II SA/Gd 530/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-05-18
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyklasyfikacja odpadówprzetwarzanie odpadówewidencja odpadówzarządzenie pokontrolneochrona środowiskaustawa o odpadachWIOŚWSA Gdańskpandemia COVID-19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki na zarządzenie pokontrolne dotyczące niewłaściwej klasyfikacji odpadów i braku ewidencji, uznając ustalenia organu kontrolnego za prawidłowe.

Spółka złożyła skargę na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, kwestionując klasyfikację odpadów wielkogabarytowych oraz brak ewidencji ich przetwarzania. Spółka argumentowała, że rozdrabnianie odpadów miało charakter incydentalny i było podyktowane stanem pandemii COVID-19. Sąd administracyjny uznał jednak, że przetwarzanie odpadów wielkogabarytowych, nawet incydentalne, wymagało odpowiedniego zezwolenia i prawidłowej klasyfikacji, a brak ewidencji stanowił naruszenie przepisów. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Sprawa dotyczyła skargi A Spółki z o.o. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ), które nakazywało prawidłową klasyfikację odpadów i prowadzenie ich ewidencji. Kontrola wykazała, że spółka niewłaściwie klasyfikowała rozdrobnione odpady wielkogabarytowe (kod 20 03 07 zamiast 19 12 12) oraz przetwarzała odpady komunalne (kod 20 03 01) metodą D5 bez wymaganego zezwolenia, a także nie prowadziła ewidencji przetwarzania odpadów wielkogabarytowych. Spółka argumentowała, że rozdrabnianie miało charakter incydentalny, służyło optymalizacji przestrzeni składowania i względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, a także było podyktowane nadzwyczajną sytuacją pandemii COVID-19, która wymusiła zmiany w organizacji pracy. Podkreślano, że proces rozdrabniania nie wpływał na charakterystykę odpadów i mieścił się w definicji przetwarzania jako czynności przygotowawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych stanowi proces odzysku lub przygotowania do unieszkodliwiania, co kwalifikuje się jako przetwarzanie wymagające zezwolenia. W wyniku rozdrabniania odpady o kodzie 20 03 07 zmieniały swoją klasyfikację na 19 12 12, co zostało prawidłowo ustalone przez organ kontrolny. Sąd podkreślił, że spółka nie zakwestionowała samych ustaleń faktycznych, a jedynie starała się je usprawiedliwić. Ponadto, sąd stwierdził, że brak prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji przetwarzanych odpadów, zgodnie z katalogiem i za pośrednictwem BDO, stanowił naruszenie przepisów ustawy o odpadach. Sąd uznał, że zarządzenie pokontrolne było zgodne z prawem i opierało się na prawidłowych ustaleniach faktycznych, a argumentacja spółki dotycząca pandemii nie zwalniała jej z obowiązku przestrzegania przepisów prawa ochrony środowiska.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych stanowi proces odzysku lub przygotowania do unieszkodliwiania, co kwalifikuje się jako przetwarzanie wymagające zezwolenia. W wyniku tego procesu odpady zmieniają swoją klasyfikację.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych jest procesem przetwarzania w rozumieniu ustawy o odpadach, nawet jeśli jest incydentalne i stanowi czynność przygotowawczą. W wyniku tego procesu odpady zmieniają kod klasyfikacyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.o. art. 4 § 1 i 3

Ustawa o odpadach

Odpady należy klasyfikować przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki.

u.o. art. 66 § 1

Ustawa o odpadach

Posiadacz odpadów jest zobowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji.

u.o. art. 67 § 6 i 7

Ustawa o odpadach

Dokumenty ewidencji odpadów sporządza się za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), z wyjątkiem awarii systemu.

u.i.o.ś. art. 12 § 1 pkt 1 i ust. 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów

Określa podział odpadów na grupy, podgrupy i rodzaje, w tym odpady niebezpieczne.

u.o. art. 3 § 21

Ustawa o odpadach

Definicja przetwarzania jako procesów odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie.

u.o. art. 41 § 1

Ustawa o odpadach

Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia.

u.o. art. 43 § 1 i 2

Ustawa o odpadach

Określenie rodzajów odpadów przewidywanych do zbierania i opisu metody lub metod zbierania odpadów w zezwoleniach.

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględniając skargę na akt lub czynność, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

P.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych stanowi proces przetwarzania wymagający zezwolenia i wpływa na ich klasyfikację. Brak prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji przetwarzanych odpadów jest naruszeniem ustawy o odpadach. Stan pandemii COVID-19 nie zwalnia z obowiązku przestrzegania przepisów prawa ochrony środowiska.

Odrzucone argumenty

Rozdrabnianie odpadów miało charakter incydentalny i służyło optymalizacji przestrzeni składowania oraz względów bezpieczeństwa. Proces rozdrabniania nie miał wpływu na charakterystykę odpadów. Działania spółki były podyktowane nadzwyczajną sytuacją pandemii COVID-19 i koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa pracowników oraz ciągłości pracy zakładu. Zastosowanie przepisów k.p.a. do zarządzeń pokontrolnych jest konieczne ze względu na lukę prawną.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym Sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż są one wydawane w trybie odrębnych przepisów i odrębnych postępowań zarzut ten należy potraktować jako postulat de lege ferenda zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy kontrola interwencyjna w związku z pożarem Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych, utrwalone w dokumentacji fotograficznej Organ prawidłowo sklasyfikował jako odpady o kodzie 19 12 12 Spółka konsekwentnie potwierdzała, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce, ale incydentalnie przetwarzanie odpadów nie ujętych w zezwoleniu, kierując się względami ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi przetwarzanie odpadów wielkogabarytowych o kodzie 20 03 07 z wykorzystaniem rozdrabniacza przed zdeponowaniem na kwaterze składowiska unieszkodliwianie odpadów o kodzie 20 03 01, nieujętych w pozwoleniu zintegrowanym, prawidłowo zakwalifikowano jako przetwarzanie odpadów bez zezwolenia nie można samodzielnie odstępować od określonych w decyzji warunków posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Magdalena Dobek-Rak

członek

Wojciech Wycichowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących klasyfikacji i przetwarzania odpadów, prowadzenia ewidencji odpadów, a także charakteru i zaskarżalności zarządzeń pokontrolnych w kontekście ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej działalności w zakresie odpadów, a argumentacja dotycząca pandemii może być ograniczona do okresu jej trwania i specyficznych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – prawidłowego gospodarowania odpadami, a także porusza kwestię interpretacji przepisów w kontekście nadzwyczajnych okoliczności, jakimi były początki pandemii COVID-19. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów ustawy o odpadach i ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.

Pandemia usprawiedliwieniem dla błędów w gospodarce odpadami? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 530/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2284/22 - Wyrok NSA z 2025-10-28
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 797
art. 4, art. 67
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1070
art. 12
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w C. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie klasyfikacji odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 10 marca 2021 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ", "Organ") Delegatura w S. rozpoczęli
w A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. (dalej: "Strona", "Spółka", Skarżąca") kontrolę interwencyjną w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.) - dalej: "ustawa o odpadach", w zakresie realizacji obowiązków podmiotów gospodarujących odpadami (wytwórców, zbierających, przetwarzających, transportujących, pośredników w obrocie odpadami i sprzedawców odpadów) oraz w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, kontrola kwatery (niecka) nr 2, w związku z zaistniałym pożarem.
Po przeprowadzeniu kontroli w powyższym zakresie, w dniu 20 maja 2021 r. został sporządzony protokół kontroli nr [...], w którym opisano stwierdzone nieprawidłowości (klasyfikowanie rozdrobnionych odpadów wielkogabarytowych pod kodem 20 03 07 zamiast pod kodem 19 12 12, składowanie odpadów o kodzie 17 02 03 poza wyznaczonym podsektorem składowiska oraz odpadów o kodzie 19 12 12 (rozdrobnionych odpadów wielkogabarytowych) poza wyznaczonym sektorem i poza wyznaczonymi podsektorami składowiska, przetwarzanie odpadów o kodzie 20 03 01 metodą D5 bez wymaganego zezwolenia, składowanie odpadów o kodzie 20 03 01 nieujętych w instrukcji prowadzenia składowiska, przetwarzanie odpadów wielkogabarytowych o kodzie 20 03 07 (poprzez rozdrabnianie w rozdrabniaczu) bez wymaganego zezwolenia, nieprowadzenie ewidencji przetwarzanych za pomocą rozdrabniacza odpadów wielkogabarytowych).
Do protokołu kontroli Skarżąca w dniu 27 maja 2021 r. złożyła pisemne wyjaśnienia, w których podała m.in., że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce incydentalnie, w celu dokonania oceny zasadności tego rozwiązania, przy czym proces rozdrabniania części składowanych odpadów wielkogabarytowych przy użyciu rozdrabniacza nie ma żadnego wpływu na charakterystykę tych odpadów. Spółka wskazała, że w 2020 r. wystąpiła o zmianę pozwolenia zintegrowanego, jednakże jej wniosek nie został rozpoznany. W okresie oczekiwania na wydanie stosownego zezwolenia Skarżąca podjęła się przetwarzania odpadów nie ujętych w zezwoleniu, kierując się względami ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, w celu zapobiegania
i zmniejszania negatywnego wpływu na środowisko.
Na podstawie ustaleń kontroli WIOŚ, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r.,
poz. 1070) - dalej: "u.i.o.ś", wydał w dniu 24 czerwca 2021 r. zarządzenie pokontrolne
nr [...], w którym:
1. na podstawie art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o odpadach oraz rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) - dalej: "rozporządzenie z 2 stycznia 2020 r." zarządził klasyfikować odpady przez ich zaliczenie do odpowiednej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi oraz zgodnie z katalogiem odpadów, wyznaczając termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia,
2. na podstawie art. 4 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach oraz rozporządzenia z 2 stycznia 2020 r. zarządził prowadzić na bieżąco ilościową
i jakościową ewidencję przetwarzanych odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów, za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) lub z zastosowaniem dokumentów w formie papierowej lub elektronicznej poza tą Bazą (w przypadku awarii systemu teleinformatycznego w którym jest prowadzona Baza), wyznaczając termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
WIOŚ wyznaczył również termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanego w zarządzeniu naruszenia na dzień 30 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego Organ wskazał, że Spółka posiada decyzję z zakresu ochrony środowiska, dotyczącą zakładu zlokalizowanego w C., wydaną przez Marszałka Województwa - pozwolenie zintegrowane z dnia
4 września 2014 r. zmieniane kilkakrotnie (ostatnia zmiana w decyzji z dnia 16 stycznia 2018 r.), dotyczące składowiska odpadów, sortowni i kompostowni.
WIOŚ podał, że podczas kontroli ustalono, iż Spółka niewłaściwie klasyfikowała odpady powstające w wyniku przetwarzania w zakładowej instalacji do przetwarzania odpadów, niewyodrębnionej w ww. pozwoleniu. Wskazano, że rozdrobnione mechanicznie z wykorzystaniem rozdrabniacza odpady wielkogabarytowe o kodzie 20 03 07 klasyfikowano pod kodem 20 03 07, zamiast pod kodem 19 12 12. Rozdrobnione odpady unieszkodliwiano metodą D5 na składowisku. Organ zaznaczył, że odpady klasyfikuje się ze względu na źródła ich powstawania, dlatego odpady o kodzie 20 03 07, poddawane przetwarzaniu poprzez rozdrabnianie w rozdrabniaczu, należało klasyfikować pod kodem 19 12 12, zgodnie z katalogiem odpadów. Podano, że w skład rozdrobionych odpadów wielkogabarytowych, zdeponowanych na składowisku, wchodziły głównie odpady drewna, tworzyw sztucznych oraz tekstyliów. Odpady z grupy 19 12 powstają z mechanicznej obróbki odpadów (np. obróbki ręcznej, sortowania, zgniatania, granulowania).
WIOŚ podał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach odpady należy klasyfikować przez ich zaliczenie do odpowiednej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem
z 2 stycznia 2020 r. odpady dzieli się w zależności od źródeł ich powstawania, z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych. Wskazano,
że w objaśnieniu nr 3 do ww. rozporządzenia odpady klasyfikuje się według źródeł ich powstawania w grupach od 01 do 12 lub 17 do 20, przypisując im odpowiedni sześciocyfrowy kod określający rodzaj odpadu (z wyłączeniem kodów kończących się na 99). W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się w grupach 13 do 15. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 15 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się
w grupie 16, zawierającej odpady nieujęte w innych grupach. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupie 16 odpady klasyfikuje się w grupie według źródła powstawania, przypisując im kod kończący się na 99 (inne niewymienione odpady).
WIOŚ wskazał następnie, że na podstawie ewidencji prowadzonej przez Spółkę za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz
o gospodarce odpadami (BDO) ustalono, że nie jest prowadzona ewidencja odpadów dotycząca przetwarzania w rozdrabniaczu odpadów o kodzie 20 03 07.
Organ podał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest zobowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie
z katalogiem odpadów określonym w rozporządzeniu z 2 stycznia 2020 r. Dokumenty ewidencji odpadów sporządza się za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 67 ust. 6 ustawy
o odpadach), przy czym w okresie do 31 grudnia 2020 r. dopuszczało się sporządzenie dokumentów ewidencji odpadów w formie papierowej na zasadach określonych w art. 236a ustawy o odpadach. Dokumenty w formie papierowej sporządza się również w przypadku awarii systemu teleinformatycznego w którym prowadzona jest ww. Baza (art. 67 ust. 7 ustawy o odpadach).
Pismem z dnia 9 lipca 2021 r. Skarżąca ustosunkowała się do zarządzenia pokontrolnego powtarzając, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce incydentalnie, w celu dokonania oceny zasadności tego rozwiązania. W ocenie Skarżącej zastosowany proces rozdrabniania miał wyłącznie przyczynić się do optymalizacji przestrzeni składowania odpadów oraz względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, przez co nie pozostawał w sprzeczności z treścią posiadanego pozwolenia zintegrowanego - decyzją Marszałka Województwa z dnia 4 września 2014 r.
W skardze na zarządzenie pokontrolne nr [...] z dnia 24 czerwca 2021 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła mu naruszenie:
1. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o odpadach w zw.
z rozporządzeniem z 2 stycznia 2020 r. w zw. z art. 3 ust. 21 ustawy o odpadach wyrażające się w bezzasadnym wydaniu zarządzenia co do klasyfikacji odpadów (pkt 1 zarządzenia), przy całkowitym pominięciu stanu faktycznego sprawy i wyjaśnień Strony, w sytuacji gdy nie doszło do naruszenia ww. przepisów w świetle okoliczności,
że, wbrew stanowisku Organu, proces przetwarzania nie miał żadnego wpływu na charakterystykę odpadów;
2. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 4 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 6 i 7 ustawy
o odpadach w zw. z rozporządzeniem z 2 stycznia 2020 r. wyrażające się
w bezzasadnym wydaniu zarządzenia co do prowadzenia ewidencji odpadów (pkt 2 zarządzenia), przy całkowitym pominięciu stanu faktycznego sprawy i wyjaśnień Strony, w sytuacji gdy nie doszło do naruszenia ww. przepisów, ponieważ stan wykazany
w ewidencji jest zgodny ze stanem rzeczywistym, zaś stanowisko Organu jest wynikiem błędnej analizy materiału dowodowego i przyjęcia, że incydentalne rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych mogło mieć wpływ na sposób ewidencjonowania odpadów;
3. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 4 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r.
w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 433) wyrażające się w całkowitym pominięciu
w toku postępowania kontrolnego faktu, że w okresie, którego dotyczyła kontrola na terenie Rzeczpospolitej Polskiej trwał stan pandemii związany z COVID-19, który bezpośrednio spowodował wstrzymanie działalności gospodarczej wielu sektorów, spowodował diametralne zmiany w prawie pracy i w efekcie w sposób bezprecedensowy zaburzył funkcjonowanie tysięcy przedsiębiorstw, w tym Strony;
4. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wyrażające się w bezzasadnym wydaniu zarządzenia
w sytuacji, gdy materiał dowodowy dotyczący sytuacji Skarżącej w badanym okresie nakazywał odstąpić od stosowania wobec Strony jakichkolwiek nakazów, bowiem
z materiału posiadanego przez WIOŚ wynika wprost, że pomimo tego, iż na przestrzeni marca i kwietnia 2020 r. Spółka z uwagi na stan pandemii zmagała się z poważnymi trudnościami organizacyjnymi, to i tak dochowała należytej staranności w zakresie podejmowanych prób prawidłowego stosowania przepisów szeroko pojętego prawa ochrony środowiska, czego wyrazem są liczne zapytania kierowane do kompetentnych organów w sprawie ustalenia sposobu działania Zakładu w okresie pandemii.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego zarządzenia
w całości i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu
z załączonych do skargi dokumentów na okoliczność ich treści.
W uzasadnieniu skargi Spółka przyznała, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce, ale incydentalnie, w celu dokonania oceny zasadności tego rozwiązania. W ocenie Skarżącej proces rozdrabniania części składowanych odpadów wielkogabarytowych przy użyciu rozdrabniacza nie ma żadnego wpływu na charakterystykę tych odpadów. Podkreślono, że zastosowany proces rozdrabniania miał wyłącznie przyczynić się do optymalizacji przestrzeni składowania tych odpadów oraz względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, przez co nie pozostawał w sprzeczności
z treścią pozwolenia zintegrowanego - decyzji Marszałka Województwa
z dnia 4 września 2014 r. (s. 19, tabela 7: Rodzaje i ilości odpadów przewidywanych do przetworzenia w procesie unieszkodliwiania na kwaterach składowych, dopuszcza odpady o kodzie 20 03 07 w ilości 4500 Mg).
Zdaniem strony skarżącej za słusznością przedmiotowego wyjaśnienia przemawia również definicja przetwarzania wskazana w art. 3 pkt 21 ustawy o odpadach, zgodnie
z którą przetwarzaniem są procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Wobec tego rozdrobnienie stanowiło przygotowanie poprzedzające unieszkodliwianie i mieściło się w ramach procesu przetwarzania. Zaakcentowano przy tym, że Spółka zawsze przykładała i przykłada dużą wagę do właściwej klasyfikacji odpadów, uwzględniając źródło powstania odpadów, ich właściwości i składniki, co pozwala nadać im każdorazowo właściwy kod zgodnie
z rozporządzeniem z 2 stycznia 2020 r. Spółka dba również o zapewnienie okresowych szkoleń pracowników w tym zakresie.
W dalszej części uzasadnienia skargi podano, że przetwarzanie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, czyli odpadów o kodzie 20 03 01 metodą D5 miało miejsce wyjątkowo, w krótkim czasie, tj. od 19 marca 2020 r. do 4 kwietnia 2020 r.
w związku z rozwojem pandemii COVID-19 i koniecznością zorganizowania pracy Zakładu
w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników. W tym okresie, ze względów bezpieczeństwa pracowników, wstrzymana została praca linii sortowniczej, do czasu stworzenia warunków pracy zapewniających najwyższy możliwy w tych warunkach poziom bezpieczeństwa epidemiologicznego. Działanie to nie wyrządziło jednakże żadnej szkody w środowisku, a zeskładowaniu uległa mała ilość odpadów - zaledwie 1.110,08 Mg. Zdaniem Skarżącej o tym, że nie były to ilości znaczne, świadczy porównanie ilości odpadów odebranych w marcu i kwietniu 2020 r. z ilościami odpadów odebranymi
w analogicznym okresie 2019 r. Wskazano, że w okresie od 1 marca do 30 kwietnia
2019 r. w ramach 798 kursów odebrano 5.370,38 Mg zmieszanych odpadów komunalnych, które zostały zagospodarowane w Zakładzie, natomiast w okresie od 1 marca do
30 kwietnia 2020 r. w ramach 770 kursów odebrano 4.383,51 Mg tych odpadów. Ilość odpadów przetworzona metodą D5 nie była więc znaczna, nie odbiegała bowiem od przeciętnych ilości odpadów podlegających zagospodarowaniu w analogicznym okresie czasu w roku poprzednim.
W ocenie Skarżącej nie można pomijać, że decyzja o takim sposobie zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych została podjęta w nadzwyczajnej sytuacji epidemii SARS-CoV-2, gdy brak było wytycznych czy zaleceń ze strony jakichkolwiek organów państwowych co do sposobu postępowania z odpadami komunalnymi w tej nadzwyczajnej sytuacji. W związku z powagą sytuacji, w celu zabezpieczenia funkcjonowania Zakładu i wypracowania optymalnych rozwiązań pozwalających na zagwarantowaniu ciągłego przyjmowania przez Zakład odpadów komunalnych z terenu 11 gmin, podjęto decyzję o czasowym zaniechaniu segregacji odpadów komunalnych oraz o wysłaniu pracowników Zakładu na dwutygodniowy urlop. Zakład w tym czasie pracował w trybie dyżurnym, gdyż brak ciągłości przyjmowania odpadów do zagospodarowania przez Zakład mógłby spowodować jeszcze większe zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne, nie tylko wirusem SARS-CoV-2, ale także innymi chorobami. Zakażenie choćby jednego z pracowników Zakładu wirusem SARS-CoV-2 skutkowałoby koniecznością poddania kwarantannie całej załogi i w konsekwencji całkowitym zaprzestaniem przyjmowania odpadów przez Zakład, co mogłoby doprowadzić do całkowitego paraliżu systemu gospodarki odpadami w 11 gminach województwa . Jednocześnie czas ten został wykorzystany na pozyskanie niezbędnych środków ochrony osobistej. Podkreślono, że decyzja o wprowadzeniu środków ostrożności nie była nieprzemyślaną, arbitralną decyzją prezes Zakładu, lecz została podjęta po dogłębnym rozważeniu wszelkich za i przeciw w porozumieniu z udziałowcami Spółki oraz jej radą nadzorczą. Decyzja ta, wobec wielu niewiadomych wydawała się na tamten czas najbardziej racjonalna i konieczna do podjęcia.
Zaznaczono, że prezes Spółki w dniu 16 marca 2020 r. skierowała zarówno telefoniczne, jak i pisemne, zapytania do: Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska - Delegatura w S., Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska , Urzędu Marszałkowskiego Województwa, Urzędu Wojewódzkiego - o stanowisko co do działań niezbędnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa wobec pandemii COVID-19, w tym także co do ewentualnych skutków finansowych wobec zamiaru bezpośredniego składowania odpadów komunalnych. Zapytania te, pomimo prośby o potraktowanie sprawy jako pilnej pozostały bez odpowiedzi. Organy te jedynie skierowały dalsze zapytania do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz do Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Klimatu z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. Wobec braku reakcji ze strony ww. organów zarząd Spółki podjął więc decyzję, która wydawała się nieodzowna i konieczna, tj. o zeskładowaniu odpadów.
Odnosząc się do kwestii rozdrabniania odpadów wielkogabarytowych wskazano,
że miało to przyczynić się do optymalizacji przestrzeni składowania tych odpadów. Rozdrabnianie to stanowiło przygotowanie poprzedzające unieszkodliwianie i mieściło się w ramach procesu przetwarzania, na które Spółka posiada stosowne zezwolenie. Nie można więc uznać, że był to proces wpływający na zmianę klasyfikacji odpadów.
Podkreślono, że przetwarzanie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, w okresie od 19 marca do 4 kwietnia 2020 r., miało miejsce w związku
z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa pracowników i ciągłości pracy Zakładu
w warunkach pandemii COVID-19, a zatem niewątpliwie wypełniało przesłanki działania
w warunkach stanu wyższej konieczności. Ochronie podlegało bowiem dobro najwyższe, jakim jest życie i zdrowie ludzi, a ponadto działanie to nie wyrządziło żadnej szkody
w środowisku.
Końcowo Skarżąca podniosła, że ma świadomość poglądu prawnego znajdującego oparcie w u.i.o.ś., zgodnie z którym w przypadku zarządzenia pokontrolnego nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", gdyż akt ten jest wydawany w trybie odrębnych przepisów i odrębnych postępowań, niemniej Skarżąca kategorycznie nie zgadza się z tym rozwiązaniem wskazując, że stanowi ono lukę prawną
i wyraz niedostatecznego regulowania instytucji zaskarżania zarządzeń pokontrolnych. Wskazano, że systemowo takie rozwiązanie pozostaje nielogiczne, na co wskazuje chociażby tylko fakt przypisania właściwości rozstrzygania w kwestii zarządzeń pokontrolnych właśnie sądom administracyjnym (a nie przykładowo ministrowi lub wojewodzie). Ponadto zakres władztwa organu kontrolnego, waga sankcji, jakie może nakładać na podmiot kontrolowany, nakazuje stanowczo poddać działanie inspektorów ochrony środowiska takiej samej ocenie jak organom administracji, w szczególności
w zakresie rudymentarnych zasad postępowania zawartych w przepisach art. 6-10 k.p.a.
WIOŚ w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W pismach procesowych z 27 października 2021 r. (replika na odpowiedź na skargę) i z 12 maja 2022 r. ("pismo przygotowawcze") Spółka powtórzyła, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce incydentalnie, w celu dokonania oceny zasadności tego rozwiązania, przy czym proces rozdrabniania części składowanych odpadów wielkogabarytowych przy użyciu rozdrabniacza nie ma żadnego wpływu na charakterystykę tych odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności
z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V
w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa
w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające
z przepisów prawa (art. 146 P.p.s.a.).
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne nr [...] wydane w dniu 24 czerwca 2021 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w którym organ ten, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1
i ust. 2 u.i.o.ś. oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 10 marca do 20 maja 2021 r. w A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C., udokumentowanych protokołem kontroli nr [...], zarządził: w punkcie 1. klasyfikować odpady przez ich zaliczenie do odpowiednej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi oraz zgodnie z katalogiem odpadów, termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia, w punkcie 2. prowadzić na bieżąco ilościową i jakościową ewidencję przetwarzanych odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów, za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) lub z zastosowaniem dokumentów w formie papierowej lub elektronicznej poza tą Bazą (w przypadku awarii systemu teleinformatycznego w którym jest prowadzona ww. Baza), termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia. Organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń na dzień 30 lipca 2021 r.
Podstawą prawną nałożenia obowiązku określonego w punkcie pierwszym zaskarżonego zarządzenia jest art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o odpadach oraz rozporządzenie
z 2 stycznia 2020 r., natomiast obowiązku określnego w punkcie drugim - art. 4 ust. 3,
art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach oraz rozporządzenie z 2 stycznia 2020 r.
Podstawę kompetencyjną przedmiotowego zarządzenia stanowią natomiast przepisy art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś., zgodnie z którymi na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
Z treści przywołanych powyżej norm wynika, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. W ocenie Sądu zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ ma ono charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną, na co wskazuje art. 31a ust. 1 u.i.o.ś.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro przepisy u.i.o.ś. uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanego określony obowiązek, a więc będące działaniem władczym
w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2036/09, z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08, wszystkie przywołane
w niniejszym uzasadnieniu wyroki są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08, zob. też T. Czech, Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, ZNSA 2011 r., nr 3, s. 93).
Postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się
w oparciu o przepisy u.i.o.ś., a zatem stan faktyczny sprawy zostaje ustalony na podstawie wyników kontroli oraz protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg kontroli na miejscu. Sąd administracyjny nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, gdyż wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1091/21).
Z powyższych względów do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż są one wydawane w trybie odrębnych przepisów
i odrębnych postępowań (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 723/12). Powoduje to, że kontrola przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może, na mocy art. 146 § 1 P.p.s.a., uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury.
Stanowisko to potwierdza strona skarżąca wskazując w uzasadnieniu skargi,
że ma świadomość poglądu prawnego znajdującego oparcie w u.i.o.ś., zgodnie z którym
w przypadku zarządzenia pokontrolnego nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a., gdyż akt ten jest wydawany w trybie odrębnych przepisów i odrębnych postępowań, lecz nie zgadza się z tym rozwiązaniem wskazując, że stanowi ono lukę prawną i wyraz niedostatecznego regulowania instytucji zaskarżania zarządzeń pokontrolnych.
W ocenie Sądu zarzut powyższy należy potraktować jako postulat de lege ferenda, aby ustawodawca w u.i.o.ś. zamieścił odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. Skoro w obowiązujących przepisach u.i.o.ś. odesłania takiego nie ma obowiązkiem Organu było stosowanie przepisów tej ustawy.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola kwestionowanego przez Stronę zarządzenia pokontrolnego nr [...] z dnia 24 czerwca 2021 r. doprowadziła Sąd do wniosku, że rozpoczęta w dniu 10 marca 2021 r. na terenie A w C. kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś.), treść zaskarżonego zarządzenia koresponduje z ustaleniami faktycznymi opisanymi w protokole kontroli, a prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne stały się podstawą do sformułowania zaskarżonego zarządzenia w oparciu o poprawnie zastosowane powszechnie obowiązujące przepisy prawa.
Zdaniem Sądu użyte w art. 12 ust. 1 u.o.iś. sformułowanie dotyczące możliwości wydania zarządzenia pokontrolnego "na podstawie ustaleń kontroli" powoduje,
że podstawowe znaczenie dowodowe, tak dla samej dopuszczalności wydania takiego zarządzenia w określonej sprawie, jak i dla oceny prawidłowości tego rodzaju aktu, ma protokół kontroli.
Wobec powyższego zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony
w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy, który ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skierowanych do adresata zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych
w wyniku kontroli. Z kolei stan faktyczny sprawy powinien znajdować swoje pełne odzwierciedlenie w protokole z czynności pokontrolnych. Ustalenia stanu faktycznego
w tym zakresie należą do organu, niemniej jednak kontrolowana jednostka nie jest w tym zakresie pozbawiona istotnych uprawnień, bowiem jej kierownik może wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi (art. 11 ust. 2 u.i.o.ś.). W razie sformułowania przez kontrolowanego tego rodzaju zastrzeżeń i uwag protokół, wraz ze stanowiskiem kontrolowanego, w swym całokształcie stanowi podstawę ustaleń kontroli, w oparciu
o które organ ocenia zasadność wydania zarządzenia pokontrolnego oraz formułuje treść konkretnych wskazań.
Zgodnie z art. 9 u.i.o.ś. Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe
i pozaplanowe (ust. 1). Do kontroli pozaplanowych zalicza się kontrole interwencyjne, przez które rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg
i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (ust. 1b pkt 2 i ust. 1c).
W niniejszej sprawie została przeprowadzona kontrola interwencyjna w związku
z pożarem, który wybuchł 10 marca 2021 r. na prowadzonym przez Skarżącą składowisku odpadów w C.
Biorąc pod uwagę przytoczone dotychczas regulacje prawne oraz poczynione rozważania Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym w zakresie przeprowadzenia kontroli w rozpoznawanej sprawie, rzutujących na prawidłowość poczynionych w jej trakcie ustaleń.
W niniejszej sprawie Organ sporządził protokół kontroli nr [...] (podpisany
w dniu 20 maja 2021 r.) dokumentujący kontrolę przeprowadzoną na terenie A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C.. Do protokołu dołączono materiał dowodowy m.in. w postaci zdjęć. Z protokołu prawidłowo przeprowadzonej kontroli wynika szczegółowy stan faktyczny sprawy, który dawał podstawy do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego w postaci ustawy o odpadach. Ustalono bowiem w ich toku okoliczności uzasadniające potrzebę podjęcia działań naprawczych w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska, w tym zasad gospodarowania odpadami.
Z protokołu kontroli wynika, że w dniu 12 marca 2021 r., w związku z pożarem, który wybuchł w dniu 10 marca 2021 r. nad ranem (dozorca zauważył pożar około 3.40), przeprowadzono oględziny. Podczas lustracji stwierdzono, że akcja gaśnicza straży pożarnej, którą rozpoczęto w dniu 10 marca 2021 r. jest kontynuowana. Z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu odkopywano palącą się pryzmę odpadów (w rejonie sektora nr 7 podsektora D2) w celu dogaszenia pożaru. Pożar przyjął postać ukrytą i rozchodził się
w głębi pryzmy. Podczas oględzin sprawdzono całą nieckę nr 2. W ramach podjętych czynności ustalono, że kwatera (niecka) nr 2 składa się z sektora nr 6, który dzieli się na podsektory C1 i C2, oraz z sektora nr 7, który dzieli się na podsektory D1 i D2. Na tablicach oznaczono sektory i podsektory wraz z podgrupą, grupą lub kodem odpadu. Podczas oględzin stwierdzono, że w sektorze nr 6 są składowane głównie odpady o kodzie 19 12 12, tj. pozostałość z sortowni. Jednocześnie ustalono, że w sektorze nr 7, podsektorze D2 są składowane odpady budowlane, głównie o kodzie 17 02 03 - tworzywa sztuczne (folie budowlane, wiaderka, styropian, rury) oraz rozdrobnione za pomocą rozdrabniacza odpady wielkogabarytowe o kodzie 19 12 12 (drewno, tworzywa sztuczne, tekstylia), natomiast w podsektorze D1 sektora 7 stwierdzono głównie rozdrobnione
w rozdrabniaczu odpady wielkogabarytowe o kodzie 19 12 12 (drewno, tworzywa sztuczne, tekstylia). Ustalono, że Spółka prowadzi rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych
o kodzie 20 03 07 z wykorzystaniem rozdrabniacza przed zdeponowaniem na kwaterze składowiska. Obecność rozdrabniacza stwierdzono w garażu na terenie Zakładu. W trakcie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną.
Przeprowadzone przez inspektorów ochrony środowiska oględziny wykazały zatem, że odpady składowane są niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym oraz w instrukcji prowadzenia składowiska. Inspektorzy stwierdzili, że na prowadzonym przez Spółkę składowisku składowane były m.in. odpady o kodzie 20 03 01, tj. niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne niedozwolone do unieszkodliwiania
w procesie D5 w pozwoleniu zintegrowanym oraz nie dopuszczone do składowania
w decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska (pkt 4 instrukcji). Unieszkodliwianie odpadów o kodzie 20 03 01, nieujętych w pozwoleniu zintegrowanym, zakwalifikowano jako przetwarzanie odpadów bez zezwolenia.
Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że proces rozdrabniania części składowanych odpadów wielkogabarytowych przy użyciu rozdrabniacza nie ma żadnego wpływu na charakterystykę tych odpadów. Wskazać bowiem należy, że przetwarzanie odpadów wielkogabarytowych o kodzie 20 03 07, polegające na ich rozdrabnianiu
w rozdrabniaczu, stanowi proces odzysku w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy
o odpadach. Ustawa ta definiuje proces odzysku jako jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. W punkcie 21 ustępu 1 art. 3 omawianej ustawy wskazano z kolei, że przetwarzaniem są procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie.
Rację ma zatem Organ, że przetwarzanie zachodzi nie tylko wówczas, gdy wykonana czynność jest skończonym procesem przetwarzania (odzysku lub unieszkodliwiania), ale także wówczas, gdy jest jednym z etapów tych procesów, czyli stanowi czynności przygotowawcze, poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie.
Przeprowadzona na prowadzonym przez Skarżącą składowisku odpadów
w C. kontrola wykazała, że Strona dysponowała specjalistycznym urządzeniem służącym do przetwarzania odpadów, tj. rozdrabniaczem odpadów wielkogabarytowych. Spółka dokonywała przetwarzania odpadów wielkogabarytowych przy użyciu instalacji, którą jest rozdrabniacz służący do rozdrabniania odpadów, w wyniku czego powstały frakcje odpadów o znacznym poziomie rozdrobnienia. Odpady po takim przetwarzaniu Skarżąca unieszkodliwiała na składowisku. W wyniku działania rozdrabniacza powstawały odpady o innej klasyfikacji, tj. o kodzie 19 12 12. Z chwilą odzysku odpady o kodzie 20 03 07 w wyniku procesu przetwarzania, zgodnie z katalogiem odpadów, stały się odpadem należącym do grupy 19 - odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych, do grupy 19 12 - odpady z mechanicznej obróbki odpadów (np. obróbki ręcznej, sortowania, zgniatania i granulowania), ujęte w innych grupach i rodzaju 19 12 12 inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w kodzie 19 12 11.
Podczas kontroli ustalono, że w skład zdeponowanych na składowisku rozdrobionych odpadów wielkogabarytowych wchodziły głównie odpady drewna, tworzyw sztucznych oraz tekstyliów. Wobec tego rozdrobnione odpady wielkogabarytowe, utrwalone w dokumentacji fotograficznej Organ prawidłowo sklasyfikował jako odpady
o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty)
z mechanicznej obróbki odpadów, inne niż wymienione w kodzie 19 12 11.
Należy zwrócić uwagę, że w wyjaśnieniach do protokołu kontroli (s. 1), w odpowiedzi na zarządzenie pokontrolne (s. 1), w skardze (s. 7), w piśmie z dnia 27 października
2021 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę (s. 3) oraz w piśmie z dnia 12 maja 2022 r. (s. 2) Spółka konsekwentnie potwierdzała, że rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych miało miejsce, ale incydentalnie, w celu dokonania oceny zasadności tego rozwiązania. W piśmie z dnia 27 maja 2021 r. Spółka podała, że pomimo wystąpienia w 2020 r. o zmianę pozwolenia zintegrowanego, jej wniosek w tym zakresie nie został rozpoznany. Skarżąca przyznała, że w okresie oczekiwania na wydanie stosownego zezwolenia podjęła się przetwarzania odpadów nie ujętych w zezwoleniu, kierując się względami ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, w celu zapobiegania i zmniejszania negatywnego wpływu na środowisko. Strona nie zakwestionowała zatem stwierdzonych przez Organ podczas kontroli nieprawidłowości, starała się jedynie je wytłumaczyć, usprawiedliwić i zracjonalizować.
Z poszczególnych przepisów ustawy o odpadach wynika, że prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia (art. 41 ust. 1). W zezwoleniach wydawanych na prowadzenie takiej działalności określa się m.in. rodzaje odpadów przewidywanych do zbierania, opis metody lub metod zbierania odpadów (art. 43 ust. 1 i 2).
W trakcie kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie przez inspektorów ochrony środowiska stwierdzono, że na prowadzonym przez Spółkę składowisku składowane były odpady o kodzie 20 03 01 - niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne niedozwolone do unieszkodliwiania w procesie D5 w pozwoleniu zintegrowanym oraz nie dopuszczone do składowania w decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska (pkt 4). Unieszkodliwianie odpadów nieujętych w pozwoleniu zintegrowanym, tj. 20 03 01, prawidłowo zakwalifikowano jako przetwarzanie odpadów bez zezwolenia.
W związku z powyższym przedstawiona wyżej argumentacja strony skarżącej nie może skutkować odmienną oceną sytuacji, gdy warunki przetwarzania zostały jednoznacznie określone w pozwoleniu zintegrowanym wydanym na wniosek Strony. Skoro warunki przetwarzania zostały określone, Spółka jako adresat pozwolenia powinna się do nich stosować i nie ma możliwości samodzielnego odstępowania od określonych
w decyzji warunków.
W drugim punkcie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego Organ zarządził prowadzenie na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji przetwarzanych odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów, za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych
o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) lub z zastosowaniem dokumentów w formie papierowej lub elektronicznej poza tą Bazą (w przypadku awarii systemu teleinformatycznego w którym jest prowadzona ww. Baza).
Podczas kontroli, na podstawie ewidencji prowadzonej przez Spółkę za pośrednictwem BDO ustalono bowiem, że Skarżąca nie prowadzi ewidencji odpadów dotyczącej przetwarzania w rozdrabniaczu odpadów o kodzie 20 03 07.
Tymczasem z regulacji zawartych w ustawie o odpadach wynika, że posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3, zwanej dalej "ewidencją odpadów" (art. 66 ust. 1). Dokumenty ewidencji odpadów sporządza się za pośrednictwem indywidualnego konta w Bazie danych o produktach
i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 67 ust. 6). W przypadku awarii systemu teleinformatycznego, w którym Baza danych o produktach i opakowaniach oraz
o gospodarce odpadami jest prowadzona, uniemożliwiającej sporządzanie dokumentów ewidencji odpadów w sposób określony w ust. 6, sporządza się dokumenty ewidencji odpadów w formie papierowej lub elektronicznej poza Bazą danych o produktach
i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, przez czas trwania awarii. W przypadku zastosowania formy papierowej przekazujący odpady sporządza kartę przekazania odpadów lub kartę przekazania odpadów komunalnych w odpowiedniej liczbie egzemplarzy dla każdego z posiadaczy odpadów - przekazującego odpady, każdego transportującego odpady oraz przejmującego odpady. Posiadacz odpadów prowadzi kartę ewidencji odpadów dla każdego rodzaju odpadów odrębnie (art. 70).
Dane zawarte w ewidencji odpadów stanowią podstawę do sporządzenia sprawozdawczości oraz informacji, które są przekazywane właściwym organom. Błędnie uzupełnione dokumenty utrudniają sprawowanie kontroli w zakresie przestrzegania przez podmioty warunków decyzji administracyjnych oraz przepisów prawa. Ponadto stwarzają dodatkową możliwość do nadużyć w zakresie gospodarowania odpadami niewykazanymi w ewidencji odpadów. Jak słusznie zwrócił uwagę Organ w odpowiedzi na skargę - intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach jest gromadzenie informacji
o gospodarce odpadami z konkretnych gałęzi gospodarki.
A zatem, skoro ustalenia kontroli wykazały, że Skarżąca nie prowadziła na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji przetwarzanych odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów, oczywiste jest, że zarządzeniem pokontrolnym Organ zarządził prowadzenie ewidencji odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, co wynika bezpośrednio z art. 66
i art. 70 ustawy o odpadach. W ocenie Sądu również i w tym zakresie zarządzenie pokontrolne zostało wydane zgodnie z prawem i na podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Zarówno w protokole kontroli, jak i w zarządzeniu pokontrolnym Organ wskazał precyzyjnie zakres odpadów wraz z numerem frakcji, której dotyczą nieprawidłowości. Tym samym nie sposób również w tym zakresie zakwestionować prawidłowości zarządzenia pokontrolnego.
Podsumowując należy wskazać, że pomiędzy zarządzeniem pokontrolnym
a ustaleniami kontroli, utrwalonymi w protokole kontroli, istnieje w rozpoznawanej sprawie logiczny i spójny związek, wskazujący na powiązanie wyników kontroli ze skierowanym do podmiotu kontrolowanego zarządzeniem. Istotą zarządzenia pokontrolnego jest bowiem zakwalifikowanie określonego stanu faktycznego jako stanu niezgodnego z przepisami prawa, pozostającymi w zakresie oceny organu kontrolnego. Sąd nie miał wątpliwości,
że prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne potwierdziły nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami, które wypełniały hipotezy przepisów ustawy o odpadach
i uzasadniały nałożenie obowiązków sformułowanych w zarządzeniu pokontrolnym.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI