II SA/GD 465/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając, że organ błędnie skierował je do obu współwłaścicieli, zamiast tylko do inwestora.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących konstrukcji oporowej. Organy niższych instancji uznały obiekt za mur oporowy wybudowany samowolnie. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, uznając, że choć konstrukcja faktycznie stanowiła mur oporowy, organy błędnie skierowały postanowienia do obu współwłaścicieli, zamiast wyłącznie do inwestora, którym był tylko jeden z nich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę R. P. i L. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych dotyczących konstrukcji oporowej. Organy nadzoru budowlanego uznały sporny obiekt za mur oporowy wybudowany samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, i wstrzymały roboty. Skarżący zarzucali błędną kwalifikację obiektu jako muru oporowego (twierdząc, że to taras ziemny) oraz naruszenie zasad postępowania i zasad współżycia społecznego. Sąd, analizując stan faktyczny i orzecznictwo, podzielił stanowisko organów co do kwalifikacji obiektu jako muru oporowego, stwierdzając, że jego dominującą funkcją jest stabilizacja skarpy i zapobieganie osuwaniu się ziemi, co wymagało pozwolenia na budowę. Jednakże, Sąd uznał, że organy naruszyły prawo materialne, skierowując postanowienia o wstrzymaniu robót do obu współwłaścicieli nieruchomości, podczas gdy inwestorem i faktycznym wykonawcą samowoli budowlanej był tylko L. P. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, obowiązki te w pierwszej kolejności nakłada się na inwestora. Dlatego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, konstrukcja, której dominującą funkcją jest zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się ziemi, stanowi mur oporowy i wymaga pozwolenia na budowę, chyba że przepisy stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na definicjach z literatury i orzecznictwa, wskazując, że kluczowa jest funkcja obiektu. Konstrukcja stabilizująca skarpę, wykonana z odpowiednich materiałów, spełnia kryteria muru oporowego, a nie np. tarasu ziemnego czy ogrodzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
Pb art. 28 § 1
Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.
Pb art. 48 § 1
Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Pb art. 52 § 1
Prawo budowlane
Obowiązki w formie nakazów i zakazów nakłada się na inwestora, a w przypadku zakończenia robót lub niemożności wykonania przez inwestora – na właściciela lub zarządcę.
Pomocnicze
Pb art. 3 § 3
Prawo budowlane
Definicja budowli, obejmująca m.in. konstrukcje oporowe.
Pb art. 29 § 2
Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. tarasy naziemne do 35 m2).
Pb art. 29 § 1
Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. tarasy naziemne powyżej 35 m2 na podstawie zgłoszenia).
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w granicach prawa, na podstawie prawdy obiektywnej i interesu społecznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiązanie oceny prawnej i wskazań sądu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie skierowały postanowienia o wstrzymaniu robót do obu współwłaścicieli, podczas gdy inwestorem był tylko jeden z nich.
Odrzucone argumenty
Konstrukcja nie jest murem oporowym, lecz tarasem ziemnym. Naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez nakazanie wstrzymania robót i wskazanie na konieczność rozbiórki.
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, to należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty współwłaścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli.
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Justyna Dudek-Sienkiewicz
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako murów oporowych, odpowiedzialność inwestora i współwłaścicieli w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości i rozróżnienia między inwestorem a pozostałymi współwłaścicielami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie adresata decyzji administracyjnej, nawet jeśli sama kwalifikacja obiektu budowlanego nie budzi wątpliwości sądu. Pokazuje praktyczne aspekty prawa budowlanego i odpowiedzialności stron.
“Błąd organu w adresacie decyzji uchyla wstrzymanie robót budowlanych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 465/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-01-10 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-05-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2351 art. 28 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. i L. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2023 r., nr WOP.7722.5.2022.MK w wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 28 grudnia 2021 r., nr PINB.7141.127.2020.MS.17, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżących R. P. i L. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie R. P. i L. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z 28 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej PINB) wstrzymał R. P. i L. P. budowę konstrukcji oporowej, położonej na terenie działki nr [..]-[..], obręb [...] przy ul. B. w Gdańsku oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia lub w przypadku złożenia zażalenia w terminie 30 dni, od kiedy stanie się ono ostateczne i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego w przypadku złożenia wniosku o legalizację i dokonaniu dalszych czynności wynoszącej 125 000 zł, zgodnie z art 49d ust 1 pkt 1. Na ww. postanowienie organu I instancji zażalenie złożyli R. P. i L. P. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia postanowieniem z 27 marca 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), w punkcie 1 uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie dotyczącym informacji o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu (ww. konstrukcji oporowej) w terminie 30 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia organu I instancji i w tym zakresie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu (ww. konstrukcji oporowej) w terminie 30 dni od dnia wydania niniejszego ostatecznego postanowienia, tj. od dnia 27 marca 2023 r. Natomiast w punkcie 2 WINB w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając postanowienie WINB wskazał, że przedmiotem postępowania jest konstrukcja oporowa położona na terenie działki nr [...]-[...], obręb [...] przy ul. B. w Gdańsku, której inwestorem jest L. P. Na budowę tej konstrukcji oporowej inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę i nie dokonał zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Z oświadczenia pełnomocnika skarżących wynika, że konstrukcja ta została wybudowana w ciągu ostatnich 10 lat (licząc od dnia kontroli, tj. 29 kwietnia 2021 r.). Nadto właścicielami działki nr [..] są R. P. i L. P., nr [..] – M. Ł., natomiast działki nr [..] - Gmina Miasta Gdańska. Zgodnie z oświadczeniem właścicielki działki nr [..], konstrukcja będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wybudowana około 2-3 lata przed przeprowadzoną kontrolą, czyli około 2018-2019 r. Konstrukcja jest o zmiennej wysokości i długości, przy czym jej wysokość w przeważającej części wynosi ponad 1 m. Na pewnym odcinku wysokość budowli wynosi 0,60 m - 0,85 m. Zdaniem WINB sporna konstrukcja spełnia funkcję muru oporowego, gdyż poziom terenu po obu stronach obiektu znacznie różni się od siebie, a budowla ma za zadanie powstrzymać nacisk (parcie) gruntu z wyżej położonego obszaru. W ocenie WINB została ona przy tym wybudowana w warunkach samowoli budowlanej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, co stanowiło przesłankę do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego. WINB odniósł się także do argumentacji zażalenia. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono: 1. naruszenie zasad postępowania - mianowicie przepisu art. 138 § 2 k.p.a., mające istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania, pomimo zaistnienia w jej treści dyskwalifikujących je naruszeń i wad, a mianowicie: a. naruszenia normy art. 29 ust. 2 pkt 31 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zrealizowana uprzednio budowa stanowiła konstrukcję oporową, gdy w rzeczywistości jest to taras ziemny, niewymagający pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia, b. naruszenie zasad postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegające na uznaniu, że koniecznym jest wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy pozwolenie takie nie jest wymagane, c. naruszenia przepisów art. 7 i art 77 k.p.a., poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w efekcie którego organ ustalił finalnie wadliwie charakter budowli. 2. naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez nakazanie wstrzymania robót ze wskazaniem na konieczność rozbiórki spornej konstrukcji, w sytuacji gdy stanowi ona niezbędny ze względów bezpieczeństwa instrument zabezpieczenia skarpy od strony działki nr [..]. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim częściowo w mocy postanowienia PINB i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania PINB. Zdaniem strony skarżącej sporna konstrukcja stanowi taras ziemny a tym samym nie wymaga pozwolenia na budowę. Nadto sporna konstrukcja stanowi niezbędny ze względów bezpieczeństwa instrument zabezpieczenia skarpy od strony działki nr [..], zatem nakazanie wstrzymania robót ze wskazaniem na konieczność rozbiórki stanowi o naruszeniu zasad współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z powodów innych niż w niej wskazane. Na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie WINB z 27 marca 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Materialnoprawną podstawę prawną wydanych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351; dalej: Prawo budowlane), gdyż postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte po 19 września 2020 r. (brzmienie przepisu zostało nadane przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Z samowolą budowlaną w rozumieniu powyższego przepisu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W pierwszej kolejności należy ocenić, czy organy orzekające w sprawie właściwie zidentyfikowały przedmiot postępowania, a więc – czy w okolicznościach sprawy mamy rzeczywiście do czynienia z budowlą, stanowiącą mur oporowy, jak to przyjęły organy, i czy na jej wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę, jak również przyjęły organy w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o budowli – należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. konstrukcje oporowe. Prawo budowalne nie zawiera definicji muru oporowego (konstrukcji oporowej). W literaturze wskazuje się, że mur oporowy to ściana pionowa lub nachylona, umacniająca uskok terenu, podcięcie stoku lub stanowiąca zewnętrzną obudowę tarasu ziemnego, przenosząca parcie ziemi (naziom) lub obiektów (np. drogi), które znajdują się powyżej niej (P. Saternus, Leksykon urbanistyki i planowania przestrzennego, Warszawa 2013 r., s. 282). W orzecznictwie z kolei wskazuje się, że przez mur oporowy (ścianę oporową) rozumieć należy samodzielną budowlę (konstrukcję) powstrzymującą poziome parcie gruntu pochodzące od nasypu przez nią podtrzymywanego. Może być wykonany z żelbetu, betonu, cegieł, pustaków, kamieni, gabionów lub bloków betonowych, ułożonych na zaprawie lub na sucho. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 53/15, wyrok WSA w Łodzi z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 758/17, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1407/16). Funkcją jaką pełnią konstrukcje oporowe jest podtrzymywanie nasypu ziemnego, którego poziom jest wyższy (często znacznie) od poziomu terenu chronionego murem (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt. II OSK 1766/18). Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Podobne stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 października 2014 r. II OSK 2840/13, wskazując, że decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja jaką taki mur pełni. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia Prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie, czy jak w okolicznościach niniejszej sprawy, zgodnie z deklaracją sformułowaną w skardze – taras ziemny. W aktach sprawy znajduje się protokół z kontroli obiektu z 29 kwietnia 2021 r., w którym stwierdzono wiatę konstrukcji drewnianej, o wymiarach ok. 3,33 na 8,90 i wysokości zmiennej od 2,55 do 3,20 m, z dachem krytym dachówką (wiata objęta jest odrębnym postepowaniem). Konstrukcję wsporczą stanowią słupy drewniane oparte na gruncie oraz konstrukcja murowana pomiędzy działkami nr [..] i [..]. Na terenie działek nr [..]-[..] stwierdzono także konstrukcję murowaną o zmiennej wysokości, której wymiary przedstawiono na załączonym do protokołu szkicu. Stwierdzono także, że konstrukcja posiada różne płaszczyzny wierzchnie. Ze szkicu wynika, że są to kolejno mur kamienny, mur obłożony kładziną i mur otynkowany. Za konstrukcją znajduje się ogrodzenie. W protokole wskazano, że sporna konstrukcja powstała w ostatnich dziesięciu latach (oświadczenie pełnomocnika skarżących), około dwa – trzy lata wcześniej (oświadczenie M. Ł.). Nadto według wiedzy pełnomocnika skarżących, celem budowy było wzmocnienie istniejącej już konstrukcji, za jej płaszczyzną znajdują się istniejące mury oporowe. Pełnomocnik skarżących wskazał także, że konstrukcję zbudowała wyspecjalizowana firma na zlecenie L. P. Z wypisu z rejestru gruntów wynika przy tym, że R. P. i L. P. są właścicielami działki nr [..]. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w składzie orzekającym podziela ustalenia organów, że sporna konstrukcja stanowi mur oporowy, przy czym jak przyznają sami skarżący stanowi on zabezpieczenie skarpy od strony działki nr [..]. Mając na uwadze charakter użytych materiałów i ukształtowanie terenu nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy mur jest czymś więcej niż tylko ogrodzeniem nieruchomości. Obiekt ma za zadanie nie tylko rozdzielenie powierzchni działek sąsiadujących, ale przede wszystkim stabilizuje skarpę, od strony sąsiadującej działki nr [..] i zapobiega osuwaniu się ziemi. Jak wskazano powyżej, konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają za zadanie przede wszystkim zabezpieczenie terenu (gruntu) przed osuwaniem się. Jeżeli zatem dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczenie przed osuwaniem się ziemi, to należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Biorąc zatem pod uwagę charakterystykę ocenianego obiektu, wynikającą z protokołu oględzin i znajdujących się w aktach sprawy zdjęć, a także pełnioną przez niego funkcję, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyżej zaprezentowane stanowisko doktryny i orzecznictwa co do kwalifikacji będącego przedmiotem postępowania obiektu budowlanego, akceptując ustalenia i ocenę organów co do tego, że jest to mur (konstrukcja) oporowy. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że sporna konstrukcja stanowi taras ziemny, jak wskazują skarżący. Brak zatem było podstaw do zastosowania na gruncie niniejszej sprawy art. 29 ust. 2 pkt 31 Prawa budowlanego, przewidującego możliwość budowy przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy do 35 m2 bez pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, ani też art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego regulującego możliwość budowy takich tarasów o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2 na podstawie zgłoszenia. Natomiast okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), a możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. np. wyroki NSA: z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10). W tym kontekście to stan faktyczny z daty budowy obiektu istotny jest dla ustalenia istnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę. Jest oczywiste, że uzyskanie pozwolenia powinno nastąpić przed wykonaniem obiektu i dla zakwalifikowania obiektu istotne było jaki obiekt inwestor wykonał, nie uzyskując tego pozwolenia, a nie to, jaka część obiektu jeszcze istniała po wszczęciu postępowania przez organ nadzoru budowlanego. Taki pogląd w podobnym stanie faktycznym wyraził NSA w wyroku z 19 stycznia 2023 r., II OSK 2644/21 i Sąd orzekający w tej sprawie w pełni go podziela. Z akt postępowania wynika, że sporna konstrukcja powstała w okresie od 2011 do 2021 roku. Na wzniesienie muru oporowego prawo budowlane wymaga pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, za wyjątkiem przypadków, gdy ustawa wyraźnie wyłącza taki obowiązek (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy) lub wymaga dla określonych robót budowlanych zgłoszenia (art. 30 ust. 1 ustawy). Wykonywanie obiektu budowlanego w postaci konstrukcji oporowych, mających być zabezpieczeniem przed osuwaniem się ziemi, a więc stanowiących budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego (o czym mowa była na początku rozważań), jak to prawidłowo opisał w uzasadnieniu decyzji II instancji organ, nie zostało zakwalifikowane ani jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ani z obowiązku zgłoszenia (art. 29-30 Prawa budowlanego), zatem ma do nich zastosowanie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego wynikający z niego obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Prawidłowe jest też stanowisko organów o braku zastosowania w tym przypadku art. 29 ust. 1 pkt 22 oraz art. 29 ust. 2 pkt 31 Prawa budowlanego (w brzmieniu Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), o czym mowa już była powyżej. W ocenie Sądu zatem, wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo wywiązał się z obowiązków, wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Kompleksowa ocena materiału dowodowego nie pozostawia wątpliwości co do pełnienia przez ww. budowlę przede wszystkim funkcji muru oporowego. Uznanie opisywanej budowli za mur oporowy obligowało organ do zastosowania trybu legalizacji z art. 48 Prawa budowlanego bowiem budowla ta powstała bez pozwolenia na budowę, gdy ustawa przewidywała obowiązek jego uzyskania. Nie zasługuje także na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego, gdyż sporna konstrukcja stanowi niezbędny instrument zabezpieczenia skarpy. Zasady współżycia społecznego mogły by być w postępowaniu administracyjnym uwzględnione wówczas, gdyby przepis prawa administracyjnego odsyłająco uwzględniał możliwość ich zastosowania. Tymczasem tak nie jest, a jest to klauzula generalna, mająca zastosowanie na gruncie reguł prawa cywilnego. Podstawą zaskarżenia decyzji administracyjnych, czyli podstawą zarzutu skargi sądowej nie może być więc zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego, a w konsekwencji - nie mógł być on uwzględniony w niniejszym postępowaniu. Jak jednak wskazano na wstępie, skarga podlega uwzględnieniu, gdyż organy administracji naruszyły przepis prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego, obowiązki w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale ustawy, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Art. 52 Prawa budowlanego nie wskazuje wprost, kto ma być adresatem decyzji, gdyż to zależy w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być bowiem oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. Na gruncie niniejszej sprawy uwzględnienia wymaga, że oboje skarżący są współwłaścicielami nieruchomości. Jednakże tylko jeden ze skarżących – L. P. - jest inwestorem spornego muru oporowego. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu, to inwestor jest w pierwszej kolejności adresatem obowiązków związanych z legalizacją obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, a dopiero gdyby go nie było – właściciel obiektu. Tymczasem, zarówno skarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie PINB zostały natomiast skierowane do obu właścicieli nieruchomości. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r. II OSK 3032/20, że zasadniczo nakaz może zostać skierowany do inwestora będącego tylko współwłaścicielem nieruchomości, który wykonał samowolnie obiekt budowlany na nieruchomości. Skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty współwłaścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli. Jak wskazał pełnomocnik skarżących, sporną konstrukcję zbudowała wyspecjalizowana firma na zlecenie L. P. Tym samym, zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy organy zobligowane były do skierowania postanowień jedynie do L. P., będącego inwestorem i współwłaścicielem nieruchomości, a zatem posiadającego uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwalają mu na wykonanie nakazu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wyłącznie wpis sądowy od skargi. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI