II SA/Gd 470/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-11-13
NSAbudowlaneWysokawsa
samowola budowlanarozbiórkaobiekt budowlanyprawo budowlanepostępowanie administracyjnedecyzjauzasadnienierozstrzygnięcieWSAnadzór budowlany

WSA w Gdańsku uchylił decyzję WINB nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego z powodu sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji.

Skarżący wniósł skargę na decyzję WINB utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego (drewnianej konstrukcji na kołach z betonową podstawą). WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że choć zarzuty skargi nie były zasadne, to doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Sąd wskazał na sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji odwoławczej, które formalnie utrzymało w mocy nakaz rozbiórki obiektu drewnianego, a jego uzasadnieniem, które rozszerzyło zakres rozbiórki o utwardzenie gruntu. Taka rozbieżność uniemożliwia precyzyjne wykonanie decyzji i podważa zaufanie do organów.

Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego. Obiekt ten, o konstrukcji drewnianej na kołach z betonową płytą jako podstawą, został uznany za samowolę budowlaną. Skarżący podnosił różne argumenty, w tym dotyczące toczącego się postępowania o warunki zabudowy oraz zmiany stanu faktycznego na działce. WSA w Gdańsku, rozpoznając skargę, stwierdził, że choć zarzuty skarżącego nie były zasadne, to zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu istotnych uchybień procesowych. Kluczowym problemem okazała się sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji WINB a jej uzasadnieniem. Rozstrzygnięcie formalnie utrzymywało w mocy nakaz rozbiórki obiektu drewnianego, podczas gdy uzasadnienie rozszerzało ten nakaz o utwardzoną powierzchnię gruntu (płytę betonową). Sąd podkreślił, że taka rozbieżność, naruszająca art. 107 k.p.a., czyni decyzję nieprecyzyjną, utrudnia jej wykonanie i może prowadzić do wątpliwości prawnych oraz potencjalnych sporów egzekucyjnych. Z tego powodu sąd uchylił decyzję WINB, zobowiązując organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji spójnej co do rozstrzygnięcia i uzasadnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sprzeczność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji administracyjnej stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania (art. 107 k.p.a.), które może mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie decyzji musi być jasne i precyzyjne, a jego treść nie może być sprzeczna z uzasadnieniem. W przypadku sprzeczności, za miarodajne uznaje się rozstrzygnięcie, jednak jego niezgodność z uzasadnieniem wprowadza niepewność co do zakresu obowiązku strony i może prowadzić do problemów wykonawczych oraz podważyć zaufanie do organów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja administracyjna musi zawierać precyzyjne rozstrzygnięcie (osnowę), które wyraża wolę organu i jest podstawą do wykonania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji musi być spójne z rozstrzygnięciem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd uchyla decyzję w przypadku stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa prawna do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 134 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi, i bada zgodność z prawem.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla lub zmienia decyzję organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, naruszająca art. 107 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące toczącego się postępowania o warunki zabudowy i zmiany stanu faktycznego na działce.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia nakaz rozbiórki obejmuje tymczasowy obiekt budowlany na kółkach wraz z utwardzoną powierzchnią gruntu umożliwiającą przesuwanie całego obiektu budowlanego

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Katarzyna Krzysztofowicz

sprawozdawca

Jakub Chojnacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów formalnych decyzji administracyjnych, w szczególności spójności rozstrzygnięcia i uzasadnienia, oraz precyzyjnego określania zakresu nakazów rozbiórki w sprawach budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem w decyzji administracyjnej, a także kwestii rozbiórki obiektu budowlanego wraz z jego podstawą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi decyzji administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia nawet merytorycznie uzasadnionych rozstrzygnięć. Jest to ważna lekcja dla prawników i urzędników.

Błąd w uzasadnieniu decyzji budowlanej doprowadził do jej uchylenia przez sąd administracyjny.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 470/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2025 r., nr WOP.7721.83.2025.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
S. K. (dalej jako: skarżący, inwestor) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB)
z 3 czerwca 2025 r., nr WOP.7721.83.2025.TA, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie (dalej jako: PINB)
z 11 kwietnia 2025 r., nr PNB- 5140/28B/49/17/ŁK, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 31 października 2017 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego przez skarżącego budynku gospodarczego na terenie działki nr [...] w miejscowości M. Jak ustalił organ podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 27 października 2017 r., na działce nr [...] (oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka rolna, stanowiącej własność Z. i W. K., rodziców inwestora) istnieje obiekt budowlany - drewniana konstrukcja o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,50 m oraz zmiennej wysokości wynoszącej od 2,6 m - 3,05 m. Obiekt ten wykonany jest z krawędziaków obitych deskami, z dachem dwuspadowym i ścianą dzielącą obiekt na dwie części. Obiekt został "pierwotnie" zamocowany do płyty o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,5 m wykonanej po obrysie z płyt typu yomb, a we wnętrzu wypełnionej cienką szlichtą cementową na ułożonych betonowych płytach chodnikowych. Obiekt został wybudowany w 2015 r. i rozbudowany w 2017 r. przez skarżącego. Według oświadczenia inwestora lewa część ww. obiektu, która wybudowana została w 2017 r., służy do magazynowania drewna opałowego.
Podczas dodatkowych oględzin w dniu 10 kwietnia 2018 r. ustalono, że od czasu poprzedniej kontroli zmienił się stan faktyczny, ponieważ inwestor dokonał przebudowy obiektu, poprzez odcięcie uprzednio istniejących stalowych płaskowników zabetonowanych w płycie podstawy i połączonych śrubami z krawędziakiem słupków konstrukcyjnych obiektu. W miejsce ww. płaskowników inwestor zamocował koła, umożliwiające przesuwanie całego obiektu po powierzchni płyty podstawy - co spowodowało, iż przedmiotowy obiekt jest nietrwale związany z gruntem (może być przesuwany na kółkach po betonowej podstawie).
W konsekwencji organ rozdzielił ww. postępowanie na dwa odrębne, tj. w sprawie obiektu budowlanego o wymiarach 10,6 m x 8,50 m oraz w sprawie utwardzenia gruntu. Uznając, że wykonanie obiektu budowlanego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, postanowieniem z 16 maja 2018 r., organ wstrzymał inwestorowi prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie tymczasowego obiektu budowlanego o wymiarach 10,6 m x 8,5 m x wysokość 2,6 m do 3,05 m, o konstrukcji z przegrodami budowlanymi z drewna, opartego na gruncie poprzez kółka, i nakazał w terminie do 31 lipca 2018 r. przedłożyć wskazane dokumenty legalizacyjne.
Rozstrzygnięcie to zostało uchylone postanowieniem WINB z 11 grudnia 2018 r., w następstwie czego organ I instancji - ponownie prowadząc postępowanie, połączył postępowania w sprawie obiektu budowlanego i w sprawie utwardzenia gruntu i postanowieniem z 10 maja 2022 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie tymczasowego obiektu budowlanego o wymiarach w 10,6 m x 8,5 m x wysokość od 2,6 m do 3,05 m, o konstrukcji z przegrodami budowlanymi z drewna, opartego na utwardzonej powierzchni gruntu poprzez zamocowanie na końcówkach słupów obiektu kółek, umożliwiające przesuwanie całego obiektu budowlanego na działce oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 września 2022 r. dokumentów legalizacyjnych.
Postanowieniem z 10 października 2022 r., nr PINB7141/28B/33/17/ŁK, WINB uchylił postanowienie organu I instancji i wstrzymał prowadzenie budowy obiektu budowlanego (bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę) składającego się
z 2 części: drewnianej kubaturowej części na kołach, o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,5 m i wysokości od 2,6m do 3,05m oraz płyty - podstawy ww. obiektu o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,5 m wykonanej po obrysie z płyt typu yomb, a we wnętrzu wypełnionej szlichtą cementową na ułożonych betonowych płytach chodnikowych, oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 grudnia 2022 r. wskazanych dokumentów.
Pismem z 20 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o wydłużenie terminu na przedłożenie wymaganych dokumentów wskazując na długi okres procedowania w sprawie warunków zabudowy dla spornego obiektu – aktualnie organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do 28 lutego 2023 r., co wynika z załączonego zawiadomienia.
W piśmie z 6 kwietnia 2023 r. WINB poinformował stronę, że zgodnie z odpowiedzią Burmistrza z 17 marca 2023 r., decyzją z 24 lutego 2023 r., nr RPŚ.6730.82.2022.AKa, organ ten umorzył postępowanie administracyjne w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania spornego obiektu z budynku gospodarczego na budynek garażowy. Wobec tego, gdy inwestor dobrowolnie zrezygnował z możliwości legalizacji obiektu, wniosek o przedłożenie wymaganych dokumentów stał się bezprzedmiotowy.
W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia 11 kwietnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) dalej "Prawo budowlane", PINB nakazał inwestorowi rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o wymiarach o wymiarach w (m) 10,6 x 8,5 x wysokość od 2,6 do 3,05 - konstrukcja z przegrodami budowlanymi z drewna, oparta na utwardzonej powierzchni gruntu poprzez zamocowanie na końcówkach słupów obiektu kółek, umożliwiające przesuwanie całego obiektu budowlanego na działce nr [...], obręb M., gmina [...].
W odwołaniu od tej decyzji inwestor zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności, że postępowanie w sprawie warunków zabudowy nie zakończyło się, ale nadal jest w toku, a niewykonanie nałożonych obowiązków dokumentacyjnych nie wynikało ze złej woli strony. W konsekwencji organ błędnie nie zawiesił postępowania legalizacyjnego w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie wykonać nałożonych obowiązków. Wobec tego odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty, poprzez wydanie pozytywnej decyzji dla strony, ewentualnie o wstrzymanie rozbiórki do czasu zakończenia postępowania w sprawie warunków zabudowy.
Do odwołania inwestor załączył ksero odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 833/24, którym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2024 r., nr SKO Gd/4429/23 oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin z dnia 3 lipca 2023 r., nr RPŚ.6730.03.2023.AKa. Jak wyjaśnił skarżący, decyzja Burmistrza dotycząca odmowy ustalenia warunków zabudowy, o której wspomina organ, została zaskarżona skutecznie w 2023 r., a w konsekwencji twierdzenia PINB - jakoby postępowanie o wydanie warunków zabudowy zostało zakończone, były niesłuszne i przedwczesne.
W odwołaniu przedstawiono także obszerne orzecznictwo i poglądy doktryny odnośnie rozumienia pojęcia zagadnienia wstępnego jako podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego i wskazano, że wobec tego, iż postępowanie w sprawie warunków zabudowy jest nadal w toku, zakończenie niniejszego postępowania jest przedwczesne. Zauważono też, że na działce nr [...] i [...] stoi podobny garaż na kółkach (samowola budowlana), niemniej w tym przypadku postępowanie zostało umorzone, tym samym zdziwienie budzi rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Ponadto PINB dopuścił się nieprawidłowości poprzez wejście na posesję i wykonanie zdjęć bez pozwolenia strony oraz przez finansowe propozycje w zakresie ułatwienia legalizacji.
Na skutek rozpoznania odwołania WINB - zaskarżoną decyzją z 3 czerwca 2025 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu podkreślono, że przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany o funkcji gospodarczej (m.in. skład drewna) o wymiarach 10,6 m x 8,5 m i wysokości od 2,6 m do 3,05 m, który jest mobilny - może być przesuwany po podstawie (płycie betonowej), bowiem do drewnianych słupków jego konstrukcji inwestor zamocował niewielkie kółka. Tak więc obiekt nie jest budynkiem, gdyż nie jest trwale związany z gruntem. Organ stwierdził też, że inwestor najpierw wykonał płytę betonową o wymiarach 10,6 m x 8,5 m, a następnie na niej usytuował obiekt budowlany. Zatem przedmiotowa płyta została wykonana w celu usytuowania na niej obiektu kubaturowego, wobec czego drewniana część kubaturowa na kołach, poruszająca się po betonowej podstawie, razem stanowią jeden obiekt budowlany, wybudowany przez inwestora łącznie, jako całość funkcjonalna. Dlatego przedmiotem postępowania legalizacyjnego jest drewniana kubaturowa część na kołach wraz z betonową płytą podstawy - jest to całość stanowiąca tymczasowy obiekt budowlany. Obiekt ten, w dacie budowy wymagał pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, gdyż istnieje na działce ponad 180 dni. Inwestor takiej decyzji bezspornie nie uzyskał.
Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, zasadnym było procedowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a w ramach tej procedury zobowiązanie inwestora do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym decyzji o warunkach zabudowy, skoro dla działki nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się zaś do kwestii nieprzedłożenia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy WINB podkreślił, że postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek garażowy zostało umorzone decyzją z 24 lutego 2023 r. Natomiast powołany w odwołaniu wyrok sądu administracyjnego dotyczył decyzji o odmowie ustalenia na wniosek skarżącego warunków zabudowy i sposobu zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego, parterowego o wymiarach 4,8 m na 7 m oraz wysokości do 5 m - na budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z budową urządzeń budowlanych. Toczące się więc po tym wyroku postępowanie administracyjne dotyczy innego obiektu o innej funkcji, niż obiekt objęty niniejszym postępowaniem legalizacyjnym.
Skoro zaś inwestor nie uzyskał warunków zabudowy dla inwestycji, organ był uprawniony, na podstawie art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 Prawa budowlanego, do nakazania rozbiórki tego obiektu. WINB sprecyzował, że nakaz rozbiórki obejmuje tymczasowy obiekt budowlany na kółkach wraz z utwardzoną powierzchnią gruntu umożliwiającą przesuwanie całego obiektu budowlanego na działce nr [....] - jako powiązaną z obiektem budowlanym utwardzoną powierzchnię podstawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucono, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję PINB wydaną mimo zmiany stanu faktycznego. Wskazano, że po tornadzie, jakie przeszło przez działkę nr [...] powstały 2 wiaty do 50 m2, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeśli występuje zabudowa zagrodowa. Organy nie sprawdziły natomiast czy skarżący jest rolnikiem i ile ziemi posiada, oraz czy prowadzi działalność rolniczą. Natomiast skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o numerze 08303923 i na działce nr [...] posiada siedlisko rolne w zabudowie zagrodowej. Na działce jest też park maszyn a pod przedmiotową wiatą stoją maszyny do uprawy i zbioru roślin oraz ciągnik.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentacji, że nie sprawdzono obecnego stanu zabudowy działki i nie wyjaśniono kwestii działalności rolniczej skarżącego, organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy skutkował zastosowaniem w sprawie procedury z art. 48 Prawa budowlanego, co było już na poprzednim etapie sprawy pozytywnie zweryfikowane przez WSA w Gdańsku (prawomocne postanowienie sygn. akt II SA/Gd 981/22 z dnia 30 stycznia 2023 r.). Zobowiązany nie wywiązał się z możliwości dobrowolnej legalizacji a w takiej sytuacji Prawo budowlane obligatoryjnie stwierdza, że zastosowanie znajdują w konsekwencji restrykcje art. 48 ustawy nakazujące rozbiórkę samowoli budowlanej, aby zaistniałą sytuację doprowadzić do zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, lecz z przyczyn innych, niż w niej wskazane.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddano decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: WINB)
z 3 czerwca 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z 11 kwietnia 2025 r. Na mocy tych decyzji skarżącemu, jako inwestorowi, nakazano rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o wymiarach o 10,6 m x 8,5 m x wysokość od 2,6 m do 3,05 m - konstrukcji z przegrodami budowlanymi z drewna, opartej na utwardzonej powierzchni gruntu poprzez zamocowanie na końcówkach słupów obiektu kółek, umożliwiających przesuwanie całego obiektu budowlanego, zrealizowanego na działce nr [...] obręb [...], gmina [...]. Rozstrzygając sprawę Sąd doszedł do wniosku, że zarzuty skargi nie są zasadne, jednakże zaskarżona decyzja wymaga uchylenia ze względu na uchybienia procesowe, które miały wpływ na wynik sprawy.
Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma przepis art. 107 k.p.a., który wskazuje jakie elementy musi zawierać decyzja administracyjna. W § 1 pkt 5 tego przepisu ustawodawca wskazał, że decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie, określane mianem "osnowy", decyzji stanowi jej kluczowy element, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wobec tego rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. W szczególności decyzja organu administracji publicznej nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania lub też konkretyzująca określone uprawnienia powinna obowiązek ten lub uprawnienie wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (zob. M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, art. 107, Nb 31; J. Borkowski, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, art. 107).
Natomiast, w myśl art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie.
W § 3 cyt. artykułu ustawodawca rozwija, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Analizując relację rozstrzygnięcia i uzasadnienia decyzji administracyjnej w doktrynie wskazuje się więc, że rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji administracyjnej zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji publicznej załatwiającego sprawę w tej formie. Jeśli więc treść uzasadnienia decyzji administracyjnej pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, to sytuacja taka narusza w sposób istotny art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W razie zaś sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. Dlatego też gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ administracji publicznej pierwszej instancji (zob. M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, art. 107, Nb 33 i powołane tam orzecznictwo).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że ponownie prowadząc postępowanie PINB połączył postępowanie dotyczące obiektu budowlanego o wymiarach 10,6 m x 8,50 m z postępowaniem w sprawie utwardzenia gruntu. Następnie, w ramach tak zakreślonego przedmiotu procedowania, WINB wydał w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej "Prawo budowlane", postanowienie wstrzymujące roboty polegające na budowie obiektu budowlanego składającego się z 2 części: drewnianej kubaturowej części na kołach, o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,5 m x wysokość od 2,6 m do 3,05 m oraz płyty - podstawy ww. obiektu o wymiarach w rzucie 10,6 m x 8,5 m, wykonanej po obrysie z płyt typu yomb, a we wnętrzu wypełnionej szlichtą cementową na ułożonych betonowanych płytach chodnikowych. Z kolei w decyzji organu I instancji z 11 kwietnia 2025 r. nakazano inwestorowi rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o wymiarach 10,6 m x 8,5 m x wysokość od 2,6 m do 3,05 m - konstrukcja z przegrodami budowlanymi z drewna, oparta na utwardzonej powierzchni gruntu poprzez zamocowane na końcówkach słupów obiektu kółek, umożliwiające przesuwanie całego obiektu budowlanego, na działce nr [...] obręb [...], gmina [...].
W ocenie Sądu tak sformułowane rozstrzygnięcie pomija swoim zakresem utwardzenie gruntu, co do którego organ przecież procedował w tym postępowaniu. Organ orzekł wyłącznie o rozbiórce obiektu tymczasowego – konstrukcji z przegrodami z drewna, zaś odniesienie się w osnowie do utwardzenia gruntu stanowiło element opisu sposobu wykonania tego obiektu, nie stanowiło zaś orzeczenia o rozbiórce także tego elementu. Nie ulega zaś wątpliwości, że zakresem rozstrzygnięcia powinien zostać objęty zarówno tymczasowy obiekt budowlany, jak i wykonane dla jego posadowienia utwardzenie gruntu. Jak słusznie bowiem wskazał WINB, inwestor najpierw wykonał płytę betonową, zaś później dopiero usytuował na niej sporną konstrukcję z drewna. Jak przyjął przy tym organ, a czego skarżący nie kwestionował, przedmiotowa płyta została wykonana w celu usytuowania na niej obiektu kubaturowego, a więc nie jest utwardzeniem działki w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego, i razem stanowią jeden obiekt budowlany, co do którego powinno zostać wydane rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Utrzymując zaś w mocy decyzję PINB, organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że wobec nieprzedłożenia przez inwestora żądanych dokumentów organ I instancji zasadnie zastosował w sprawie restrykcje z art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego - nakazując inwestorowi przedmiotową decyzją rozbiórkę samowoli, aby zaistniałą sytuację doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśnił przy tym, że nakaz rozbiórki obejmuje tymczasowy obiekt budowlany na kółkach wraz (podkreślenie własne Sądu) z utwardzoną powierzchnią gruntu umożliwiającą przesuwanie całego obiektu budowlanego na dz. nr [...] - jako powiązaną z obiektem budowlanym utwardzoną powierzchnię podstawy. Zatem w uzasadnieniu decyzji odwoławczej WINB zmienił zakres rozstrzygnięcia i przedmiot rozbiórki, jednak działanie takie – jak wynika z wcześniejszych rozważań teoretycznych – jest niedopuszczalne i stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z sytuacją, w której rozstrzygnięcie decyzji odwoławczej, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., pozostaje w sprzeczności z jej uzasadnieniem. Formalnie bowiem WINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o rozbiórce tymczasowego obiektu budowlanego - konstrukcji z przegrodami budowlanymi z drewna, na działce nr [...], obręb [...], lecz jednocześnie w uzasadnieniu zmienił zakres obowiązku rozbiórkowego. Powyższe powoduje, że inwestor może mieć wątpliwości co do zakresu swojego obowiązku i problem z wykonaniem orzeczonego nakazu, a w przyszłości narazić się na egzekucję w zakresie rozbiórki utwardzenia gruntu. Będąc bowiem związany treścią nakazu wynikającą z rozstrzygnięcia PINB, utrzymanego w mocy przez WINB, i nawet wykonując ten obowiązek, naraża się na zarzut częściowego wykonania obowiązku, skoro organ odwoławczy wskazał, że rozbiórka obejmuje tymczasowy obiekt budowlany wraz z utwardzoną powierzchnią gruntu. Nawet jeżeli takie postępowanie egzekucyjne będzie miało wątpliwe podstawy prawne, jeżeli zostanie wszczęte to zaangażuje środki i czas zarówno organów administracji, jak i obywatela, a potencjalnie także sądu administracyjnego oraz podważy zaufanie strony do działań organów nadzoru budowlanego.
Jeżeli więc organ odwoławczy chciał dokonać konwalidacji uchybienia organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia, co zdaniem Sądu było konieczne, to powinien był skorzystać z możliwości, jakie daje mu przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie było zaś dopuszczalne zmienianie zakresu rozstrzygnięcia i przedmiotu rozbiórki w uzasadnieniu decyzji odwoławczej.
Z tych względów Sąd stwierdził, że decyzję WINB należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wyjaśnić przy tym trzeba, że naruszenie prawa zostało przez Sąd stwierdzone z urzędu w ramach obowiązków wynikających z art. 134 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd uznał, iż rozpatrywanie ich byłoby przedwczesne. Najpierw bowiem organ odwoławczy musi orzec o całym przedmiocie postępowania, aby następnie orzeczenie to mógł skontrolować sąd administracyjny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zobowiązany będzie do wydania decyzji spójnej co do rozstrzygnięcia i uzasadnienia w zakresie przedmiotu rozbiórki.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI