II SA/GD 544/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-12-15
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminynaruszenie procedurystwierdzenie nieważnościzagospodarowanie przestrzenneochrona środowiskaprawo własnościWSA

WSA w Gdańsku stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z powodu naruszenia procedury jego uchwalania.

Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miasta dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie procedury jego uchwalania, w tym brak wymaganych opinii i ponownych uzgodnień po wprowadzeniu zmian. Gmina i spółka A w G. Sp. z o.o. wnosiły o oddalenie skargi, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące terminu wniesienia skargi. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając nieważność uchwały z powodu naruszenia przepisów proceduralnych.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda zarzucił naruszenie procedury opracowania planu, w szczególności brak pozytywnej opinii Wydziału Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego oraz brak dokumentów świadczących o spójności planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono, że po wprowadzeniu zmian do projektu planu, wynikających z negatywnych opinii, nie ponowiono procedury wyłożenia planu do publicznego wglądu i uzgodnień, co stanowiło naruszenie art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina i spółka A w G. Sp. z o.o. wniosły o oddalenie skargi, kwestionując m.in. termin wniesienia skargi przez Wojewodę oraz twierdząc, że wprowadzone zmiany miały charakter formalny. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając nieważność uchwały. Sąd rozstrzygnął kwestię terminu do wniesienia skargi przez organ nadzoru, przyjmując, że nie jest on ograniczony terminem 30 dni. Kluczowym argumentem za uwzględnieniem skargi było naruszenie procedury uchwalania planu, polegające na wprowadzeniu zmian do projektu bez ponowienia czynności określonych w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w tym ponownego wyłożenia planu do publicznego wglądu. Sąd stwierdził nieważność uchwały i orzekł, że nie może być ona wykonana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie procedury uchwalania planu, polegające na wprowadzeniu zmian do projektu bez ponowienia czynności określonych w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w tym ponownego wyłożenia planu do publicznego wglądu, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wprowadzenie zmian do projektu planu po otrzymaniu negatywnych opinii organów ochrony środowiska i przyrody, bez ponownego wyłożenia go do publicznego wglądu i uzgodnień, stanowi rażące naruszenie przepisów proceduralnych (art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), co obliguje sąd do stwierdzenia nieważności uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Po upływie terminu do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego bez ograniczenia terminem.

u.z.p. art. 1 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczenia terenów na określone cele i ustalenie zasad ich zorganizowania, przyjmując rozwój zrównoważony.

u.z.p. art. 18 § 2

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa czynności związane z opracowaniem planu, w tym uzgodnienia i wyłożenie do publicznego wglądu.

u.z.p. art. 25

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Nakazuje ponowne wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu w przypadku konieczności dokonania zmian.

u.z.p. art. 27 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego.

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności uchwały.

Pomocnicze

u.s.g. art. 102 a)

Ustawa o samorządzie gminnym

Wyłączenie stosowania art. 52 § 2 i 4 P.p.s.a. w sprawach z rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym.

u.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

W planowaniu przestrzennym uwzględnia się walory ekonomiczne przestrzeni i prawo własności.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Termin do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.

P.p.s.a. art. 53 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi przez organ nadzoru, gdy nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego.

P.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi przez organ nadzoru, gdy wydał rozstrzygnięcie nadzorcze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie procedury uchwalania planu polegające na braku ponownego wyłożenia projektu do publicznego wglądu i uzgodnień po wprowadzeniu istotnych zmian. Naruszenie art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Odrzucone argumenty

Zarzut wniesienia skargi przez Wojewodę po terminie. Zarzut braku wezwania Rady Miasta do usunięcia naruszenia prawa. Twierdzenie Gminy, że zmiany w projekcie planu miały charakter formalny i nie wymagały ponowienia procedury. Twierdzenie Gminy, że ustalenia planu są zgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Godne uwagi sformułowania

uchwała sprzeczna jest z prawem nie dochowano procedury opracowania planu brak pozytywnej opinii Wydziału Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego brak dokumentów świadczących o spójności tego planu ze studium poważne naruszenie prawa ponowne wyłożenie planu do publicznego wglądu rażące naruszenie obowiązku z art. 25 u.z.p. czynności, o których mowa w art. 18 ust. 2 ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian organ nadzoru nie jest ograniczony terminem do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy nie może jednak wnieść skargi przed upływem terminu, w którym posiada uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego nie zachodzi sytuacja tzw. res iudicata naruszenie prawa przez zaskarżoną uchwałę polega więc na tym, że wprowadzać zmiany do planu, którego projekt został wyłożony nie ponowiono procesu zadań wyznaczonych przez art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym

Skład orzekający

Stanisław Nowakowski

przewodniczący sprawozdawca

Mariola Jaroszewska

członek

Krzysztof Ziółkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących procedury uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności wymogu ponownego wyłożenia projektu do publicznego wglądu po wprowadzeniu zmian. Ustalenie braku ograniczenia terminem dla organu nadzoru do zaskarżenia uchwały rady gminy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2003 r., choć zasady proceduralne w zakresie zmian planu są podobne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w planowaniu przestrzennym, które mają bezpośredni wpływ na prawo własności i rozwój lokalny. Interpretacja terminu dla organu nadzoru jest również istotna dla praktyki prawniczej.

Nieważny plan zagospodarowania przestrzennego przez błąd proceduralny – sąd wyjaśnia, kiedy zmiana projektu wymaga ponownego wyłożenia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 544/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Ziółkowski
Mariola Jaroszewska
Stanisław Nowakowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 320/05 - Wyrok NSA z 2005-07-15
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie : WSA Mariola Jaroszewska NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały i orzeka, że uchwała ta nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...] z dnia 26 listopada 2003 r. Rada Miasta uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w G., rejon ulicy [...].
Wojewoda w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł, na podstawie art. 93 ust. 1 i art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 27 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1991 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717) o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 26 listopada 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w G., rejon ulicy [...].
Na wstępie Wojewoda wskazuje, że nie jest ograniczony terminem trzydziestu dni do wniesienia skargi, jaki wynika z art. art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 – cyt. dalej jako P.p.s.a.). A nadto stwierdza, że uchwała sprzeczna jest z prawem, a sprzeczność ta wynika z tego, że nie dochowano procedury opracowania planu określonej art. 18 ust. 2 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), gdyż brakuje pozytywnej opinii Wydziału Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego do uchwalonej wersji planu wyłożonego do publicznego wglądu w dniach od 12 maja 2003 r. do 9 czerwca 2003 r. oraz brak dokumentów świadczących o spójności tego planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego G. będącego opracowaniem określającym politykę przestrzenną gminy tj. naruszeniu art. 6 u.z.p. co – zdaniem Wojewody – wskazuje na naruszenie trybu postępowania i w konsekwencji winno skutkować sankcją określoną w art. 27 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.
Organ nadzoru podnosi, że z dokumentów formalno – prawnych wynika, iż Zarząd Miasta 23.05.2002 r. przedstawił Wydziałowi Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego działającego w imieniu Wojewody – projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do zaopiniowania. Dyrektor Wydziału Środowiska i Rolnictwa pismem z dnia 4 czerwca 2002 r. przedstawił negatywną opinię projektu przedmiotowego planu w zakresie ochrony środowiska i rolnictwa, którą podtrzymał w późniejszym piśmie z 24 lipca 2002 r. Nr [...].
Wojewoda przyznaje, ze późniejszym terminie uwagi Wydziału Środowiska i Rolnictwa zostały uwzględnione przez Zarząd Miasta, nie mniej jednak uchwalony w dniu 26 listopada 2003 r. plan znacznie różni się od projektu planu wyłożonego do publicznego wglądu i uwzględnionego z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w dniu 11 czerwca 2002 r. i innymi jednostkami określonymi w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Zdaniem organu w świetle obowiązujących przepisów nawet w sytuacji późniejszego uwzględnienia uwag wyrażonych w negatywnej opinii oraz dokonaniu niezbędnych korekt w zakresie wymagań ochrony środowiska w projekcie przedmiotowego planu konieczne było ponowienie zaopiniowania tego planu przez organ środowiska, czego nie dokonano i co – zdaniem Wojewody – stanowi poważne naruszenie prawa. Wojewoda uważa, że Zarząd Miasta zmieniając projekt planu, powinien ponowić procedurę sporządzania planu w niezbędnym zakresie tj. od momentu ponownego uzgodnienia planu.
Organ nadzoru dopatruje się naruszenia art. 6 u.z.p. w tym, że w przedstawionych dokumentach brak dowodów potwierdzających, że ustalenie uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego G. są spójne z ustaleniami strategii rozwoju województwa i planem zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego. W piśmie z dnia 29 maja 2002 r. Nr [...] Zarząd Województwa wskazał na konieczność dokonania odpowiednich korekt dotyczących ustaleń zawartych w planie, a związanych z ograniczeniem możliwości przekształcenia istniejącego tymczasowego targowiska hurtowego rolno-spożywczego użytkowego niezgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego tego rejonu G. w stan akceptowany prawem.
Zarząd Województwa w kolejnym piśmie z dnia 22 lipca 2002 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. obejmującego cześć dzielnicy [...], rejon ulicy [...], w sposób jednoznaczny wyraził opinię, że przedmiotowy plan zagospodarowania przestrzennego budzi zastrzeżenia formalno-prawne jako niezgodny z przyjętą przez Sejmik Województwa strategią rozwoju województwa.
Wojewoda podnosi, iż z analizy materiału dowodowego (załącznika graficznego) wynika, że chociaż uwzględniono negatywne opinie Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego zawarte w piśmie z dnia 4 czerwca 2002 r. oraz Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 6 lutego 2002 r., to projekt planu przed jego zatwierdzeniem nie był powtórnie wyłożony do publicznego wglądu – co nakazuje się w art. 25 u.z.p., - i nie ponowiono uzgodnień w określonym przepisami zakresie.
Z porównania pierwotnego rysunku projektu planu (kwiecień 2002) wyłożonego do publicznego wglądu w dniach 12 maja 2003 r. do 9 czerwca 2003 r. sporządzonego przed poprawkami naniesionymi na skutek negatywnych opinii organów ochrony środowiska i ochrony przyrody z rysunkami projektu planu dołączonego do Uchwały (listopada 2003 wynikają istotne różnice dotyczące oznakowań identyfikacyjnych przeznaczenia obszarów terenu wydzielonych liniami rozgraniczającymi.
"Niezbędnym zakresem" – w myśl art. 18 ust. 2 pkt 6 cytowanego przepisu ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do niniejszej sprawy było, w ocenie organu nadzoru, ponowne wyłożenie planu do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni wraz ze stosownym ogłoszeniem – czego nie wykonano – a co stanowi rażące naruszenie obowiązku z art. 25 u.z.p. Zmiana rysunku planu wiąże się z uruchomieniem procedury zmiany obowiązującego planu miejscowego. Dopóki nie zostaną uchwalone stosowne zmiany planu miejscowego, dopóty ten rysunek, jak twierdzi Wojewoda, obowiązuje.
W konkluzji organu nadzoru wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Odpowiadając na skargę Gmina wnosi o jej oddalenie ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów.
W szczególności podnosi się zarzut, że skarga wniesiona została przez Wojewodę po terminie z art. 53 ustawy P.p.s.a.
Zarzut uwzględnienia stanowiska Wydziału Środowiska i Rolnictwa UW Gmina uznaje za niezasadny, gdyż wspomnienie korekty w projekcie planu nie zostały dokonane, gdyż przekazane przez Wydział uwagi dotyczyły zagadnień już unormowanych w projekcie planu, uwagi te znajdowały swoje odzwierciedlenie w zapisach planu miejscowego:
Wydział Środowiska i Rolnictwa stwierdził, że w przedmiotowym projekcie planu nie podano sposobu zagospodarowania wód opadowych z terenu obszaru opracowania. Uwzględnienie uwag zawartych w piśmie Wydziału nie wymagało dokonania korekt, gdyż planu zawierał stosowne zapisy odnoszące się do sposobu zagospodarowania wód opadowych terenu obszaru opracowania.
Nie podzielono też zarzutu, co do zmiany granic, gdyż te – zdaniem Gminy – nie uległy zmianie, natomiast dokonane korekty oznaczeń identyfikacyjnych miały charakter formalny, porządkowy i nie zmieniały merytorycznych ustaleń planu, tak więc ponowienie procedury nie było wymagane. Prezydent Miasta przedstawił Radzie Miasta projekt planu do uchwalenia. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projektu planu, czynności, o których mowa w art. 18 ust. 2 ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Rada Miasta nie stwierdziła konieczności dokonania zmian w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w G., rejon ulicy [...] i zatwierdziła go uchwałą nr [...].
Odnosząc się do kolejnego zarzutu Wojewody, a mianowicie braku dokumentów świadczących o spójności projektu planu ze studium Gmina wyjaśnia, że ustalenia planu są zgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy miasta G. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 24 listopada 1999 r. Wymagane w art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym badanie spójności rozwiązań projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w G., rejonu ulicy [...] z polityką przestrzenną gminy określoną w Studium, wykonane zostało w momencie określonym w ustawie, a mianowicie po zawiadomieniu o przystąpieniu do sporządzenia planu organów właściwych do uzgodnienia projektu planu (art. 18 ust. 2 pkt 2), a przed wystąpieniem o opinie do właściwych organów administracji rządowej (art. 18 ust. 2 pkt 3).
Rozwiązania projektu planu są, zatem zgodne z ustaleniami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta G.
W piśmie procesowym z dnia 16 września 2004 r. skarżący nadto podkreślił, że zachodząca, jego zdaniem sprzeczność Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta G. zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 24 listopada 1999 r. z ustaleniami strategii rozwoju województwa i planem zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego stanowi dodatkowy argument potwierdzający naruszenie obowiązujących przepisów prawa i czyni, że skarga jest zasadna.
O przyznanie prawa strony wystąpiło A w G. Sp. z o. o., 81-577 G., ul. [...], które we wniosku domagało się dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie. Spółka, jako właściciel gruntów położonych na terenie objętych planem, ma interes prawny w tym by uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony.
W ocenie Spółki najistotniejsze w toczącym się postępowaniu jest to, że skarga Wojewody zawiera wady, które winny prowadzić do jej odrzucenia. Skarżący, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wezwał Rady Miasta do usunięcia naruszenia prawa, które według organu nadzoru zaistniały. Nadto wobec braku wezwania Rady Miasta do usunięcia naruszenia prawa Wojewodę obowiązywał termin trzydziestu dni do złożenia skargi, określony w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bieg tego terminu, zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rozpoczął się z momentem upływu terminu do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. W niniejszej sprawie termin ten rozpoczął się z upływem dnia 2 stycznia 2004 r., stąd – zdaniem Spółki – skarga Wojewody należy odrzucić.
Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie dopuścił A Spółkę z o. o. w G. do udziału w sprawie na prawach strony, ponieważ jako właściciel części gruntów leżących na obszarze objętych spornym planem ma interes prawny w tym by bronić swych praw przed sądem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona uchwała zapadła z naruszeniem prawa w stopniu nakazującym stwierdzenie nieważności.
W pierwszym rzędzie należy rozważyć zarzuty naruszenia przepisów dotyczących zasad wnoszenia skarg. Zarówno Gmina jak i A w G. Sp. z o. o. zarzucają, że Wojewoda nie wywiódł skargi w terminie trzydziestu dni, a nadto Spółka, iż nie wezwał do usunięcia naruszenia prawa. Co do tego ostatniego zarzutu, to zgodnie z 102 a) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142 poz. 1591) przepisu art. 52 § 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zwana P.p.s.a.) nie stosuje się w sprawach z rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym.
Odrębną kwestią i niejednolicie w orzecznictwie ujmowaną jest sprawa terminu do wniesienia skargi przez organ nadzoru, który nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego, albo – jak w tej sprawie – gdy rozstrzygnięcie wydano po terminie.
Trzeba przyznać, że za terminem 30 dniowym, jaki wynika z art. 53 § 2 P.p.s.a. (dawniej art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 września 2002 r. w sprawie III SA 1361/02, ONSA 2003/4/136. Stanowisko wyrażonego w cytowanym postanowieniu nie podziela jednakże skład orzekający w tej sprawie.
Przepis art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że: "Po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organu nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego". Nie przewiduje się tu żadnego terminu, co może skłaniać do przyjęcia, iż termin do złożenia skargi jest trzydziestodniowy, bo taki wynika z art. 53 § 2 P.p.s.a. Taka wykładnia nie odpowiada jednak funkcji, jaką ma pełnić organ nadzoru. Organu nadzoru nie działa w interesie własnym, nie ma obowiązku wykazywania żadnego interesu prawnego, bo jego uprawnienie wynika z tego, że działa w interesie publicznym. Decentralizacja, przydanie uprawnień samorządowi gminnemu spowodowało konieczność nadzoru ze strony Państwa. Nadzór ten sprawują organy administracji rządowej jak wojewoda i izba obrachunkowo – rachunkowa. Ograniczenie tych organów terminem nie pozwalałoby na pełną i adekwatną kontrolę aktów organów samorządowych. W konsekwencji każdy czyj interes prawny został uchwałą naruszony (art. 101 ustawy o samorządzie gminnym) miałby możliwość – w zasadzie – zaskarżenia uchwały bez terminu (termin w tym przypadku liczy się dopiero od wezwania do usunięcia naruszenia prawa), gdy tymczasem organ nadzoru musiałby się zmieścić z skargą w terminie wyznaczonym przez art. 53 § 2 P.p.s.a.
Trzeba nadto wskazać na treść art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi: "Rozstrzygnięcie organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcie, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia" i podkreślić, że ustawodawca w tym przypadku przewidział wyraźnie termin do zaskarżenia, a pominął go w art. 93. W jednym akcie prawnym taka różnica wskazywałaby na nieracjonalność ustawodawcy, czego się nie domniemywa. Można więc jednak przyjąć, że logiczny ustawodawca świadomie przyjął, iż organ nadzoru nie jest ograniczony terminem z art. 52 § 2 P.p.s.a., ponieważ ma on reagować na każde wprowadzenie do obrotu prawnego uchwał niezgodnych z prawem i to niezależnie od tego kiedy powziął wątpliwość co do tej niezgodności.
Cytowane wyżej postanowienie NSA zostało poddane krytyce w piśmiennictwie, a mianowicie w glosach Z. Niewiadomskiego i Z. Kmieciaka (OSP 2003/4/49), które przedstawiają szerszy aspekt zagadnienia i w nich osoby zainteresowane mogą znaleźć dodatkową i bardziej poszerzoną argumentację.
Konkludując ten fragment rozważań sąd administracyjny orzekający w tej sprawie przyjmuje, że organ nadzoru nie jest ograniczony terminem do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy. Nie może jednak wnieść skargi przed upływem terminu, w którym posiada uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego.
Oczywiste jest, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja tzw. res iudicata, bo i taki zarzut się w sprawie pojawił. To, że sąd administracyjny uwzględnił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze z przyczyn proceduralnych (rozstrzygnięcie wydał Wojewoda Pomorski po terminie z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), nie sprawia, iż można skutecznie postawić zarzutu powagi rzeczy osądzonej w sprawie ze skargi Wojewody na uchwałę rady gminy. Nie została bowiem sprawa osądzona merytorycznie, a jednak stwierdzono niedopuszczalne w świetle przepisów prawa wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego po terminie zawitym. Chodzi o to, że ten wyrok, który dokonał zmiany ukształtowanego stosunku prawnego, a mianowicie uchylił akt organu gminy (uchwałę) nie godzi w treść wcześniejszego wyroku, w którym aktu gminy w ogólne nie oceniono, a jedynie termin wydania aktu nadzoru (rozstrzygnięcia nadzorczego).
Odnośnie zarzutów w zakresie treści uchwały trzeba w części podzielić zarzuty skarżącego organu. Skoro bowiem, w planie przyjętym uwzględniono uwagi jakie wpłynęły z zakresu ochrony środowiska, to wobec nieuwzględnienia uwag
w poprzedniej uchwale należało zastosować się do postanowień art. 25 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. To samo dotyczy zmiany oznaczeń identyfikacyjnych jak i zmiany obszaru targowiska, wewnątrz granicy planu.
Obowiązująca w dacie uchwalenia planu ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym w art. 1 ust. 1 określa zakres oraz sposoby postępowania w sprawach przeznaczenia terenów na określone cele i ustalenie zasad ich zorganizowania, przyjmując rozwój zrównoważony, jako podstawę tych działań, a także określa zasady i tryb rozwiązywania konfliktów między interesami obywateli, wspólnot samorządowych i państwa w tych sprawach. Ustawa ta przewiduje w sposób wręcz kazuistyczny zasad postępowania i nakreśla taki jego rodzaj, którego naruszenie prowadzi do unieważnienia uchwały stanowiącej – jak wiadomo – przepis gminny. W zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza (obok innych podstaw) walory ekonomiczne przestrzeni i prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy). Zważywszy, że planowanie przestrzenne może naruszać prawo własności, a drogą obrony jest czasami jedynie wykazanie naruszenia przepisów proceduralnych przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego, przeto nie należy dziwić, iż ustawodawca taką wagę przewiduje do tych kwestii. Organ sprawujący nadzór nad organem gminy musi brać ten aspekt sprawy szczególnie pod uwagę, bo to on wstępuje w interesie publicznym. Procedura w zakresie planowania nie wymaga by wykazać, że jej niedochowanie spowodowało, albo mogło spowodować szkodę dla jakiejkolwiek ze stron. Istotna jest jednak sama wada w przeprowadzeniu procedury uchwalania planu. Tak jedynie trzeba patrzyć na problemy występujące w tej sprawie.
Odnieść można wrażenie, że strony mają jedynie na uwadze kwestię czy może czy nie może być na tym terenie zlokalizowane targowisko w sytuacji, gdy ogromnym nakładem kosztów powstało niedaleko nowe, bardziej funkcjonujące i nowoczesne. Otóż ta sprawa nie mogłaby spowodować uwzględnienia skargi. To organ gminy powołany jest do tego by określał potrzeby dla swej społeczności i to, że istnieje inne nowocześniejsze czy lepsze targowisko nie może w żadnym razie ograniczać gminy do stanowienia w tym zakresie. Nie jest więc, zadaniem sądu administracyjnego, rozstrzyganie gdzie ma być zlokalizowane targowisko, ale zadaniem sądu jest rozpatrzenie skargi w zakresie postawionych granic zaskarżenia. Storna skarżąca powołuje się tu na strategię województwa, zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego województwa. Nie przedstawiono żadnych dowodów by taka strategia została planem lokalizującym targowisko naruszona. Gdyby ekonomiczne efekty tak rozumieć, to możnaby unicestwić każdą planowaną inwestycję gminy przez lokalizację podobnej na terenie innej gminy.
Jak już podano wyżej w odpowiedzi na skargę Gmina wskazała, że: "Rada Miasta nie stwierdzała konieczności dokonania zmian w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w G., rejonie ulicy [...], i zatwierdziła go uchwałą nr [...]". Z tego ma wynikać, że skoro Rada Gminy nie stwierdziła konieczności zmian to nie można czynić zarzutu naruszenia art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszeniem przepisu art. 25 polega jednak nie tylko na tym, że rada gminy nie stwierdziła konieczności zmian, ale także na tym, że skoro takie zmiany de facto miały miejsce to rada gminy zobowiązana była je stwierdzić i wówczas zachodziłaby konieczność zastosowania się do fragmentu in fine art. 25, który stanowi: "czynności, o których mowa w art. 18 ust. 2, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian". Zmiany w stosunku do projektu planu, jaki został wyłożony a tym, jaki zatwierdza zaskarżoną uchwała są oczywiste i w części niesporne. Granice wewnątrz planu wyznaczające obszar targowiska zostały zmienione. Identyfikacja jest inna i dotyczy głównie zmiany terenów parkowych na leśne. Według stanowiska Gminy jest to obojętne. Jednakże dopiero wyłożenie ponownie projektu zmian planu miałoby odpowiedzieć na pytanie czy to zostałoby zaakceptowanie przez inne podmioty, w tym mające interes prawnym by wnieść zarzuty. Z kolei zmiana granic planu wewnątrz wyznaczonych obszarów narusza prawo własności i nie ma znaczenia, że akurat w tej sprawie zainteresowane A w G. Sp. z o. o. nie zgłasza w tej materii zarzutów.
Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Gminy, że "Prezydent Miasta nie jest również zobowiązany do przedstawienia Wojewodzie "dowodów potwierdzających, że ustalenia uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gdyni są spójne z ustaleniami strategii województwa i planem zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego". To Wojewoda w rozstrzygnięciu nadzorczym czy w skardze ma obowiązek wykazać, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie są zgodne z ustaleniami strategii województwa. Takiego dowodu w sprawie organ wnoszący skargę nie przewidział.
Naruszenie prawa przez zaskarżoną uchwałę polega więc na tym, że wprowadzać zmiany do planu, którego projekt został wyłożony nie ponowiono procesu zadań wyznaczonych przez art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Podjęcie dalszego postępowania w tej sprawie przebiegać będzie już pod rządem ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Sąd na mocy art. 152 P.p.s.a. orzekł, iż uchwała nie może być wykonana w czasie aż do uprawomocnienia się wyroku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2001 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI