II SA/Gd 565/02

II SA/Gd 565/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OZ 990/05 - Postanowienie NSA z 2005-11-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska,, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 06 lutego 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Gd 565/02
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 listopada 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, odmówił wydania, na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), nakazu rozbiórki obiektów nielegalnie wybudowanych na działce nr [...] przy ul. [...] w R., stanowiącej własność R. Ł. tj.: garażu, werandy oraz galerii.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, iż decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 1996 r. uchylono decyzję Wojewody z dnia 29 lutego 1996 r., o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 30 października 1989 r. Nr [...]. Decyzją tą nakazano R. Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] w R. Powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. GINB, po uchyleniu opisanej wyżej decyzji Wojewody stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 30 października 1989 r. Opisana wyżej decyzja GINB stała się ostateczna wobec uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV S.A. 1596/96 zmieniającej ją decyzji GINB z 22 sierpnia 1998 r.
PINB wskazał, iż konsekwencją takiego stanu prawnego był obowiązek ponownego rozpatrzenia pierwotnego wniosku S. B. z dnia 11 października 1989 r. o wydanie nakazu rozbiórki nielegalnej zabudowy na działce nr [...] w R.
Organ w dniu 21 września 2000 r. przeprowadził oględziny posesji nr [...] przy ul. [...], w czasie której sporządzono protokół oraz wykonano dokumentację fotograficzną.
PINB wskazał, iż R. Ł. oświadczył, że w roku 1989 nabył przedmiotową działkę wraz z istniejącymi na niej budynkami: mieszkalnym i inwentarskim oraz z murem granicznym od strony zachodniej tj. od strony działki nr [...] - własności S. B. Obydwa budynki są usytuowane bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego i posiadają po dwie kondygnacje nadziemne od chwili swego powstania. Mur graniczny nie był przez R. Ł. na żadnym z odcinków podwyższany lub obniżany. Wskazuje na to zewnętrzny jego stan i ścian budynków od strony działki S. B.
W 1989 r. R. L. po nabyciu przedmiotowej nieruchomości, w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę wybudował garaż, usytuowali w południowo-wschodnim narożniku działki, będący przedłużeniem budynku inwentarskiego. Dach garażu został oparty na stykających się w narożniku istniejących murach granicznych z wykorzystaniem ich jako dwóch ścian zewnętrznych garażu, również w tym wypadku nie został podwyższony mur graniczny, a pozostał murek ogniowy. W celu poprawy estetyki i likwidacji dotychczasowej funkcji budynku inwentarskiego, dobudowano do niego klatkę schodową prowadzącą na poziom I - go piętra oraz wykonano galerię (taras) na słupach.
Do budynku mieszkalnego w elewacji północnej (frontowej) dobudowano werandę oraz, na prośbę skarżącego zamurowano 3 otwory okienne na poddaszu budynku mieszkalnego, usytuowane w ścianie szczytowej na granicy z działką nr [...]. Wszystkie te roboty budowlane wykonano w warunkach samowoli budowlanej, co było powodem złożenia przez S. B. wniosku z dnia 11.10.1989 r. o wydanie nakazu ich rozbiórki.
Wg. oświadczenia R. Ł. od 1994 roku do chwili obecnej w przedmiotowych budynkach na działce nr [...] nie prowadzono już żadnych robót budowlanych, co potwierdzają protokoły z wcześniej przeprowadzonych wizji lokalnych. Na powyższe roboty została wykonana dokumentacja wraz z orzeczeniem technicznym, na podstawie której, wg oświadczenia właściciela działki nr [...], występował on dwukrotnie w latach 1990 i 1993 o wydanie pozwolenia na dokończenie nielegalnie rozpoczętych robót budowlanych i zalegalizowanie stanu istniejącego, jednak w wyniku postępowania odwoławczego sprawa legalizacji trwająca łącznie 11 lat nie została zakończona do dnia dzisiejszego. W trakcie oględzin przedmiotowych nieruchomości wykonano dokumentację fotograficzną obrazującą stan faktyczny istniejący na sąsiadujących ze sobą działkach nr [...] i [...]. Dokumentacja ta potwierdza, że prowadzone na działce nr [...] roboty budowlane w żaden sposób nie naruszają prawa własności S. B. i nie utrudniają mu również zagospodarowania lub zabudowy jego działki, nie wpływają ponadto na pogorszenie warunków użytkowania. Właściciel działki nr [...] przyznaje fakt. że budynek mieszkalny i tzw. inwentarski oraz mur na działce nr [...] istnieją od 1946 roku.
Organ wskazał, że stanowisko S. B., że "usytuowanie takie (przy granicy) nie jest zgodne z obowiązującymi w tej mierze wymogami przepisów prawa budowlanego" nie znajduje potwierdzenia zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i prawnych, gdyż po jednej i drugiej stronie muru granicznego istnieją obiekty budowlane, w tym mieszkalno -gospodarcze, usytuowane na granicy działek.
W trakcie oględzin organ nie stwierdził także, aby wybudowane samowolnie obiekty lub ich części powodowały niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia bądź wybudowane zostały na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę. Stosownie do ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta przedmiotowy teren, oznaczony symbolem BI MN przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności z dopuszczeniem nieuciążliwych usług o lokalizacji preferowanej przy ul. [...].
Uwzględniając powyższe okoliczności organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przesłanki do wydania nakazu rozbiórki obiektów wybudowanych z naruszeniem prawa na działce nr [...] w R. tj. garażu, galerii i werandy.
PINB w W. wskazał również, że kwestia dotycząca użytkowania budynku gospodarczego, poprzednio inwentarskiego, którego cześć wykorzystywana jest aktualnie jako biuro, zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją administracyjną.
Organ pierwszej instancji wskazał również, że przeprowadzone oględziny oraz przedłożona przez inwestora i znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja techniczna potwierdza, że stan techniczny opisanych wyżej obiektów i ich części, w tym stan elementów konstrukcyjnych nie budzi żadnych zastrzeżeń, wobec czego obiekty te w całości nadają się do użytkowania na cel, na jaki obecnie są przeznaczone.
Organ administracji wyjaśnił również, że ewentualna zmiana sposobu użytkowania tych obiektów gospodarczych będzie możliwa w odrębnym postępowaniu, po złożeniu przez R. Ł. stosownego wniosku.
Odwołanie od tej decyzji wniósł S. B., który zarzucił, że organy administracji, wbrew obowiązującym przepisom Prawa budowlanego, zmierzają do zalegalizowania stanu niezgodnego z prawem. Odwołujący się wywodził, że dotychczasowe decyzje o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowych obiektów uchylone zostały przez Wojewodę, co potwierdza w istocie, że ich usytuowanie nie odpowiada prawu. Odwołujący się wywodził, że w sprawie samowoli budowlanej wykonanej na sąsiedniej nieruchomości winien być wydany nakaz jej rozbiórki na podstawie art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. bądź też nakaz, na podstawie art. 40 tej ustawy doprowadzenia przedmiotowych obiektów do stanu zgodnego z przepisami, tj. odsunięcia całej istniejącej zabudowy na odległość 4 m od granicy działki, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisie § 12 ust 1 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki z 3 lipca 1980 r.
Skarżąc)' prezentował stanowisko, iż nie istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej, w sytuacji, gdy obiekt budowlany zrealizowano samowolnie na granicy nieruchomości.
Nie uwzględniając tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 6 lutego 2002 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.
Powołując jako podstawę prawną decyzji przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że będący przedmiotem postępowania wniosek skarżącego o wydanie nakazu rozbiórki obiektów wybudowanych nielegalnie na działce nr [...] w R. został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji wnikliwie, a istotne dla sprawy ustalenia faktyczne oparte zostały zarówno o załączoną do akt sprawy dokumentację techniczną, inwentaryzację oraz oględziny. Uwzględniając to, że ustalenia faktyczne sprawy nie są w istocie kwestionowane, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza możliwość realizacji na tym terenie obiektów wybudowanych samowolnie przez R. Ł., to brak jest podstaw do wydania nakazu ich rozbiórki w oparciu o art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Ustosunkowując się do twierdzenia odwołującego, iż na terenie jego działki nie istnieje obiekt budowlany, który przylegałby do muru granicznego WINB wskazał, że dokumentacja fotograficzna wykonana podczas oględzin nieruchomości potwierdza istnienie takiego obiektu budowlanego.
S. B. wniósł skargę do Sądu, w której domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, wywodził, że wydane one zostały z rażącym naruszeniem art. 107 § I k.p.a. oraz art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Skarżący wywodził, że w jego ocenie sam fakt istnienia zabudów)' na granicy działek winien prowadzić do wydania nakazu rozbiórki obiektów budowlanych znajdujących się na działce [...]. gdyż narusza to przepis § 12 ust 1 warunków technicznych,, przywołany w decyzji organu I instancji, a zatem powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla niego, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości.
W dalszych pismach kierowanych do Sądu skarżący domagał się uznania, że właściciel sąsiedniej nieruchomości - R. Ł. nie posiada uprawnień strony w tym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 k.p.a. (k. 35) oraz kwestionował zgodność z prawem opisanej wyżej decyzji GINB z dnia 14 maja 1996 r., jak również zgodność z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV S.A. 1596/96.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, z odwołaniem się do argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 13 ust 1 cytowanych wyżej warunków technicznych dopuszczalne jest sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego, ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Stosownie do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sadu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie iub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
W świetle jednolitego stanowiska doktryny oraz orzecznictwa oznacza to, że zasada z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.J, w myśl której "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97. OSNP 1999/1/2).
Wskazać w tym miejscu należy, że zagadnienie dotyczące zgodności z prawem opisanej wyżej decyzji pierwszej instancji Kierownika Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 30 października 1989 r. Nr [...] było już przedmiotem szczegółowej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV S.A. 1596/96. Oceniając zgodność z prawem decyzji GINB stwierdzającej nieważność opisanej wyżej ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr [...] w R., wydanej na podstawie art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd wskazał, że GINB, stwierdzając nieważność tej decyzji "trafnie ocenił, że decyzja Kierownika Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 30 października 1989 r. Nr [...] o nakazie rozbiórki, wydana została z rażącym naruszeniem art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974. Istotnie -tak, jak wskazuje organ administracji, decyzja ta nie wymienia przesłanek wypełniających hipotezę wymienionego przepisu dla wydania nakazu rozbiórki. Stwierdzić ponadto należy, że decyzja ta w istocie nie określała dokładnie robót budowlanych, które zostały wykonane przez inwestora i nie wymienia, czy wymagały one wydania decyzji o pozwoleniu na budowę." Sąd wskazał, że oparcie rozstrzygnięcia na wskazanej wyżej podstawie prawnej wymaga szczegółowych ustaleń i jednoznacznego wykazania, że zrealizowane, bez pozwolenia na budowę, obiekty, powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Brak zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na taką rozbudowę oraz inne okoliczności nie mogą być podstawą do wydania nakazu rozbiórki w trybie art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. (por. str. 5-7 uzasadnienia cyt. wyroku).
Przytoczona wyżej ocena prawna wiąże wojewódzki sąd administracyjny w niniejszej sprawie, wobec czego zarzuty skargi kwestionujące zgodność z prawem decyzji GINB, stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego, znajdującego się na działce nr [...], prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w wyżej wymienionym wyroku NSA, nie tylko wykraczają poza przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszejsprawie. ale także są oczywiście bezzasadne.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że opisane wyżej obiekty budowlane zrealizowane zostały, bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r., a zatem zgodnie z ar 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r.rMr 106. poz. 1126 ze zm.) do obiektów takich, przepisu art. 48 nie stosuje się. Do obiektów takich stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. poprzednio obowiązujące Prawo budowlane z 1974 r.
Powołany, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, przepis art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 24października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), stanowił, że obiekty budowlane, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy (tj. np. bez wymaganego prawem pozwolenia n budowę) podlegają rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby, niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Jest to dokładnie ta sama norma prawna, która analizowana była w opisanej wyżej decyzji GINB oraz w wyroku NSA w Warszawie i której wykładnia wiąże Sąd.
Z prawidłowo dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, że nieruchomości skarżącego oraz R. Ł. dzieli pełny, wysoki mur graniczny, który istniał już w momencie nabycia działki nr [...] przez R. Ł. Stan tego muru oraz istniejącą przy nim zabudowę na sąsiednich nieruchomościach dokumentują zdjęcia oraz szkic znajdujący się na k. 99-104 akt administracyjnych.
Stan faktyczny wynika również z orzeczenia technicznego oraz szczegółowych wyjaśnień inwestora i innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W sprawie jest również bezsporne, że R. Ł. stosując się do żądania skarżącego zamurował otwory okienne, znajdujące się w budynku przylegającym do działki skarżącego.
W świetle istniejącego, na dwóch sąsiednich nieruchomościach, stanu faktycznego udokumentowanego zdjęciami oraz protokołem oględzin, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby zrealizowane w warunkach samowoli obiekty budowlane powodowały niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Nie było zatem prawnych podstaw do uwzględniania żądania skarżącego odsunięcia zabudowy istniejącej na działce nr [...] na odległość 4 m od wysokiego, pełnego muru granicznego, dzielącego w sposób trwały te nieruchomości.
Bezzasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 1 k.p.a.. który to przepis określa wymagania, jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna oraz jej uzasadnienie. W zaskarżonej do Sądu decyzji przywołano i przytoczono prawidłową podstawę prawną, dokonano jednoznacznego rozstrzygnięcia, odpowiadającego wnioskowi skarżącego z dnia 11 października 1989 r., a uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest szczegółowe, oparte na materiale dowodowym, który ponadto został zgromadzony i oceniony zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach art. 7,77 § 1, art. 80 i 81 k.p.a. Zabudowa, której wydania nakazu rozbiórki odmówiono zaskarżoną decyzją jest wreszcie zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje na tym terenie budownictwo mieszkaniowe z możliwością usług nieuciążliwych.
Oczywiście bezzasadny, wręcz absurdalny, jest zarzut skarżącego, iż stroną postępowania administracyjnego i sądowego w niniejszej sprawie nie powinien być R. Ł., będący właścicielem działki nr [...], której samowolna zabudowa jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, oraz który był i jest adresatem nakazów i innych rozstrzygnięć zawartych w wielu decyzjach administracyjnych, wydanych uprzednio w tej sprawie.
Ma on oczywisty interes prawny, zarówno do udziału w postępowaniu administracyjnym, jak i przymiot skarżącego tub strony w postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.