II SA/Gd 469/25

II SA/Gd 469/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Zbigniew Romała
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Romała Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr WOP.7721.29.2025.GD w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z 24 marca 2010 r. nr B.DP.7353-134/10 Starosta Kartuski wydał dla Gminy Stężyca pozwolenie na budowę sieci kanalizacji sanitarnej ciśnieniowo - grawitacyjnej w miejscowości Z., S., S. oraz G., w skład której wchodzi również przepompownia ścieków P5, zlokalizowana na terenie działki nr [...] w G. Inwestor zgłosił zakończenie robót budowlanych a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako PINB) nie wniósł sprzeciwu do użytkowania powyższej inwestycji.
PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przepompowni ścieków P5, usytuowanej na terenie działki nr [...] w G., gmina S., oraz zainstalowania na terenie tej działki ekranu akustycznego.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 13 maja 2024 r. ustalono, że przedmiotowa przepompownia ścieków projektowana była na terenie działki nr [...] w G. Wprawdzie do zawiadomienia o zakończeniu budowy Inwestor przedłożył pomiar geodezyjny powykonawczy inwestycji, jednakże pomiar ten nie jest szczegółowy. Brak widocznych wszystkich urządzeń oraz ogrodzenia, ponadto ekran akustyczny zrealizowany został przez G. Sp. z o.o. dopiero w 2024 r. Ponadto na terenie działki nr [...] w G. brak jest widocznych kamieni granicznych. Obecnie zarządcą i gestorem powyższej sieci kanalizacji sanitarnej jest G. Sp. z o.o.
Wobec tego, iż z zebranego materiału dowodowego wynikały wątpliwości, co do lokalizacji przedmiotowej przepompowni ścieków P5 wraz ze wszystkimi urządzeniami, lokalizacją ogrodzenia tej przepompowni oraz wybudowanego w bezpośrednim sąsiedztwie ekranu akustycznego, postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, PINB wezwał G. Sp. z o.o. do przedłożenia wymaganego pomiaru geodezyjnego powykonawczego przedmiotu niniejszego postępowania, sporządzonego przez uprawnionego geodetę. W dniu 14 października 2024 r. G. Sp. z o.o. przedłożyła wymagany pomiar geodezyjny powykonawczy sporządzony przez uprawnionego geodetę mgr inż. D. B. (upr. nr [...]). Z pomiaru tego wynika, że wprawdzie nieznacznie, jednakże część ogrodzenie przepompowni nr P5 zlokalizowanej na działce nr [...] w G. jest usytuowana na działce drogowej nr [...] w G. Natomiast ekran akustyczny zlokalizowany jest wewnątrz ogrodzenia, a więc na terenie działki nr [...] w G. Ekran ten pełni funkcję urządzenia technicznego zapewniającego możliwość właściwego funkcjonowania przepompowni P5, został zrealizowany w 2024 r. Wysokość ekranu akustycznego wynosi 2,0 m. Wykonane z siatki stalowej ogrodzenie przepompowni nie przekracza wysokości 2 m, natomiast na odcinku o długości 4,2 m jest zlokalizowane na terenie działki nr [...] w G. - stanowiącej gruntową drogę dojazdową do zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej.
Ponadto, pismem z 30 stycznia 2024 r. Starosta Kartuski poinformował, że zgłoszony do realizacji ekran akustyczny o wysokości 2 m nie pełni funkcji ogrodzenia, a urządzenia technicznego mającego na celu obniżyć poziom głośności pracy przepompowni i neutralizatora odorów zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a) ustawy Prawo budowlane i nie wymagał zgłoszenia ani konieczności uzyskania pozwolenia na budowę w organie administracji architektoniczno - budowlanej.
Decyzją z 31 stycznia 2025 r. nr PINB.5141.15.24.2025.ZS PINB nakazał G. Sp. z o.o. rozbiórkę części ogrodzenia przepompowni P5 usytuowaną na terenie działki nr [...] w G. o długości 4,2 m, a następnie montaż tej części ogrodzenia przepompowni P5 na terenie działki nr [...] w G., w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] w G. Prace te należy wykonać w terminie do dnia 30 maja 2025 r., pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.
W uzasadnieniu PINB przywołał treść art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i wskazał, że w niniejszym postępowaniu znajdzie zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Wydanie takiej decyzji poprzedzone zostało ustaleniami faktycznymi. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest podstawą do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta kończy pierwszy etap postępowania. Natomiast właściwa decyzja wydawana jest w oparciu o przepis art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane i dotyczy wykonania bądź niewykonania obowiązku. Z akt sprawy jednoznacznie wynika zaś, że w omawianym przypadku części ogrodzenia przepompowni P5 w G. został naruszony przepis art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wobec czego należało nałożyć na G. Sp. z o.o. obowiązek wykonania określonych czynności celem doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i orzeczono jak w sentencji decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej jako Skarżący) decyzją z 30 kwietnia 2025 r. nr WOP.7721.29.2025.GD Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał stan sprawy i mając na uwadze liczne argumenty przedstawione przez Skarżącego WINB wyjaśnił, w jakim przedmiocie i zakresie mógł orzekać PINB w ramach postępowania wszczętego w 2024 r. Otóż zagadnienie braku podstaw do nałożenia na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowej przepompowni ścieków było już przedmiotem rozstrzygnięcia w wydanej w trybie odwoławczym decyzji WINB z 20 lipca 2022 r. nr WOP.7721.71.2022.GD odnoszącej się do decyzji PINB z 22 marca 2022 r. nr PINB.5150.1.2022.ZS. Przypomniano, że uprzednio PINB przeprowadził w dniu 8 października 2020 r. kontrolę przedmiotowej podziemnej przepompowni i ustalił, że została ona wybudowana bez istotnych odstępstw od warunków określonych w decyzji pozwolenie na budowę Starosty Kartuskiego z 24 marca 2010 r. i zlokalizowana zgodnie z zatwierdzonym tą decyzją projektem. Organ I instancji nie wniósł w drodze decyzji sprzeciwu do użytkowania przedmiotowej przepompowni. Protokoły z przeglądu technicznego pięcioletniego z dnia 8 października 2021 r. oraz protokoły kontroli okresowych jednorocznych wykazały, że przepompownia jest w dobrym stanie technicznym. Następnie organ odwoławczy przypomniał, że w swojej decyzji z 20 lipca 2022 r. wskazał m.in., że pkt 3 i pkt 4 przedłożonej w toku postępowania ekspertyzy stanowiły tylko zalecenia do ewentualnego wykonania, natomiast nie stanowiły robót koniecznych do wykonania celem prawidłowego i bezpiecznego użytkowania przepompowni. Natomiast wyniki ekspertyzy oraz przeglądów technicznych jednoznacznie wskazywały, że stan techniczny przepompowni jest prawidłowy. Z analizy wniosków ekspertyzy wynikało, że brak jest podstaw do nałożenia obowiązków na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, ponieważ zalecenia nie są równoznaczne z obowiązkami. Niemniej mając na uwadze poprawę komfortu użytkowania nieruchomości przez pobliskich mieszkańców, znajdujących się przy strefie oddziaływania przepompowni i zminimalizowanie oddziaływania pompowni WINB zwrócił zarządcy przepompowni uwagę na rozważenie wdrożenia zaleceń zawartych w ekspertyzie. Jak wynika z akt sprawy, zarządca przepompowni zamontował w 2024 r. ekran akustyczny, co skutkowało wszczęciem przez PINB, z urzędu, kolejnego postępowania, tj. postępowania w sprawie przedmiotowej przepompowni ścieków oraz zainstalowania na terenie tej działki ekranu akustycznego.
G. Sp. z o.o. zgłosiło w dniu 21 grudnia 2023 r. zamiar wykonania (montażu) ekranu akustycznego na terenie przedmiotowej przepompowni ścieków P5 w G. na działce nr [...]. Finalnie, w związku z postępowaniem dotyczącym tego zgłoszenia, Starosta Kartuski pismem z 30 stycznia 2024 r. poinformował G. Sp. z o.o., że zgłoszony do realizacji ekran akustyczny o wysokości 2 m, nie pełniący funkcji ogrodzenia, a urządzenia technicznego mającego na celu obniżyć poziom głośności pracy przepompowni i neutralizatora odorów, zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 3 a) ustawy Prawo budowlane, nie wymaga zgłoszenia oraz konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, Starosta Kartuski zastrzegł (pouczył) w ww. piśmie, że zwolnienie danej inwestycji z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, czy dokonania zgłoszenia nie oznacza, że została ona zwolniona z konieczności spełnienia wymagań określonych w pozostałych przepisach ustawy i przepisach odrębnych, jak również, że planowana inwestycja powinna być zgodna z zapisami uchwały nr V/84/2015 Rady Gminy Stężyca z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi G.
Powyższe prowadzi do wniosku, że fakt dokonania ww. zgłoszenia i fakt zajęcia ww. stanowiska przez Starostę Kartuskiego w piśmie z 30 stycznia 2024 r. przesądziły o dopuszczalnym trybie i zakresie orzekania przez PINB w związku z wykonaniem ww. ekranu akustycznego w 2024 r. Skoro zaś Starosta Kartuski nie wniósł sprzeciwu do ww. zgłoszenia, właściwym do zastosowania wobec przedmiotowego ekranu akustycznego jest tryb postępowania określony w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Następnie WINB przywołał treść art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz uchwałę NSA z 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16 i przypomniał, że w niniejszej sprawie organ I instancji prowadził postępowanie w oparciu o procedurę określoną w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, tj. w tym przypadku art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 1 pkt 2 (art. 51 ust 7).
Z powodu braku możliwości dokonania jednoznacznej oceny co do lokalizacji ogrodzenia, organ I instancji postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r. nałożył obowiązek przedłożenia odpowiedniego pomiaru geodezyjnego. Z przedłożonego przez zarządcę pomiaru wynika, że część ogrodzenie przedmiotowej przepompowni o długości 4,2 m usytuowana jest na działce drogowej nr [...] w G., stanowiącej gruntową drogę dojazdową do zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej. Natomiast ekran akustyczny zlokalizowany jest wewnątrz ogrodzenia, na terenie działki nr [...] w G. Ponadto PINB ustalił, że ogrodzenie wykonane z siatki stalowej nie przekracza wysokości 2 m, natomiast wysokość ekranu akustycznego wynosi 2,0 m. Zdaniem PINB, budowa ogrodzenia przedmiotowej przepompowni pełni również funkcję urządzenia technicznego i nie przekracza wysokości 2,2 m, wobec czego nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia, jednakże jego lokalizacja na odcinku o długości 4,2 m na terenie wewnętrznej działki dojazdowej do zabudowy mieszkalnej może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). W konsekwencji, PINB uznał, że w sprawie będzie miał zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie organu odwoławczego kontrolowana decyzja organu I instancji jest poprawna. Ustalenia dokonane podczas oględzin przez PINB oraz analiza pomiaru geodezyjnego powykonawczego prowadzą do wniosku, że obowiązek zmiany lokalizacji fragmentu ogrodzenia został nałożony prawidłowo. Wskazane powyżej okoliczności sprawy przesądziły o zastosowaniu przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Ponadto lokalizacja przedmiotowego ogrodzenia nie została zakwestionowana przez właścicieli działki nr [...]. Nakaz w sentencji kontrolowanej decyzji dotyczy tego fragmentu ogrodzenia, który (na odcinku o długości 4,2 m) może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) z powodu zlokalizowania (tego fragmentu) na terenie wewnętrznej działki dojazdowej do zabudowy mieszkalnej. Natomiast w świetle art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane ww. ogrodzenie z siatki stalowej i ekran akustyczny nie naruszają obowiązujących przepisów prawa, w tym ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do wydania nakazu w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane co do pozostałej części (fragmentu) ogrodzenia czy też ekranu akustycznego.
Odnosząc się do zarzutów, argumentów i wniosków przedstawionych w odwołaniu WINB wskazał, że w świetle przytoczonych powyżej rozważań dotyczących stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy, przedstawione zarzuty i argumenty nie mogły skutkować uchyleniem bądź zmianą kontrolowanej decyzji (co do istoty sprawy i co do zastosowanego trybu postępowania w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane).
Odnosząc się do argumentu odwołania dotyczącego naruszenia przepisów art. 10 k.p.a. WINB stwierdził, że zawiadomienie z 4 grudnia 2024 r. o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji znajduje się w aktach sprawy organu I instancji. Organ odwoławczy również umożliwił zapoznanie się z aktami sprawy. Natomiast odnosząc się do argumentu dotyczącego przystąpienia do wykonania obowiązku przez zobowiązanego przed uzyskaniem przez kontrolowaną decyzję waloru ostateczności organ odwoławczy powołał się na doktrynę stwierdzając, że dokonując wykładni przepisu art. 130 § 1 k.p.a. należy uwzględnić, iż zakaz wykonywanych decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania dotyczy organu administracji publicznej, nie zaś strony. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie może przed upływem terminu do wniesienia odwołania skutecznie żądać od strony wykonania decyzji ani też przystąpić do przymusowego jej wykonania. Natomiast strona po doręczeniu lub ogłoszeniu treści decyzji może przystąpić do wykonania decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania, niezależnie od tego czy decyzja nadaje jej uprawnienia czy obciąża obowiązkiem. Z kolei kwestia znaków geodezyjnych i lokalizacji ogrodzenia w stosunku do działki nr [...] została wyjaśniona w przedłożonym pomiarze geodezyjnym sporządzonym przez uprawnionego geodetę. Tym samym, z uwagi na przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, WINB nie znalazł podstaw do zakwestionowania przedłożonego pomiaru, jak również nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii niezależnego biegłego geodety.
Następnie organ odwoławczy przypomniał, że w okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy brak było podstaw do orzekania w trybie nadzoru budowlanego, w ramach postępowania, którego dotyczyło zawiadomienie PINB z 19 marca 2024 r. co do lokalizacji lub funkcjonowania przedmiotowej przepompowni. Postępowanie te zostało wszczęte przez organ I instancji w związku z konkretnymi robotami, tzn. w związku wykonaniem w 2024 r. przez zarządcę przepompowni ww. ekranu akustycznego. Tym samym sformułowania w ww. zawiadomieniu "zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dot. przepompowni ścieków P5, usyt. na terenie działki nr [...] w G., gm. S....") nie można odczytywać jako sformułowania zobowiązującego organ I instancji do dokonania oceny legalności i zgodności z przepisami prawa "zasadniczej" inwestycji, jaką była i jest, w związku z pozwoleniem na budowę wydanym 2010 r., przedmiotowa przepompownia. Z tego powodu organ I instancji nie był zobligowany do dokonywania w toku ww., wszczętego w 2024 r. postępowania ustaleń w zakresie, o którym mowa w odwołaniu, w odniesieniu do przedmiotowej przepompowni. WINB przypomniał również, że podczas kontroli w dniu 8 października 2020 r., która poprzedziła poprzednie (odrębne) postępowanie, ustalono, że przepompownia została wybudowana bez istotnych odstępstw od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i zlokalizowana zgodnie z zatwierdzonym tą decyzją projektem, a organ I instancji nie wniósł sprzeciwu do użytkowania przedmiotowej przepompowni. Organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do wydawania nakazów wykonania robót budowlanych, które to nakazy stałyby w sprzeczności z uznaniowym działaniem inwestora w świetle przepisów art. 28, art. 29-31 ustawy Prawo budowlane, czy też które naruszałyby właściwość i kompetencje organów administracji architektoniczno- budowlanej w świetle tych przepisów.
W aktualnym stanie prawnym (w szczególności od 19 września 2020 r. w związku z nowelizacją ustawy Prawo budowlane), zgodnie z art. 53a ust. 1 ustawy Prawo budowlane postępowania uregulowane w rozdziale 5A (postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy) wszczynane są z urzędu. Również stosownie do art. 72a Prawa budowlanego postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4 (co do stanu technicznego obiektu budowlanego lub w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia) wszczyna się z urzędu. Skoro ww. przepisy stanowią, że postępowania te mogą być wszczęte wyłącznie z urzędu, to nie mogą one zostać wszczęte na wniosek. Co do zasady, nie ma podstaw do interwencji w trybie nadzoru budowlanego w kwestii legalności robót budowlanych i do stwierdzenia w tym trybie, że konkretna inwestycja powstała niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jeżeli sposób jej realizacji został określony w dokumentacji architektoniczno-budowlanej (w decyzji - pozwoleniu na budowę i w zatwierdzonym projekcie budowlanym), a inwestycja powstała zgodnie z tą dokumentacją. Kontrola decyzji - pozwolenia na budowę odbywa się przed organami administracji architektoniczno-budowlanej w trybie postępowania odwoławczego, a w przypadku uzyskania przez tę decyzję waloru ostateczności, w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Organem, który jest uprawniony do oceny prawidłowości (zgodności z przepisami) wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, jest wojewoda jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty (w myśl przepisu art. 82 ust. 3 ustawy Prawo budowlane).
Odnosząc się do kwestii funkcjonowania przedmiotowej przepompowni jako części systemu kanalizacji sanitarnej (w świetle zarzutów dotyczących wykonanych podłączeń do tej przepompowni) WINB zauważył, że kwestii tej nie można obecnie postrzegać z pominięciem obowiązujących, odrębnych przepisów prawa. Organami właściwymi w sprawach związanych ściśle ze spoczywającym na właścicielu konkretnej nieruchomości obowiązkiem gromadzenia i odprowadzania nieczystości zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa są, co do zasady, organy gminy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Z kolei kwestie związane z naruszeniami prawa własności, dobrych stosunków sąsiedzkich lub zasad współżycia społecznego, jak również kwestie związane z działaniami zakłócającymi korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (w świetle art. 144 Kodeksu cywilnego tzw. "immisje"), jako kwestie cywilne, co do zasady, są rozpatrywane przez sądy powszechne a nie przez organy nadzoru budowlanego. Zatem strona, która uważa, że doszło do naruszeń w ww. zakresie, może zainicjować (w wybranym przez siebie trybie) postępowanie przed właściwym sądem powszechnym.
Natomiast odnosząc się do "wniosku" odwołującego się z 7 marca 2025 r. WINB wskazał, że nie znalazł podstaw do zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Jeżeli strona posiada dowody na popełnienie przestępstwa, powinna zwrócić się do organów ścigania, co niniejszym wnioskiem odwołujący się uczynił składając również pismo do prokuratury (jak wynika z tego wniosku).
W skardze na powyższą decyzję M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji WINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w całości; o stwierdzenie jej nieważności w związku z jej niewykonalnością; o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej oraz akt sprawy administracyjnej; o dopuszczenie opinii biegłego geodety lub urbanisty, jeżeli Sąd uzna to za celowe.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że decyzja PINB z 31 stycznia 2025 r. nakładała obowiązek wykonania prac do 31 maja 2025 r. Tymczasem, na dzień 1 czerwca 2025 r. obowiązek ten nie został wykonany, co potwierdza aktualna dokumentacja fotograficzna. W ocenie Skarżącego, brak działania ze strony zobowiązanego inwestora stanowi potwierdzenie tezy, że decyzja ta jest de facto niewykonalna. Niezrealizowanie obowiązku w ustawowym terminie świadczy nie tylko o oporze wobec decyzji administracyjnej, lecz także o faktycznej niemożności jej wykonania bez naruszenia integralności obiektu budowlanego, zasad techniki budowlanej i zdrowego rozsądku.
Następnie Skarżący zauważył, że decyzja PINB zakłada fizyczne przesunięcie ogrodzenia za ekran akustyczny. Tymczasem za ekranem tym znajduje się komora przepompowni, której ściany przylegają bezpośrednio do konstrukcji ekranu. Nie istnieje żadna przestrzeń techniczna umożliwiająca posadowienie nowego ogrodzenia bez ingerencji w urządzenia kanalizacyjne. Próba realizacji tej decyzji prowadziłaby do konieczności fizycznego montowania ogrodzenia wewnątrz komory przepompowni, co stanowi absurd inżynieryjny i rażące naruszenie przepisów technicznych i sanitarnych. W tej sytuacji spełnione są przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. - z uwagi na jej trwałą i nieusuwalną niewykonalność.
Ponadto, Skarżący zarzucił naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
1) art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. - pominiecie prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz do udziału w pomiarach terenowych;
2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, pominięcie danych z nagrań, zdjęć i dokumentów planistycznych (mpzp, decyzja RDOŚ);
3) art. 80 k.p.a. - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez oparcie się na jednostronnych pomiarach wykonanych przez geodetę powiązanego z inwestorem;
4) art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. - nieprecyzyjność sentencji decyzji, brak jednoznacznego określenia zakresu i lokalizacji prac;
5) art. 130 § 1 k.p.a. - organ nie odnosi się do faktu, że G. podjęło prace przed uprawomocnieniem się decyzji, co doprowadziło do zmiany stanu faktycznego w toku postępowania odwoławczego.
Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - decyzja nie doprowadza do stanu zgodnego z prawem, lecz do naruszenia przepisów technicznych i faktycznej dewastacji urządzenia;
2) § 11 ust. 2 pkt 4 mpzp uchwały nr V/84/2015 Rady Gminy Stężyca - zakaz stawiania ogrodzeń pełnych na działce nr [...] - ekran akustyczny o wysokości 2 m ma charakter ogrodzenia i nie powinien zostać tam zainstalowany;
3) art. 29 ust. 4 pkt 3a Prawa budowlanego - ekran, choć zgłoszony jako urządzenie techniczne, faktycznie spełnia funkcję ogrodzenia.
Dodatkowo, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji - art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. - bowiem w świetle stanu faktycznego i orzecznictwa sądowo-administracyjnego decyzja, której wykonanie jest trwale niemożliwe z przyczyn technicznych i lokalizacyjnych, powinna zostać uznana za nieważną.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 27 sierpnia 2025 r. G. Sp. z o.o. ustosunkowało się do skargi oraz do odpowiedzi na skargę wskazując m.in., że po pracach wykonanych w dniu 19 sierpnia 2025 r. ogrodzenie przepompowni w całości znajduje się na działce nr [...] w G. Po wykonaniu ww. prac Spółka zleciła uprawnionemu geodecie wykonanie ponownego powykonawczego pomiaru geodezyjnego.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożyła do akt polemikę ze stanowiskiem zawartym w powyższym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 kwietnia 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z 31 stycznia 2025 r. w przedmiocie nakazania G. Sp. z o.o. rozbiórki części ogrodzenia przepompowni P5 usytuowanego na terenie działki nr [...] w G. o długości 4,2 m, a następnie montaż tej części ogrodzenia przepompowni P5 na terenie działki nr [...] w G., w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] w G.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji jest art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 418 – dalej jako ustawa Prawo budowlane), zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy są one wykonywane w dacie wydania postanowienia. Jeśli roboty już zostały zrealizowane - co ma miejsce w niniejszej sprawie, to powinien mieć zastosowanie art. 51 ust. 7 tej ustawy. W takiej sytuacji orzeczenie o wstrzymaniu robót budowlanych jest zbędne (por. dostępne w CBOSA wyroki NSA: z 12.10.2007 r., II OSK 629/07, LEX nr 347905; z 4.06.2007 r., II OSK 861/06, LEX nr 338567; z 17.06.2011 r., II OSK 1106/10, LEX nr 992477).
Wskazać też należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16 do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.
W przedmiotowej sprawie będące przedmiotem oceny Sądu roboty budowlane nie wymagały ani pozwolenia ani też zgłoszenia zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m. Przy czym przepis art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 2 pkt 20 ustawy Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m
W świetle powyższego w ocenie Sądu wykonanie wokół spornej przepompowni ekranu akustycznego wraz z ogrodzeniem z siatki stalowej, które nie przekraczało wysokości określonej w przywołanych przepisach nie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę jak też zgłoszenia.
Sporny ekran akustyczny niewątpliwie stanowi urządzenie budowlane bowiem ogranicza hałas mogący wywołać uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich.
Natomiast w sytuacji, gdy w toku postępowania na podstawie pomiarów geodezyjnych przedłożonych przez inwestora ustalono, że część ogrodzenia została usytuowana na działce drogowej nr [...] w G., właściwym było w ocenie Sądu nałożenie na inwestora obowiązków rozbiórki tej części ogrodzenia, a następnie jego montaż na terenie działki nr [...], na której zlokalizowana jest przepompownia ścieków. Budowa części ogrodzenia na działce drogowej zdaniem Sądu niewątpliwie może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (choćby w ruchu drogowym) stanowiąc przesłankę do nałożenia wzmiankowanego obowiązku określoną w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż w znacznej większości odnoszą się one do budowy samej przepompowni jak i prawidłowości jej funkcjonowania. Takie zarzuty nie mogą podlegać ocenie Sądu, albowiem budowa tej przepompowni miała miejsce na podstawnie ostatecznej decyzji Starosty Kartuskiego z 24 marca 2010 r. nr B.DP.7353-134/10 o pozwoleniu na budowę sieci kanalizacji sanitarnej ciśnieniowo - grawitacyjnej w miejscowości Z., S., S. oraz G., w skład której wchodzi również przepompownia ścieków P5, zlokalizowana na terenie działki nr [...] w G. Natomiast kwestie nieprawidłowości w tym obiekcie budowlanym były przedmiotem ostatecznej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2022 r. nr WOP.7721.712022.GD orzekającej na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane o braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowej przepompowni.
Przywołane powyżej rozstrzygnięcia nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w niniejszym postępowaniu.
Nie mogą podlegać ocenie Sądu również zarzuty skargi, które odnoszą się do wykonania przez inwestora obowiązków określonych zaskarżoną decyzją. Należy mieć bowiem na uwadze, iż art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję:
1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo
2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Zatem ocena prawidłowości wykonania obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją nastąpi w decyzji, o której mowa w przywołanych wyżej przepisach.
Niezasadny okazał się zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organy art. 10 § 1 oraz 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej jako k.p.a.) . Jak wynika z akt sprawy skarżący był miał możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym zarówno przed organem I jak i II instancji. W aktach znajdują się pisma skarżącego, z których wynika, iż z prawa tego korzystał wypowiadając się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Skarżący miał również możliwość wypowiedzenia się co do przedłożonych przez inwestora pomiarów geodezyjnych wykonanych przez uprawnionego geodetę mgr inż. D. B. Natomiast skarżący nie był uprawniony do udziału w tych pomiarach nie jest to bowiem dowód, o którym stanowi art. 79 k.p.a.
Sąd nie podziela również zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organy zasady swobodnej oceny dowodów. Organy ustalały stan faktyczny sprawy na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a kluczową rolę dla podjętego rozstrzygnięcia miały pomiary geodezyjne wykonane na zlecenie inwestora na skutek wezwania organu I instancji. Ocena ta została rzeczowo i logicznie wskazana w uzasadnieniach decyzji obu instancji.
Nie znajduje uznania Sądu kolejny zarzut skargi dotyczący nieprecyzyjności sentencji decyzji. Treść obowiązku nałożonego na inwestora została wyraźnie wskazana w sentencji decyzji organu I instancji i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.
Niezasadny jest także zawarty w skardze zarzut dotyczący naruszenia § 11 ust. 2 pkt 4 uchwały Rady Gminy Stężyca nr V/84/2015 z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi Gołubie. Zgodnie z tym przepisem zakazuje się budowania pełnych ogrodzeń oraz stosowania w ogrodzeniach prefabrykowanych przęseł betonowych.
Jednakże jak wyżej wskazano przedmiotowy ekran akustyczny nie jest ogrodzeniem, o którym mowa w przywołanym przepisie m.p.z.p. Jego podstawową funkcją jest bowiem ochrona przed hałasem, a nie ogrodzenie nieruchomości.
Sąd na rozprawie oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie przywołanego przepisu, może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego.
W toku postępowania przed sądem administracyjnym nie jest zatem dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jak chce tego strona skarżąca. Niedopuszczalna jest także weryfikacja stanu faktycznego sprawy na podstawie materiału fotograficznego przedkładanego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego.
Za dowód w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być również uznana załączona do pisma procesowego z dnia 15 października 2025 r. kopia opinii biegłego sądowego dr inż. A. R. z dnia 10 października 2022 r. w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w Kartuzach sygn. akt I C 271/20. Po pierwsze jest to kopia, która nie może być uznana za dokument. Po drugie dotyczy ona kwestii związanych z eksploatacją przepompowni P5, co nie jest przedmiotem niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.