II SA/Gd 54/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka A Sp. z o.o. wniosła skargę na zalecenia pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (PWKZ) z listopada 2022 r., nakazujące wykonanie rusztowania i tymczasowego zadaszenia wokół zabytkowego zespołu dworsko-pałacowego przy ul. J. w Gdańsku, który uległ zniszczeniu w wyniku pożaru w październiku 2022 r. Spółka podnosiła, że budynek jest całkowicie zniszczony, nie posiada walorów zabytkowych, a jego stan techniczny zagraża życiu i jest nieuzasadniony ekonomicznie. PWKZ odmówił zmiany zaleceń, wskazując, że wartości zabytkowe są niezależne od stanu technicznego, a argumenty ekonomiczne nie mogą być przesłanką do rezygnacji z ochrony. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (u.o.z.), twierdząc, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do zabytków wpisanych do rejestru zabytków, a nie do obiektów ujętych jedynie w gminnej ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że zalecenia pokontrolne są zaskarżalne do sądu administracyjnego. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że kompetencje konserwatora dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru. Stwierdził, że przepisy u.o.z. nie wiążą przymiotu zabytku z objęciem go ochroną konserwatorską lub ujęciem w ewidencji, a kontrola może być prowadzona wobec wszystkich zabytków. Sąd podkreślił, że art. 40 ust. 1 u.o.z. odnosi się do szerokiego pojęcia 'zabytku'. Sąd uznał, że uszkodzenie zabytku w wyniku pożaru nie powoduje utraty jego wartości zabytkowych, dopóki nie zostanie to stwierdzone w odrębnym postępowaniu. Zgodnie z ustaleniami kontroli, budynek nadal posiadał cechy zabytkowe, a jego bryła i detal architektoniczny zostały zachowane. Sąd uznał, że argumenty ekonomiczne nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji zabytkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie dopuszczalności skargi na zalecenia pokontrolne konserwatora zabytków oraz potwierdzenie zakresu jego kompetencji wobec zabytków wpisanych do ewidencji, a także zasady ochrony zabytków mimo ich uszkodzenia lub zniszczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji uszkodzenia zabytku pożarem i zastosowania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zalecenia pokontrolne wydawane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zalecenia pokontrolne oraz ich zmiana wydawane na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z. mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Zalecenia pokontrolne, choć nie są decyzją ani postanowieniem, stanowią akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co uzasadnia ich zaskarżalność.
Czy kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego oraz możliwość wydawania zaleceń pokontrolnych dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru zabytków, czy również tych wpisanych jedynie do gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego oraz możliwość wydawania zaleceń pokontrolnych dotyczą wszystkich zabytków, w tym tych wpisanych jedynie do gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wiążą przymiotu zabytku z objęciem go ochroną konserwatorską lub ujęciem w ewidencji. Kontrola może być prowadzona wobec wszystkich zabytków, a art. 40 ust. 1 u.o.z. odnosi się do szerokiego pojęcia 'zabytku'.
Czy całkowite zniszczenie zabytku w wyniku pożaru powoduje utratę jego wartości zabytkowych i wyłącza możliwość wydania zaleceń pokontrolnych dotyczących jego zabezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uszkodzenie zabytku w wyniku pożaru nie powoduje automatycznie utraty jego wartości zabytkowych, dopóki nie zostanie to stwierdzone w odrębnym postępowaniu przez uprawniony organ konserwatorski. Dopóki zabytek istnieje i jego walory mogą być utrzymane, właściciel ma obowiązek utrzymywać go w odpowiednim stanie technicznym.
Uzasadnienie
Fakt uszkodzenia zabytku nie oznacza utraty jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Kontrole nie potwierdziły całkowitego zniszczenia, stwierdzono zachowanie bryły i detalu architektonicznego. Obowiązek ochrony trwa niezależnie od stanu zachowania.
Czy argumenty natury ekonomicznej mogą być podstawą do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją.
Uzasadnienie
Obowiązek finansowania prac konserwatorskich obciąża właściciela, który może ubiegać się o dotacje. Interes społeczny ochrony zabytku przeważa nad interesem indywidualnym właściciela.
Przepisy (18)
Główne
u.o.z. art. 40 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do wydania zaleceń pokontrolnych w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku. Dotyczy szerokiego pojęcia 'zabytku', nie tylko wpisanego do rejestru.
u.o.z. art. Dz.U. 2021 poz 710
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa prawna zaleceń pokontrolnych.
u.o.z. art. Dz. U. z 2022 r., poz. 840
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa prawna zaleceń pokontrolnych.
Pomocnicze
u.o.z. art. 38 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do prowadzenia kontroli przestrzegania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
u.o.z. art. 3 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku jako nieruchomości lub rzeczy ruchomej, ich części lub zespołów, będącej dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
u.o.z. art. 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Opieka nad zabytkiem sprawowana przez właściciela lub posiadacza polega m.in. na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.
u.o.z. art. 6
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ochronie i opiece podlegają zabytki, bez względu na ich stan zachowania.
P.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej inne niż decyzje lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Prawo budowlane art. 39
Ustawa Prawo budowlane
Procedura dotycząca wydawania pozwolenia na rozbiórkę.
u.o.z. art. 49 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Określa przypadki, w których wydawana jest decyzja administracyjna dotycząca zabytków.
u.o.z. art. 107e § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Dotyczy nałożenia kary pieniężnej na właściciela zabytku.
u.o.z. art. 7
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Formy ochrony zabytków, w tym ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
k.p.a.
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zastosowanie przepisów k.p.a. w kontekście protokołu kontroli jako dowodu.
Prawo budowlane art. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.
Ustawa Prawo budowlane
Dotyczy procedury wydawania pozwolenia na rozbiórkę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zalecenia pokontrolne są zaskarżalne do sądu administracyjnego. • Kompetencje konserwatora zabytków obejmują również obiekty wpisane do ewidencji zabytków, a nie tylko do rejestru. • Uszkodzenie zabytku w wyniku pożaru nie oznacza utraty jego wartości zabytkowych, dopóki nie zostanie to stwierdzone w odrębnym postępowaniu. • Argumenty ekonomiczne nie mogą być podstawą do rezygnacji z ochrony zabytku.
Odrzucone argumenty
Zalecenia pokontrolne nie są zaskarżalne do sądu administracyjnego. • Kompetencje konserwatora zabytków dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru zabytków. • Całkowite zniszczenie budynku w wyniku pożaru oznacza utratę jego wartości zabytkowych i brak podstaw do wydania zaleceń. • Stan techniczny budynku i argumenty ekonomiczne uzasadniają brak konieczności wykonania zaleceń.
Godne uwagi sformułowania
wartości zabytkowe są niezależne od stanu technicznego zabytku • argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu • zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma [...] stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową • opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega m.in. na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku • ochronie i opiece podlegają zabytki, bez względu na ich stan zachowania • jedynie uprawniony organ konserwatorski może stwierdzić zniszczenie zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Jolanta Górska
członek
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie dopuszczalności skargi na zalecenia pokontrolne konserwatora zabytków oraz potwierdzenie zakresu jego kompetencji wobec zabytków wpisanych do ewidencji, a także zasady ochrony zabytków mimo ich uszkodzenia lub zniszczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uszkodzenia zabytku pożarem i zastosowania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego w obliczu katastrofy (pożar) i konfliktu interesów między właścicielem a organem ochrony zabytków. Pokazuje, jak prawo chroni zabytki nawet w trudnych okolicznościach.
“Czy zabytek zniszczony pożarem nadal podlega ochronie? Sąd rozstrzyga spór o rusztowania wokół dworu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.