II SA/Gd 524/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący wnioskował o świadczenie z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W toku postępowania ustalono, że matka, mimo niepełnosprawności, była w pewnym stopniu samodzielna, a skarżący nie wykazywał aktywności zawodowej od ponad 10 lat, pobierając wcześniej świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek dla opiekuna. Organy administracji uznały, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwiał skarżącemu podjęcia zatrudnienia, a jego bierna postawa zawodowa wynikała z osobistego wyboru, a nie wyłącznie z konieczności opieki. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, zgodził się ze stanowiskiem organów. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować straty finansowe związane z niemożnością podjęcia pracy z powodu opieki, a nie być stałym źródłem utrzymania. Sąd zwrócił uwagę na niespójności w oświadczeniach skarżącego, ustalenia pracownika socjalnego (m.in. samodzielne przygotowywanie posiłków przez matkę, obecność skarżącego pod wpływem alkoholu podczas wywiadu) oraz fakt, że w opiece pomagała również siostra. W ocenie Sądu, czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącego nie były na tyle absorbujące, aby wykluczyć jakąkolwiek aktywność zawodową, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd uznał, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką, a przyczyną jego bierności zawodowej był jego wybór. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy brak aktywności zawodowej wnioskodawcy wynika z osobistego wyboru, a nie wyłącznie z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Interpretacja przesłanki związku przyczynowo-skutkowego między opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której kluczowe były ustalenia dotyczące zakresu samodzielności osoby niepełnosprawnej oraz postawy wnioskodawcy wobec pracy zarobkowej. Może być mniej miarodajne w przypadkach, gdy opieka jest obiektywnie bardzo absorbująca.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia, uzasadniając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zakres opieki nie jest na tyle absorbujący, aby wykluczyć jakąkolwiek aktywność zawodową, a bierność zawodowa wynika z osobistego wyboru wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że matka skarżącego, mimo znacznego stopnia niepełnosprawności, wykazywała pewien stopień samodzielności, a czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącego nie były na tyle stałe i absorbujące, by uniemożliwić mu podjęcie zatrudnienia. Kluczowe było ustalenie, czy brak aktywności zawodowej wynikał bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki, czy z osobistego wyboru skarżącego.
Czy posiadanie przez osobę wymagającą opieki innych zstępnych lub osób zobowiązanych do alimentacji wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej faktyczną opiekę?
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie jest samo w sobie przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże pomoc świadczona przez rodzeństwo wpływa na ocenę możliwości organizacji opieki i potencjalnej aktywności zawodowej wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że fakt posiadania rodzeństwa nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli to właśnie wnioskodawca sprawuje główną opiekę i z tego tytułu rezygnuje z pracy. Jednakże, pomoc świadczona przez rodzeństwo może wpływać na ocenę, czy wnioskodawca mógłby pogodzić opiekę z pracą, a także na możliwości organizacji opieki w rodzinie.
Przepisy (2)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kluczowe jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaną opieką a niemożnością podjęcia zatrudnienia.
Pomocnicze
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy określające obowiązek alimentacyjny krewnych w linii prostej oraz rodzeństwa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że sytuacja strony nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. • Błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez orzeczenie o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz syna.
Godne uwagi sformułowania
Istotą przedmiotowego świadczenia jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. • Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. • W ocenie Sądu, brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a zakresem sprawowanej przez niego opieki nad niepełnosprawną matką, zaś przyczyną braku aktywności zawodowej strony jest jego wybór. • Gdyby zatem nie sprawował opieki nad matką to i tak zatrudnienia by nie podjął, gdyż nie chce tego robić. • Celem pomocy społecznej nie jest proste rozdawnictwo świadczeń, ale wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do pokonania trudnej sytuacji życiowej. • Bierna postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.
Skład orzekający
Diana Trzcińska
sędzia
Jakub Chojnacki
asesor
Katarzyna Krzysztofowicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy brak aktywności zawodowej wnioskodawcy wynika z osobistego wyboru, a nie wyłącznie z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Interpretacja przesłanki związku przyczynowo-skutkowego między opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której kluczowe były ustalenia dotyczące zakresu samodzielności osoby niepełnosprawnej oraz postawy wnioskodawcy wobec pracy zarobkowej. Może być mniej miarodajne w przypadkach, gdy opieka jest obiektywnie bardzo absorbująca.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu świadczeń pielęgnacyjnych i kryteriów ich przyznawania, a także relacji między opieką a aktywnością zawodową. Pokazuje, jak sąd ocenia dowody i argumenty w takich przypadkach.
“Czy brak pracy to zawsze wina opieki nad bliskim? Sąd wyjaśnia, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.