II SA/Gd 490/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej z powodu niewykazania przez wnioskodawczynię ciągłości i zorganizowanego charakteru działalności przez wymagany okres 12 miesięcy.
Skarżąca H. S. wniosła o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na działalność w latach 1987-1989 polegającą m.in. na kolportażu prasy podziemnej. Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania statusu, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała ciągłości działalności przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Sąd administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że przedstawione dowody, w tym zeznania świadków, miały zbyt ogólny charakter i nie potwierdzały spełnienia ustawowych przesłanek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę H. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą skarżącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżąca domagała się przyznania statusu na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r., wskazując na swoją działalność w latach 1987-1989, obejmującą m.in. odbiór i kolportaż prasy podziemnej oraz przekazywanie materiałów. Organ administracji odmówił przyznania statusu, argumentując, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż jej działalność była prowadzona w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, miała charakter ciągły i trwała ponad 12 miesięcy, co jest wymogiem ustawowym. Dodatkowo, organ wskazał na brak dowodów potwierdzających podleganie represjom. Sąd administracyjny, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym oświadczeń świadków Z. Ł. i T. S., uznał, że dowody te miały zbyt ogólny charakter i nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie spełnienia przesłanek ustawowych, w szczególności wymogu ciągłości działalności przez co najmniej 12 miesięcy. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a przedstawione dowody nie były wystarczające do potwierdzenia wymaganego statusu. W związku z tym, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione dowody, w tym oświadczenia świadków, miały zbyt ogólny charakter i nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie, że działalność skarżącej trwała łącznie co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że oświadczenia świadków były zbyt ogólne i nie potwierdzały ciągłości oraz zorganizowanego charakteru działalności przez wymagany okres 12 miesięcy, co jest obligatoryjną przesłanką do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.d.o.a. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
u.d.o.a. art. 3
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. spełniła określone przesłanki dotyczące pobytu w więzieniu, ośrodku odosobnienia, służby wojskowej, udziału w wystąpieniu wolnościowym, inwigilacji, pozbawienia możliwości wykonywania zawodu, rozwiązania umowy o pracę, relegacji z uczelni, objęcia zakazem publikacji, poszukiwania listem gończym, oskarżenia lub skazania za przestępstwo lub wykroczenie.
Pomocnicze
u.d.o.a. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa IPN spełnienia warunków.
u.d.o.a. art. 5 § 3
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Do wniosku o potwierdzenie statusu dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków z art. 2 lub 3, co oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek podejmowania działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ma na celu zapewnienie przestrzegania prawa.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje m.in. orzeczenia wydawane w indywidualnych sprawach administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje m.in. orzeczenia wydawane w indywidualnych sprawach administracyjnych.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
dekret o stanie wojennym art. 42
Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym
Przepis dotyczący ośrodków odosobnienia w okresie stanu wojennego.
u.o.IPN art. 5
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definicja organów bezpieczeństwa państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez skarżącą ciągłości działalności przez co najmniej 12 miesięcy. Brak dowodów na prowadzenie działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Ogólny charakter zeznań świadków, niepozwalający na jednoznaczne ustalenie faktów. Brak dowodów na podleganie represjom politycznym.
Odrzucone argumenty
Twierdzenia skarżącej o działalności opozycyjnej. Oświadczenia świadków Z. Ł. i T. S. jako dowody potwierdzające działalność. Zarzuty o sprzecznościach między treścią decyzji a oświadczeniami świadków. Argument o chorobie skarżącej powodującej zaniki pamięci.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę nie można za taką współpracę uznać samego rozwożenia ulotek obligatoryjna przesłanka do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie przesłanek ciągłości i zorganizowanego charakteru działalności dla uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i wymaga szczegółowego udokumentowania działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu statusu działaczy opozycji antykomunistycznej, jednak rozstrzygnięcie opiera się na ocenie dowodów i spełnieniu formalnych przesłanek, co czyni ją mniej interesującą dla szerokiej publiczności, a bardziej dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.
“Czy kolportaż ulotek w PRL wystarczy do uzyskania statusu działacza opozycji? Sąd analizuje dowody.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 490/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-02-02 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6349 Inne o symbolu podstawowym 634 Hasła tematyczne Kombatanci Sygn. powiązane III OSK 948/23 - Wyrok NSA z 2024-12-10 Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 1255 art. 3 Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 4 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. Uzasadnienie H. S. (dalej: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 maja 2022 r., nr DSE3-K0918-D18379-13/22, utrzymującą w mocy decyzję własną tego organu z dnia 22 lutego 2022 r. nr DSE2-K1040-D18379-9D/2, którą odmówiono skarżącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: H. S. złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255 ze zm.), dalej: "ustawa", z tytułu działań w latach 1987-1989 polegających m.in. na: odbiorze prasy podziemnej, przekazywaniu materiałów z Regionu Śląsko - Dąbrowskiego, kolportażu ulotek i plakatów (m.in. podczas manifestacji 1-majowej zorganizowanej przez podziemne struktury "Solidarności"). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z 22 lutego 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także jako: "Szef Urzędu", "organ") odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu organ wskazał, że potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony, w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, a następnie przytoczył treść wskazanych przepisów. Zdaniem Szefa Urzędu wnioskodawczyni nie wykazała, że prowadziła w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w latach 1987-1989 r. W ocenie organu wnioskodawczyni nie wykazała, aby wspólna działalność ze Z. Ł. oraz z T. S. była działalnością prowadzoną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z takimi strukturami, miała charakter ciągły oraz trwała ponad 12 miesięcy. Strona w toku postępowania nie podnosiła, że podlegała represjom określonym w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wobec wniesienia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tożsamy organ decyzją z dnia 4 maja 2022 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 22 lutego 2022 r. Uzasadniając swoje stanowisko Szef Urzędu wskazał, że mając na uwadze ponowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w pierwszej instancji oraz złożone oświadczenia ww. świadków uznać należy, iż strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Organ ponownie przytoczył okoliczności podane przez stronę i mające świadczyć o spełnieniu przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania jej wnioskowanego statusu. Zdaniem organu, w oświadczeniach strony i świadków brak jest w dalszym ciągu potwierdzenia, że strona prowadziła działalność łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dodatkowo organ wskazał, że również Pomorska Wojewódzka Rada Konsultacyjna ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych uznała, że strona nie powadziła działalności, o której mowa w art. 2 omawianej ustawy. Członkowie Rady w uzasadnieniu uchwały z dnia 6 grudnia 2021 r. wskazali, że Z. L. w trakcie przeprowadzonej rozmowy nie potwierdził widocznego udziału wnioskodawczyni w podziemnych strukturach związkowych ani systematycznego kolportażu podziemnych wydawnictw. Podobnie oświadczenie B. O. nie potwierdza wymaganej przepisami ustawy działalności. Świadek wprost w nim wskazuje, że wiedzę o faktach, które poświadcza, ma od osób trzecich i samej zainteresowanej, a sam nie współpracował ze stroną. Odnośnie oświadczenia T. S. stwierdzono nadto, że jakkolwiek sama okoliczność, iż świadek jest mężem wnioskodawczyni nie może przesądzić o uznaniu jego świadectwa za niewiarygodne, to jednak nie uznano jego oświadczenia za wystarczające do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Szef Urzędu dokonał także przeglądu akt T. S. z postępowania o przyznanie mu przedmiotowego statusu działacza opozycji antykomunistycznej i stwierdził, że brak jest w nich informacji o współpracy ze stroną w ramach powadzonej działalności opozycyjnej. Również w aktach świadka – Z. Ł. brak jest informacji o prowadzeniu działalności opozycyjnej ze stroną. Dokumentacji potwierdzającej działalność opozycyjną skarżącej nie ma także w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej. Organ - powołując się na preambułę ustawy będącej podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie - podkreślił, że ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych. W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się nadania jej statusu działacza opozycji demokratycznej. Skarżąca w uzasadnieniu skargi powołała się na oświadczenia dwóch świadków – Z. Ł. i T. S., którzy w jej ocenie potwierdzają zakres jej działalności. Nadmieniła także, iż w piśmie skierowanym do organu wyjaśniła, że brak możliwości przypomnienia sobie większej ilości nazwisk osób, z którymi działała w latach 1987-1989, spowodowany jest jej chorobą połączoną z zanikami pamięci oraz dużym upływem czasu. Skarżąca nie zgodziła się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji wskazując, że pomiędzy jego treścią, a oświadczeniami ww. świadków występują oczywiste sprzeczności. Podkreśliła, iż wymienieni świadkowie nie są w stanie podać szczegółów odnośnie ilości oraz częstotliwości spotkań, gdyż pełnili wówczas funkcję radiowców, drukarzy, kolporterów, łączników, uczestniczyli w ukrywaniu osób, przewozili duże ilości materiałów i sprzętu poligraficznego, w związku z czym współpracowali z dużą ilością ludzi, których nie są w stanie pamiętać, nie mówiąc o ustaleniu częstotliwości czy ilości spotkań z każdą przybraną sobie osobą. W ocenie strony nie jest zasadnym argumentem podniesienie przez organ tego, iż świadkowie podczas swoich postępowań o nadanie przedmiotowego statutu nie wspomnieli skarżącej, gdyż również nie odnieśli się do znajomości i współpracy z innymi osobami. W ocenie strony jej zaangażowanie i poświęcenie sprawie nie powinno być przez organ podważane, gdyż rozsądnym jest uznanie, że przewożenie materiałów i druków drugiego obiegu na duże odległości (m.in. na trasie Gdańsk – Katowice) środkami transportu zbiorowego stanowiło wysokie zagrożenie pod każdym możliwym względem. Skarżąca stwierdziła nadto, że ma również wątpliwości co do rzetelności udostępnienia dokumentacji, która winna nastąpić na skutek kwerendy przeprowadzonej przez IPN. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 maja 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 22 lutego 2022 r. o odmowie potwierdzenia skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych – jest zgodna z prawem. Na gruncie niniejszej sprawy materialnoprawną podstawą rozważań jest ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1255). Wskazana ustawa w swej treści rozróżniła dwie kategorie podmiotów wraz z przesłankami, które winny być spełnione by móc być zaliczonym do ich grona. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (podkreślenie Sądu) prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast wedle art. 3 tej ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 1 ustawy). Do składanego wniosku dołącza się m.in. dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy). Z treści art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika, że ustawodawca nałożył na wnioskodawcę inicjującego postępowanie w sprawie nabycia określonego statusu, o którym mowa w tej regulacji, obowiązek przedłożenia do wniosku stosownych dokumentów potwierdzających spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i tym samym ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Fakt ten nie zwalnia jednak organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bowiem kluczowe znaczenie ma zebranie w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – w skrócie "k.p.a." (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt: IV SA/Wr 65/22, Baza Orzeczeń LEX nr 3435221). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że organ procedujący w sprawie wziął pod uwagę wszystkie dowody jakie przedstawiła skarżąca w toku postępowania, w szczególności oświadczenia świadków Z. Ł. i T. S., a także wydaną w dniu 14 kwietnia 2021 r. przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu decyzję nr 698/OP/2021 stwierdzającą, że skarżąca nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonawczych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec treści tejże decyzji organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki negatywne posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. Natomiast w celu weryfikacji przedstawionych przez skarżącą oświadczeń – Szef Urzędu - działając na podstawie art. 5 ust. 5 powołanej ustawy, zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Archiwum IPN w Warszawie i Katowicach (pisma z 4 sierpnia 2021 r. i 12 sierpnia 2021 r. w aktach administracyjnych) o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 ustawy oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. Organ zwrócił się także do Pomorskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku skarżącej. W związku ze wskazanymi działaniami organu Instytut Pamięci Narodowej – Archiwum IPN w Katowicach nadesłał informację (pismo z 20 sierpnia 2021 r. w aktach administracyjnych), z której wynika, że odnośnie skarżącej nie odnaleziono w zasobie Instytutu żadnych dokumentów. Natomiast Pomorska Wojewódzka Rada Konsultacyjna ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych podjęła uchwałę nr [...] r. z dnia 6 grudnia 2021 r. W jej uzasadnieniu członkowie Rady uznali, że działalność opozycyjna skarżącej nie została ani właściwie udokumentowana, ani wystarczająco potwierdzona zarówno przez samą wnioskodawczynię jak i przez jej świadków. W ocenie Rady Konsultacyjnej, opis podziemnej działalności opozycyjnej skarżącej przedstawiony przez świadków jest zbyt ogólny przez co mało wiarygodny, nie zostały podane szczegóły działalności strony, w tym zwłaszcza w strukturach "Solidarności" Dolnego Śląska. Rada pozytywnie oceniła postawę i zaangażowanie wnioskodawczyni w stanie wojennym, jednak uznała, że jej podziemna działalność, choć znacząca, nie wyczerpuje przesłanek zawartych w ustawie. W ocenie Sądu, tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające było kompletne, a organ orzekający nie miał obowiązku prowadzenia dalszych czynności dowodowych, albowiem te już przeprowadzone były kompleksowe i pozwalały w sposób nie budzący wątpliwości na ustalenie pełnego stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego w zakresie braku spełnienia przez stronę przesłanek pozwalających na uznanie jej za działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2 ustawy), a tym bardziej za osobę represjonowaną z powodów politycznych (art. 3 ustawy). Przedstawione przez stronę dowody stanowiły oświadczenia Z. Ł., T. S. (męża skarżącej) oraz B. O. Zdaniem Sądu oświadczenie B. O. nie ma wysokiej wartości dowodowej, gdyż nie opiera się na jego osobistych obserwacjach i doświadczeniach z tamtego czasu, lecz nawiązuje i bazuje jedynie na wcześniej złożonych oświadczeniach Z. Ł. i T. S. Natomiast oświadczenia pierwszych dwóch wymienionych powyżej osób co prawda wskazują, że skarżąca podejmowała działania związane z ówczesną opozycją, polegające głównie na kolportażu materiałów drukowanych, przekazywanych jej przez innych działaczy, jednak wysoki stopień ogólności tychże oświadczeń (szczególnie świadka Z. Ł., który nie wyjaśnia ani kiedy dokładnie – w jakim okresie, następowało przekazywanie druków, ani jak często miało to miejsce) nie pozwala w sposób nie budzący wątpliwości określić w jakim okresie strona podejmowała tego rodzaju czynności, co zarazem uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, że podejmowana przez nią działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce trwała łącznie co najmniej 12 miesięcy. Tymczasem współpraca, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, powinna opierać się na ścisłym współdziałaniu ze zorganizowaną strukturą, w szczególności na wykonywaniu powierzonych zadań, jednak przy braku przynależności do danej struktury, a także musi trwać co najmniej 12 miesięcy. W ocenie Sądu, nie można za taką współpracę uznać samego rozwożenia ulotek, czy też innych druków, o którym wspomina skarżąca, gdyż skarżąca nie podała w tym zakresie szczegółów, z których wynikałoby, że działanie to odbywało się w ramach ścisłego współdziałania z zorganizowaną strukturą. Wskazywała bowiem jedynie na to, że otrzymywała ulotki i inne druki od osób działających w zorganizowanej strukturze. Przede wszystkim jednak z wyjaśnień skarżącej i jej świadków nie wynika w sposób jednoznaczny, aby działanie to miało charakter stały, trwający co najmniej 12 miesięcy. Ustalenie to natomiast jest istotne i niezbędne, gdyż stanowi obligatoryjną przesłankę do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, wynikającą bezpośrednio z treści art. 2 ust. 1 ustawy. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest również jakichkolwiek dowodów pozwalających przyjąć, że skarżąca w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. w związku ze swoją działalnością była osobą represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 ustawy. Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie wziął pod uwagę dowodów w postaci oświadczenia W. S. (bez daty) oraz uzupełniającego oświadczenia T. S., które skarżąca załączyła dopiero na etapie składania skargi, wobec czego organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie mógł wziąć ich pod uwagę i tym samym ocenić, czy treść niniejszych oświadczeń wpłynęłaby na kształt wydanej decyzji. Sąd miał przy tym na uwadze, że – jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. - oświadczenie W. S. zostało złożone już po wydaniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak uzupełniające oświadczenie T. S., a jest oczywistym, że stan faktyczny i prawny sprawy musi być ustalany i oceniany na moment wydania zaskarżonej decyzji, a zatem również dowody mające na ten stan wpływ muszą w tej dacie istnieć. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organ ani przepisów proceduralnych, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ani też przepisów art. 2 i art. 3 ustawy. Z uwagi zaś na fakt, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone aby skarżąca prowadziła działalność wymienioną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, jak również aby skarżąca podlegała represjom, o których mowa w art. 3 powołanej ustawy, wniosek złożony przez skarżącą nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak było okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI