II SA/Gd 523/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2026-02-11
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanadomek holenderskirozbiórkaplan zagospodarowania przestrzennegotrwałe związanie z gruntemteren zielonydecyzja administracyjnapostępowanie administracyjne

WSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę domku holenderskiego, uznając go za budynek trwale związany z gruntem i niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący E. K. i P. K. domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę domku holenderskiego, twierdząc, że nie jest on trwale związany z gruntem i nie wymagał pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając domek za budynek trwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych, co czyni go obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę. Dodatkowo, obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje na tym terenie tereny zielone z zakazem zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi E. K. i P. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę domku holenderskiego. Skarżący argumentowali, że domek nie jest trwale związany z gruntem, nie wymagał pozwolenia na budowę i w istocie jest obiektem ruchomym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając domek holenderski za budynek w rozumieniu Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że trwałe związanie z gruntem nie wymaga tradycyjnych fundamentów, a posadowienie na bloczkach betonowych zapewnia stabilność i opiera się czynnikom zewnętrznym. Ponadto, sąd stwierdził, że obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje na tym terenie tereny zielone z zakazem zabudowy. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku zawieszenia postępowania w związku z planowanymi zmianami planu miejscowego, uznając, że obowiązujące przepisy należy stosować do czasu ich zmiany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, domek holenderski posadowiony na bloczkach betonowych jest budynkiem trwale związanym z gruntem, ponieważ zapewnia stabilność i opiera się czynnikom zewnętrznym, nawet jeśli nie posiada tradycyjnych fundamentów.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym trwałe związanie z gruntem nie wymaga tradycyjnych fundamentów, a wystarczające jest posadowienie zapewniające stabilność obiektu i opieranie się czynnikom zewnętrznym. Kryterium celu, w jakim obiekt został umieszczony na nieruchomości, oraz okresu jego funkcjonowania również przemawia za kwalifikacją jako obiektu budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

P.b. art. 49b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 30 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Argumenty

Skuteczne argumenty

Domek holenderski jest budynkiem trwale związanym z gruntem. Obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej.

Odrzucone argumenty

Domek holenderski nie jest trwale związany z gruntem. Obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Postępowanie powinno zostać zawieszone z uwagi na planowane zmiany planu miejscowego. Organ odwoławczy orzekł na niekorzyść strony skarżącej, naruszając zasadę dwuinstancyjności.

Godne uwagi sformułowania

Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak, że opiera się warunkom zewnętrznym. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Domek holenderski został ustawiony na działce i mimo kół nie został dopuszczony do ruchu drogowego, oznacza to, że jest to obiekt budowlany służący celom rekreacyjno–wypoczynkowym.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

członek

Jakub Chojnacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawnobudowlana domków holenderskich i podobnych obiektów jako budynków trwale związanych z gruntem, nawet bez tradycyjnych fundamentów, oraz znaczenie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla legalizacji samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, w tym obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Interpretacja pojęcia 'trwałego związania z gruntem' może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności technicznych obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej w postaci domków letniskowych/holenderskich i precyzuje kryteria uznania ich za budynki trwale związane z gruntem, co ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli takich obiektów.

Domek holenderski na bloczkach betonowych to budynek? Sąd wyjaśnia, kiedy samowola budowlana prowadzi do rozbiórki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 523/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 1846/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. K. i P. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 maja 2025 r., nr WOP.7721.18.2022.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
E. K. i P. K., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim w przedmiocie rozbiórki.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 14 maja 2018 r. Kierownik Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego we Władysławowie, działający w imieniu Burmistrza Władysławowa, zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) o przeprowadzenie kontroli działek nr [...]-[...] obr. O. w zakresie zgodności istniejących na ww. terenie obiektów budowlanych – domków holenderskich/ letniskowych itp. Wskazano, że brak jakichkolwiek sankcji i konsekwencji wobec istniejących samowoli budowlanych jest odbierany przez wszystkich zainteresowanych jako swego rodzaju przyzwolenie na ten proceder.
Pismem z 10 lipca 2018 r. nr PINB-7141/042/18/PO PINB zawiadomił strony, tj. współwłaścicieli dz. nr [...], w tym P. K. i E.K., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie tej działki.
W dniu 20 sierpnia 2018 r. inspektorzy PINB w obecności m.in. P. K. przeprowadzili oględziny ww. nieruchomości, podczas których ustalili m.in. że P. K. posadowił bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2014 r. obiekt budowlany - domek holenderski, nietrwale związany z gruntem o konstrukcji stalowej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 9,00 m x 3,00 m wraz z dobudowanym zadaszonym tarasem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,00 m x 2,65 m na części działki oznaczonej nr [...].
Pismem z 12 września 2018 r. PINB wezwał strony do złożenia oświadczenia – ustosunkowania się do załączonego protokołu oględzin, a ponadto poinformował, że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi, pismem z 26 września 2018 r. pełnomocnik E. K. i P. K. złożył wnioski i zastrzeżenia w sprawie.
Postanowieniem z 20 listopada 2018 r. nr PINB-7141/042d/2018/PO PINB odmówił zawieszenia postępowania na wniosek pełnomocnik E. K. i P. K. uznając, że ewentualna zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz ewentualna zmiana obowiązującego planu miejscowego, a w konsekwencji zmiana przeznaczenia przedmiotowej działki nie stanowi zagadnienia wstępnego dla niniejszego postępowania. Strony wniosły zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 23 stycznia 2019 r. nr WOP.7722.201.2018.PG Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Prawomocnym wyrokiem z 2 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 248/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę stron.
Pismem z 1 kwietnia 2019 r. pełnomocnik stron ponownie wniósł o zawieszenie postępowania.
Pismem z 6 lutego 2020 r. PINB poinformował strony, że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Pismem z 8 października 2021 r. PINB poinformował strony, że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi z 28 października 2021 r. pełnomocnik stron ponownie wniósł o zawieszenie postępowania.
Decyzją z 19 listopada 2021 r. nr PINB-7141/042d-1/2018/PO PINB nakazał E. K. i P. K. rozbiórkę budynku - domku holenderskiego o konstrukcji stalowej, trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych), pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 9,00 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] (w części działki ozn. "D" na mapie będącej załącznikiem do ww. decyzji) położonej w obr. ewidencyjnym O., gmina W.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie jest prowadzone w oparciu o art. 49b ustawy Prawo budowlane, z uwagi na to, iż przedmiotem sprawy jest budynek trwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy poniżej 35 m2, a w myśl obowiązujących przepisów na jego realizację było i jest wymagane zgłoszenie. Jednocześnie należy podkreślić, iż przedmiotowa działka zlokalizowana jest na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ostrowo, oznaczonego symbolem 0-2, uchwalonego uchwałą nr XLV/515/2006 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 13 września 2006 r. Jak wynika z planu miejscowego działka leży na obszarze oznaczonym 1.5. ZN z - teren trwałych użytków zielonych (ustala się 100% powierzchni biologicznie czynnej), co oznacza, że teren przedmiotowej działki nie jest przeznaczony pod jakąkolwiek zabudowę.
Pełnomocnik stron wniósł odwołanie z 22 grudnia 2021 r. od powyższej decyzji.
W toku postępowania odwoławczego WINB pismem z 12 maja 2022 r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego dowodu z oględzin i ustalenia następujących kwestii: 1) wykonanie szczegółowego opisu obiektu i sposobu jego posadowienia na gruncie z opisaną dokumentacją fotograficzną; 2) posiadania bądź nie przez obiekt wewnętrznych instalacji.
W dniu 14 września 2022 r. inspektorzy PINB przeprowadzili oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których ustalili, że na części działki oznaczonej "D" na załączniku graficznym do protokołu, będącej własnością państwa E. K. i P. K., znajduje się budynek - domek holenderski parterowy o konstrukcji stalowej, obłożony sidingiem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 9,00 m. Według protokołu, sposobu posadowienia przedmiotowego domku holenderskiego nie udało się ustalić z uwagi na fakt obłożenia dolnej części budynku deskami. Przedmiotowy budynek posiada instalację elektroenergetyczną zasilaną z paneli fotowoltaicznych umieszczonych na dachu. Natomiast podczas oględzin nie udało się ustalić, czy przedmiotowy budynek posiada instalację wodno-kanalizacyjną z uwagi na fakt, iż pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie oględzin ani państwo K. ani ich pełnomocnik nie uczestniczyli w przeprowadzonym dowodzie z oględzin. Na ww. części działki znajdowała się również wiata o wymiarach 8,00 m x 2,65 m i konstrukcji drewnianej, nie połączona konstrukcyjnie z domkiem holenderskim, której elementy konstrukcyjne są zakotwione do ułożonej kostki brukowej.
Decyzją z 13 maja 2025 r. nr WOP.7721.18.2022.MK WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji samowoli budowlanej najistotniejszą kwestią jest jej kwalifikacja prawnobudowlana i ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu jej powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu.
Następnie WINB przywołał definicję obiektu budowlanego (art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) oraz budynku (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) i wskazał, że nie ma znaczenia rodzaj zastosowanego fundamentu - czy jest to wylewany, murowany fundament czy bloczki betonowe. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak, że opiera się warunkom zewnętrznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji i uniemożliwić jej przesunięcie. Fundament może być wykonany z różnych materiałów. Technologie budowlane umożliwiają zaś stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego, a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym. Przepisy prawa budowlanego kształtujące ww. pojęcie nie odwołują się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zasadniczym celem tych ostatnich jest ustalenie statusu prawnego rzeczy, natomiast prawo budowlane, mówiąc o trwałym związaniu z gruntem, wskazuje na pewną charakterystykę faktyczną (technicznobudowlaną) obiektu budowlanego, która determinuje stosowanie lub nie w odniesieniu do tego właśnie obiektu budowlanego poszczególnych norm prawa budowlanego, w tym kształtuje sposób reglamentacji robót budowlanych prowadzących do jego powstania.
Dalej organ odwoławczy zauważył, że bloczki betonowe zapewniają trwałość konstrukcji, uniemożliwiają jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody, zatem pełnią funkcję fundamentu. Przy czym istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem. Przedmiotowy obiekt budowlany posadowiony jest na fundamentach punktowych - bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, które zapewniają trwałość i stabilność całej konstrukcji. Zatem obiekt ten spełnia definicję budynku w rozumieniu w art. 3 pkt 2 Prawa budowalnego, gdyż jest trwale związany z gruntem, posiada ściany, dach i fundamenty.
Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Taka budowa wymagała zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust 1 pkt 1 ww. ustawy). Powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej wynosi ok. 27 m2, zatem jego budowa wymaga dokonania zgłoszenia. Dlatego też PINB prawidłowo zastosował procedurę z art. 49b Prawa budowlanego. Przy czym zarówno w przypadku procedury określonej w art. 48, jak i w art. 49b Prawa budowlanego, organ I instancji w pierwszej kolejności bada, czy przedmiotowa inwestycja nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z obowiązującym w tej kwestii orzecznictwem sądowoadministracyjnym, podstawową przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest więc zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.
WINB przywołał treść art. 49b ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego może odstąpić od wydania postanowienia, o którym mowa w przywołanych przepisach, jeżeli z jego własnych ustaleń bezspornie wynika, iż w danej sprawie samowolna budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Działka, na której znajduje się przedmiot postępowania zlokalizowana jest na terenie, dla którego obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznaczonego symbolem 0-2 dla obszaru obrębu Ostrowo, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej Władysławowa nr XLV/515/2006 z dnia 13 września 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 13 marca 2007 r. nr 60 poz. 883), zgodnie z którym przedmiotowa działka wchodzi w skład terenu oznaczonego symbolem: 1.5.ZNz - teren trwałych użytków zielonych. Zgodnie z kartą terenu obowiązującą dla ww. działki, dla tego obszaru ustala się 100% powierzchni biologicznie czynnej oraz zakaz zabudowy. Oznacza to, że przedmiotowy budynek, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, nie może zostać uznany za obiekt zgodny z ustaleniami powyższego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze względu na obowiązujący na tym terenie zakaz zabudowy. Z uwagi na niezgodność z przepisami prawa, niecelowe było prowadzenie postępowania legalizacyjnego (wydanie postanowienia), zwłaszcza, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje żadnych odstępstw w tym zakresie. Tym samym zaskarżona decyzja w zakresie nałożonego obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego jest prawidłowa.
Natomiast odnosząc się do argumentów odwołania WINB wyjaśnił, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest wykładnią polityki przestrzennej gminy, dokumentem obejmującym obszar gminy w jej granicach administracyjnych. Powyższe oznacza, że studium nie jest przepisem gminnym, tj. aktem prawa miejscowego, i tym samym nie stanowi podstawy prawnej dla wydawanych decyzji administracyjnych. Natomiast przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie likwidacji samowoli budowlanej, tj. w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego.
W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik E. K. i P. K. zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo Budowlane (dalej jako P.b.) - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z przepisów wynika, że nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2,
b) art. 29 ust. 1 pkt 2a P.b. - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy obiekty na działce [...] spełniają wszelkie kryteria wyrażone w niniejszym przepisie,
c) art. 48 ust. 1 P.b. - polegające na zaliczeniu obiektu do kategorii domku letniskowego, podczas gdy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, nie został na gruncie wybudowany czy wzniesiony, a brak jakichkolwiek fundamentów świadczy o tym, że są to obiekty ruchome i nie mogą być uznane ani za obiekty budowlane, ani też obiekty budowlane o charakterze tymczasowym,
d) art. 3 pkt 5 i art. 48 ust. 1 P.b. - polegające na zaliczeniu obiektu do kategorii domku letniskowego, podczas gdy jest to przyczepa kempingowa, stojąca aktualnie częściowo na kołach,
e) art. 48 ust. 1 P.b. - obiekt nie jest trwale związany z gruntem, nie został na gruncie wybudowany czy wzniesiony, a brak jakichkolwiek fundamentów świadczy o tym, że są to obiekty ruchome i nie mogą być uznane ani za obiekty budowlane, ani też obiekty budowlane o charakterze tymczasowym;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
Z ostrożności procesowej:
- art. 139 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji na niekorzyść odwołujących się;
- art. 15 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji po dokonaniu własnych ustaleń opartych na zebraniu materiału dowodowego, czym pozbawiono stronę skarżącą możliwości poddania tej decyzji kontroli instancyjnej;
W dalszej części:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy tj. niezweryfikowaniu przez organ właściciela działki i powiadomienie go o wszczętym postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy tj. niezweryfikowaniu okoliczności kwestionowanej przez Skarżących, a polegającą na poczynieniu ustaleń, czy w gminie prowadzone są prace zmierzające do zmiany uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i oparciu się wyłącznie na stanowisku organu I instancji, pomimo że Skarżący wskazywali, że prace takie są prowadzone, a są one warunkiem sine qua non dla wszczęcia procedury legalizacji w przedmiotowej sprawie,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy tj. brak określenia sposobu związania z gruntem obiektów będących przedmiotem decyzji,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wskazania, na podstawie jakiego dokumentu naniesiony został podział literowy działek i czy zostało to wykonane w sposób prawidłowy,
- art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji sprzecznej ze zgromadzonym materiałem dowodowym z naruszeniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegającym na braku wyjaśnienia przez organ, czy Rada Miejska Władysławowa przystąpiła do zmiany studium oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na braku zawieszenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy administracyjnej i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie postępowania dotyczącego sporządzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Władysławowo na podstawie uchwały Rady Miejskiej Władysławowa nr XVIII/209/2016 z dnia 27 stycznia 2016 r. i tym samym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m.in. dla należącej do Skarżących działki położonej w obrębie ewidencyjnym O. gmina W.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, względnie o zawieszenie postępowania administracyjnego zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że obiekt którego dotyczy postępowanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ust 1 pkt 2a P.b. nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2. Organ niesłusznie zaliczył obiekt do kategorii domku letniskowego, podczas gdy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, nie został na gruncie wybudowany czy wzniesiony, a brak jakichkolwiek fundamentów świadczy o tym, że są to obiekty ruchome i nie mogą być uznane ani za obiekty budowlane, ani też obiekty budowlane o charakterze tymczasowym.
Ponadto, w ocenie Skarżących, WINB orzekł na niekorzyść strony skarżącej, gdyż na skutek złożonego odwołania wydał decyzję w rzeczywistości pogarszającą jej sytuację w postępowaniu. PINB ograniczył się jedynie do wskazania, że przedmiotowy obiekt jest nietrwale związany z gruntem i nie ustalił dokładnego sposobu posadowienia go w gruncie. Natomiast organ odwoławczy ustalił, że budynek jest trwale związany z gruntem. W konsekwencji swym działaniem WINB naruszył również zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ustalenia dokonane przez organ, a przede wszystkim zgromadzony przez niego dodatkowy materiał dowodowy, są domeną organu I instancji i winny być dokonane przez ten właśnie organ. To z kolei winno zostać poddane ocenie organu II instancji. Sposób przeprowadzenia postępowania, a w szczególności brak zlecenia dokonania określonych czynności dowodowych, a następnie wydanie decyzji na podstawie zgromadzonego materiału w istocie pozbawiło stronę skarżącą prawa żądania kontroli instancyjnej. Zdaniem Skarżących, organ w sposób niedopuszczalny i zbyt daleko idący ingerował w postępowanie dowodowe, czym w sposób nieuzasadniony przejął dużą część uprawnień i obowiązków przynależnych organowi I instancji. Tym samym organ odwoławczy rozstrzygnął merytorycznie i to jedynie na podstawie ustaleń i przesłanek dokonanych w postępowaniu odwoławczym, które w ogóle nie były przedmiotem ustaleń i rozważań organu I instancji. Tak więc doszło do naruszenia normy zawartej w art. 139 k.p.a. Ponadto organ odwoławczy w ogóle nie rozpatrywał tego, czy zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny w rozumieniu art. 139 k.p.a.
W dalszej części Skarżący wskazali, iż zgodnie z ustaleniami obecnie obowiązującego planu miejscowego przeznaczenie przedmiotowej działki określono jako: "Tereny trwałych użytków zielonych" - jednostka urbanistyczna oznaczona symbolem 1.3.ZNz. Skarżący podkreślili, iż obecne przeznaczenie ww. działki oraz innych działek, określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w żaden sposób nie uwzględnia rzeczywistego stanu rzeczy. W związku z powyższym Rada Miejska Władysławowa uchwałą o nr XVIII/209/2016 z dnia 27 stycznia 2016 r. przystąpiła do sporządzenia nowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Władysławowo, w tym terenu działki [...]. Obecnie trwają prace nad studium. Wobec powyższego, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., polegającym na braku zawieszenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy administracyjnej i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie postępowania dotyczącego sporządzenia Studium. Zdaniem Skarżących, podjęcie przez Radę Gminy Władysławowa uchwały o nr XVIII/209/2016 z dnia 27 stycznia 2016 r. w sprawie sporządzania zmiany uchwały o przystąpieniu do sporządzenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Władysławowo niewątpliwie jest zagadnieniem wstępnym, które pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z przedmiotowym postępowaniem w sprawie legalności budowy i usytuowania budynku, co ma wpływ na wynik niniejszego postępowania. obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2006 r. nie stanowi negatywnej przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Istnienie bowiem w obrocie prawnym dwóch uchwał Rady Gminy Władysławowa dotyczących zmiany planu miejscowego wskazuje, że wejdzie w życie nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego treść wpłynie na prawa i obowiązki Skarżących oraz przebieg postępowania legalizacyjnego. Budynek Skarżących położony jest na terenie objętym zmianą planu miejscowego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 523/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. sygn. akt II OZ 1846/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 13 maja 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 19 listopada 2021 r., którą nakazano E. K. i P. K. rozbiórkę budynku - domku holenderskiego.
W sprawie nie jest sporne, że oboje Skarżący są współwłaścicielami działki nr [...] obr. O. gmina W. oraz że P. K. posadowił bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2014 r. obiekt budowlany - domek holenderski o wymiarach 9,00 m x 3,00 m wraz z dobudowanym zadaszonym tarasem o wymiarach 8,00 m x 2,65 m na części działki oznaczonej nr [...].
Należy wyjaśnić, że prawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana spornego obiektu budowlanego pozwala na ustalenie konsekwencji jego samowolnego posadowienia. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej jako P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. To stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej, stanowi przesłankę do orzekania przez organy nadzoru budowlanego. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i jej ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem ustalenie, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że sporny obiekt został posadowiony w 2014 r., a więc do oceny, czy w sprawie zaistniała samowola budowlana konieczne będzie odniesienie się do ustawy Prawo budowlane w brzmieniu z 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409). Natomiast do oceny usuwania skutków samowoli powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu z dnia orzekania przez organy (2025 r.). Jednakże zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 z późn. zm.), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 [tj. ustawą Prawo budowlane – przyp. Sądu], wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy [tj. przed 19 września 2020 r. – przyp. Sądu], przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jako że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte w 2018 r., a zatem przed ww. datą, zastosowanie będą miały przepisy ustawy dotychczasowej, tj. sprzed 19 września 2020 r.
Przechodząc do kwalifikacji prawnobudowlanej spornego obiektu należy przypomnieć, że zdaniem orzekających w sprawie organów obiekt ten stanowi budynek trwale związany z gruntem o funkcji rekreacji indywidualnej. Z kolei w ocenie pełnomocnika Skarżących, obiekt ten nie jest trwale związany z gruntem, gdyż brak jest jakichkolwiek fundamentów, a w istocie stanowi on przyczepę kempingową na kołach. Wobec tego należy przypomnieć, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 1 P.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 P.b.). Z przytoczonych przepisów wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem, musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie - pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2120/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (zob. wyrok NSA z 20 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 770/22, orzeczenia.nsa.gov.pl i przytoczone tam orzecznictwo). Co więcej, obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA: z 16 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2859/21 i z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1327/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji zarzuty skargi dotyczące braku trwałego związania z gruntem przedmiotowego obiektu okazały się niezasadne. Podobnie jak pogląd, iż w sprawie mamy do czynienia z przyczepą kempingową. Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika Skarżących należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie obiektów takich jak np. przyczepy kempingowe czy domki holenderskie konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium, tj. celu, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okresu jego funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12). Ponadto, zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, domki holenderskie (i podobne obiekty kontenerowe, np. barakowozy) są traktowane jako obiekty budowlane. W orzecznictwie przesądzono już, że ustawione na gruncie przyczepy kempingowe, niespełniające w danej chwili swojej pierwotnej funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane (zob. wyrok NSA z 24 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 384/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem jeżeli domek holenderski został ustawiony na działce i mimo kół nie został dopuszczony do ruchu drogowego, oznacza to, że jest to obiekt budowlany służący celom rekreacyjno–wypoczynkowym (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1774/07, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie składu orzekającego organy prawidłowo zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek m.in. z uwagi na jego trwałe (tj. opierające się czynnikom zewnętrznym) związanie z gruntem. Powyższe prowadzi do wniosku, że organy zasadnie wskazały, iż sporny budynek rekreacji indywidualnej w momencie jego posadowienia na przedmiotowej działce w 2014 r. wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec braku takiego pozwolenia mamy do czynienia z samowolą budowlaną, której możliwość sanacji należy oceniać wedle przepisów Prawa budowlanego sprzed 19 września 2020 r. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 pkt 2a P.b. z 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy budowa taka wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W obowiązującym do 18 września 2020 r. stanie prawnym procedura legalizacji samowoli budowlanej była uregulowana w art. 48 (co do zasady brak wymaganego pozwolenia na budowę) oraz w art. 49b (brak wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej). Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 49b ust. 1 P.b. z 2020 r.). Jednakże zgodnie z art. 49b ust. 2 P.b. z 2020 r. jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. W przypadku niespełnienia ww. obowiązku organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49b ust. 3).
W niniejszej sprawie organy obu instancji zasadnie zauważyły, że działka, na której znajduje się sporny obiekt, jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ostrowo, oznaczonym symbolem 0-2, uchwalonym uchwałą nr XLV/515/2006 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 13 września 2006 r. Działka ta leży na obszarze oznaczonym 1.5. ZN z - teren trwałych użytków zielonych (ustala się 100% powierzchni biologicznie czynnej), co oznacza, że teren przedmiotowej działki nie jest przeznaczony pod jakąkolwiek zabudowę. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że art. 49b ust. 2 P.b. z 2020 r. nie mógł mieć zastosowania, a zatem konieczne było wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 49b ust. 1 P.b. z 2020 r.
W tym miejscu należy odnieść się do zarzutów naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie pełnomocnika Skarżących rozpatrzenie sprawy administracyjnej i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie postępowania dotyczącego sporządzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Władysławowo na podstawie uchwały Rady Miejskiej Władysławowa nr XVIII/209/2016 z dnia 27 stycznia 2016 r. i tym samym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m.in. dla należącej do Skarżących działki. Wyjaśnić zatem należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że przez zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ. Od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 11/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić, o ile pomiędzy rozstrzygnięciem kwestii prejudycjalnej a rozstrzygnięciem postępowania głównego istnieje zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – tj. istnieje bezpośredni związek przyczynowy wyrażający się w tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Taka sytuacja ma miejsce, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji, a zatem zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 107/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2660/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie toczące się od 2018 r. postępowanie zakończone decyzją WINB z 2025 r. opierało się na obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 2006 r. Tamowanie postępowań administracyjnych tylko z uwagi na planowane czy nawet zapoczątkowane prace nad zmianą studium i planu miejscowego nie mogą stanowić zagadnienia wstępnego dla postępowań takich jak niniejsze. Zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) organy działają na podstawie przepisów prawa. Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego i dopóki obowiązuje będzie wywoływał skutki prawne. Zatem sprzeczne z prawem byłoby każdorazowe zawieszanie toczącego się postępowania administracyjnego tylko dlatego, że być może dojdzie do zmiany przepisów.
Ponadto, niezrozumiały jest zarzut skargi, iż WINB orzekł na niekorzyść strony skarżącej, gdyż na skutek złożonego odwołania wydał decyzję w rzeczywistości pogarszającą jej sytuację w postępowaniu. PINB ograniczył się bowiem jedynie do wskazania, że przedmiotowy obiekt jest nietrwale związany z gruntem i nie ustalił dokładnego sposobu posadowienia go w gruncie, natomiast organ odwoławczy ustalił, że budynek jest trwale związany z gruntem. Sąd wskazuje, że w sentencji postanowienia organu I instancji PINB wskazał: "(...) trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych)", a następnie w treści uzasadnienia tego postanowienia PINB konsekwentnie pisze o trwałym związaniu z gruntem (posadowienie na bloczkach betonowych). WINB również pisze o bloczkach betonowych jako trwałym związaniu z gruntem. Zatem zarzut pełnomocnika Skarżących jest bezzasadny.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI