali magazynowo - produkcyjnej, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę.
Przeprowadzona zaś przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego procedura legalizacyjna nie narusza dyspozycji art. 48 ustawy - Prawo budowlane.
Po dokonaniu wstępnej kontroli przedmiotowej budowy pod kątem zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także z przepisami techniczno – budowlanymi, postanowieniem z dnia 21 września 2015 r., organ ten wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy hali zlokalizowanej na działce nr [..] w B. oraz nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 31 marca 2016 r.: decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu od Wójta Gminy; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi; zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osób sporządzających i sprawdzających opracowania wraz z kopią uprawnień; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. organ I instancji przedłużył skarżącym termin na wykonanie nałożonego postanowieniem zobowiązania do dnia 30 czerwca 2016 r. a postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. przedłużył go następnie do dnia 31 grudnia 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że w wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożyli wymaganych postanowieniem dokumentów. Ponadto, decyzją z dnia 4 października 2016 r., nr [..], Wójt Gminy umorzył wszczęte na wniosek skarżących postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku produkcyjno – magazynowego i nadbudowie istniejącego budynku biurowo- produkcyjnego wraz z rozbiórką hali produkcyjno – magazynowej na działce nr [..] położonej w B.
Nieprzedstawienie zaś przez skarżących wymaganych postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 dokumentów obligowało organ do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowej hali, na co wskazuje dyspozycja art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiąca, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
Sąd podkreśla jednocześnie, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru budowlanego nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, lecz wyda decyzję nakazująca przymusową rozbiórkę. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z wymogiem art. 10 § 1 k.p.a., organ I instancji zapewnił skarżącym czynny udział w każdym stadium postępowania. Organ II instancji wszak nie umożliwił skarżącym przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ale w postępowaniu tym nie zostało przeprowadzone dodatkowe postępowanie wyjaśniające a ponadto skarżący nie wykazali aby zaniechanie to uniemożliwiło im dokonanie konkretnych czynności procesowych a także, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II OSK 651/16, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI