II SA/Gd 493/05

II SA/Gd 493/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jan Jędrkowiak /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Krzysztof Ziółkowski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 62 poz 628
art. 17
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2005r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 lutego 2004 r. Nr [...], [...], Starosta Powiatowy, po rozpatrzeniu wniosku Spółki z o.o. A w S. Oddział D., o uchylenie decyzji ostatecznej Starosty nr [...] znak : [...] z dnia 9 kwietnia 2003 r. zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi i wydanie nowej decyzji, w związku z rozbudową zakładu i powstawaniem nowych rodzajów odpadów oraz większej ilości, na podstawie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) odmówił spółce z o.o. A uchylenia decyzji ostatecznej Starosty nr [...] znak: [...] z dnia 9 kwietnia 2003 r. zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi w wyniku prowadzonej działalności produkcyjnej w zakładzie zlokalizowanym w D. i wydania nowej decyzji w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż spółka z o.o. A w S. Oddział D. w dniu 26 stycznia 2005 r. zwróciła się z wnioskiem o uchylenie decyzji ostatecznej Starosty nr [...] znak : [...] z dnia 9 kwietnia 2003 r. Jednocześnie złożyła wniosek o wydanie nowej decyzji w przedmiotowej sprawie oraz nową informację na temat odpadów innych niż niebezpieczne powstających na terenie zakładu. Organ wskazał, iż postępowanie wszczęto na podstawie art. 155 k.p.a. W toku postępowania, pismem z dnia 2 lutego 2005 r. znak [...] zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie sprzeciwu do przedłożonej informacji i wezwano, w trybie art. 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, do podania dodatkowych informacji dotyczących eksploatacji obiektu i prowadzonej działalności, które zdaniem organu były niezbędne do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie. Na wezwanie strona odpowiedziała pismem z dnia 9 lutego 2005 r. L.dz. 1211/ 05, w którym opisała jedynie miejsca powstawania odpadów o kodach: 02 02 02, 15 01 02 i 02 02 04.
Spółka z o.o. A w S. Oddział D., w dniu 9 kwietnia 2003 r. uzyskała decyzję Starosty nr [...] znak : [...] zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Tym samym uzyskała prawo do gospodarowania odpadami niebezpiecznymi o kodach: 13 02 08 ( oleje odpadowe ) i 16 02 13 (zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne ). Decyzję wydano w oparciu o przepisy art. 19 ust.2 pkt 2 oraz art. 21 w związku z art. 17 ust. l pkt l ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz.U. Nr 62, póz. 628 z póżn. zm. ). Wytwórca odpadów był zobowiązany do uzyskania tej decyzji, ponieważ wytwarzał odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg, ale poniżej l Mg.
Rozpatrując przedmiotową sprawę, na podstawie przedłożonej przez stronę informacji i jej uzupełnienia organ ustalił, iż łączna ilość wytwarzanych odpadów innych niż niebezpieczne, w związku z rozbudową zakładu przekroczy 5 tysięcy Mg odpadów rocznie. Poza tym na terenie zakładu wytwarzane są odpady niebezpieczne w ilości powyżej 1 Mg odpadów rocznie.
Zgodnie z art. 17 ust.2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, póz. 628 z poźn. zm.), wytwórca odpadów jest obowiązany do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, które powstają w związku z eksploatacją instalacji, jeżeli wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 tysięcy Mg odpadów innych niż niebezpiecznie rocznie.
Organ I instancji uznał, iż wnioskodawczyni wytwarza odpady w związku z eksploatacją instalacji. W rozumieniu art.3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska ( Dz.U. Nr 62, póz. 627 z późn. zm. ) instalacją jest bowiem:
1) stacjonarne urządzenie techniczne,
2) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,
3) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami.
Na terenie zakładu znajdują się urządzenia techniczne, które są bezwątpienia powiązane technologicznie. Zakład prowadzi działalność produkcyjną, polegającą na przetwórstwie ryb i wykorzystuje takie urządzenia jak odgławiarka, fileciarka, odościarka, odskórzarka. Poza tym na terenie zakładu funkcjonuje laboratorium, gdzie prowadzone są badania na rzecz produkcji i które stanowi źródło odpadów, oraz zakładowa oczyszczalnia ścieków.
Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach, zdaniem organu I instancji, przyjęciu przedłożonej informacji i nie wniesieniu sprzeciwu, w trybie art. 24 ust. 5 ustawy o odpadach sprzeciwia się przepis art. 17 ust.2 ustawy, który zobowiązuje wytwórcę odpadów do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, a nie do przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach innych niż niebezpieczne i sposobach gospodarowania nimi oraz uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. W pozwoleniu na wytwarzanie odpadów uwzględnia się wszystkie odpady wytwarzane przez danego wytwórcę w danym miejscu.
Od powyższej decyzji A sp. z o.o. w S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarzaca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 3, pkt 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, póz. 627, z późn.zm.) uwzględniającej zmianę w tym przepisie nowelizacją ustawy z 3 października 2003 roku (Dz.U. z 2003, Nr 190, póz. 1865) - zmieniającej ustawę Prawo ochrony środowiska z dniem 08 grudnia 2003 roku.
W uzasadnieniu wskazała, iż zwróciła się do Starosty z wnioskiem z dnia 21.01.2005 roku, w sprawie uchylenia obowiązującej decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi (Nr [...], z dn. 9 kwietnia 2003 roku, znak [...]) i wydania nowej decyzji. Wniosek w przedmiotowej sprawie został sporządzony zgodnie z art. 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 roku o odpadach (Dz. U. Nr 62, póz. 628, z późniejszymi zmianami) i w oparciu o art. 17, ust. l, pkt l, który brzmi: "wytwórca odpadów, z zastrzeżeniem ust. 2, jest obowiązany do:
1) uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1Mg rocznie.
2) przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami, jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do O, l Mg rocznie albo powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne rocznie. Spółka A może wytworzyć odpady w ilości:
Odpady niebezpieczne:
-Inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe (kod 13 02 08*) - łącznie do 0,800 Mg rocznie, w tym 0,400 Mg z pojazdów - poza instalacją, a 0,400 Mg ze sprężarek i pomp próżniowych - z instalacji,
- Zużyte źródła światła (kod 16 02 13*) - do 0,500 Mg rocznie, poza instalacją
- Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (kod 1501 10*) - do 2,000 Mg/rok, poza instalacją
- Inne odpady zawierające drobnoustroje chorobotwórcze (odpady z laboratorium zakładowego o kodzie 18 02 02*) - do 1,200 Mg/rok, poza instalacją
- Filtry olejowe (kod 1601 07*) - do 0,090 Mg/rok, poza instalacją
- Sorbenty, tkaniny do wycierania zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi (kod 15 02 02*) - do 0,500 Mg / rok - poza instalacją
Łączna ilość - z instalacji - 0,400 Mg/rok poza instalacją - 4,690 Mg/rok
Odpady inne niż niebezpieczne:
- Odpady rybne (kod 02 02 02) - łącznie 4500 Mg/rok i w tym 3375 Mg/rok z eksploatacji instalacji, a pozostałe 1125 Mg/rok poza instalacją
- Osady z oczyszczalni (kod 02 02 04) - 700Mg/rok - całość z instalacji
- Odpady z toczenia (kod 12 01 01) - 0,2 Mg/rok
- Odpady spawalnicze (kod 12 01 13) - 0,2 Mg/rok
- Opakowania z papieru i tektury (kod 1501 01)-40 Mg/rok
- Opakowania z tworzyw sztucznych (kod 1501 02) - 300 Mg/rok
- Opakowania wielomateriałowe (kod 1501 05) - 120 Mg/rok - całość z instalacji
- Ubrania ochronne (kod 15 02 03) - 20 Mg/rok
- Gruz betonowy (kod 17 01 01) - 100 Mg/rok
- Ołów (kod 17 04 03) - 1 Mg/rok
- Żelazo i stal (kod 17 04 05) - 20 Mg/rok
Łączna ilość: - z instalacji - 4195,2 Mg/rok poza instalacja - 1606,2 Mg/rok.
Odwołująca wskazała, iż powyższe wartości ilości wytwarzanych odpadów są oczywiście szacunkowe, z pewną nadwyżką w stosunku do lat ubiegłych, dla rodzajów odpadów objętych dotychczasową decyzją zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Łączna ilość wytworzonych odpadów niebezpiecznych przekroczy l Mg/rok, a innych niż niebezpieczne 5000 Mg/rok, jednak źródłem powstania nie wszystkich odpadów będzie eksploatacją instalacji w rozumieniu ustawy z 27 kwietnia 2001 roku - prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, póz. 627, z późniejszymi zmianami), ponieważ definicja instalacji, z pierwotnego jej brzmienia, została zawężona z dniem wejścia w życie ustawy z 3 października 2003 roku o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 190, póz. 1865), w której pojęcie instalacji zostało zmienione w ten sposób, że instalacją są (oprócz stacjonarnych urządzeń technicznych i zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami. Wcześniej obowiązywało pojęcie instalacji jako obiekty budowlane, których eksploatacja (czyli użytkowanie oraz utrzymywanie w sprawności) może spowodować emisję (jako wprowadzanie bezpośrednio, lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi substancji, energii) - w tym przypadku powstanie odpadów. Nasuwa się pytanie: Czy wszystkie odpady zarówno niebezpieczne, jak i inne niż niebezpieczne uwzględnione we wniosku powstają w związku z eksploatacją instalacji, która powoduje emisję — w rozumieniu obowiązującego (w dniu napisania wniosku) prawa ochrony środowiska? Zdaniem odwołującego nie wszystkie, ponieważ:
- Zużyte oleje przepracowane są wytworzone w momencie ich fizycznej wymiany przez pracownika w pojazdach oraz w sprężarkach i pompach próżniowych pracujących na potrzeby zakładu. Pojazdy bez wątpienia nie są instalacją, gdyż nie są stacjonarnymi urządzeniami. Natomiast sprężarki i pompy są instalacją, ponieważ są to urządzenia stacjonarne, a ich utrzymywanie w sprawności (z definicji eksploatacji instalacji) wymaga okresowej wymiany oleju przepracowanego. W związku z tym ilość olejów z pojazdów w wysokości 0,400 Mg/rok będzie powstawała w związku z eksploatacja instalacji, natomiast pozostałe 0,400 Mg/rok będzie powstawać poza instalacją.
- Zużyte źródła światła - odpady w postaci świetlówek powstają w momencie ich wymiany na nowe w związku z eksploatacją budynków, w których są zamontowane. Budynki są obiektami budowlanymi, a nie budowlami (zgodnie z ustawą - prawo budowlane, Dz.U. Nr 89, póz. 414, z późn. zmianami). W poprzednim znaczeniu pojęcia instalacji obiekty budowlane były zawarte, co jednoznacznie wskazywało na to, że eksploatacja biura lub innego budynku wiązała się z powstaniem odpadów w postaci zużytych źródeł światła, chociaż można również twierdzić, że samo przepalenie świetlówki i pozostanie jej jeszcze w oprawie w suficie nie jest wytworzeniem odpadu, a dopiero jej wymiana jest momentem, gdzie powstaje odpad.
- Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych - w tym przypadku raczej zbędne jest wyjaśnianie momentu powstania odpadu i jego związku z eksploatacją instalacji, ponieważ wytworzenie powyższego odpadu nie ma żadnego związku z instalacją. Oczywiście podkreślam, że opakowania wielokrotnego użytku nie są odpadem opakowaniowym.
- Inne odpady zawierające drobnoustroje chorobotwórcze (odpady z laboratorium zakładowego) - laboratorium, w którym prowadzone są badanie wynikające z odrębnych przepisów weterynaryjnych, jest budynkiem przeznaczonym do tego celu. Oczywiście eksploatacja budynków nie zalicza się do pojęcia instalacji. Poza tym same badania są wykonywane ręcznie, nie za pomocą urządzeń, a źródłem powstania odpadów w budynku laboratorium jest moment zakończenia badań, gdzie cały materiał potrzebny do wykonania badania podlega unieszkodliwieniu. Odpady w laboratorium stanowią: jednorazowe szklane i plastikowe butelki, fiolki, kawałki ryb, na których wykonywane są przedmiotowe badania oraz pożywki płynne lub stałe. Nie ma związku z instalacją działalność zakładowego laboratorium, ponieważ : nie są wykorzystywane stacjonarne urządzenia techniczne, ani zespoły stacjonarnych urządzeń technicznych, a także budowle, które mogą powodować wytworzenie odpadów.
- Filtry olejowe — zużyte filtry olejowe powstaną w momencie ich wymiany w pojeździe, który nie jest stacjonarnym urządzeniem technicznym, czyli nie zalicza się do instalacji.
- Sorbenty oraz tkaniny do wycierania - są to zużyte sorbenty (w postaci poduszek, lub filtrów sorpcyjnych) umieszczone w studniach separatorów, na kanalizacji deszczowej, a także ścierki, szmaty i ubrania ochronne. Odpady sorbentów powstają w momencie demontażu ich ze studni. Sama eksploatacja studni, czyli budowli nie jest jeszcze źródłem powstania odpadu w postaci sorbentu. Utrzymanie instalacji - budowli - w sprawności należy do podmiotu, który będzie dokonywał czyszczenia studni separatorów z wód zaolejonych oraz szlamów, które w procesie flotacji zostaną oddzielone od ścieków deszczowych i ten podmiot będzie wówczas wytwórca odpadów. Natomiast brudne czyściwo, lub ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi powstają w wyniku ich zużycia, zabrudzenia przy pracach polegających na czyszczeniu pojazdów, co nie ma związku z eksploatacją instalacji.
- Odpady rybne - 75 % powstaje w wyniku pracy urządzeń; odgławiarki, fileciarki, odościarki, odskórzarki, separatora, a pozostałe 75 % w wyniku ręcznego odkrojenia części płetwy ogonowej, brzusznej, kości szyjnej. Praca urządzeń jest instalacją, a człowieka nie.
- Osady z oczyszczalni - w całości bez wątpienia powstają w związku z eksploatacją instalacji,
- Odpady z toczenia - powstają w wyniku pracy stacjonarnej maszyny - powstają w całości w związku z eksploatacja instalacji.
- Odpady spawalnicze - prace spawalnicze wykonywane są na placach budów oraz w pomieszczeniu warsztatowym przez człowieka, który nie jest instalacją. Również sama eksploatacja budynku warsztatu nie zalicza się do instalacji w rozumieniu przepisów znowelizowanych
- Opakowania z papieru i tektury - powstają w budynku biurowym oraz w magazynie i przy pakowaniu produktu końcowego przez pracowników. Człowiek powoduje emisję a nie urządzenia.
- Opakowania z tworzyw sztucznych - opakowania styropianowe jako odpad nie powstają w momencie wyładowania surowca do wstępnej obróbki ryby, ponieważ duża część opakowań jest przekazywana jako opakowania wielokrotnego użytku do ryb lub odpadów, a pozostały nadmiar dopiero stanowi właściwy odpad. Natomiast folia jest wykorzystywana do magazynowania oraz pakowania produktu końcowego, gdzie jest wykładana w skrzynkach , lub owijana paleta z produktem końcowym. Takie działania nie stanowią eksploatacji instalacji, która powoduje powstawanie odpadów z tworzyw sztucznych.
- Opakowania wielomateriałowe - w całości powstają w związku z eksploatacją maszyn służących do pakowania próżniowego.
- Ubrania ochronne - odpad powstaje poza instalacją, gdyż pracownicy sami zdejmują ochrony i umieszczają je w wyznaczonych miejscach - workach.
- Beton - odpad z demontażu i prac budowlano - rozbiórkowych - poza eksploatacja instalacji;
- Ołów - jako plomby do plombowania magazynów - powstanie odpadu w postaci wymienionej plomby odbywa się nie w związku z eksploatacją instalacji bezwątpienia.
- Żelazo i stal - podobnie jak gruz betonowy powstaje w wyniku prac budowlanych, czyli eksploatacja żadnej instalacji nie powoduje emisji w postaci wytworzenia złomu żelaza i stali, tylko prace remontowe przeprowadzane przez pracowników zakładu.
Podsumowując wskazała, iż miejsca wytwarzania wszystkich odpadów w zakładzie w dniu złożenia nowego wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Słupsku: 26 styczeń 2005 roku) pojęcie instalacji w brzmieniu art. 3, pkt 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska przedstawiało się następująco:
Instalacją są: - stacjonarne urządzenia techniczne, - zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, - budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,których eksploatacja (użytkowanie oraz utrzymywanie w sprawności) może spowodować emisję.
Ustawa - Prawo ochrony środowiska nie wprowadza odrębnej definicji pojęcia stacjonarny. Dlatego też pod tym pojęciem odwołująca rozumie, zgodnie z jego potocznym znaczeniem; nie zmieniający miejsca położenia, pozostający na miejscu. Stąd pod pojęciem stacjonarnego urządzenia technicznego (zespołu urządzeń) należy rozumieć urządzenie (lub urządzenia), które ze względu na swój charakter przeznaczone jest do użycia w określonym miejscu i nie następują zmiany jego położenia (pojazdy zmieniają swoje położenie). Również ustawa - Prawo ochrony środowiska nie wprowadza pojęcia budowle. Pojęcie to należy objaśniać w takim rozumieniu, w jakim nadaje ustawa regulująca problematykę budownictwa, tj. ustawa z 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, czyli budowlami są: obiekty budowlane niebędące budynkami lub obiektem małej architektury. Do budowli zalicza się m.in. zbiorniki, oczyszczalnie ścieków, stacje uzdatniania wody. Do budowli nie zaliczają się budynki biur, laboratoriów, warsztatów, czy hal produkcyjnych. Eksploatacja tych budynków nie powoduje emisji (wytworzenia odpadów) z instalacji. Podkreśliła również, że ustawodawca wyraźnie rozgraniczył ilości odpadów i źródło ich pochodzenia, które decydują o tym, jakiego rodzaju decyzję zakład powinien posiadać, czyli nie tylko ilości decydują, ale także miejsce wytworzenia odpadów. Poza tym nie ma określonych górnych granic w ilościach odpadów powstających w zakładzie, dla których przewidziany jest program gospodarki odpadami niebezpiecznymi i informacja na temat odpadów innych niż niebezpieczne. Nie można zakładać, że skoro zakład wytwarza odpady niebezpieczne powyżej 1 Mg/rok oraz inne niż niebezpieczne powyżej 5 tys. Mg/rok to powinien posiadać pozwolenie na wytwarzanie odpadów, ponieważ ważna jest także informacja ile odpadów powstanie w związku z eksploatacją instalacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 kwietnia 2005r. [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podało, iż Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. Zgodnie bowiem z definicją zapisaną w art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska instalację stanowi, m.in. zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu. W ocenie Kolegium w rozumieniu powyższego instalację stanowią wszystkie stacjonarne urządzenia, pomiędzy którymi ma miejsce powiązanie technologiczne (funkcjonalne), tj. urządzenia od punktu dostarczenia surowców do miejsca odbioru produktów zgodnie ze schematem technologicznym obejmującym wszystkie operacje i procesy związane z powstaniem produktu finalnego.
W kontekście powyższego, niewątpliwym w ocenie Kolegium jest fakt, iż np. laboratorium wyposażone w stacjonarne urządzenia jak autoklaw, lodówki itp. jest na podstawie odrębnych przepisów częścią linii technologicznej zakładu ( bez jego istnienia praca zakładu byłaby niedopuszczalna), a więc wytwarzane tam odpady powstają w całości w związku z eksploatacją instalacji- (1,2 Mg /rocznie)- co już powoduje obowiązek uzyskania decyzji, o której mowa w art. 17 ust.2 ustawy o odpadach. Analogicznie: odpady powstające w warsztacie naprawczym, wyposażonym w stosowne urządzenia, powiązanym technologicznie z pozostałymi urządzeniami zakładu odwołującego się - należy zaliczyć w całości do powstających " w związku z eksploatacją instalacji " ( 0,8 Mg). Dodatkowo obowiązek uzyskania ww. decyzji powoduje przekroczenie 5 tys. Mg/rocznie wytwarzanych odpadów innych niż niebezpieczne co stanowi samodzielną przesłankę powstania obowiązku uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
Powstają one na linii produkcyjnej wyposażonej w urządzenia technologiczne ( odgławiarka, fileciarka, odościarka, odskórzarka, separator - o których mowa w decyzji). Urządzeniami takimi są też stanowiska, gdzie pracownicy ręcznie usuwają niektóre części ryb (np. stoły) stanowią one bowiem niewątpliwie stacjonarne urządzenia techniczne w związku z eksploatacją którego powstają odpady w ilości łącznej 4500Mg/rok. Stacjonarnym urządzeniem technicznym jest też niewątpliwie oczyszczalnia ścieków pracująca na potrzeby zakładu produkująca około 700 Mg odpadów rocznie, co potwierdziła też odwołująca.
Zdaniem Kolegium, niewątpliwie więc również w zakresie odpadów innych niż niebezpieczne powstał obowiązek, o którym mowa w ww. art. 17 ust.2. Kolegium wskazało, iż zgodnie z norma art. 17 ust.3 ustawy o odpadach, decyzja o pozwoleniu na wytwarzanie odpadów musi uwzględniać wszystkie odpady wytwarzane przez danego wytwórcę w danym miejscu. Brzmienie tego przepisu wskazuje na bezpodstawność dokonanego przez stronę w odwołaniu podziału na odpady, których źródłem samoistnym jest praca urządzenia i odpady w powstaniu których maj ą udział ludzie.
W tej sytuacji Kolegium uznało niedopuszczalność wydania wnioskowanej nowej decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi - decyzja taka może być bowiem wydana jedynie w wypadku wytwarzania odpadów w ilości niższej niż określona w art. 17 ust. 2 ustawy o odpadach. Spełnienie pierwszego tylko postulatu strony, tj. uchylenie decyzji z 9 kwietnia 2003 r. spowodowałoby skutki niezgodne nie tylko z interesem strony (do wstrzymania działalności wytwórczy odpadów włącznie) ale interesem społecznym.
Od powyższej decyzji Spółka z o.o. A w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż według jej oceny pogląd wyrażony przez Kolegium nie jest zgodny z zapisami art. 17, ust 1 i 2 obowiązującej ustawy o odpadach (Dz.U. Nr 62, póz. 628 z 2001 r. z późniejszymi zmianami), ponieważ wytwórca odpadów jest obowiązany do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, jeżeli wytwarza odpady powyżej 0,1 Mg rocznie, a dla odpadów innych niż niebezpieczne wytwórca powinien złożyć informację, jeżeli wytwarza ich powyżej 5 Mg rocznie. Zwróciła uwagę na fakt, że ustawodawca wyraźnie określił w art. 17 ustawy o odpadach, dolne granice wytwarzanych odpadów oraz źródło ich pochodzenia (z instalacji, czy poza instalacją), dla których wytwórca odpadów jest zobowiązany uzyskać odpowiednią decyzję (na wytwarzanie, zatwierdzająca program) i złożyć informację. Fakt przekroczenia przez zakład ilości 5 tyś. Mg dla odpadów innych niż niebezpieczne i l Mg dla odpadów niebezpiecznych jeszcze nie zobowiązuje do uzyskania zezwolenia na wytwarzanie odpadów. Pozwolenie (art. 17, ust 2) jest wymagane tylko i wyłącznie w przypadku kiedy odpady wytwarzane w związku z eksploatacją instalacji przekraczają rocznie odpowiednio ilości powyżej 1 Mg dla odpadów niebezpiecznych i 5000 Mg dla innych niż niebezpieczne. Zdaniem skarżącej, we wniosku dla uzyskania pozwolenia uwzględnia się wszystkie odpady wytwarzane w danym zakładzie, czyli powstające z instalacji i poza instalacją, jednak jeżeli z dokładnego bilansu wytwarzanych odpadów w zakładzie wynika, że ilość odpadów z instalacji wynosi 4195,2 Mg/rok dla odpadów innych niż niebezpieczne i 0,400 Mg/rok odpadów niebezpiecznych, to w takiej sytuacji zakład nie ma obowiązku posiadania pozwolenia na wytwarzanie odpadów (nie wytwarza 5000 Mg i l Mg) tylko powinien posiadać decyzję zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi oraz złożyć informację n.t. odpadów innych niż niebezpieczne - tak wynika z przepisów obowiązującej ustawy o odpadach (art. 17, ust 1).
Podała również, iż w definicji instalacji zawarte jest również ważne zdanie, że stacjonarne urządzenia techniczne, zespól stacjonarnych urządzeń technicznych oraz budowle mogą spowodować emisję w wyniku ich eksploatacji. Odpady rybne powstające w związku z eksploatacją takich urządzeń jak: odgławiarka, odościarka, fileciarka, separator, są bezwątpienia odpadami z instalacji, jednak nie zgadzam się ze stwierdzeniem, że emisja odpadów ze stanowisk pracy ręcznej (o których napisało Kolegium) jest emisją z instalacji w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ponieważ nie są to żadne specjalistyczne stoły, a także niewiadomo jakie noże, są to zwykłe noże, które trzyma się w ręku oraz zwykłe stoły, które nie są urządzeniami, jak stwierdziło Kolegium, tylko narzędziami pracy. Urządzenie jest pojęciem węższym niż narzędzie i składa się z napędu (elektrycznego, hydraulicznego, lub innego), który powoduje pracę tego urządzenia. W związku z tym nasuwa się pytanie: eksploatacja jakiego urządzenia powoduje emisję (wytworzenie odpadu) w postaci płetwy, czy kartonu, czy opakowania ze steropianu? Czy praca człowieka polegająca na odkrajaniu płetw (emisja odpadów rybnych), czy pakowaniu wyrobu gotowego do kartonu (emisja uszkodzonego odpakowania z kartonu), jest pracą urządzenia? W ocenie skarżącej nie. Ustawodawca wyraźnie definiuje pojęcie instalacji - którym jest urządzenie, zespół urządzeń i budowle, których eksploatacja może powodować emisję (czyli wytworzenie odpadów). Poza tym instalacją/nie jest linia produkcyjna, jak twierdzi Starostwo Powiatowe w Słupsku, ponieważ w def. instalacji nie ma mowy o linii produkcyjnej. Wykonując bilans odpadów mogących powstać w zakładzie szczegółowo prześledziła niektóre wyjaśnienia do przepisów napisane przez Ministerstwo Środowiska, zamieszczone na stronie intemetowej. I tak w wyjaśnieniu z 14 listopada 2001 roku, znak DOS-021-02/01 napisano że: "Trzeba zastrzec, że instalacją w rozumieniu ustawy jest jedynie urządzenie stacjonarne (ich zespół), które mogą powodować emisję[...J" (w dalszej części wyjaśnienia jest opisany obiekt budowlany, który został zmieniony na budowlę nowelizacją ustawy z 3 października 2003 roku Dz. U. 190, póz. 1865 z 2003 r.). Zdaniem skarżącej, że cała linia technologiczna nie jest instalacją (Starostwo twierdzi że podstawowym urządzeniem technicznym jest linia produkcyjna...), jeżeli w ciągu technologicznym występują również dodatkowo stanowiska pracy ręcznej (które nie są zaopatrzone w urządzenia), np. odkrajanie płetw (odpady rybne), czy zapakowanie wyrobu gotowego do kartonu w magazynie przez pracowników (wytwarzanie odpadu w postaci opakowań z tektury), lub ręczne wypakowanie surowca z pojemników z tworzywa sztucznego przed obróbką wstępną (wytworzenie odpadu opakowaniowego z tworzyw sztucznych - analogicznie do tektury). W ocenie Ministerstwa środowiska instalacją są jedynie urządzenia, a przecież ani nóż, ani człowiek nie jest urządzeniem.
Skarżąca wyjaśniła również, że linię technologiczną nie należy traktować jako instalację, ponieważ w definicji instalacji nie mam mowy o liniach technologicznych. Poza tym odpady powstające z działalności laboratorium też nie należy kwalifikować jako odpady z instalacji, ponieważ laboratorium nie jest budowlą tylko budynkiem (i przed zmianą pojęcia instalacji z obiektu budowlanego na budowlę była to instalacja w rozumieniu p.o. ś, ponieważ obiektem budowlanym są m.in. budynki), a obecnie w definicji instalacji są budowle. Wytwarzanie odpadów w laboratorium nie wiąże się również z pracą urządzeń. Owszem skarżąca posiada takie urządzenia jak: lodówki, autoklawy, cieplarki, jednak sam moment emisji, czyli wytworzenia odpadów nie powstaje z eksploatacji tych urządzeń, ponieważ te urządzenia są eksploatowane na rzecz badań wynikających z przepisów weterynaryjnych, a w autoklawie umieszczane są już wcześniej wytworzone odpady (aby wstępnie unieszkodliwić bakterie w pożywkach, lub na płytkach), które następnie mogą być wkładane do lodówki i tak są przygotowane do transportu do spalarni. Przecież w definicji instalacji jest, że eksploatacja urządzeń stacjonarnych i budowli może powodować emisję (wytworzenie odpadu). W zawiązku z tym, eksploatacja lodówki, cieplarki, czy autoklawu nie przyczynia się do powstania odpadów weterynaryjnych. Analogicznie można porównać wytworzenie gruzu, który przed transportem do miejsca jego odzysku można pokruszyć w urządzeniu jakim jest kruszarka - i w takim przypadku wytworzenie odpadu nastąpiło już w momencie prac rozbiórkowych, a nie wówczas kiedy gruz został pokruszony, więc odpad gruzu nie powstaje w związku z eksploatacją instalacji - w tym przypadku.
Skarżąca podała ponadto, iż w zakładowym warsztacie samochodowym nie ma żadnych urządzeń, które powodują wymianę zużytego oleju w samochodzie, czy filtru. Pojazd wjeżdża na kanał i pracownik sam wymienia zużyte elementy. Nie wiem skąd te twierdzenia Kolegium i Starostwa, że zakład posiada takie urządzenia powodujące wymianę olejów, filtrów, czy akumulatorów, które na dodatek są źródłem odpadów niebezpiecznych. Podsumowując podała, iż odpady powstające, np. w warsztacie samochodowym (oleje przepracowane z pojazdów samochodowych, szmaty zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi służące do wycierania elementów pojazdów, filtry olejowe i akumulatory wymontowane z samochodów) nie są odpadami powstającymi w związku z eksploatacją instalacji, gdyż te pojazdy nie są stacjonarnymi urządzeniami technicznymi ani budowlami, a także warsztat samochodowy nie jest wyposażony w stacjonarne urządzenia, w wyniku których powstają te odpady. Zwróciła uwagę na to, iż definicja instalacji została zawężona z pierwotnego jej brzmienia (z 2001 roku) z dniem wejścia w życie ustawy z 3 października 2003 roku o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 190, póz. 1865). Poprzednio instalacją były: stacjonarne urządzenia techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, obiekty budowlane niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami których eksploatacja może spowodować emisję. Ustawa zmieniająca (z 3 października 2003 r. Dz. U. 190, póz. 1865) zmieniła definicję pojęcia instalacji na stacjonarne urządzenia techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami których eksploatacja może powodować emisję. W związku z tym poprzednio jakakolwiek emisja (wytwarzanie odpadów) na terenie zakładu była związana z eksploatacją instalacji, bo chociażby każdy budynek (np. w którym prowadzona jest produkcja) jest obiektem budowlanym, natomiast po ustawie zmieniającej nie wszystkie odpady są z instalacji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W uzasadnieniu wskazało ponadto, iż Obliczanie ilości odpadów np. według kryterium związku z bezpośrednią pracą ludzką, czy kwestionowanie związku odpadów powstających podczas produkcji zakładu wyposażonego w liczne stacjonarne urządzenia techniczne składające się na linię technologiczną z eksploatacją instalacji związane jest w ocenie Kolegium z chęcią uniknięcia opłaty w wysokości 2000, 00 zł za wydanie pozwolenia, o którym mowa w art, 17 ust. 2 ustawy o odpadach. Wyjaśnienia pojęć użytych w skardze są również błędne. Np. "urządzenie" jest pojęciem niewątpliwie szerszym, a nie węższym jak chce skarżący od pojęcia "narzędzie". Narzędzie jest bowiem jedną z form urządzenia, które z kolei stanowi zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (1994 wydanie IX) rodzaj mechanizmu lub zespól elementów, przyrządów służący do wykonania określonych czynności, ułatwiający pracę. W tym rozumieniu stanowiska (stoły) przy których pracownicy usuwają części ryb stanowią bez wątpienia stacjonarne urządzenia techniczne w związku z eksploatacją których powstają odpady.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Orzekające w sprawie organy w sposób prawidłowy zastosowały i zinterpretowały będący podstawą prawną wydanych decyzji art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz.628 ze zm.).
Na wstępie zauważyć należy, że w/w akt normatywny jest tej samej rangi co Prawo ochrony środowiska tzn jeden i drugi akt jest ustawą. Jest również rzeczą niewątpliwą, że każdy z wymienionych aktów prawnych reguluje inną materię jakkolwiek konsekwencje poprawnego stosowania przepisów ustawy o odpadach w sposób niewątpliwy wiążą się przedmiotem unormowanym przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska. Odwołanie się w uzasadnieniu decyzji przez organ I instancji do definicji "instalacji", którą zawarł ustawodawca w art.3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska doprowadziło do sporu, który jest istotą rozpoznawanej sprawy.
Stosowanie wprost definicji z innego aktu prawnego mogłoby mieć miejsce wówczas gdyby wynikało to z ustawy, której przepisy stanowią materialnoprawną podstawę wydawanej decyzji.
Definicja ustawowa "instalacji" zawarta w art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska odnosi się do przepisów tej ustawy ("Ilekroć w ustawie jest mowa...") i ustanowiony tam zapis można stosować jedynie odpowiednio w warunkach braku tego rodzaju definicji w ustawie również używającej pojęcia o takim samym brzmieniu.
Przy wykładni zawartego w art.17 ust.2 określenia " w związku z eksploatacją instalacji" należy przede wszystkim odwołać do celu ustawy o odpadach (art.1 ust.1) gdyż oparciu o jej przepisy organ sprawę rozstrzyga oraz zwrócić uwagę, że wymóg uzyskania pozwolenia wiąże się z wszystkimi odpadami "wytwarzanymi przez danego wytwórcę w danym miejscu" ( art.17 ust.3).
W takim ujęciu interpretacyjnym istotę sprawy będą stanowić same odpady a nie np sposób zamontowania i działania urządzenia produkcyjnego w związku z którego pracą powstały.
Za trafne należy uznać stanowisko organu iż w rozważanym przypadku za instalację należ uznać wszystkie stacjonarne urządzenia techniczne składające się na linię technologiczną. A także co do braku podstaw obliczania ilości odpadów np. według kryterium związku z bezpośrednią pracą ludzką czy kwestionowanie związku odpadów powstających podczas produkcji zakładu wyposażonego w liczne urządzenia techniczne składające się na linię technologiczną z eksploatacją instalacji.
W ocenie Sądu przyjęta przez orzekające w sprawie organy interpretacja pojęcia "związku z eksploatacją instalacji" przez orzekające w sprawie organy prawa nie narusza.
W opisanej wyżej sytuacji uzasadniającej wniesiony sprzeciw, również orzeczona decyzja Nr [...] z dnia 24 lutego 2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 9 kwietnia 2003 r. zatwierdzającej program gospodarki niebezpiecznymi prawa nie naruszyła.
Z wskazanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.