II SA/Bd 235/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę garażu w granicy działki, uznając brak wystarczającego uzasadnienia dla odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.
Skarżący kwestionowali pozwolenie na budowę garażu w odległości 1,5 m od granicy działki sąsiedniej. Organy administracji obu instancji zatwierdziły projekt, powołując się na uzyskanie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" dla takiego odstępstwa i nie oceniły wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Sąd podkreślił, że samo uzyskanie upoważnienia ministra nie zwalnia organu z obowiązku szczegółowej analizy i uzasadnienia decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi A. P. i A. P. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę garażu w odległości 1,5 m od granicy działki sąsiedniej. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nierzetelne zebranie i analizę materiału dowodowego, w szczególności brak wyjaśnienia wpływu planowanej inwestycji na ich nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd stwierdził, że organy administracji nie wykazały, iż zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" pozwalające na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, w tym odległości od granicy działki. Podkreślono, że organ I instancji nie uzasadnił powodów, dla których skorzystał z upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo, a jedynie powołał się na fakt jego uzyskania. Sąd wskazał, że ocena dopuszczalności lokalizacji budynku przy granicy nieruchomości wymaga rozważenia interesów obu stron, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego, a nie ogranicza się do powołania się na uzyskane upoważnienia. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na brak odniesienia się organów do ekspertyzy technicznej z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, która była warunkiem udzielenia zgody na odstępstwo. W związku z tym, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" dla odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, ani nie oceniły wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż zaistniały szczególnie uzasadnione przyczyny dla odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, w tym odległości od granicy działki. Brak szczegółowej analizy wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią oraz brak uzasadnienia dla zastosowania odstępstwa stanowi naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
p.b. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o uchyleniu decyzji.
Pomocnicze
p.b. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy wniosku o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych.
p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakazuje poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.
p.b. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy wezwania do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym.
rozporządzenie art. 12 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie art. 271 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględnienia słusznego interesu stron postępowania.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie wydane w ramach postępowania o pozwolenie na budowę podlega zaskarżeniu w odwołaniu od decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określa treść własności.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Dotyczy immisji i wpływu na nieruchomości sąsiednie.
ustawa covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" dla odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Organy nie oceniły wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Brak szczegółowego uzasadnienia decyzji o odstępstwie od przepisów techniczno-budowlanych. Pominięcie oceny zgodności projektu z wymogami ekspertyzy technicznej.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji o prawidłowości wydanych decyzji, w tym o uzyskaniu zgody na odstępstwo i zgodności z przepisami. Argument inwestora, że nie jest konieczne wykazywanie "szczególnie uzasadnionych przyczyn" odstępstwa, skoro uzyskano zgodę.
Godne uwagi sformułowania
nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy - co doprowadziło do przedwczesnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Weryfikacja projektu budowlanego nie mogła zostać uznana za prawidłową i zapewniającą przez przyjęte rozwiązania projektowe ochronę interesów osób trzecich znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Organ I instancji oraz organ odwoławczy zupełnie pominęły rozważenie, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle zaszły warunki formalne do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Ocena dopuszczalności lokalizacji budynku względem działki sąsiedniej nie może więc ograniczać się do powoływania się na uzyskane upoważnienia na dokonanie odstępstw, czy też kwestii zachowania warunków technicznych w zakresie odległości minimalnych, lecz powinna obejmować cały wachlarz zagadnień związanych z oddziaływaniem obiektu na otoczenie. Takich rozważań i ustaleń, obejmujących wpływ lokalizacji projektowanego budynku na działkę Skarżących (którzy stanowczo kwestionują takie usytuowanie projektowanego budynku) zabrakło w niniejszym przypadku, podobnie jak szczegółowego uzasadnienia – ze wskazaniem szczególnie uzasadnionych przyczyn – wyjątkowej lokalizacji budynku w zbliżeniu do granicy z działką Skarżących.
Skład orzekający
Leszek Tyliński
przewodniczący
Joanna Janiszewska - Ziołek
sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności szczegółowej analizy przez organy administracji odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, zwłaszcza w kontekście interesów osób trzecich i wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Podkreślenie obowiązku organów do wykazania \"szczególnie uzasadnionych przypadków\" dla takich odstępstw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy w granicy działki i odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego w kontekście interesów sąsiadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne uzasadnienie decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy dotyczą one ingerencji w prawa sąsiadów. Podkreśla obowiązek organów do wszechstronnej analizy, a nie tylko formalnego spełnienia wymogów.
“Sąd: Pozwolenie na budowę przy granicy wymaga więcej niż tylko zgody ministra.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 235/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2022-09-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Grzegorz Saniewski Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/ Leszek Tyliński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1333 art. 35 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi A. P., A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] października 2021r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. P. i A. P. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2021r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą K. J. pozwolenia na budowę budynku. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z [...] maja 2021r. K. J. (Inwestor) zwrócił się do Starosty [...] o udzielenia pozwolenia na budowę budynku garażowego – dobudowę do budynku mieszkalnego jednorodzinnego w budowie na działce o nr ew. [...] położonej w obrębie S. G. (gmina F.). Do wniosku przedstawił on projekt budowlany wraz z projektem zagospodarowania terenu i wymaganymi oświadczeniami projektanta. Dołączył on także odpis decyzji Wójta Gminy F. z [...] listopada 2020r. wydanej w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie garażu do budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Postanowieniem z [...] czerwca 2021r. Starosta W. wezwał Inwestora (na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - Dz. U. z 2020r., poz. 1333 ze zm. – dalej powoływanej jako "p.b.") do usunięcia nieprawidłowości poprzez dostosowanie projektu budowlanego do wymagań dotyczących zachowania odległości od granicy z sąsiednią działką lub dostarczenie zgody właściwego Ministra na dobudowę garażu w odległości 1,50 m od granicy działki. Następnie pismami z [...] lipca 2021r. i [...] sierpnia 2021r., działając na mocy art. 9 ust. 3 p.b. Starosta W. zwrócił się do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z wnioskiem o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych - § 12 ust. 1 pkt 2 i § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 ze zm. – dalej powoływanego jako "rozporządzenie"). Minister Rozwoju, Pracy i Technologii pismem z [...] września 2021r upoważnił Starostę Włocławskiego w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo określone ww. wnioskiem pod warunkiem dostosowania się do wymagań wynikających z ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Postanowieniem z [...] września 2021r. Starosta W. dopuścił odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 i § 271 ust. 1 rozporządzenia, polegające na wykonaniu projektowanej budowy budynku garażowego na działce nr ew. [...] w odległości mniejszej niż 8 m od budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce nr ew. [...] wraz z wykonaniem ściany bez okien i drzwi w odległości 1,50 m od granicy tej działki budowlanej (od strony działki nr ew. [...]) pod warunkiem dostosowania się do wymagań wynikających z ekspertyzy technicznej (bezpieczeństwa pożarowego). Decyzją nr [...] wydaną [...] października 2021r. Starosta W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi pozwolenia na budowę obejmującą dobudowę garażu do budynku mieszkalnego jednorodzinnego będącego w budowie na działce nr ew. [...] – w odległości 1,50 m od granicy dz. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że uznał przedstawiony projekt budowlany za kompletny, sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia oraz za posiadający wymagane opinie i uzgodnienia. Starosta uznał też, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest zgodna z ostateczną decyzją Wójta Gminy o warunkach zabudowy z [...] listopada 2020r. , a Inwestor złożył wymagane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym Starosta przyjął, że Inwestor spełnił warunku określone w art. 32 ust. 4 i art. 33 ust. 2 p.b., a przedstawione w projekcie rozwiązania są zgodne z przepisami prawa (art. 35 ust. 1 p.b.). Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli właściciele działki nr ew. [...] – A. i A. małżonkowie P. (Skarżący). Kwestionując prawidłowość decyzji Skarżący podnieśli, że Inwestor planuje faktycznie przedłużenie budynku mieszkalnego, który jest w budowie. Tym samym mający powstać garaż będzie miał taką samą szerokość i wysokość jak budynek mieszkalny, a co więcej pokryty będzie wraz z budynkiem mieszkalnym wspólnym dachem. W ocenie Skarżących doprowadzi to do sytuacji, w której dach budynku oraz części poddasza będą zbliżone do granicy działki w odległości mniejszej niż 1,5 m. W rozpoznaniu odwołania wydana została opisana na wstępie decyzja. W jej uzasadnieniu Wojewoda [...] opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył brzmienie art. 35 ust. 1 p.b. Następnie Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji co do kompletności przedstawionego projektu budowlanego i jego zgodności z decyzją ustalającą warunki zabudowy. Podkreślił, że uzyskano też niezbędne odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Mając to na uwadze Wojewoda uznał, że na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało stwierdzić, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności zarzut niezachowania odległości 1,50 m nie jest trafny, bo jak zauważył Wojewoda dach projektowanego budynku (co wynika z rysunków elewacji) nie będzie wystawał poza ścianę szczytową znajdującą się od strony działki należącej do Skarżących. Tym samym, w ocenie Wojewody, budowa garażu bez względu na jego wysokość i rodzaj dachu nie będzie wpływała na nasłonecznienie i przesłanianie budynku Skarżących, zwłaszcza że ściana należącego do nich budynku od strony granicy z działką inwestycyjną pozbawiona jest otworów okiennych i drzwiowych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. P. i A. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucili oni naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k. p.a. poprzez nieprzeanalizowanie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, niepodjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy – w tym przez niewyjaśnienie jaki wpływ będzie miała dobudowana część budynku na ich nieruchomość. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołali się na lakoniczność wyjaśnień organów oraz na przepis art. 5 ust. 1 p.b., który powinien był obligować organy do rzetelnego zbadania przesłanek dopuszczalności usytuowania projektowanego budynku w zbliżeniu do granicy działki. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Uczestnik postępowania (Inwestor) wniósł o oddalenie skargi. Wyraził on stanowisko, że w sprawie nie jest konieczne wykazywanie istnienia "szczególnie uzasadnionych przyczyn" odstępstwa od wymagań techniczno-budowanych albowiem w sprawie uzyskano zgodę na odstępstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 25 lipca 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 8 kwietnia 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że nie wszyscy uczestnicy postępowania potwierdzili posiadanie możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd, w wyżej określonych granicach kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd stwierdził bowiem, że nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy - co doprowadziło do przedwczesnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Weryfikacja projektu budowlanego nie mogła zostać uznana za prawidłową i zapewniającą przez przyjęte rozwiązania projektowe ochronę interesów osób trzecich znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Przede wszystkim - za zasadny Sąd uznał podniesiony w skardze zarzut braku dostatecznego wyjaśnienia kwestii usytuowania projektowanego budynku w granicy z działką nr [...], należącą do Skarżących. Dopuszczając taką lokalizację budynku organ odwołał się wyłącznie do uzyskania upoważnienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i wydania w jego oparciu postanowienia z dnia [...] września 2021r. Organ I instancji oraz organ odwoławczy zupełnie pominęły rozważenie, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle zaszły warunki formalne do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Sąd podkreśla, że postanowienie wydane w trybie art. 9 p.b. w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych, poprzedzone upoważnieniem właściwego ministra do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, wydawane jest w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Stąd też do takiego postanowienia znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem, skoro postanowienie to jest wydawane w ramach ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę, to zgodnie z art. 142 k.p.a. będzie ono podlegało zaskarżeniu w odwołaniu od decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja tego rodzaju kończy postępowanie, rozstrzygając jednocześnie o istocie sprawy, w tym także w kwestii odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Postanowienie wydane w oparciu o ww. przepis wprawdzie nie wymaga uzasadnienia, ale organ architektoniczno-budowlany w uzasadnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę obowiązany jest przedstawić szczegółowo przesłanki udzielenia bądź odmowy zgody na odstępstwo i szerzej - akt administracyjny w postaci upoważnienia ministra do udzielenia zgody na odstępstwo, jak też postanowienie wydawane w tym przedmiocie przez organ architektoniczno-budowlany podlegają kontroli instancyjnej, a następnie sądowej. Organ I instancji nie uzasadnił powodów, dla których skorzystał z upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia z [...] września 2021r. organ I instancji poprzestał na wskazaniu, że Minister udzielił stosownego upoważnienia - co doprowadziło Starostę do wniosku o prawnej dopuszczalności zrealizowania budowy budynku garażowego w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Należy przypomnieć, że ustawodawca dopuszczając w art. 9 p.b. możliwość odstąpienia od przepisów techniczno-budowlanych (a więc warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, warunków technicznych użytkowania obiektów budowlanych) jednocześnie w ust. 1 komentowanego artykułu określił przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby możliwe było odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych. Po pierwsze, przypadek, w którym ma dojść do odstępstwa, musi być szczególnie uzasadniony. Po drugie, w odniesieniu do każdego obiektu budowlanego odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Organ stosujący prawo (art. 9 p.b.) ma więc obowiązek wyjaśnić okoliczności sprawy i ocenić, czy może je uznać za szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstępstwo od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Musi przy tym brać pod uwagę, że celem art. 9 p.b. jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności, ogólnie obowiązujących przepisów. Ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki szczególnie uzasadniony przypadek, należy do organów administracji, które powinny dokonać tego na podstawie analizy materiału sprawy, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, rozmiarów nieruchomości, ukształtowania nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt, stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, oceny przyjętych rozwiązań w świetle wiedzy technicznej i tym podobnych okoliczności. Organy muszą przy tym mieć na uwadze to, że zgodnie z art. 4 p.b. każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, do której wykaże swoje prawo do dysponowania nią na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Zgodność ta polega – co słusznie podniesiono w skardze - m.in. na poszanowaniu występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, o czym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Zatem odstępstwo umożliwiające modyfikację szczegółowych, bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych może być udzielone jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a więc mających w sobie element wyjątkowości. Oznacza to, że organ administracji architektoniczno-budowlanej rozpoznający sprawę o udzielenie pozwolenia na budowę, (mając na uwadze ww. przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.) powinien rozważyć ją w szczególności świetle przepisów art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, zawartych w Księdze drugiej - Własność i inne prawa rzeczowe. Przepis art. 140 k.c. określa treść własności stanowiąc, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Treść tych przepisów wskazuje wprawdzie na to, iż nie ma bezwzględnego zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej, jak też warunku uzyskania na taką budowę zgody sąsiada, a także zbliżenia obiektu do granicy, jednakże nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny rozstrzyga o pozwoleniu na budowę, albo że jest związany wyłącznie przepisami warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zaś tylko od woli inwestora zależy określenie usytuowania obiektu i jest ono wiążące dla organu. Pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości (w zbliżeniu do granicy – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie) może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją po temu szczególnie uzasadnione przyczyny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "dopuszcza się" jednoznacznie wskazuje, że jest to rozwiązanie wyjątkowe, które wymaga nie tylko zaistnienia szczególnych okoliczności wymienionych w przepisie, a stanowiących odstępstwo od ogólnej zasady lokowania budynków, ale również szczególnej staranności i dbałości organu w zakresie poszanowania interesów osób trzecich. A zatem organ, który otrzymał wniosek o wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości lub w zbliżeniu do granicy, zwłaszcza wobec kwestionowania takiego usytuowania inwestycji przez właściciela sąsiedniej nieruchomości, powinien wnioskodawcę, stosownie do art. 9 k.p.a., pouczyć o tym, że proponowane usytuowanie obiektu budowlanego powinno być uzasadnione. Wydając z kolei decyzję organ administracji powinien w szczególności mieć na uwadze zasadę ogólną wyrażoną w art. 7 k.p.a., wymagającą uwzględnienia słusznego interesu stron postępowania (vide: m.in. wyroki NSA z 29.01.2008 r., sygn. II OSK 1955/06, WSA w Poznaniu z 15.03.2017 r., sygn. IV SA/Po 879/16, WSA w Gdańsku z 19.06.2019 r., sygn. II SA/Gd 81/19, WSA w Łodzi z 2.08.2018 r., sygn. II SA/Łd 179/18 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena dopuszczalności lokalizacji budynku względem działki sąsiedniej nie może więc ograniczać się do powoływania się na uzyskane upoważnienia na dokonanie odstępstw, czy też kwestii zachowania warunków technicznych w zakresie odległości minimalnych, lecz powinna obejmować cały wachlarz zagadnień związanych z oddziaływaniem obiektu na otoczenie. Tych zagadnień nie można tracić z pola widzenia podczas wykładni przepisów rozporządzenia. To one muszą uzasadniać dopuszczenie lokalizacji budynków przy granicy z działką sąsiednią, i to w odległości mniejszej niż ogólnie przewidziana, co oznacza potrzebę rozważenia interesu obu zainteresowanych stron, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. i z uwzględnieniem regulacji art. 144 k.c., mogących usprawiedliwiać takie nadzwyczajne rozwiązanie. Takich rozważań i ustaleń, obejmujących wpływ lokalizacji projektowanego budynku na działkę Skarżących (którzy stanowczo kwestionują takie usytuowanie projektowanego budynku) zabrakło w niniejszym przypadku, podobnie jak szczegółowego uzasadnienia – ze wskazaniem szczególnie uzasadnionych przyczyn – wyjątkowej lokalizacji budynku w zbliżeniu do granicy z działką Skarżących. Co istotne, jak wynika z treści upoważnienia udzielonego przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii organ I instancji został upoważniony do wyrażenia zgody na odstępstwa – w tym od przepisu § 271 ust. 1 rozporządzenia – jednakże warunkowo, tj. pod warunkiem dostosowania rozwiązań projektowych do wymagań wynikających z ekspertyzy technicznej z zakresu bezpieczeństwa pożarowego. Z akt sprawy wynika, że taka ekspertyza została sporządzona w sierpniu 2021r. przez mgr. inż. H. B., jednakże nie dołączono jej do akt sprawy. Co ważniejsze organy obu instancji nie tylko w żaden sposób nie odniosły się do tego dokumentu w uzasadnieniu zaskarżanych rozstrzygnięć, ale też pominęły zupełnie ocenę zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami § 271 i dalszych rozporządzenia – naruszając tym samym przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 p.b. Z uwagi na powyższe zachodziła konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią powyższą argumentację i wskazania Sądu. Przede wszystkim organ I instancji dokona szczegółowych ustaleń faktycznych i prawnych oraz wyjaśni, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" na gruncie danego stanu faktycznego. Organ ma obowiązek rozważyć czy możliwe jest rozwiązanie zamienne czy celowe jest zastosowanie odstępstwa ze szczególnie ważnych względów. Ustalenia te powinny być dokonane z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, a zajętemu stanowisku należy dać pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI