II SA/GD 48/24

II SA/Gd 48/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Marek Kraus /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2023 r., nr SKO Gd/4191/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 17 lutego 2022 r. M. S. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Karsin (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji")
o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. S.
Decyzją z 6 maja 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy
z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie wnioskowanego świadczenia.
Organ pierwszej instancji ocenił, że zakres opieki sprawowanej nad mężem nie wymusza na Wnioskodawczyni rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania
(art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Wójt wskazał również, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17
ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność męża Strony, zgodnie z wydanym względem niego orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 5 października 2022 r. utrzymało ją w mocy.
Na decyzję organu odwoławczego Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z 18 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1027/22 oddalił ją.
W ocenie Sądu zakres i charakter wykonywanych przez Skarżącą w związku
z opieką nad mężem czynności nie uniemożliwia jej wykonywania pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu Skarżąca nie wykonuje przy mężu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy nim w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Sąd zwrócił uwagę, że z niekwestionowanych ustaleń wynika, iż mąż Skarżącej wykazuje dużą samodzielność w niezbędnych czynnościach życia codziennego. W świetle tych okoliczności, zdaniem Sądu, orzekające organy prawidłowo stwierdziły, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej mężowi w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności.
Wnioskiem z 21 marca 2023 r. M. S. ponownie wystąpiła do Wójta
o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. S.
Decyzją z 26 maja 2023 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.ś.r., umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. oraz odmówił Wnioskodawczyni od 1 października 2022 r. przyznania wnioskowanego świadczenia.
W ocenie organu pierwszej instancji w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność męża Strony, zgodnie z wydanym względem niego orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.
Odwołując się do ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego Wójt wskazał,
że Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J., który jest po przebytym zawale i udarze mózgu, cierpi na połowiczne porażenie, dodatkowo choruje na nadciśnienie i padaczkę. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że pomimo orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji mąż Wnioskodawczyni w zakresie wielu czynności jest samodzielny: w większości dnia leży w łóżku, porusza się po mieszkaniu w celu skorzystania z toalety, nie korzystając ze sprzętu rehabilitacyjnego, podtrzymując się
o ścianę, samodzielnie spożywa posiłki wcześniej przygotowane przez żonę, korzysta
z toalety, dba o podstawową higienę. Natomiast Strona w ramach opieki wykonuje takie czynności jak: mycie całego ciała (codziennie przez godzinę), podawanie leków (trzy razy dziennie), przygotowywanie ubrań i ubieranie (dwa razy dziennie), smarowanie kremami natłuszczającymi (codziennie), mierzenie ciśnienia, zawożenie męża na wizyty lekarskie
(w zależności od potrzeby). Ponadto Wnioskodawczyni zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. przygotowywaniem posiłków, robieniem zakupów (codziennie przez godzinę), sprzątaniem, praniem, prasowaniem, ogrzewaniem domu.
Wójt zwrócił uwagę, że podczas wywiadu Strona poinformowała pracownika socjalnego, że w opiece nad mężem pomaga jej córka i do chwili obecnej podtrzymuje tę informację. Wskazano, że do 30 marca 2022 r. Wnioskodawczyni wykonywała czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, pomimo że od 24 stycznia 2022 r. jest ono własnością córki (obecnie córka wraz z partnerem zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego).
W ocenie organu pierwszej instancji zakres sprawowanej opieki nie wymusza na Stronie rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej i tym samym zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad mężem nie jest na tyle obszerny i zajmujący tyle czasu, aby Wnioskodawczyni nie mogła podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracować w gospodarstwie rolnym. Wójt zaznaczył, że nie wszystkie wykonywane czynności są związane bezpośrednio z opieką nad mężem. Tymczasem opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą niepełnosprawną, nie może polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Organ pierwszej instancji wskazał, że nie widzi związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym (30 marca 2022 r.) a sprawowaną opieką nad mężem, co wynika również z faktu, że przed 30 marca 2022 r. Strona godziła obowiązki związane z opieką i pracą w gospodarstwie rolnym. Wójt zaznaczył, że pomimo tego, iż stan zdrowia męża Wnioskodawczyni uległ pogorszeniu od czasu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 6 kwietnia 2022 r., to w dalszym ciągu jest on osobą samodzielną w wielu czynnościach, co nie zwiększyło zakresu czynności w ramach wspomagania męża w życiu codziennym.
Końcowo organ pierwszej instancji podał, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Wójt wskazał, że z informacji uzyskanych z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzupełniającego dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, na podstawie którego wydano orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy z 6 lutego 2023 r., wpłynął w dniu 21 września 2022 r. Natomiast wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął w dniu 6 marca
2023 r., tj. w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy. W związku z tym organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w okresie od
1 września 2022 r. do 30 września 2022 r., gdyż na ten okres toczy się już postępowanie
z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 16 marca 2022 r. oraz odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 października 2022 r.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Kolegium decyzją
z 13 listopada 2023 r. utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 17 u.ś.r., a odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zmuszony jest zrezygnować z pracy zarobkowej albo też zmuszony jest do niepodejmowania pracy zawodowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem
a sprawowaniem opieki.
Kolegium wskazało, że Strona ostatecznie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 30 marca 2022 r., a więc z momentem, w którym jej córka zakończyła pracę zawodową i wraz z partnerem podjęli się prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przed zaprzestaniem aktywności zawodowej Wnioskodawczyni godziła obowiązki związane
z prowadzeniem gospodarstwa rolnego z opieką nad mężem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z oświadczeń Strony wynika, iż opiekę nad mężem sprawuje od 30 września 2021 r., podczas gdy pracę w gospodarstwie rolnym zaprzestała z dniem 30 marca 2022 r. A zatem, zaprzestanie aktywności zawodowej od 30 marca 2022 r. nie miało bezpośredniego związku z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu mężowi wymaganej stałej opieki, a co za tym idzie - nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją, czy też niepodejmowaniem pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu w stopniu znacznym mężowi opieki.
Odwołując się do ustaleń wywiadu środowiskowego Kolegium oceniło, że aktualny zakres czynności wykonywanych przez Wnioskodawczynię w tracie opieki nad mężem nie jest na tyle obszerny i absorbujący czasowo, aby bezkrytycznie można było odrzucić możliwość podjęcia przez Stronę zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Poza tym, zdaniem organu odwoławczego, większość wskazanych przez Stronę czynności opiekuńczych nie stanowi o sprawowaniu opieki osobistej związanej bezpośrednio z osobą męża; czynności te podejmowane w trakcie opieki nad mężem nie zajmują takiej ilości czasu, aby przy należytej organizacji tej opieki Wnioskodawczyni nie mogła podjąć zatrudnienia. Kolegium zwróciło uwagę, że z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika,
iż mimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności J. S. jest w miarę samodzielny - jest w stanie samodzielnie przejść do toalety, z której samodzielnie korzysta, samodzielnie przyjmuje przygotowane posiłki i leki, samodzielnie wykonuje podstawowe czynności higieniczne.
Zdaniem organu odwoławczego zakres sprawowanej opieki nie wymusza na Wnioskodawczyni rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, podejmowane czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne i ich częstotliwość (mycie całego ciała przez godzinę dziennie, podawanie leków trzy razy dziennie, przygotowanie ubrań i ubieranie dwa razy dziennie, smarowanie pleców balsamem 30 minut dziennie, pomiar ciśnienia trzy razy dziennie, czy podawanie leków trzy razy dziennie) nie są na tyle absorbujące czasowo, aby wykluczyć zupełnie możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej. W ocenie Kolegium zakres opieki, jaką Strona zapewnia obecnie mężowi jest zbliżony do zakresu opieki i czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych, jakie podejmowała już wcześniej, co wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego
6 kwietnia 2022 r., jak i aktualizacji wywiadu przeprowadzonej na potrzeby niniejszej sprawy.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem od 30 września 2021 r., a pracę w gospodarstwie rolnym zaprzestała z dniem
30 marca 2022 r., tj. od momentu kiedy córka zakończyła pracę zawodową i wraz
z partnerem podjęła się prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przed 30 marca 2022 r. Strona godziła więc obowiązki zawodowe z opieką nad mężem, a przed podjęciem się opieki nad mężem nie była osobą aktywną zawodowo. W rozpatrywanym przypadku nie może więc być mowy o istnieniu związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez Wnioskodawczynię pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia mężowi stałej opieki, ponieważ rezygnacja z aktywności zawodowej opiekuna nie miała bezpośredniego związku z koniecznością zapewnienia osobie niepełnosprawnej wymaganej stałej opieki, a zakres
i wymiar opieki Strony nad mężem nie ma charakteru opieki stałej i długotrwałej. Powtórzono, że pomimo posiadanych schorzeń potwierdzonych dokumentacją medyczną oraz orzeczeń o niepełnosprawności i braku możliwości samodzielnej egzystencji J. S. jest na tyle samodzielny, że jest w stanie pozostać w domu podczas nieobecności opiekuna co najmniej przez kilka godzin, stopień samodzielności męża Strony pozwala na swobodną komunikację z otoczeniem, samodzielne poruszanie się po mieszkaniu, samodzielne korzystanie z toalety, czy wykonanie podstawowych czynności higienicznych, samodzielne przyjęcie i spożycie wcześniej przygotowanych posiłków i leków. Ponadto Wnioskodawczyni w opiece nad mężem może liczyć na wsparcie ze strony córki.
Podsumowując Kolegium podniosło, że zarówno potrzeby, jak i zakres opieki, jaką Strona zapewnia mężowi nie jest na tyle absorbujący, aby jednoznacznie wykluczyć możliwość podjęcia przez nią pracy zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. W takiej sytuacji nie można mówić o ścisłym i bezpośrednim związku pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez Wnioskodawczynię zatrudnienia a koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu mężowi opieki adekwatnej do jego stanu zdrowia. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie występuje ani przesłanka rezygnacji
z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu mężowi ani też przesłanka niepodejmowania przez opiekuna zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowanej opieki.
W skardze na decyzję organu odwoławczego M. S., reprezentowana przez pełnomocnik będącą radcą prawnym, zarzuciła jej mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organy, że:
1. brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia
a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowy istnieje;
2. zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy
w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga -
w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2023 r., poz. 775) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad mężem w kontekście pogorszenia stanu jego zdrowia, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak
i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego,
w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że zasadniczym zarzutem jest naruszenie przez organy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu. Zarzucono, że twierdzenie Kolegium o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki pozostaje w sprzeczności z wnioskami z wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że mąż Skarżącej przez większość dnia leży w łóżku, jednak jest w stanie poruszać się samodzielnie po mieszkaniu podtrzymując się o ścianę aby skorzystać z toalety. Podkreślono, że J. S. jest po zawale serca, przebytym udarze mózgu, cierpi na połowiczne porażenie, choruje też na padaczkę i nadciśnienie. Przyznano, że mąż Skarżącej porusza się, ale czyni to z wielkim trudem i jedynie w celu skorzystania z toalety. Podkreślono, że stan zdrowia J. S. ulega sukcesywnemu pogorszeniu. Tym samym od wydania prawomocnego wyroku w sprawie z wniosku Strony stan faktyczny uległ zmianie w kontekście zakresu sprawowanej opieki nad mężem. Skarżąca wykonuje względem męża wszystkie czynności samoobsługowe - od ubierania, rozbierania po pomoc w toalecie porannej, wieczorem mycie całego ciała, pomoc przy poruszaniu się. Poza tym - czego organy nie wzięły pod uwagę - z uwagi na padaczkę chorego i mogące się pojawiać niekontrolowane ataki - Strona nie może, wbrew twierdzeniu organów, zostawiać samego męża, a tym samym w żadnym aspekcie podejmować jakiejkolwiek pracy bez narażania zdrowia i życia męża. Tym samym brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem Kolegium wywiodło
w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy.
Odwołując się do judykatury podniesiono, że o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Natomiast organy przyznające świadczenie pielęgnacyjne nie są władne do tworzenia dodatkowych warunków do przyznania tego świadczenia. Tworzenie więc dodatkowych warunków, których nie przewiduje ustawa, należy uznać za bezpodstawne. Oczywiste jest, że na osobach sprawujących opiekę mogą spoczywać także inne obowiązki rodzinne, które można wykonywać m.in. z uwagi na doraźną pomoc innych osób. Opieka, o której mowa
w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być nieprzerwana i całodobowa.
Podkreślono, że pod pojęciem "sprawowania opieki" nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie męża). Pielęgnacja w sensie medycznym
i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie małżonka od jej normalnych, codziennych obowiązków rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nim. Zaakcentowano, że ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, aby zaspokoić potrzeby życiowe swoje
i swojej rodziny.
Podsumowując podniesiono, że zastosowanie przez organy wyłącznie gramatycznej wykładni doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis u.ś.r. Podkreślono, że w sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięgnięcie do innych sposobów wykładni. Organy powinny były zatem podjąć próbę zinterpretowania przepisu ustawy odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi bądź funkcjonalnymi regułami wykładni prawa. Prawidłowe odczytanie treści art. 17 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że Skarżąca opiekująca się niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 13 listopada 2023 r. utrzymująca
w mocy decyzję Wójta Gminy Karsin z 26 maja 2023 r. odmawiającą M. S.świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. S.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), która w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kolei art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku
z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie,
a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.
Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację
z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.
sygn. akt I OSK 1148/20 wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy
w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).
W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, lecz analiza uzasadnień wydanych w sprawie decyzji daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem częściowo odmiennych przesłanek negatywnych.
Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona m.in. przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17
ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność męża Skarżącej, zgodnie z wydanym względem niego orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.
Organy obu instancji oceniły natomiast, że w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia
a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez Wójta w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.
W tym miejscu należy wskazać, że w punkcie drugim wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu u.ś.r.
z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.
Przywołany wyżej wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia TK upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która
z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 40/20, z 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 479/16, z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1512/16).
Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe.
Ocenie poddać w tej sytuacji należało negatywne ustalenie organów, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).
Należy powtórzyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego
z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1141/20).
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego z 31 marca 2023 r. oraz dokumentacji medycznej nie budzi wątpliwości. Zebrane informacje dotyczące zarówno stanu zdrowia J. S., jak
i zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą nad mężem są wyczerpujące i zostały prawidłowo ocenione przez organy.
Z wywiadu środowiskowego wynika m.in., że M. S. (ur. w 1979 r.) mieszka
i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym mężem J. S. (ur. w 1973 r.). Mąż Skarżącej choruje na nadciśnienie, padaczkę, niedowład prawostronny, przeszedł kilka udarów mózgu oraz krwotok mózgowy do pnia mózgu (jest pod opieką kardiologa, neurologa i lekarza rodzinnego). J. S. ma problemy
z poruszaniem się, całe dnie leży w łóżku, wstaje jedynie żeby skorzystać z toalety, nie używa sprzętu rehabilitacyjnego (kule, balkonik itp.), podczas chodzenia przytrzymuje się ściany. Podczas wywiadu Skarżąca podała, że w ramach sprawowanej opieki nad mężem wykonuje następujące czynności: mycie męża pod prysznicem (codziennie, przez około godzinę), przygotowywanie ubrań i ubieranie (dwa razy dziennie, przez około godzinę), smarowanie pleców balsamem nawilżającym (codziennie, przez 30 minut), mierzenie ciśnienia (trzy razy dziennie, przez 15 minut), podawanie leków (trzy razy dziennie, przez 15 minut), przygotowywanie i podawanie posiłków (pięć razy dziennie, przez trzy godziny), realizacja recept (dwa razy w miesiącu), umawianie wizyt lekarskich (w zależności od potrzeb), dbanie o dom (codziennie, przez trzy godziny), robienie zakupów (codziennie, przez godzinę), załatwianie spraw urzędowych (w zależności od potrzeb), ogrzewanie domu (codziennie). Strona oświadczyła również, że jej mąż samodzielnie porusza się po mieszkaniu, ale tylko w celu udania się do toalety, z której samodzielnie korzysta, samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje lekarstwa, sam dba o podstawową higienę (mycie twarzy, zębów). Skarżąca podała, że podczas jej nieobecności w domu (np. kiedy musi wyjść po zakupy) opiekę nad ojcem sprawuje córka A., która nie może jednak zajmować się ojcem przez dłuższy czas, gdyż obecnie sprawuje opiekę nad trzymiesięczną córką. Podczas wywiadu M. S. oświadczyła, że ma podstawowe wykształcenie i gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad mężem podjęłaby pracę
w szkółce leśnej (kiedyś tak pracowała dorywczo). Podała również, że zarejestrowała się jako domownik w KRUS, opiekę nad mężem sprawuje od 30 września 2021 r., natomiast pracę na gospodarstwie rolnym zakończyła 30 marca 2022 r.
W aktach sprawy znajduje się również dokumentacja medyczna J. S. (karty informacyjne leczenia szpitalnego, skierowania do poradni specjalistycznych, wyniki badań) oraz oświadczenie Skarżącej z 5 maja 2023 r., w którym potwierdziła ona,
że w dalszym ciągu w opiece nad mężem pomaga jej ich córka A. (są to sytuacje,
w których Strona musi wyjść z domu, a także przy ubieraniu, kiedy trzeba podnieść męża).
Biorąc pod uwagę wskazane powyżej dokumenty i okoliczności z nich wynikające Sąd podziela stanowisko organów, że pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
O ile sprawowanie przez Skarżącą opieki nad mężem nie budzi wątpliwości, o tyle przedstawione powyżej okoliczności uniemożliwiają przyjęcie, że rezygnacja przez nią
z pracy w gospodarstwie rolnym pozostaje w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania tej opieki. Podczas wywiadu środowiskowego Strona podała, że opiekę nad mężem sprawuje od 30 września 2021 r., natomiast pracę w gospodarstwie rolnym zakończyła 30 marca 2022 r. A zatem, przed 30 marca 2022 r. Strona godziła pracę
z opieką nad mężem. Tym samym, to nie opieka nad mężem była przyczyną rezygnacji przez Skarżącą z pracy. W judykaturze podkreśla się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r.
sygn. akt I OSK 275/21, z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, z 14 września
2017 r. sygn. akt I OSK 695/17, czy z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15).
W tej sytuacji należało rozważyć, czy fakt niepodejmowania aktywności zawodowej przez Skarżącą po uznaniu jej męża za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym (co miało miejsce 23 września 2021 r.), a następnie za osobę okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolną do samodzielnej egzystencji (co nastąpiło od 6 lutego 2023 r.) wynika wyłącznie z konieczności i zakresu sprawowanej opieki nad mężem.
W powyższym zakresie należy zauważyć, że pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia J. S. wykazuje się samodzielnością - z wywiadu środowiskowego nie wynika, aby był on osobą wymagającą nieprzerwanej opieki. Z wywiadu wynika, że mąż Skarżącej co prawda
z trudem, ale samodzielnie porusza się po mieszkaniu, sam załatwia potrzeby fizjologiczne (samodzielnie korzysta z toalety), sam dba o podstawową higienę (mycie twarzy, zębów), samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje lekarstwa przygotowane wcześniej przez żonę. Zdaniem Sądu zakres i częstotliwość czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki nad mężem nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez nią pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (np. w szkółce leśnej, o której wspomniała Strona podczas wywiadu środowiskowego).
Ponadto należy zwrócić uwagę, że część z czynności, które Skarżąca wskazała jako wykonywane podczas opieki nad mężem składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Strony, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21).
W judykaturze wskazuje się, że czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20). Wskazane przez Skarżącą czynności, które wykonuje jako czynności związane
z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 858/21).
Odnosząc się w tym miejscu do odnotowanego przez Kolegium faktu, że Skarżąca w opiece nad mężem może liczyć na wsparcie ze strony córki należy podkreślić,
że odwołanie się do tej okoliczności w zaskarżonej decyzji nie stanowiło wyręczenia Strony przez organ w wyborze członka rodziny, który ma się opiekować chorym mężem i ojcem, ale obrazowało jedynie możliwości rodziny (w tym Skarżącej) związane z organizacją tej opieki (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2155/22).
Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia męża Skarżącej i konieczności jego wsparcia, do czego Strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia
25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.
Podsumowując należy wskazać, że Skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec męża godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje Strona, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych,
w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że Skarżąca - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem męża - ma potencjalną możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych
w wywiadzie środowiskowym, wykonywania pracy. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, tj. zakresu
i rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 3 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]