II SA/Gd 539/22

II SA/Gd 539/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 16 maja 2022 r., nr WOP.7721.33.2022.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
J.S. (dalej: inwestor, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 15 maja 2022 r. nr WOP.7721.33.2022.TA, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z dnia 28 stycznia 2022 r. nr PNB.7141.43b.12.2017 i nakazano inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego - domu holenderskiego o funkcji mieszkalnej o powierzchni zabudowy 9,26m x 3,03 m (oznaczonego nr 3 na załączniku graficznym nr 1 do niniejszej decyzji), usytuowanego w odległości 15,5 m od slipu w kierunku północnym oraz w odległości 29,52 m od masztu flagowego północnego, na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości [..], gmina Stegna.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ I instancji w postępowaniu w sprawie legalności zabudowy działki nr [..] w miejscowości [..], gmina Stegna przeprowadził w dniu 1 września 2017r. oględziny nieruchomości z udziałem właściciela nieruchomości, J. S. Ustalono, że J. S., kończąc jesienią 2003r. budowę przystani, ustawił na będącej jego własnością działce nr [...] w [..] cztery przyczepy mieszkalne, tzw. domki holenderskie. Inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę tych obiektów.
Organ wszczął cztery odrębne postępowania administracyjne w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Sprawa niniejsza dotyczy obiektu oznaczonego w postępowaniu nr 3, opisanego na wstępie.
Postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. organ I instancji na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy wstrzymał przedmiotową budowę obiektu nr 3 i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 31 marca 2018r., następujących dokumentów: decyzji Wójta Gminy Stegna o warunkach zabudowy dla działki nr [...] w [..], dotyczących ustawienia na niej przyczepy mieszkalnej nr 3; czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego usytuowanie przyczepy, z uzgodnieniami, pozwoleniami i opiniami, sporządzonego przez uprawnioną osobę; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem z 27 listopada 2017 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z 27 września 2017r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedmiotowa stacjonarna przyczepa mieszkalna, nazywana "przyczepą holenderską" lub "domkiem holenderskim", zakwalifikowana powinna być jako obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem i wobec tego słusznie zastosowano w sprawie tryb art.48 ustawy, wydając postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu na inwestora obowiązku przedstawienia, w określonym terminie, wyszczególnionych w tym postanowieniu dokumentów.
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 67/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. S. na ww. postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2017 r.
Sąd uznał, że kontrolowane postanowienie organu nadzoru budowlanego zasadnie potraktowało przedmiotowy obiekt budowlany jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy, a skoro obiekt ten nie został przeniesiony ani rozebrany przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, to nie miało zastosowania zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wynikające z art. 29 pkt 12 ustawy. Jakkolwiek nie jest precyzyjnie ustalona data budowy tego obiektu, to wedle oświadczenia skarżącego przyczepa ustawiona została jesienią 2003 r. i nie ulega wątpliwości, że minęło 180 dni od dnia zlokalizowania przyczepy na działce nr [...]. Cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz czas funkcjonowania tego obiektu, determinuje jego kwalifikację jako tymczasowego obiektu budowlanego. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, kwestionującego konieczność przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w odniesieniu do przyczepy, wskazując, że decyzja o warunkach zabudowy z 2002 r. nie została wydana dla tej przyczepy, a nadto utraciła swoją ważność. Celem zalegalizowania obiektu konieczne jest okazanie decyzji o warunkach zabudowy, a skoro skarżący takiej nie posiada to winien wystąpić do Wójta Gminy Stegna o jej wydanie. Brak realizacji warunków z zaskarżonego postanowienia spowoduje wydanie przez organ nakazu rozbiórki obiektu.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2288/18, oddalił skargę kasacyjną J. S. wniesioną od powyższego wyroku.
W dalszym toku postępowania, wobec faktu, że inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w postanowieniu organu I instancji z dnia 27 września 2017 r., organ ten decyzją z dnia 28 stycznia 2022 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy nałożył na skarżącego obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego - przyczepy mieszkalnej o powierzchni zabudowy 9,26 m x 3,03 m (oznaczonej nr 3 przez właściciela nieruchomości i tak oznaczonej na szkicu do protokołu z oględzin z dnia 01.09.2017 r.), ustawionej w odległości 15,5 m od slipu w kierunku północnym, w odległości 29,52 m od masztu flagowego północnego, na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości [..], gmina Stegna.
Organ odwoławczy rozpatrując wniesione odwołanie, w celu jednoznacznego zobrazowania graficznego przedmiotu postępowania (jak już powyżej wskazano, dom holenderski nr 3 jest jednym z kilku obiektów zlokalizowanych na przedmiotowej działce - wobec pozostałych prowadzone są odrębne postępowania) zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia w trybie art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2000), dalej "k.p.a.", materiału dowodowego m.in. o uzupełniające graficzne schematy rozmieszczenia wszystkich obiektów na przedmiotowej działce wraz z ich oznakowaniem i zwymiarowaniem. Na tej podstawie Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 maja 2022 r. uchylił decyzję organu I instancji i nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego - domu holenderskiego o funkcji mieszkalnej o powierzchni zabudowy 9,26 m x 3,03 m (oznaczonego nr 3 na załączniku graficznym nr 1 do niniejszej decyzji), usytuowanego w odległości 15,5 m od slipu w kierunku północnym oraz w odległości 29,52 m od masztu flagowego północnego, na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości [..], gmina Stegna.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wobec niewykonania przez skarżącego obowiązku przedstawienia określonych dokumentów, nałożonego postanowieniem z dnia 27 września 2017 r., prawidłowe było orzeczenie rozbiórki przedmiotowego obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ ten wskazał, że kwestie dotyczące parametrów przedmiotowego obiektu, jego kwalifikacji oraz legalności jego budowy zostały już ustalone w dotychczasowym postępowaniu organów nadzoru budowlanego, a ich prawidłowość została potwierdzona w ww. wyrokach sądowych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. S. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść decyzji tj.
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także rozstrzygnięcie istniejących wątpliwości w sposób dowolny na niekorzyść skarżącego, w tym co do przeznaczenia zabudowań, terminu posadowienia/wybudowania zabudowań, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do oparcia zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach stanu faktycznego i uznania, że dom holenderski, posadowiony jako zaplecze budowy na działce nr [...], położonej w miejscowości [..] stanowił obiekt budowlany wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę ww. obiektu,
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji a następnie nakazanie skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego - domu holenderskiego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie w świetle naruszonych przepisów prawa procesowego oraz materialnego, zasadnym jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji a następnie umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości,
naruszenie przepisu art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do obywateli na działania organów publicznych.
naruszenie przepisu art 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego informowania stron o ich prawach.
naruszenie prawa materialnego tj.
art. 48 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym oraz w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że budowla została posadowiona w latach 2001-2003, co wówczas nie stanowiło naruszenia prawa budowlanego, gdyż zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy tego rodzaju budowa nie wymagała pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia,
art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy obowiązującego w dacie posadowienia domu holenderskiego, poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie, że przedmiotowy obiekt budowlany jest obiektem przeznaczonym do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych i uznaniu w konsekwencji, że wymaga pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ w sposób niedopuszczalny i nieprawdziwy przedstawia sytuację posadowienia spornych obiektów budowlanych przez inwestora jako osobnych pojedynczych obiektów niepowiązanych logicznie lub strukturalnie z większym przedsięwzięciem jakim była budowa pierwszej w okresie powojennym, turystycznej przystani wodnej na rzece Szkarpawie i na terytorium gminy Stegna. Przedsięwzięcie to należy szacować na około 30 tys. roboczogodzin, co wymagało posiadania odpowiedniego zaplecza budowlanego.
Zdaniem skarżącego, organ błędnie określił przeznaczenie obiektów budowlanych wskazanych do rozbiórki oraz nie zbadał i nie ustalił terminu posadowienia/wybudowania zabudowań, co w efekcie doprowadziło do uznania, że przyczepa typu holenderskiego została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. W dniu 26 czerwca 2002 r. Starostwo wydało zezwolenie wodnoprawne [...]. W tamtym czasie, zgodnie z art. 122 ust. 3 oraz art. 127 ust. 5 Prawa wodnego (Dz.U. 2001. Nr 115 poz. 1229) pozwolenie wodnoprawne regulowało też sprawę zezwolenia budowlanego. Z analizy powyższych dat można przyjąć, że od września 2002 roku, tj. uprawomocnieniu się decyzji wodnoprawnej, która od tego momentu była ostateczna, rozpoczęły się prace nad budową przystani i ten termin powinno się uznać jako termin do szczegółowego określenia brzmienia poszczególnych istotnych dla sprawy norm prawnych Prawa budowlanego. Przyjęcie przez organ, że domy holenderskie zostały posadowione w 2003 r., jest błędne i nieudowodnione. Organ również błędnie ustalił przeznaczenie domków holenderskich, przyjmując, że nie stanowią one obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy a jedynie służą do celów rekreacyjnych.
Odnosząc się do wyroków sądowych powołanych przez organ skarżący wskazał, że postępowanie zakończone skargą kasacyjną dotyczyło wstrzymania budowy obiektu i przedłożenia określonych dokumentów a nie zakwalifikowania obiektów, których dotyczy ta sprawa.
Skarżący podkreślił, że obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania (art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy) nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi, co wynika z art. 30 ust. 1, gdyż byt ich jest zależny od innej budowy i od tego, czy ta budowa jest legalna. Budowa przystani nie była kwestionowana przez organy nadzoru. Należy zatem uznać, że inwestor wypełnił dyspozycję normy prawnej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 3 w powiązaniu z art.30 ust. 1 pkt 1 ustawy a inwestycji nie można uznać za realizowaną nielegalnie.
Końcowo skarżący wskazał, że sposób zagospodarowania działki i posadowienie na niej czterech barakowozów typu domek holenderski jest i było zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z decyzji Wójta Gminy Stegna z 4 marca 2002 r. działka nr [..] w [..] był położona w obszarze na którym planowana była przystań i ustalenia te były zgodne z ówczesnym Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Stegna zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy Stegna Nr VI/41/84 z dnia 12 grudnia 1994 r. W aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego objętym uchwałą Rady Gminy Nr XIV/144/2020 z dnia 12 maja 2020r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [..] (opubl. w Dz. Urz. Woj. Pom. z 2020 r., poz. 2711) teren działki nr [...] oznakowany jest jako teren o funkcji UT-1 oraz UT/ZZ-1. Dla terenu UT-1 uchwałodawca ustalił przeznaczenie terenu jako usługi turystyki i przystań niewielkich jednostek pływających oraz uzupełniająco - jako pole namiotowe, camping, usługi gastronomiczne. Natomiast dla terenu oznaczonego UT-1/ZZ-1 ustalił przeznaczenie terenu dla usług turystyki w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią jako przystań niewielkich jednostek pływających. Na terenie dopuszcza się obiekty, urządzenia i zagospodarowanie związane z przybijaniem, umocowaniem i postojem niewielkich jednostek pływających. W szczegółowych regulacjach obecnego planu (a contrario § 27 ust 2 pkt 6) przewidziane zostało, że dopuszcza się tymczasowe zagospodarowanie, urządzanie i użytkowanie terenów poprzez obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizowania robót budowlanych położonych na terenie budowy. Przy tym teren, na którym znajdują się sporne obiekty jest wyłączony spod ograniczeń wynikających z ochrony krajobrazowej.
Podsumowując skarżący stwierdził, że istniejące domki holenderskie jako związane z permanentnym stałym wykonywaniem prac budowlanych na terenie przystani, stanowiące zaplecze budowy zarówno w 2002 roku jaki i obecnie, są zgodne z przeznaczeniem i zapisami prawa miejscowego, ani nie stanowią naruszenia innych przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta naruszała prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest jeden z czterech obiektów budowlanych tzw. domów holenderskich (stypizowanych obiektów posadowionych na ww. działce) o funkcji mieszkalnej (oznaczony nr 3 na szkicu do protokołu oględzin PINB z dnia 1 września 2017 r.). Został on posadowiony przez skarżącego na działce nr [...] w miejscowości [..] w 2003 r.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), zwanej dalej ustawą, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. Stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Decyzja rozbiórkowa została wydana wobec niewywiązania się przez skarżącego z obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia 27 września 2017 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ww. ustawy, polegających na przedłożeniu w określonym terminie wymaganych dokumentów legalizacyjnych. Wydanie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone ustaleniem, że budowa spornego obiektu, który został zakwalifikowany do tymczasowych obiektów budowlanych, wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 29 ustawy.
W ocenie Sądu, stanowisko organów w tym zakresie należy uznać za prawidłowe, bowiem kwestia zakwalifikowania przedmiotowego obiektu (domku holenderskiego) posadowionego na nieruchomości skarżącego do tymczasowych obiektów budowlanych została przesądzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2021 r. II OSK 2288/18, wydanego wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 67/18 oddalającego jego skargę na postanowienie organu II instancji w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21).
Zatem zarzuty i argumentacja skargi nakierowane na podważenie oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego muszą zostać uznane za nieskuteczne.
Wobec powyższego za nieuzasadnione należy uznać stanowisko skarżącego wyrażone w skardze, że przedmiotowy obiekt budowlany jest obiektem przeznaczonym do czasowego użytkowania w trakcie robót budowlanych, położonym na terenie budowy używanym przy robotach budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie posadowienia obiektu, do którego nie było konieczne pozwolenie na budowę ani zgłoszenie.
We wskazanych wyżej orzeczeniach sądowych przesądzono, że postanowienie organu nadzoru budowlanego z dnia 27 września 2017 r. zasadnie potraktowało przedmiotowy obiekt budowlany jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy, a skoro obiekt ten nie został przeniesiony ani rozebrany przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, to nie miało zastosowania zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wynikające z art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy. Wskazano też, że jakkolwiek nie jest precyzyjnie ustalona data budowy tego obiektu, to wedle oświadczenia skarżącego przyczepa ustawiona została jesienią 2003 r. i nie ulega wątpliwości, że minęło 180 dni od dnia zlokalizowania przyczepy na działce nr [...]. Cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz czas funkcjonowania tego obiektu, determinuje jego kwalifikację jako tymczasowego obiektu budowlanego. Podniesione zatem w skardze zarzuty w powyższym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego na budowę którego konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę jest bowiem przesądzona, podobnie jak zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 ustawy.
Wskazać również należy, że w postępowaniu dotyczącym legalności postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych i nałożeniu obowiązku przedstawienia określonych dokumentów celem legalizacji przedmiotowego obiektu, skarżący nie twierdził, że obiekt ten jest obiektem przeznaczonym do czasowego użytkowania w trakcie robót budowlanych o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zarzut taki skarżący postawił po raz pierwszy w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 28 stycznia 2022 r. wydanej w tej sprawie. Żaden dowód w sprawie nie potwierdza też, aby na terenie na którym posadowiony jest przedmiotowy obiekt, prowadzone były roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy, tj. budowa lub prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 28 ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Twierdzenia skarżącego, że przedmiotowy teren stanowi teren budowy pozostają gołosłowne, nie znajdują bowiem potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, który nie zawiera ani decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia jakichkolwiek robót budowlanych. Prowadzenia na przedmiotowej nieruchomości robót budowlanych nie potwierdza też znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna. Mieszkalny (rekreacyjny) charakter przedmiotowego obiektu budowlanego nie został przez skarżącego skutecznie podważony.
Również pozostałe zarzuty skargi dotyczą kwestii przesądzonych już w wiążący dla dalszego postępowania legalizacyjnego sposób na poprzednim etapie, tj. na etapie wydania postanowienia wstrzymującego wykonanie robót i nakładającego na skarżącego obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. We wskazanym wyżej wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r. II SA/Gd 67/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odniósł się m.in. do kwestii znaczenia decyzji o warunkach zabudowy z 2002 r. wskazując, że decyzja ta swoim rozstrzygnięciem nie obejmowała obiektu co do którego toczy się niniejsze postępowanie, a ponadto utraciła swoją ważność, zatem nawet gdyby przyjąć, że ustalała warunki dla niniejszej przyczepy to takie warunki na chwilę obecną uznać należy za wygasłe. Ta sytuacja powoduje, że celem zalegalizowania obiektu konieczne jest okazanie decyzji o warunkach zabudowy, a skoro skarżący takiej nie posiada to winien wystąpić do Wójta Gminy Stegna o jej wydanie. Brak realizacji warunków z zaskarżonego postanowienia spowoduje wydanie przez organ nakazu rozbiórki obiektu. Powyższą ocenę co do niemożności wykorzystania decyzji o warunkach zabudowy z dnia 4 marca 2002 r. nr 7326/25/2002 w aktualnie toczącym się postępowaniu legalizacyjnym podzielił Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Także zatem i ta kwestia jest przesądzona, a zawarte w skardze zarzuty niezasadne.
Wreszcie przesądzone zostało już również i to, że treść pozwolenia wodnoprawnego i jego prawidłowość nie ma w sprawie żadnego znaczenia. Decyzja ta nie odnosiła się do przyczepy mieszkalnej. W sprawie nie mogły zostać także naruszone żadne przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. poz. 139, z późn. zm.), gdyż nie znajdują one tu zastosowania.
Wskazać należy, że postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części jest podzielone na kilka etapów. Pierwszy to ustalenie, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi etap to ocena organu czy obiekt można zalegalizować tj. czy nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym (jego lokalizacja nie jest sprzeczna z prawem) i czy stan techniczny tego obiektu nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do zgodności z tymi przepisami. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i nakłada obowiązek przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu. Legalność tego postanowienia została w sposób pozytywny i wiążący dla dalszych etapów postępowania potwierdzona wskazanymi wyżej wyrokami sądów administracyjnych obu instancji.
Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 ustawy nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 ustawy, czyli nakaz rozbiórki.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Oceniając wstępnie, że samowolnie wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym a stan techniczny obiektu nie sprzeciwia się jego legalizacji, organ nałożył na skarżącego nakaz przedłożenia wymaganych przepisem art. 48 ust. 3 ustawy dokumentów, które umożliwiłyby legalizację prac wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący dokumentów tych organowi nie dostarczył. W tej sytuacji organ był zobligowany wydać nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu. W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości wydanej w tej sprawie decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).