II SA/Gd 496/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje odmawiające prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu wadliwie przeprowadzonych postępowań administracyjnych przez organy.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K. R. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał wymaganego 30-letniego okresu pracy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, kwestionując zaliczenie okresu pracy w więzieniu oraz brak odpowiednich świadectw pracy z poprzednich zatrudnień. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych przez organy, które nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego.
Skarżący K. R. został zarejestrowany jako bezrobotny i ubiegał się o zasiłek przedemerytalny. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie spełnia on wymogów dotyczących długości okresu uprawniającego do zasiłku (30 lat dla mężczyzn) oraz wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Głównym zarzutem było nieudowodnienie przez skarżącego odpowiedniego stażu pracy, w tym zaliczenia okresu pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności oraz braku formalnych świadectw potwierdzających pracę w szczególnych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wadliwie. Wskazał, że okres pracy w więzieniu powinien być zaliczony do okresu uprawniającego do zasiłku, a organy nie oceniły merytorycznie wszystkich przedłożonych dowodów dotyczących pracy w szczególnych warunkach. Sąd podkreślił, że skarżący nie został należycie poinformowany o sposobie udowodnienia swoich praw, a organy uchyliły się od przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, naruszając zasady postępowania administracyjnego. Sąd wskazał również, że rodzaj pracy wykonywanej przez skarżącego (formierz tworzyw sztucznych) jest uwzględniany w przepisach dotyczących pracy w szczególnych warunkach. Pomimo skreślenia art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 1 stycznia 2002 r., sprawa mogła być rozpatrywana na zasadach dotychczasowych dla osób zarejestrowanych przed tą datą. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uwag.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, okres pracy w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności jest okresem uprawniającym do zasiłku w rozumieniu ustawy, a jego niezaliczanie z powodu braku ubezpieczenia przed 1990 r. stawiałoby skarżącego w sytuacji nierówności wobec prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że praca w okresie pozbawienia wolności jest okresem uprawniającym do zasiłku. Kwestionowanie tego okresu z powodu braku ubezpieczenia przed 1990 r. byłoby dyskryminujące. ZUS zaliczył ten okres do stażu pracy, a skarżący nie miał podstaw przypuszczać, że powinien wykazać wysokość wynagrodzenia, gdyż okres ten został zakwestionowany dopiero przez organ II instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.z.p.b. art. 37 j § ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Określa warunki przyznania zasiłku przedemerytalnego: status bezrobotnego, prawo do zasiłku dla bezrobotnych, 30 lat okresu uprawniającego do emerytury, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Pomocnicze
u.z.p.b. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Definiuje zasiłek jako zasiłek dla bezrobotnych.
u.z.p.b. art. 23 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Określa warunki nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w tym wymóg 365 dni zatrudnienia w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację.
u.z.p.b. art. 23 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Zalicza okresy pobierania rent i zasiłków chorobowych/macierzyńskich do okresu uprawniającego do zasiłku.
u.z.p.b. art. 24 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Określa podstawową wysokość zasiłku dla bezrobotnych.
u.z.p.b. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Definiuje 'okres uprawniający do zasiłku' jako łączne okresy zatrudnienia, pracy zarobkowej, działalności pozarolniczej oraz inne wymienione okresy.
u.z.p.b. art. 24 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Określa prawo do zasiłku w wysokości 120% podstawowej kwoty dla osób z co najmniej 20-letnim okresem uprawniającym do zasiłku.
u.z.p.b. art. 37 j § ust. 1 a
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Stanowi, że okresy pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji lub na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu dopuszczenia wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
r.w.e. art. § 1 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa, że przepisy dotyczące prac w szczególnych warunkach wydawane są na podstawie rozporządzenia.
r.w.e. art. § 2 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa sposób stwierdzania okresów pracy w warunkach szczególnych przez zakład pracy.
u.z.p.b.z.
Ustawa z dnia 22 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej
Ustawa wprowadzająca zmiany, w tym dodająca art. 37 j ust. 1a.
u.z.g.n. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół
Przepis przejściowy dotyczący osób zarejestrowanych jako bezrobotne przed wejściem w życie ustawy.
u.ś.p.
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych
Ustawa regulująca świadczenia przedemerytalne.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie, w jakim zakresie decyzja nie może być wykonana.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pracy w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności powinien być zaliczony do okresu uprawniającego do zasiłku. Organy administracji miały obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i oceny wszystkich przedłożonych dowodów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, a nie tylko formalnych świadectw. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów o braku prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu nieudowodnienia wymaganego stażu pracy i pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Stawiałoby to skarżącego w sytuacji nierówności wobec prawa Organ administracji obowiązany był dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem W postępowaniu przed urzędami pracy w sprawach o zasiłek przedemerytalny może być prowadzone postępowanie dowodowe w pełnym zakresie Organy administracji skarżący został pozbawiony możliwości wykazania, że spełnia warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego.
Skład orzekający
Alina Dominiak
przewodniczący sprawozdawca
Anna Orłowska
członek
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym, dopuszczalność różnych środków dowodowych, zaliczanie okresów pracy w szczególnych warunkach i w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia i specyfiki przepisów dotyczących zasiłków przedemerytalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak sąd administracyjny może korygować ich błędy, chroniąc prawa obywateli. Dotyczy ważnego świadczenia społecznego.
“Sąd administracyjny staje w obronie prawa do zasiłku przedemerytalnego: organy muszą rzetelnie badać dowody!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 496/02 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2004-09-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-02-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Orłowska Arkadiusz Despot-Mładanowicz Symbol z opisem 633 Zatrudnienie i sprawy bezrobocia Skarżony organ Wojewoda Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, NSA Anna Orłowska, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 27 grudnia 2001 r. nr [...] - obie w części dotyczącej zasiłku przedemerytalnego. Uzasadnienie Decyzją z dnia 24 stycznia 2002r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 3, art. 37 j ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 27 grudnia 2001r. nr [...], którą odmówiono K. R. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 4 grudnia 2001r. oraz uznano go z dniem 3 grudnia 2001r. za osobę bezrobotną oraz przyznano mu prawo do zasiłku od dnia 11.12.2001r. w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku określonej w art. 24 ust. 1. W uzasadnieniu wskazano, że K. R. został zarejestrowany w dniu 3.12.2001r. w Powiatowym Urzędzie Pracy, jednocześnie występując o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. W dniu rejestracji udokumentował wynoszący co najmniej 365 dni okres uprawniający do zasiłku, a przypadający w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Wykazał też wynoszący ponad 20 lat okres uprawniający do zasiłku. Przedłożył też dwa zaświadczenia o wykonywaniu pracy zaliczonej do pierwszej kategorii zatrudnienia: z dnia 8.07.2000r. wystawione przez Archiw Spółkę Cywilną [...] za okres zatrudnienia w "A" od 10.06.1992r. do 29.01.1993r. z dnia 11.08.1999r. wystawione przez Pomorski Urząd Wojewódzki w [...] za okres zatrudnienia w [...] im. J. C. K. w G. od 20.09.1976r. do 26.12.1984r. Zgodnie z art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn bądź posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Art. 2 ust. 1 pkt 23 ustawy stwierdza, że gdy jest w niej mowa o zasiłku oznacza to zasiłek dla bezrobotnych. Art. 24 ust. 2 ustawy, choć dotyczy zasadniczo wysokości zasiłku dla bezrobotnych, określa co jest "okresem uprawniającym do zasiłku" - przepis ten m.in. stwierdza, że łączne okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 zwane są dalej "okresem uprawniającym do zasiłku". Zgodnie z art.23 ust.1 pkt 2 ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27, jeżeli: w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, b) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia. Ust. 2 pkt 3 tego artykułu stanowi, że do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, świadczenia rehabilitacyjnego oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności - okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków stanowiła kwota w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu rejestracji K. R. spełnił wymogi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy do przyznania statusu osoby bezrobotnej, jak również wymogi art. 23 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 3 tej ustawy do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Udokumentował również co najmniej 20 - letni okres uprawniający do zasiłku, dający na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% kwoty zasiłku , o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy. Odnośnie prawa strony do zasiłku przedemerytalnego organ stwierdził, że organ I instancji ustalił łączny okres uprawniający do zasiłku na 30 lat, 3 miesiące i 3 dni, zaliczając do tego okresu wykonywanie przez stronę pracy na pełen etat podczas odbywania kary pozbawienia wolności od 20.11.1985r. do 26.01.1988r. Zdaniem Wojewody [...] nie znajduje to uzasadnienia w przepisach prawa i przedłożonych dowodach, bowiem art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy stanowi, że niezbędnym wymogiem do zaliczenia okresu wykonywania pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności do okresu uprawniającego do zasiłku jest, by podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne za okres wykonywania tej pracy stanowiła kwotę co najmniej najniższego wynagrodzenia, czego skarżący nie wykazał, a nadto nie wykazał, by podlegał takiemu ubezpieczeniu za ten okres. Osoby wykonujące pracę podczas pozbawienia wolności zostały objęte ubezpieczeniem społecznym dopiero od 28.03.1990r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 23 lutego 1990r. o zmianie kodeksu karnego wykonawczego, w związku z tym ten okres nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, wobec czego strona nie legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym co najmniej 30 lat. W tej sytuacji strona nie spełnia wymogów art. 37 j ust. 1 pkt 2, a tym samym art. 37 j ust. 1 pkt 1 w/w ustawy do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Ponadto zgodnie z art. 37 j ust. 1 a ustawy okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane pod warunkiem przedłożenia odpowiedniej dokumentacji stosownie do wymogów określonych w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Odrębne przepisy zawiera rozporządzenie Rady Ministrów wskazane w podstawie prawnej decyzji - § 2 ust. 2 - który określa, że okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Strona wymaganymi przez przepisy dokumentami udowodniła tylko okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący 6 lat, 4 miesiące i 25 dni. Okresy wykonywania pracy zaliczonej do I kategorii zatrudnienia, co jest odrębnym pojęciem prawnym, w "A" od 10.06.1992r. do 29.01.1993r. i w [...] im. J. C. K. w G. od 20.09.1976r. do 26.12.1984r. potwierdzają tylko zaświadczenia wystawione przez jednostki archiwizujące dokumenty, nie zaś zakład pracy w odpowiednim świadectwie. Strona nie przedłożyła również prawomocnego orzeczenia sądu potwierdzającego wykonywanie prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w w/w okresie. W tej sytuacji strona nie legitymuje się wymaganym w art. 37 j ust. 1 pkt 2 w/w ustawy co najmniej 15 - to letnim okresem wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie niesporne było, że skarżący K. R. został zarejestrowany jako bezrobotny w dniu 3.09.2001r. i przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11.12.2001r. Osobie takiej przysługiwał zasiłek przedemerytalny, jeżeli posiadała okres 30 lat pracy, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56). Definicję okresu uprawniającego do zasiłku zawiera art. 24 ust. 2 przywołanej ustawy, który stanowi, że bezrobotnemu, którego łączne okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2, oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5, zwane dalej "okresem uprawniającym do zasiłku", wynoszą do 5 lat, przysługuje zasiłek w wysokości 80% kwoty zasiłku określonego w ust. 1. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27, jeżeli: w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, a) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, jeżeli osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia, b) wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, a) podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie, b) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, c) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), będąc członkiem tej spółdzielni, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, d) opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego, h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant. Należy zwrócić uwagę na to, że art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, że "okresem uprawniającym do zasiłku" są łączne okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5. Wobec powyższego praca w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności jest okresem uprawniającym do zasiłku w rozumieniu cytowanego wyżej art. 24 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podnoszona przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia objęcia osób pozbawionych wolności ubezpieczeniem społecznym dopiero od 28.03.1990r. nie może, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, skutkować pozbawieniem skarżącego możliwości zaliczenia okresu pracy, wykonywanej przed tą datą w Areszcie Śledczym, do okresu uprawniającego do zasiłku. Stawiałoby to skarżącego w sytuacji nierówności wobec prawa - osobom wykonującym pracę w warunkach pozbawienia wolności w początkowej części okresu 30 - to lub 35 - letniego nie można by zaliczyć tego okresu pracy do okresu uprawniającego do zasiłku, zaś osobom, wykonującym pracę w takich samych warunkach, ale w ostatnim czasie, okres ten byłby zaliczany. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył skarżącemu sporny okres do stażu pracy, co wynika z pisma ZUS Inspektoratu w [...], Referatu Zmiany Uprawnień Emerytur i Rent (k. 9 akt). Należy też zwrócić uwagę na to, że skarżący nie miał podstaw do tego, by przypuszczać, że powinien wykazać wysokość wynagrodzenia otrzymywanego za pracę świadczoną w Areszcie Śledczym, bowiem okres pracy w Areszcie został zakwestionowany nie przez organ I instancji, lecz przez organ II instancji - w zaskarżonej decyzji. Przechodząc do kwestii dotyczącej wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze należy stwierdzić, że skarżący zamierzał wykazać swe twierdzenia dotyczące pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w "A" - na podstawie zaświadczenia wystawionego przez Archiw Spółkę Cywilną w G. oraz w [...] im. J. C. K. w G. - na podstawie zaświadczenia wystawionego przez [...] Urząd Wojewódzki w [...]. Niewątpliwe jest, że świadectwa pracy wydane za okres pracy przez oba zakłady pracy nie zawierają stwierdzeń dotyczących charakteru pracy skarżącego, wymieniają jedynie stanowisko - w obu przypadkach skarżący pracował jako formierz tworzyw sztucznych. Było też niesporne, że skarżący nie przedłożył wyroku sądu o zatrudnieniu w tych zakładach pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Obowiązki pracodawcy określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) dotyczące tego, że zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, powinien stwierdzić okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w specjalnym świadectwie lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2), nie wykluczają udowodnienia wykonywania takiej pracy innymi dowodami. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2000r. sygn. akt II SA 1510/00 stwierdził, że w sprawie o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, w celu wyjaśnienia i ustalenia, czy osoba występująca o przyznanie tego zasiłku wykonywała prace w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze organ administracji obowiązany był dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), i ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2001r., I PKN 413/00 (OSNIPUSi SP z 2003r., Nr 6, poz.150) stwierdził, że w postępowaniu przed urzędami pracy w sprawach o zasiłek przedemerytalny może być prowadzone postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, co do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia prawa do świadczeń. Przywoływany przez organ odwoławczy przepis art. 37 j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiący, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, został dodany ustawą z dnia 22 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973), która weszła w życie z dniem 12 września 2001r. Zmiana ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004r. sygn. akt OSK 81/04, wywołała rozbieżności w orzecznictwie sądowym co do dopuszczalności powództwa o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych dla potrzeb postępowania administracyjnego o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tym przywołuje też treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r. III PZP 6/02 (OSNIPUSiSP z 2003r., nr 9, poz. 213) , iż dodanie ust. 1 a w art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oznacza, że ustawodawca wprowadził dwie możliwe formy wykazywania okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jedną jest prawomocny wyrok sądu w sprawie o ustalenie faktu prawotwórczego, a drugą pozostaje postępowanie administracyjne przed starostą, który ustala prawo do zasiłku przedemerytalnego i je przyznaje. Sąd w składzie orzekającym powyższy pogląd podziela. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organy administracji skarżący został pozbawiony możliwości wykazania, że spełnia warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Dopuszczono się naruszenia przepisów art. 24 ust. 2 oraz art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jak też przepisów art. 7 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem skarżący nie został poinformowany o potrzebie wykazania nie tylko okresów pracy, ale i innych okoliczności z nią związanych, co miało wpływ na wynik sprawy. Naruszone też zostały zasady postępowania administracyjnego przez zaniechanie oceny merytorycznej dowodów - dokumentów - wskazanych przez skarżącego. Odmowa przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego nastąpiła z naruszeniem art. 37 j ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 75 kpa, w tym znaczeniu, że w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że skarżący nie wykazał, że co najmniej 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych, podczas gdy organ uchylił się całkowicie od przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność, a więc tej okoliczności w ogóle nie wyjaśnił. Poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie są tymi, które są wymagane przez przepisy art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Narusza to podstawowe zasady postępowania określone w art. 7 i 8 k.p.a. (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004r. sygn. akt OSK 81/04). Stwierdzić też trzeba, że taki rodzaj pracy, jaki wykonywał skarżący w obu zakładach pracy – formierz tworzyw sztucznych – ujęty jest w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43) - w wykazie A dziale IV poz. 17. Należy wskazać, że z mocy art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), z dniem 1 stycznia 2002r. został skreślony art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie oznacza to jednak, że postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego stało się bezprzedmiotowe, bowiem do skarżącego może mieć zastosowanie art. 11 ust 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. stanowiący, że osoby, które były zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie tej ustawy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego nabywają oraz zachowują to prawo na dotychczasowych zasadach, ze zmianami określonymi w tym przepisie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji obowiązany będzie w pierwszej kolejności do jednoznacznego ustalenia okresu uprawniającego do zasiłku, dotyczącego skarżącego, a następnie do ustalenia okresu jego zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z uwzględnieniem powyższych uwag. Organ powinien mieć na względzie też to, że z uzasadnienia decyzji w sposób jasny powinny wynikać okresy zaliczone skarżącemu do powyższych okresów, nie zaś tylko ich suma czy też te okresy, których nie uwzględniono - z uwagi na dane znajdujące się w aktach administracyjnych, których nie można zweryfikować treścią dokumentów, w nich się znajdujących - dotyczy to okresów lat 1995 - 2000 - wymienionych w raporcie listy z dnia 20.12.2001r. Organ będzie miał też na uwadze przepisy ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120 poz. 1252). Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji, z tym, że decyzje podlegały uchyleniu jedynie w części zaskarżonej skargą - to jest w części dotyczącej zasiłku przedemerytalnego. Sąd nie określał w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana (art. 152 w/w ustawy), bowiem decyzja w części odmawiającej przyznania zasiłku przedemerytalnego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI