II SA/GD 486/21

II SA/Gd 486/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kraus
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 752/22 - Wyrok NSA z 2023-10-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 247
art. 71 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. P. i J. B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 28 grudnia 2020 r., nr [...], 2. uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 października 2020 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących Z. B. P. i J. B. P. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Z. B. P. i J. B. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
J. R. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego przeznaczonego do utrzymywania bydła w wymiarze 50 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP) na działce nr [..] o powierzchni 1,05 ha w miejscowości T., gmina L. Do wniosku dołączono kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz mapę ewidencyjną.
Z karty informacyjnej wynikało, że przedsięwzięcie polegać będzie na budowie budynku inwentarskiego - obory, służącej do utrzymywania bydła w celu produkcji mleka. Powierzchnia obory o wymiarach ok. 40 x 16m to ok. 640 m2 (w tym zaplecze sanitarne, zaplecze weterynaryjne, pomieszczenie na schładzalnik, pomieszczenie do magazynowania paszy, ściółki oraz pomieszczenie garażowe wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, taką jak płyta obornikowa o powierzchni do 125 m2, podziemny zbiornik na gnojówkę o pojemności do 85 m3), place manewrowe, miejsca parkingowe, szlaki komunikacyjne, dojścia, schody, zbiornik na ścieki socjalno-bytowe, zbiornik na ścieki technologiczne. Inwestycja ma zostać zrealizowana w istniejącym gospodarstwie rolnym, w którym obecnie znajduje się budynek inwentarski przystosowany do chowu bydła mlecznego (obora na ok. 35 DJP) oraz budynek gospodarczy z wydzieloną częścią inwentarską (budynek gospodarczo - inwentarski na ok. 15 DJP), wg stanu średniorocznego łącznie na poziomie ok. 50 DJP, metodą na płytkiej ściółce. Przewidziano, że po zrealizowaniu inwestycji całkowita obsada zwierząt wyniesie maksymalnie do 100 DJP i nie osiągnie ilości utrzymywanych zwierząt inwentarskich - 210 DJP. Obszar, na którym zlokalizowana jest działka objęta planowaną inwestycją nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Bezpośrednie otoczenie działki stanowią od strony południowo-zachodniej wielkokompleksowe grunty rolne, od strony północnej - droga gminna (działka nr [..]). Najbliższa usytuowana "obca" zabudowa mieszkaniowa znajduje się od planowanej obory w odległości około 55 m w kierunku wschodnim, na działce nr [..] (T.).
W toku postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 23 lipca 2019 r. wydał opinię, zgodnie z którą dla przedmiotowego przedsięwzięcia zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Takiej potrzeby nie stwierdził też Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w opinii z dnia 30 sierpnia 2019 r. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po otrzymaniu od inwestora dodatkowych informacji, postanowieniem z dnia 13 grudnia 2019 r. stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i jednocześnie określił zakres raportu o takim oddziaływaniu.
Biorąc to pod uwagę Wójt Gminy postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2020 r. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko i w tym celu określił zakres raportu wskazując, że ma on w szczególności obejmować: ocenę i analizę wpływu przedsięwzięcia na przyrodę i krajobraz Obszaru Chronionego Krajobrazu, w tym analizę zgodności z postanowieniami uchwały nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie m.in. z celami ochrony i zakazami obowiązującymi w tym Obszarze, analizę wpływu inwestycji na korytarz ekologiczny [..], analizę skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z funkcjonującymi przedsięwzięciami tego samego rodzaju (m.in. oddziaływanie związane z emisją hałasu, uciążliwości odorów, ruchem samochodowym), analizę możliwych konfliktów społecznych oraz w jaki sposób inwestor zamierza im przeciwdziałać, szczegółową charakterystykę terenu przeznaczonego pod inwestycję oraz obszarów sąsiadujących, analizę wielkości i zasięgu rozprzestrzeniania się hałasu, z uwzględnieniem, wszystkich źródeł tego hałasu na terenie przedsięwzięcia, ocenę wpływu bezpośredniego i pośredniego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, szczególnie potencjalnych uciążliwości zapachowych, a także propozycję rozwiązań, które ograniczać będą emisję substancji odorowych oraz przedstawienie szczegółowo metod i materiałów wykorzystywanych przy opracowaniu raportu.
W dniu 12 czerwca 2020 r. inwestor przedłożył raport oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, który w toku postępowania był uzupełniany na wezwania organu. W dniu 16 lipca 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie przedmiotową inwestycję, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwała inwestora do uzupełnienia raportu. W konsekwencji inwestor złożył wyjaśnienia oraz Aneks nr 1 do raportu, w którym zmieniono sposób utrzymywania bydła z metody uwięzi na płytkiej ściółce na sposób wolnostanowiskowy na płytkiej ściółce. Kolejne wyjaśnienia na wezwanie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska inwestor złożył w dniu 26 sierpnia 2020 r. W konsekwencji, po przeanalizowaniu tak zebranej dokumentacji, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia 8 października 2020 r. uzgodnił realizację wnioskowanego przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji, w tym wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym.
W dniu 23 października 2020 r. Wójt Gminy w formie obwieszczenia zawiadomił o możliwości zapoznania się z dokumentacją dotyczącą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji oraz składnia wniosków i uwag w ramach udziału społeczeństwa w postępowaniu, w terminie 21 dni od dnia 23 października 2020 r. do dnia 12 listopada 2020 r. włącznie.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia Wójt Gminy ustalił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia na etapie jego realizacji, warunki korzystania z terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczania uciążliwości dla terenów sąsiednich, a także wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym.
Określając rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie budynku inwentarskiego (obory) przeznaczonego do utrzymania bydła na 50 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP) na działce nr [..] w obr. ewidencyjnym T., gmina L. Przedsięwzięcie ma zostać zrealizowane w istniejącym gospodarstwie rolnym, w którym obecnie znajduje się budynek inwentarski przystosowany do chowu bydła mlecznego (obora na ok. 35 DJP) oraz budynek gospodarczy z wydzieloną częścią inwentarską (budynek gospodarczo-inwentarski na ok. 15 DJP wg stanu średniorocznego łącznie na poziome ok. 50 DJP metodą na płytkiej ściółce. W decyzji stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko uznając, że informacje zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko są wystarczające. W tym zakresie Wójt wskazał, że Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny analizując treść wszystkich dokumentów uznały, że inwestycja nie powinna mieć negatywnego wpływu na zdrowie i życie ludzi oraz środowisko otaczające. Także Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wyraziło opinię o braku potrzeby przeprowadzenia i oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określając warunki realizacji przedsięwzięcia.
Organ I instancji. mając na uwadze całość przeprowadzonego postępowania, w ramach którego planowana inwestycja uzyskała opinię wymaganych prawem organów, uznał, że przedsięwzięcie spełniać będzie wymagania ochrony środowiska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie Z. B. P. i J. B. P. decyzją z dnia 27 maja 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu podkreślono, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową, a katalog podstaw wydania decyzji negatywnych ma charakter zamknięty. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie lub gdy z przeprowadzonego postępowania wyniknie możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Tymczasem w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji uzasadniających wydanie decyzji odmownej.
Kolegium uznało, że organ I instancji oparł się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności na ustaleniach zawartych w raporcie oddziaływania na środowisko, strony postępowania były prawidłowo informowane o jego przebiegu, przez co zapewniono im czynny udział w postępowaniu, także udział społeczeństwa w przedmiotowej sprawie został zagwarantowany na każdym etapie postępowania, a przed wydaniem decyzji stronom umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.
W ocenie Kolegium, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełnia wymogi prawa i wskazuje m.in., że projektowane przedsięwzięcie, przy zastosowaniu wymogów dotyczących prowadzenia chowu i hodowli bydła oraz eksploatacji obory, w tym zrównoważonego wykorzystywania nawozów naturalnych, będzie nieznacznie ingerowało w stan środowiska na danym obszarze. Jak wskazano, przedsięwzięcie nie jest położone na gruntach leśnych, zadrzewionych i zakrzewionych, stąd w ramach inwestycji nie przewiduje się usuwania roślinności wysokiej. Budowa obory nie wpłynie negatywnie na migrację zwierząt w kierunku cieków wodnych oraz terenów zadrzewionych i lasów w obszarze korytarza ekologicznego. W raporcie wskazano, że realizacja i eksploatacja inwestycji nie będzie oddziaływać na siedliska i gatunki roślin oraz zwierząt, ponieważ nie występują one w terenie, na którym ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Nie przewiduje się też w raporcie wystąpienia nadmiernych uciążliwości zapachowych, a oddziaływanie odorowe projektowanego obiektu o obsadzie 50 DJP (docelowej obsadzie w obrębie gospodarstwa 100 DJP) w niewielkim stopniu i na niewielkim obszarze będzie przekraczało wartości graniczne obowiązujące w krajach unijnych, w niewielkim stopniu wchodząc również na obszary bezpośredniego przebywania ludzi, w strefę budynków mieszkalnych przedmiotowej zabudowy zagrodowej).
Z. B. P. i J. B. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucili:
- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie okoliczności dotyczących oddziaływania zapachów na nieruchomości znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowane budynkami mieszkalnymi lub mające przeznaczenie siedliskowe, wpływu planowanego przedsięwzięcia na krajobraz i dobra materialne, w szczególności pominięcie dowodu z oględzin nieruchomości, na której planowana jest inwestycja oraz nieruchomości sąsiednich,
- naruszenie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku zapewnienia stronom udziału w postępowaniu od jego wszczęcia,
- naruszenie art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym pominięciu zasady przezorności w sytuacji, gdy zaistniała bezwzględna konieczność jej zastosowania w niniejszej sprawie,
- art. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 pkt 50 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez pominięcie zasady zrównoważonego rozwoju,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na rozpatrzeniu materiału dowodowego i dokonaniu jego oceny w sposób niekompletny w związku z całkowitym pominięciem udziału strony skarżącej na każdym praktycznie etapie postępowania,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pozytywnej ocenie raportu oddziaływania na środowisko pomimo, iż dokument ten ma charakter dowodu prywatnego i powinien odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a który pomija istotne elementy związane z zagrożeniem dla środowiska, w tym oddziaływania na krajobraz, dobra materialne oraz zdrowie ludzi,
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy zamiast zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenia decyzji w całości.
Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz o uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na brak prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jakkolwiek bowiem uzasadnienie decyzji wskazuje na zawiadomienie poprzez obwieszczenie, to należy mieć na uwadze, że nieruchomość położona w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji jest na obecną chwilę niezabudowana, zaś miejsce zamieszkania odwołujących się właścicieli znajduje się poza granicami gminy, której organ administracyjny prowadził postępowanie.
W ocenie skarżących postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wydano z pominięciem zasady przezorności, błędnie interpretując, że jej zastosowanie polega na określeniu działań mających na celu realizację przedsięwzięcia, podczas gdy zasada ta oznacza konieczność analizy ryzyka i korzyści. Skarżący zarzucili brak oceny oddziaływania dwóch płyt obornikowych o łącznej powierzchni 430 m2 oraz zbiorników na gnojówkę o łącznej powierzchni 380 m2, planowanej budowy budynku inwentarskiego przeznaczonego do utrzymania bydła na 50 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza, na ptaki i na herpetofaunę. Zakwestionowali też prawidłowość opinii sanitarnej w powyższym zakresie, wskazując na brak stanowczości w ocenie wpływu inwestycji na zdrowie i życie ludzi oraz otaczające środowisko. Skarżący negatywnie ocenili również opinię Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 28 grudnia 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia określonego jako budowa budynku inwentarskiego przeznaczonego do utrzymywania bydła w wielkości 50 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP) na działce nr [..] o powierzchni 1,05 ha w miejscowości T., gmina L.
Zakres kontroli Sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu albo czynności lub też bezczynności organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem.
Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek, dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest jednocześnie związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (tak wyroki NSA: z dnia 24 maja 2016 r., I GSK 1555/14, z dnia 9 czerwca 2015 r., I GSK 444/15, z dnia 22 września 2011 r., II OSK 1390/10, dostępne Legalis).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonywana, zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a, w zakresie wyznaczonym granicami sprawy administracyjnej w rozumieniu materialnoprawnym, doprowadziła Sąd do wniosku, że pomimo braku zasadności wszystkich zarzutów skargi stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dyspozycja przepisu art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, pozwoliła Sądowi skontrolować również legalność podjętego w toku postępowania postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 października 2020 r. uzgadniającego realizację niniejszego przedsięwzięcia. Z art. 135 p.p.s.a. wynika bowiem, że zakresem rozpoznania Sądu stają się wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte.
W konsekwencji Sąd uznał, że zarówno wydane decyzje, jak i ww. postanowienie, podjęte zostały z naruszeniem prawa procesowego i przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie organy rozpoznawały wniosek inwestora, J. R., z dnia 14 czerwca 2019 r. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego (obory) przeznaczonego do utrzymywania bydła na 50 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), na działce nr [..], obręb T., gmina L., powiat k.
Mając na uwadze tak zakreślony przedmiot postępowania należy wskazać, że podstawą procedowania i orzekania w sprawie były przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 247 ze zm.), zwanej dalej u.o.o.ś. Ustawa ta w art. 71 ust. 1 stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Celem postępowania środowiskowego jest ustalenie, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku nie zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Wyniki powyższych ustaleń odzwierciedlone są w decyzji środowiskowej, która kształtuje prawa i obowiązki oznaczonych konkretnie adresatów i stanowi bazę dla ukształtowania obowiązków inwestora w kolejnych decyzjach inwestycyjnych.
Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko,
2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W świetle mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) oraz danych zawartych we wniosku, w szczególności w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, a także w raporcie oddziaływania na środowisko, organy zakwalifikowały przedmiotową inwestycję, na podstawie § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a i lit. b rozporządzenia, jako chów lub hodowla zwierząt, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, m.in. mieszkaniowych, oraz na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. Tego rodzaju przedsięwzięcie posiada status przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, którego realizacja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli obowiązek taki zostanie stwierdzony w drodze postanowienia przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś.). W niniejszej sprawie przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, albowiem postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2020 r. Wójt Gminy nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko i ustalił zakres raportu.
W konsekwencji takiej kwalifikacji środowiskowej przedsięwzięcia, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś., wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, poprzedzonej przeprowadzoną oceną oddziaływania na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.), w toku której obligatoryjne jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym postępowaniu środowiskowa ocena uwarunkowań przedsięwzięcia dokonywana jest w oparciu o sporządzany raport - najistotniejszy środek dowodowy, w świetle którego organ obowiązany jest ocenić planowane przedsięwzięcie.
Zgodnie z art. 3 pkt 8 u.o.o.ś. postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmuje w szczególności:
a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,
c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Natomiast, w myśl art. 80 ust. 1 u.o.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
W postępowaniu, w którym przeprowadza się ocenę oddziaływania na środowisko, oprócz obowiązku zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, na organie spoczywa również zasadnicza powinność prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania i zagwarantowania im realizacji wszystkich uprawnień procesowych, przewidzianych przepisami u.o.o.ś. oraz przepisami k.p.a.
W tym zakresie Sąd podzielił zarzuty skargi co do naruszenia uprawnień procesowych skarżących jako stron postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Jednym z podstawowych uprawnień procesowych stron postępowania jest uprawnienie do uzyskiwania informacji o przebiegu postępowania, podejmowanych czynnościach procesowych, gromadzonych dowodach i podejmowanych rozstrzygnięciach.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 49 § 1 k.p.a. jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. Wskazana norma może znaleźć zastosowanie jedynie w warunkach przewidzianych przez przepis szczególny i nie może być samoistną podstawą przyjęcia tej formy zawiadamiania stron postępowania o czynnościach procesowych (zob. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r., II OSK 678/14, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozwiązania zawarte w tych przepisach stanowią wyjątek od reguły, jaką jest doręczanie korespondencji w postępowaniu administracyjnym na zasadach określonych w art. 38-48 k.p.a., a zatem nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.
Ze względu na datę wszczęcia kontrolowanego postępowania (14 czerwca 2019 r.) przepis art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. miał w nim zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie 24 września 2019 r. ustawy nowelizującej z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 1712), uzależniającym możliwość skorzystania z art. 49 k.p.a. od liczby powyżej 20 stron postępowania. Z niewątpliwych ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że stron postępowania było 7. Oznacza to, że wszelkich doręczeń stronom postępowania należało dokonywać wyłącznie na zasadach ogólnych przewidzianych w przepisach art. 38-48 k.p.a., czemu zadośćuczyniono wyłącznie zawiadamiając korespondencyjnie strony postępowania o wszczęciu postępowania i doręczając decyzję. Zaniedbano natomiast powyższego obowiązku zawiadamiając strony postępowania obwieszczeniem z dnia 23 października 2020 r. o możliwości zapoznania się z dokumentacją dotyczącą wydania decyzji środowiskowej oraz o możliwości składania wniosków i uwag. Z tej formy komunikowania stronom postępowania możliwości skorzystania z uprawnień procesowych organ w niniejszej sprawie, ze względu na liczbę stron, nie mógł skorzystać. W każdym natomiast przypadku zastosowanie art. 49 k.p.a., w sytuacji, gdy stron jest mniej niż 20 (aktualnie mniej niż 10), w reżimie prawnym adekwatnym dla niniejszej sprawy, stanowi naruszenie prawa, mające wpływ na wynik prowadzącego postępowania.
Przy tym zwrócić należy uwagę, że powiadamiania stron w trybie art. 49 k.p.a. nie należy mylić z podaniem do publicznej wiadomości informacji o postępowaniu, jeżeli jest ono prowadzone z udziałem społeczeństwa. Pierwsze może być skierowane, jeśli zachodzą ku temu odpowiednie warunki, tylko do stron postępowania i następuje po raz pierwszy zaraz po wszczęciu postępowania, a później jest powtarzane na kolejnych etapach prowadzonego postępowania administracyjnego. Ogłoszenie, podające do publicznej wiadomości informacje wymagane w ramach udziału społeczeństwa, skierowane jest natomiast do ogółu społeczeństwa. Łączenie w jednej czynności dwóch różnych sposobów powiadamiania nie zostało bowiem dopuszczone przez ustawodawcę (por. K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2020, art. 74). Sąd uznał zatem, że doszło do naruszenia przepisu art. 74 ust. 3 w z. z art. 49 k.p.a. oraz art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynika sprawy.
Ponadto, Sąd uznał, że podanie do publicznej wiadomości informacji objętych obwieszczeniem z dnia 23 października 2020 r. nie zostało dokonane zgodnie z wymogami art. 33 ust. 1 u.o.o.ś. Wbrew bowiem tej regulacji organ poinformował społeczeństwo o miejscu i terminie składania uwag i wniosków wskazując, że można dokonywać tych czynności przez 21 dni, a nie przez 30 dni, jak przewiduje wskazany przepis. Należy bowiem zaważyć, że termin 21 dni obowiązywał przed dniem 1 stycznia 2017 r. Po tej dacie zaś, na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 r., poz. 1936), ustawodawca wprowadził termin 30 dni dla społeczeństwa na składanie uwag i wniosków do toczącej się procedury środowiskowej.
W konsekwencji, tak formułując obwieszczenie, organ naruszył art. 33 ust. 1 pkt 7 u.o.o.ś. a tym samym zasady postępowania wymagającego udziału społeczeństwa, którego wyniki nie mogły być w tych okolicznościach uznane za miarodajne przy podejmowaniu decyzji środowiskowej. Ograniczono bowiem udział społeczeństwa w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas, gdy Wójt Gminy powinien zagwarantować społeczeństwu i stronom możliwość zapoznania się z przedłożoną dokumentacją i zgłoszenia uwag i wniosków w terminie ustawowym, którego upływ oznacza utratę uprawnienia. Istotny wpływ powyższego naruszenia wynika z celu, jakiemu służyć ma udział społeczeństwa w postępowaniu ocenowym, a mianowicie zapewnienia mechanizmu kontroli przez społeczeństwo działań wywierających wpływ na środowisko we wszystkich jego aspektach.
W ramach przeprowadzonej w niniejszej sprawie oceny oddziaływania na środowisko, zgodnie z art. 3 pkt 8 u.o.o.ś., organ zobligowany był w szczególności do weryfikacji raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, którego szczegółową treść określa art. 66 u.o.o.ś., a zakres wyznaczył wiążąco w niniejszej sprawie Wójt Gminy w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2020 r. Raport jest dokumentem umożliwiającym analizę kryteriów wskazanych w art. 62 ust. 1 u.o.o.ś., czyli m.in. bezpośredniego i pośredniego wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy oraz wzajemnych oddziaływań między powyższymi elementami (art. 62 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.). Raport jest więc najważniejszym dowodem w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, dlatego też jego treść powinna, w granicach określonych przez art. 66 ust. 1 u.o.o.ś., szczegółowo charakteryzować planowane przedsięwzięcie (pkt 1 lit. a), wskazywać główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych (pkt 1 lit. b), przewidywane rodzaje i ilości emisji, w tym odpadów, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia (pkt 1 lit. c), opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę, opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko (pkt 8) oraz opis działań mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko (pkt 9).
Z powyższego wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma określić wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości jego realizacji. Postępowanie ocenowe ma służyć określeniu warunków, których spełnienie umożliwi realizację planowanego przedsięwzięcia, a nie będzie stanowiło bariery dla jego realizacji.
Prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko właściwy organ, w tym wypadku wójt, przy udziale organów współdziałających, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, może dokonać wyłącznie na podstawie rzetelnych i kompletnych danych indywidualizujących i charakteryzujących inwestycję oraz jej wpływ na komponenty środowiska. Prowadzona ocena nie może pomijać oceny zgodności z obowiązującymi przepisami przyjętych założeń inwestycyjnych, albowiem ustalenia środowiskowych uwarunkowań można dokonać wyłącznie w stosunku do przedsięwzięcia, którego założenia nie naruszają przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Tylko raport opierający się na założeniach charakteryzujących inwestycję zgodnych z prawem może być materiałem wyjściowym dla prawidłowego określenia jej wpływu na środowisko i ustalenia wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska. Jest to założenie niezbędne do tego, ażeby raport mógł zrealizować swoją funkcję jako instrument identyfikacji znaczących oddziaływań na środowisko, co umożliwia w toku postępowania ocenowego określenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących.
Raport powinien być zatem kompletny, rzetelny i spójny, odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z etapem przygotowania, realizacji, jak i likwidacji przedsięwzięcia, wskazywać jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Raport dotyczy bowiem konkretnego, ściśle określonego przedsięwzięcia, którego poszczególne elementy, jak chociażby procesy produkcyjne, powinny zostać określone na tyle precyzyjnie, ażeby możliwe było przeprowadzenie oceny przewidywanego rodzaju i ilości emisji, w tym odpadów, wynikających z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia. Tylko tak scharakteryzowane przedsięwzięcie umożliwi rzeczywiste prognozowanie oddziaływań i określenie odpowiadających im środków zaradczych.
Co istotne, pomimo tego, że raport jest dokumentem prywatnym, sporządzanym na zlecenie inwestora, to niewątpliwie powinien zostać poddany starannej ocenie organów orzekających zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania dowodowego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na to, że zawiera on w zdecydowanej mierze informacje wymagające wiedzy specjalistycznej, jego merytoryczną ocenę przeprowadzają organy wyspecjalizowane w tym zakresie w ramach ich właściwości rzeczowej, głównie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dając wyraz tej ocenie w postanowieniu w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. W związku z tym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że także sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznej kontroli treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Sąd kontroluje tylko ustalenia faktyczne dokonane w tym zakresie przez właściwe organy na podstawie kryterium legalności oraz biorąc pod uwagę normy z art. 66 u.o.o.ś. (zob. wyroki NSA z dnia 29 września 2016 r., II OSK 662/15, 28 lipca 2016 r., II OSK 2661/14, 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/13, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższych uwag Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalenia poczynione na podstawie dotkniętego wadliwościami materiału dowodowego doprowadziły do przedwczesnego i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co spowodowało, że zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy, a także postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, nie mogły się ostać.
Przede wszystkim organy, bez podjęcia czynności wyjaśniających i zmierzających do uzupełnienia braków, zaakceptowały wadliwy raport. Sąd dostrzegł, że żaden z organów nie zweryfikował danych zawartych w raporcie i we wniosku w zakresie planowanej obsady obory bydłem – krowami mlecznymi. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, przy obliczaniu DJP dla danej inwestycji przyjmuje się maksymalną możliwa obsadę inwentarza. Taka metoda charakteryzowania inwestycji czyni zadość wymogom zasady przezorności, umożliwiając prognozowanie możliwie najszerszego zakresu oddziaływań. W związku z tym, dla wskazanych obliczeń nie jest istotna obsada stada deklarowana przez inwestora, ale maksymalna możliwą obsada, którą winien zweryfikować organ. Takie ustalenia mają bowiem zasadnicze znaczenie dla późniejszej oceny oddziaływania inwestycji na tereny sąsiednie i środowisko.
W sporządzonym raporcie oraz jego uzupełnieniach wskazano, iż przestrzeń hodowlana obory, o powierzchni około 640 m2, wynosić będzie 550 m2, a inwestor planuje hodowlę 45 sztuk krów mlecznych, po dwie sztuki jałówek powyżej 1 roku życia i od 1/2 do 1 roku życia oraz 1 sztukę cieląt do 1/2 roku życia. Technologiczny sposób utrzymania bydła został pierwotnie określony jako metoda uwzięci na płytkiej ściółce, jednakże w celu polepszenia dobrostanu stada inwestor zdecydował o utrzymaniu bydła w sposób wolnostanowiskowy na płytkiej ściółce. Zestawiając te dane z wymogami § 11 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1966) Sąd powziął wątpliwości, czy deklarowana obsada 50 DJP jest maksymalną możliwą. Konfrontacja ww. przepisów z wielkością hodowlaną obiektu wskazuje, że maksymalna obsada obory może wynosić więcej niż deklarowana.
Organy orzekające w sprawie nie zweryfikowały powyższych danych, a zaniechanie dokonania własnych ustaleń co do obsady inwentarza w przeliczeniu na DPJ z uwzględnieniem cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia, aktualnych w dacie rozpoznawania wniosku inwestora, miało istotne znaczenie, gdyż bez tych ustaleń nie można było przeprowadzić prawidłowej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, uzależnionej od prawidłowo ustalonej maksymalnej możliwej obsady inwentarza. Poprzestając wyłącznie na wyliczeniu wskaźnika DJP zawartym we wniosku inwestora i nie prowadząc żadnego postępowania w celu ustalenia tego wskaźnika, zdaniem Sądu, organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiającym uznanie kluczowych dla rozpoznania sprawy okoliczności za udowodnione. Te uchybienia podważają w dalszej kolejności prawidłowość przeprowadzonej przez organy weryfikacji ustaleń raportu w zakresie prognozowanych parametrów wyjściowych inwestycji, takich jak zapotrzebowanie zbiornika na gnojówkę, nieczystości socjalno-bytowe czy ścieki technologiczne oraz źródła, zakres i wielkości odziaływania planowanej inwestycji w obszarze emisji do powietrza substancji szkodliwych (amoniak, siarkowodór i innych), emisji hałasu, oddziaływania odorowego, wielkości produkowanej gnojówki i wynikających z tego obowiązków w zakresie jej bezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi zagospodarowania.
W konsekwencji nie rozważano też należycie kwestii możliwych konfliktów społecznych, gdyż uznano, że nie wystąpi negatywne oddziaływanie inwestycji na sąsiednie grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi. Wniosek taki odnosił się jednak do zadeklarowanej obsady obory 50 DJP i związanych z tym oddziaływań, nie zaś do maksymalnej obsady inwentarza i będących jej konsekwencją oddziaływań skumulowanych z inwestycją już działającą na wskazanej działce. Uchybienie to jest zaś tym bardziej istotne, że w sprawie uznano, iż ewentualnym konfliktom społecznym można zapobiec poprzez rzetelne i wyczerpujące udzielanie informacji o planowanym przedsięwzięciu i rozwiązaniach chroniących przed negatywnym oddziaływaniem na środowisko oraz umożliwienie wypowiedzenia się i przedyskutowania nasuwających się problemów, a także umożliwienie przedstawienia ewentualnych rozwiązań alternatywnych. Takie możliwości, jak wskazano w raporcie, daje postępowanie ocenowe. Tymczasem, jak wykazała przeprowadzona przez Sąd kontrola, postępowanie z udziałem społeczeństwa zostało przeprowadzono wadliwie, gdyż nie umożliwiono należycie przedstawienia uwag i wniosków. Również prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu zostały naruszone.
Odnosząc się do kwestii oddziaływań inwestycji, w szczególności w zakresie emisji szkodliwych substancji do środowiska, Sąd dostrzegł, że w toku postępowania zaakceptowano raport sporządzony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1339), które z dniem 15 lutego 2020 r. zostało bezpośrednio, bez jakichkolwiek przepisów przejściowych, zastąpione przez rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz.U. z 2020 r., poz. 243). Należy zauważyć, że wejście w życie Programu z 2020 r. miało miejsce jeszcze przed wydaniem przez Wójta Gminy postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określającego zakres raportu oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego realizację przedsięwzięcia. Sam raport sporządzono natomiast w czerwcu 2020 r., co oznacza, że jego ustalenia i analizy winny bazować na regulacjach rozporządzenia aktualnego w dacie jego sporządzania, tj. z 2020 r. Żaden z orzekających organów nie odniósł się do powyższej kwestii i nie zadbał o zaktualizowanie ustaleń raportu stosownie do obowiązującego rozporządzenia. Analizując oba akty należy wskazać, że rozporządzenia te określają m.in.: współczynniki przeliczeniowe sztuk rzeczywistych zwierząt gospodarskich na DJP, sposób sporządzania obrotu stada, obliczania sztuk przelotowych zwierząt gospodarskich i stanu średniorocznego tych zwierząt, sposób obliczania pojemności płyty obornikowej i pojemności zbiornika na gnojowicę albo gnojówkę dla gatunków zwierząt gospodarskich, w tym bydła, średnie roczne wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracji zawartego w nich azotu w zależności od gatunku zwierzęcia gospodarskiego, jego wieku i wydajności oraz systemu utrzymywania zwierząt gospodarskich (ile obornika, gnojówki w zależności od systemu hodowli i gatunku zwierząt). Odnoszą się więc do kwestii istotnych dla oceny przedmiotowego przedsięwzięcia w kontekście jego oddziaływania na środowisko.
Działanie w zgodzie z zasadą praworządności wymagało zatem w opisanej wyżej sytuacji uzupełnienia raportu w toku postępowania, czego w niniejszym postępowaniu zaniechano. Rzetelna i realizująca cele ochronne ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzona może być bowiem wyłącznie na podstawie aktualnie obowiązujących wymogów prawnych, gwarantujących zachowanie najwyższych standardów jakości środowiska. Uchybienia w powyższym zakresie podważają natomiast prawidłowość prognozowanej w raporcie ilości produkowanego obornika i gnojówki, w dalszej kolejności skutkują brakiem wiarygodności przyjętych w raporcie szacunków: co do wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru do powietrza, co do zakresu dolegliwości odorowych, co do niezbędnej pojemności płyt obornikowych i zbiorników na gnojówkę oraz wielkości gruntów rolnych niezbędnych do zagospodarowania obornika zgodnie z wymogami ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 76), a w dalszej kolejności podważa również ocenę organu w kwestii prognozowanego braku konfliktów społecznych.
Powyższych uchybień raportu nie dostrzegły orzekające w sprawie organy, co oznacza, że jego ocena nie jest prawidłowa. Natomiast orzekanie na podstawie wadliwego raportu stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 października 2020 r. Zwrócić należy bowiem uwagę, że postanowienie to, wydane w trybie art. 90 ust. 1 u.o.o.ś., wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje, rozstrzygając faktycznie sprawę co do istoty. W takim układzie procesowym, przy dostrzeżonych uchybieniach w zakresie analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko skutkujących koniecznością jej ponowienia łącznie ze sporządzeniem nowego raportu o oddziaływaniu na środowisko, niezbędnym było wyeliminowanie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z obrotu prawnego.
Reasumując, zdaniem Sądu, organy orzekające w kontrolowanej sprawie naruszyły przepisy art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także przepisy prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 pkt 7, art. 74 ust. 3, art. 79 i art. 80 ust. 1 u.o.o.ś., co miało wpływ na prawidłowość oceny możliwości realizacji inwestycji w określonym przez inwestora miejscu. Organy bowiem nie zapewniły stronom czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie powiadomiły ich we właściwy sposób o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, w tym z raportem, oraz o prawie do złożenia uwag i wniosków, które organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Również procedura przeprowadzona z udziałem społeczeństwa była wadliwa ze względu na zakreślenie zbyt krótkiego, niezgodnego z obowiązującym stanem prawnym, terminu na wniesienie uwag i wniosków do zebranej w sprawie dokumentacji. Ponadto, organy nie dokonały prawidłowej oceny raportu, który jest kluczowym dowodem w postępowaniu środowiskowym, w którym przeprowadzana jest ocena oddziaływania inwestycji na środowisko. W szczególności nie zweryfikowano zadeklarowanej obsady inwentarza oraz nie dostrzeżono wadliwości polegającej na sporządzeniu raportu w oparciu o nieaktualne przepisy tzw. rozporządzenia azotowego. Tylko zaś na podstawie raportu spełniającego wymagania przepisu art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. organy orzekające i uzgadniające mogły wyjaśnić stan faktyczny sprawy i podjąć właściwe rozstrzygnięcie w zakresie określenia warunków realizacji przedsięwzięcia w jego całokształcie.
Powyższe uchybienia uzasadniały więc wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które również wydane zostało na podstawie wadliwego raportu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy czym wyjaśnić należy, że powyższa ocena nie jest wymierzona w samą inwestycję, lecz wynika z nieprawidłowości, jakich dopuściły się organy w przeprowadzonym postępowaniu. W związku z tym, ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku, w szczególności w zakresie potrzeby sporządzenia prawidłowego i kompletnego raportu, opartego o aktualne przepisy obowiązującego prawa, i na podstawie zweryfikowanego raportu rozpoznają wniosek inwestora w zgodzie z przepisami u.o.o.ś. Podkreślić bowiem trzeba, że ocena oddziaływania na środowisko jest podstawowym instrumentem prawnym, który pozwala na wczesnym etapie przewidzieć skutki założeń inwestycji dla poszczególnych elementów środowiska, w tym dla zdrowia i komfortu życia ludzi. Z tego też względu niezmiernie ważne jest, aby analizy możliwych negatywnych oddziaływań przedsięwzięcia dokonywać jeszcze na etapie jego planowania, nie po to, aby je blokować, ale po to, aby zadbać o warunki jego realizacji zgodne z obowiązującymi wymogami ochrony środowiska. Umożliwia to wówczas zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych czy technologicznych, które pozwolą na skuteczne zapobieganie lub zmniejszenie wystąpienia ponadnormatywnych uciążliwości. Odpowiednio przeprowadzona ocena oddziaływania pozwala także na dobranie odpowiednich działań kompensacyjnych, które przyczynią się do odwrócenia koniecznych do poniesienia zniszczeń w środowisku. Tylko rzetelna i kompleksowa weryfikacja planowanego przedsięwzięcia pod kątem jego rzeczywistego charakteru i oddziaływania na środowisko, przy uwzględnieniu zastrzeżeń zgłaszanych przez członków społeczności lokalnej w toku postępowania, może dostarczyć materiału niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 82 u.o.o.ś. Uwzględnienie opinii społecznej o danym przedsięwzięciu jest więc niezwykle istotne, albowiem powstaje ono wśród ludzi i środowiska naturalnego i musi uwzględniać ich potrzeby.
Sąd nie dostrzegł natomiast uchybień zarzucanych w skardze w zakresie analizy bezpośredniego wpływu przedsięwzięcia na formy ochrony przyrody, obejmujące działkę zainwestowaną, w postaci Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz Obszaru Natura 2000 [..]. Zdaniem Sądu, analiza oddziaływania na wskazane obszary wypełnia wymogi kompletności i adekwatności niezbędnej do uznania jej za prawidłową.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając solidarnie na rzecz skarżących zwrot od organu kwoty 680 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł.