II SA/Gd 552/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie SKO, utrzymujące w mocy odmowę podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego z powodu śmierci właściciela nieruchomości przed wszczęciem postępowania i braku ustalonych spadkobierców.
Spółka złożyła wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci właściciela nieruchomości przed wszczęciem postępowania i braku ustalonych spadkobierców. Organ I instancji odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, a SKO utrzymało to postanowienie w mocy. Spółka zaskarżyła postanowienie SKO, argumentując naruszenie przepisów dotyczących kuratora spadku. WSA w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak jest podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania, gdyż ustalenie spadkobierców jest zagadnieniem wstępnym należącym do właściwości sądu powszechnego, a organ administracji nie ma legitymacji do wystąpienia o jego rozstrzygnięcie.
Sprawa dotyczyła skargi E. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Stary Dzierzgoń o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci właściciela nieruchomości, na której miała być realizowana inwestycja, przed wszczęciem postępowania administracyjnego i braku ustalonych następców prawnych. Skarżąca Spółka domagała się podjęcia postępowania i ustanowienia kuratora spadku. WSA w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że ustalenie spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie należy do sądu powszechnego. Sąd podkreślił, że organ administracji nie ma legitymacji do samodzielnego wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku ani o wyznaczenie kuratora w sytuacji, gdy strona zmarła przed wszczęciem postępowania. W związku z tym, brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania, a postanowienia organów obu instancji były zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może podjąć zawieszonego postępowania w takiej sytuacji, ponieważ ustalenie spadkobierców jest zagadnieniem wstępnym należącym do właściwości sądu powszechnego, a organ administracji nie ma legitymacji do wystąpienia o jego rozstrzygnięcie ani do samodzielnego ustalania następstwa prawnego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że ustalenie spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości, który zmarł przed wszczęciem postępowania, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozstrzygnięcie tej kwestii leży w kompetencji sądu powszechnego. Organ administracji nie ma uprawnień do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku ani o wyznaczenie kuratora w sytuacji, gdy strona zmarła przed wszczęciem postępowania. W związku z tym, brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten zobowiązuje organ do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne musi mieć bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy głównej, a jego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde zakończenie postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 97 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Po ustaniu przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania, organ podejmuje postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 30 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych oceniane są według przepisów prawa cywilnego.
k.p.a. art. 30 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku – kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Przepis ten ma zastosowanie tylko w przypadku śmierci strony w toku postępowania.
k.p.a. art. 100 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ, który zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., występuje równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub wzywa stronę do wystąpienia o to.
k.p.a. art. 123 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 101 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku zawieszenia postępowania w razie śmierci strony, ma zastosowanie gdy śmierć następuje w toku postępowania.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 8
Kodeks cywilny
k.c. art. 1025 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 1027
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 506
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 510 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 64
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości, który zmarł przed wszczęciem postępowania, stanowi zagadnienie wstępne należące do właściwości sądu powszechnego. Organ administracji publicznej nie ma legitymacji do samodzielnego wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku ani o wyznaczenie kuratora w sytuacji, gdy strona zmarła przed wszczęciem postępowania. Przepis art. 30 § 5 k.p.a. dotyczy sytuacji śmierci strony w toku postępowania, a nie przed jego wszczęciem.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 30 § 5 k.p.a. i wystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora spadku, nawet jeśli spadkobiercy nie zostali ustaleni, a właściciel zmarł przed wszczęciem postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Osoba zmarła przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie może mieć bowiem przymiotu strony, gdyż jej zdolność prawna wygasa z chwilą śmierci. Organ administracji publicznej nie spełnia wymogów do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, wobec czego nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z tego rodzaju wnioskiem.
Skład orzekający
Jolanta Górska
przewodniczący sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Magdalena Dobek-Rak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu stosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście śmierci strony przed wszczęciem postępowania oraz braku legitymacji organu administracji do występowania o rozstrzygnięcie zagadnień wstępnych przez sądy powszechne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy śmierć strony nastąpiła przed wszczęciem postępowania administracyjnego, a ustalenie spadkobierców jest konieczne do jego prowadzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia złożone kwestie proceduralne związane z zawieszeniem postępowania administracyjnego w przypadku śmierci strony przed jego wszczęciem, co jest częstym problemem w praktyce.
“Śmierć właściciela nieruchomości przed wszczęciem postępowania: kiedy inwestycja musi poczekać na sąd?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 552/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2022-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Magdalena Dobek-Rak Symbol z opisem 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 97 par. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/909/22 w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę. Uzasadnienie Skarga E. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/909/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W piśmie z dnia 11 czerwca 2020 r. skarżąca Spółka złożyła do Wójta Gminy Stary Dzierzgoń wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie linii napowietrznej 15kV na działce nr [...], powiat sztumski, gmina Stary Dzierzgoń, obręb F. Wójt Gminy Stary Dzierzgoń, po ustaleniu, na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu, że właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb F. – J. J., zmarł w dniu 11 stycznia 1975 r., postanowieniem z dnia 30 czerwca 2020 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie (punkt 1 postanowienia) i wskazał, że prowadzenie postępowania w tej sprawie wymaga od skarżącej Spółki wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym R. N. (punkt 2 postanowienia). Postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt SKO Gd/3199/20, w którym wskazano, że podstawę prawną zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie powinien stanowić przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a nie jak wskazał organ I instancji art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem właściciel działki nr [...] – J. J. zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Okoliczność ta wyłącza przy tym możliwość podjęcia przez organ działań na podstawie art. 30 § 5 k.p.a., tj. wystąpienia do sądu o ustalenie kuratora spadku, gdyż przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku śmierci strony w toku postępowania. W piśmie z dnia 6 stycznia 2022 r. skarżąca Spółka zwróciła się do Wójta Gminy Stary Dzierzgoń o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku o lokalizację inwestycji celu publicznego z prośbą o ustanowienie, na podstawie art. 30 § 5 k.p.a., kuratora spadku po zmarłym właścicielu działki nr [..]. Wójt Gminy Stary Dzierzgoń postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r., nr Rg.6733.5.2020, wydanym na podstawie art. 123 § 1 i 2 oraz art. 101 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., odmówił podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, wskazując, że skarżąca Spółka nie usunęła przeszkód uniemożliwiających prowadzenie postępowania w sprawie, które to przeszkody były przyczyną zawieszenia tego postępowania. Skarżąca bowiem w dalszym ciągu nie ustaliła spadkobierców po zmarłym właścicielu działki nr [...]. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia i zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., polegającym na błędnej wykładni, a w rezultacie nieprawidłowym przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 5 k.p.a. i wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora spadku, w sytuacji, gdy nie zostali ustaleni spadkobiercy po zmarłym właścicielu. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z dnia 17 stycznia 2022 r. Uzasadniając wydane postanowienie, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem właściciel nieruchomości, na której zaplanowano lokalizację inwestycji celu publicznego zmarł a jego następcy prawni powinny mieć zapewniony udział w tym postępowaniu. Przy czym, dowodem istnienia następstwa prawnego jest postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia, których to dokumentów w niniejszej sprawie brak, co uniemożliwia bezsporne ustalenie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Jednocześnie, Kolegium wyjaśniło, że działania, o jakich mowa w art. 30 § 5 k.p.a. dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania a nie sytuacji z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, tj. ustalenia przez organ we wstępnej fazie postępowania kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny. Kolegium wskazało także, że organ prowadzący postępowanie nie miał w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania art. 100 § 1 i 2 k.p.a., albowiem § 1 tego przepisu nie stanowi samoistnej przesłanki do występowania przez organ o wszczęcie postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej i brak jest podstaw do uznania, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie powoduje niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, jak i poważną szkodę dla interesu społecznego. We wniesionej do Sądu skardze na skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 30 § 5 k.p.a., poprzez ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, tj. wystąpienia przez organ do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora z uwagi na śmierć strony przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, dla zastosowania art. 30 § 5 k.p.a. nie ma znaczenia, czy spadek otworzył się i nie został objęty przed wszczęciem postępowania, czy też w jego toku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2022 r. jest zgodne z prawem. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z dnia 17 stycznia 2022 r. o odmowie podjęcia, na wniosek skarżącej Spółki, zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżącej Spółki o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie linii napowietrznej 15kV na działce nr [...], obręb geodezyjny F., gmina Stary Dzierzgoń. Sąd podziela stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 97 § 2 k.p.a., gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1 – 4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Podstawą prawną zawieszenia postępowania z wniosku skarżącej Spółki o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie linii napowietrznej 15kV na działce nr [...], obręb geodezyjny F., gmina Stary Dzierzgoń prawidłowo uczyniono przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do jego zawieszenia, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga istnienia między rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Postępowanie może zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1570/11, LEX nr 1367328). Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu wynika zaś, że właściciel działki nr [....] – J. J. zmarł w dniu 11 stycznia 1975 r. a więc jeszcze przed złożeniem przez Spółkę wniosku o ustalenie na tej działce lokalizacji inwestycji celu publicznego a z wypisu z księgi wieczystej nie wynika, aby ustaleni zostali następcy prawni zmarłego. Z kolei, obowiązkiem organu administracji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., jest zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Stronami w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, czyli na których inwestycja ta będzie zrealizowana. Tym samym, postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego powinno się toczyć z udzielam właścicieli nieruchomości objętych inwestycją, a jeżeli właściciel taki nie żyje to z udziałem jego następców prawnych. Osoba zmarła przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie może mieć bowiem przymiotu strony, gdyż jej zdolność prawna wygasa z chwilą śmierci. Jak stanowi art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Według art. 8 kodeksu cywilnego z chwilą śmierci osoby fizycznej jej zdolność prawna wygasa. Zmarły nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Trzeba podkreślić, że podstawową regułą postępowania administracyjnego jest prowadzenie go wobec osób żyjących. W stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć, ani też prowadzić postępowania; nie można też skierować decyzji do osoby zmarłej (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1603/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału wszystkich jego stron, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 10 § 1 k.p.a., byłoby dotknięte istotną wadą i mogłoby być kwestionowanie w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Przy tym, w przypadku śmierci strony dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1577/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z treścią art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Mimo deklaratoryjnego charakteru powyższych aktów, niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), ponieważ ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego. Jeżeli organ nie dysponuje dowodem w postaci jednego z powyższych dokumentów co do następców prawnych osób zmarłych, nie może ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Sąd podziela przy tym stanowisko orzekających w sprawie organów, że w sytuacji, w której przymiot strony przysługuje właścicielom określonej nieruchomości, ustalenie następstwa prawnego po dawnych właścicielach, którzy zmarli przed wszczęciem postępowania administracyjnego ma charakter zagadnienia wstępnego (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2119/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji, rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, polegającego na ustaleniu spadkobierców osoby będącej właścicielem nieruchomości i zmarłej przed wszczęciem postepowania (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2504/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasadne było zawieszenie postępowania z wniosku skarżącej Spółki o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie linii napowietrznej 15kV na działce nr [...], obręb geodezyjny F., gmina Stary Dzierzgoń, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten dotyczy obowiązku zawieszenia postępowania, gdy wyłoni się zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia. Z kolei, przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy obowiązku zawieszenia postępowania w razie śmierci strony a więc przepis ten ma zastosowanie, gdy w toku postępowania (po jego wszczęciu) następuje śmierć strony lub jednej ze stron tego postępowania, nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy osoba uprawniona materialnoprawnie do udziału w postępowaniu zmarła przed jego zgłoszeniem do organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1385/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie, Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że nie miały one możliwości wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, gdy w świetle przepisów prawa materialnego i procesowego będzie legitymowany do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przed innym organem lub sądem. W sytuacji, gdy do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego właściwy jest sąd powszechny, organ administracji będzie mógł samodzielnie wystąpić na drogę sądową, jeżeli jest to dopuszczalne na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego w związku z materialnym prawem cywilnym. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej, której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego, jak to wynika z art. 506 i art. 510 § 1 k.p.c. Organ administracji publicznej nie spełnia tych wymogów, wobec czego nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z tego rodzaju wnioskiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2000 r. sygn. akt IV CKN 470/00, LEX nr 52484 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2007 r., sygn. akt l SA/Wa 1444/2006 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można więc uznać, że art. 100 § 1 k.p.a. stanowi samoistną przesłankę do występowania przez organ administracji o wszczęcie postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, k.p.a., Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 385). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2004 r., sygn. akt I CKN 471/01, OSNC z 2004 r., nr 7-8, poz. 126, przyjęto, iż art. 100 § 1 k.p.a. nie przyznaje organowi administracji publicznej zdolności sądowej (art. 64 k.p.c.), ani uprawnienia do wystąpienia do sądu w sprawie, która dotyczy prowadzonego przez ten organ postępowania. W sytuacji zaś, w której z przepisów tych nie wynika - tak jak w rozpoznawanej sprawie – legitymacja organu administracji do samodzielnego wszczęcia postępowania stanowiącego kwestię prejudycjalną, organ prowadzący postępowanie zawieszając je musi jednocześnie wezwać stronę do wystąpienia do właściwego sądu lub organu o rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego, co też w niniejszej sprawie uczyniono. Nadto, jak również słusznie uznały orzekające w sprawie organy, w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 30 § 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej a w ich braku – kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Przepis ten pozwala bowiem na kontynuowanie postępowania w przypadku śmierci strony oraz braku jej następców prawnych (łącząc to z ewentualnym obowiązkiem organu wystąpienia o wyznaczenie przez sąd kuratora). Możliwość określona w tym przepisie dotyczy jednak tylko sytuacji śmierci strony w toku już prowadzonego postępowania administracyjnego. Przepis ten może być stosowany w sytuacji, w której doszło do śmierci strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 957/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś właściciel działki nr [...] zmarł przed wszczęciem postępowania, to nie nabył on przymiotu strony postępowania a organ nie miał podstaw do podejmowania czynności opisanych w tym przepisie, w szczególności wystąpienia do sądu o wyznaczenie kuratora spadku. Z uwagi na powyższe, prawidłowe jest stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów, że z uwagi na nieustalenie spadkobierców po zmarłym właścicielu nieruchomości brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na przebudowie linii napowietrznej 15kV na działce nr [...], obręb geodezyjny F., gmina Stary Dzierzgoń. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI