II SA/Gd 451/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego przez organy administracji.
Skarga dotyczyła decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki rolnej, na której zlokalizowano obiekty niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (m.in. poprzez stosowanie niepotwierdzonych kserokopii dokumentów) oraz prawo materialne (art. 59 ust. 3 u.p.z.p.), błędnie interpretując i stosując przepis dotyczący przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę D. L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Kościerzyna nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki nr [..] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 59 ust. 3 u.p.z.p.). Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności poprzez oparcie ustaleń na niepotwierdzonych kserokopiach dokumentów (fragmentu planu miejscowego, uchwały Rady Gminy), co uniemożliwiło precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Ponadto, Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Sąd podkreślił, że przepis ten stanowi o możliwości nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu, a nie przywrócenia sposobu użytkowania zgodnego z planem miejscowym. Zaskarżona decyzja, nakazując przywrócenie sposobu użytkowania zgodnie z planem, została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 59 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, mimo że literalne brzmienie przepisu mogłoby sugerować inaczej. Wykładnia celowościowa i systemowa prowadzą do wniosku, że bezprawna zmiana zagospodarowania terenu wymaga przeciwdziałania ze strony organów.
Uzasadnienie
Sąd podzielił dominujące stanowisko orzecznictwa, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie w przypadku samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania terenu niewymagającej pozwolenia na budowę na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ taka zmiana jest bezprawna i wymaga przeciwdziałania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.z.p. art. 59 § 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ma zastosowanie również do zmiany zagospodarowania terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania, a nie sposobu użytkowania zgodnego z planem.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
u.p.z.p. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 50 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 59 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 86
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, opierając się na niepotwierdzonych kserokopiach dokumentów. Art. 59 ust. 3 u.p.z.p. nie pozwala na nakazanie przywrócenia sposobu użytkowania nieruchomości zgodnie z planem miejscowym, a jedynie przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Zaskarżona decyzja nie precyzuje, na czym polega obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania.
Godne uwagi sformułowania
art. 59 ust. 3 u.p.z.p. stanowi o możliwości wydania nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, a nie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nieruchomości zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na podstawie tak zebranego materiału dowodowego nie sposób ustalić w jakiej jednostce urbanizacyjnej znajduje się nieruchomość skarżących, ani jakie postanowienia planu miejscowego jej dotyczą w odniesieniu nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów urzędowych w postępowaniu administracyjnym należy wskazać, że sądy wielokrotnie wskazywały na niedopuszczalność ich stosowania
Skład orzekający
Katarzyna Krzysztofowicz
członek
Krzysztof Kaszubowski
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Wycichowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w kontekście zmiany zagospodarowania terenu objętego planem miejscowym oraz wymogów proceduralnych dotyczących gromadzenia i oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania nieruchomości rolnej na cele niezgodne z planem miejscowym i stosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są rygory proceduralne i prawidłowa interpretacja przepisów prawa materialnego, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących zagospodarowania przestrzeni. Uchylenie decyzji z powodu błędów formalnych i merytorycznych jest pouczające dla praktyków.
“Błędy formalne i błędna interpretacja prawa zniweczyły nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania działki.”
Dane finansowe
WPS: 997 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 451/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-03-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Katarzyna Krzysztofowicz Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Wycichowski Symbol z opisem 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 503 art. 59 ust. 3 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO Gd/3604/22 w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od organu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie D. L. i J. L. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wójt Gminy Kościerzyna w piśmie z dnia 30 marca 2022 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [..] położonej w miejscowości R., gmina Kościerzyna oraz ustalił na dzień 20 kwietnia 2022 r. termin przeprowadzenia dowodu z oględzin działki, mający na celu sprawdzenie stanu faktycznego. W dniu 20 kwietnia 2022 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej działki w obecności strony postępowania J. L. oraz spisano na tę okoliczność protokół. Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2022 r. Wójt Gminy Kościerzyna poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. W wyznaczonym terminie nie wpłynęły do organu żadne uwagi czy zastrzeżenia od stron postępowania. Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Wójt Gminy Kościerzyna, działając m. in. na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.; dalej jako "u.p.z.p.") nakazał D. L. i J. L. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki nr [..] w miejscowości R., gmina Kościerzyna, zgodnie z obowiązującym planem miejscowym zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Kościerzyna nr IX/445/18 z dnia 17 października 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. Z 23 listopada 2018 r., poz. 4585). W odwołaniu od powyższej decyzji D. L. i J. L. - wnosząc o jej uchylenie - wskazali, że inwestorami, właścicielami i użytkownikami obiektów wymienionych w decyzji są dzierżawcy poszczególnych części działki nr [..]. Ich zdaniem to oni są odpowiedzialni za to, co się na niej znajduje. Zwrócili uwagę, że w decyzji jest nieścisłość, gdyż J. L. odprowadza podatek do Urzędu Skarbowego w Kościerzynie od dochodu uzyskanego z dzierżawy, a nie z nieruchomości, których nie jest właścicielem (obiekty wymienione w decyzji). Wskazali ponadto, że działki są dzierżawione, a nie wynajmowane, na dowód czego przedstawili przedstawicielom gminy 9 umów dzierżawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 14 marca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść i wykładnię przepisu art. 140 k.c., art. 4 ust. 1 i 2, art. 59 u.p.z.p., Kolegium wyjaśniło, że działka nr [..] w miejscowości R. objęta jest postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Rybaki w gminie Kościerzyna, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Kościerzyna nr IX/445/18 z dnia 17 października 2018 r. Zgodnie z treścią planu, obszar na którym położona jest sporna działka przeznaczony jest pod tereny rolnicze w strefie oznaczonej symbolem 4.R. Na obszarze działki nr [..] – opisanej jako teren rolny obowiązuje zakaz realizacji wszelkich form zabudowy z wyłączeniem obiektów budowlanych z zakresu infrastruktury technicznej. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 20 kwietnia 2022 r. wynika natomiast, że na terenie działki nr [..] zlokalizowano: 5 przyczep, 4 domki, 3 kempingi, altany oraz toalety typu toi-toi. Wydzielone części działki obsadzone są roślinami (głównie krzewy iglaków). Ustalono ponadto, że właściciel podpisał 9 umów na wynajem terenu, śmieci wywożone są na podstawie deklaracji. Wydzielone części działki są częściowo ogrodzone siatką. Na działce znajdują się szamba bezodpływowe i studnie, brak podłączenia energetycznego i wodociągowego. Ustalony przez organ sposób zagospodarowania przedmiotowej działki nie jest kwestionowany przez skarżących. W ocenie Kolegium ustalony wyżej sposób zagospodarowania działki zmienia określony w miejscowym planie sposób jej zagospodarowania, i w konsekwencji narusza jego przepisy. W przypadku samowolnej zmiany zagospodarowania terenu, sprzecznej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, właściwy organ administracyjny może, zgodnie z art. 59 ust. 3 u.p.z.p., nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Z akt sprawy wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej działki są D. L. i J. L. (informacja z rejestru gruntów sporządzona na dzień 4 stycznia 2022 r.). W związku z powyższym prawidłowo, w ocenie organu odwoławczego, zaskarżoną decyzją nakazano właścicielom działki nr [..] przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowej działki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. L. i J. L., reprezentowani przez pełnomocnika profesjonalnego, wnieśli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Kościerzyna oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia od jakiego momentu na gruncie należącym do skarżących posadowione są obiekty oraz ustalenia areału gruntów znajdujących się w Gminie Kościerzyna należących do skarżących, art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, przez jaki okres umiejscowione są obiekty znajdujące się na nieruchomości należącej do skarżących oraz czy skarżący posiadają areał pozwalający na posadowienie innych niż infrastruktura techniczna obiektów na swojej nieruchomości, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili ponadto naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 59 ust. 3 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie w związku z tym, że nie ma on zastosowania w przypadku, gdy dla nieruchomości uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, art. 59 ust. 3 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zasadnym jest nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu należącego do skarżących. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: "Kolegium") z dnia 14 marca 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gmina Kościerzyna z dnia 27 maja 2022 r. nakazającą D. L. i J. L., właścicielom działki ewidencyjnej nr [..], położonej w miejscowości R., gmina Kościerzyna, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki, zgodnie z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.; dalej jako "u.p.z.p."). Zgodnie z dyspozycją art. 59 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (art. 59 ust. 2 u.p.z.p.). W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania (art. 59 ust. 3 u.p.z.p.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości wywoływała kwestia dotycząca zakresu zastosowania przywołanego przepisu. Przedmiotem sporu pozostawało czy dotyczy on wyłącznie terenów nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i zmiany zagospodarowania tego terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, a dokonana została bez wymaganej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, za czym przemawiała wykładnia gramatyczna, czy też zakres jego zastosowania powinien być szerszy. Zwrócono bowiem uwagę, że skoro ustawodawca uznał, iż zmiana przeznaczenia terenu dla którego nie ustanowiono prawa miejscowego, a więc terenu, którego przeznaczenie nie jest determinowane normatywnie, dokonana bez decyzji administracyjnej ustalającej warunki zmiany tego przeznaczenia tj. bez aktu nie mającego charakteru normatywnego, jest swego rodzaju deliktem administracyjnym i właściwy organ administracji winien nakazać przywrócenie stanu poprzedniego - stanu z przed dokonania bezprawnej zmiany przeznaczenie, to tym większym deliktem – aktem wymagającym od organu administracji by władczo nakazał przywrócenie stanu poprzedniego, jest zmiana przeznaczenia terenu, którego to przeznaczenie jest determinowane normatywnie przez treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak regulacji ustawowej normującej problematykę zmiany przeznaczenia terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, niezgodnej z treścią tego planu, przemawiał za posiłkowym stosowaniem art. 59 ust. 3 u.p.z.p. do takiej sytuacji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 195/18). Aktualnie w orzecznictwie za dominujące uznać należy stanowisko przyjmujące, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. znajduje odpowiednie zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Co prawda, literalne brzmienie tego przepisu mogłoby wskazywać, że uprawnienia organu do wydania w drodze decyzji nakazów wymienionych w punktach 1 i 2 ust. 3 odnoszą się tylko do samowolnej zmiany zagospodarowania terenu niewymagającej pozwolenia na budowę w przypadku braku planu miejscowego, jednak wykładnia celowościowa i systemowa prowadzą do wniosku, że bez względu na to, czy niezgodna z przepisami zmiana sposobu zagospodarowania terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie dla którego uchwalono miejscowy plan, to takie zdarzenie prawne należy ocenić jako bezprawne. Stan taki wymaga zatem odpowiedniego przeciwdziałania ze strony powołanych do tego organów państwa w celu doprowadzenia terenu do stanu zgodnego z prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2019 r., II OSK 2345/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2882/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 6/08). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela przedstawione stanowisko uznając, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie w przypadku samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania terenu niewymagającej pozwolenia na budowę na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przechodząc do oceny zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego Sąd stwierdził, że został on w przeważającej części zebrany z naruszeniem obowiązujących przepisów, a wnioski jakie z niego wyprowadzono nie znajdują potwierdzenia w przeprowadzonych dowodach. Przede wszystkim należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest wypisu z księgi wieczystej nieruchomości, której dotyczyło postępowania, a informacja z rejestru gruntów jest jedynie niepodpisanym wydrukiem. Brak także dokumentu potwierdzającego, że nieruchomość D. L. i J. L. zlokalizowana jest w określonej jednostce urbanizacyjnej i jakie konkretnie postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jej dotyczą. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego znalazło się stwierdzenie, że "Jak wynika z akt sprawy, działka nr [..], w miejscowości R. objęta jest postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Rybaki w gminie Kościerzyna, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Kościerzyna nr IX/445/18 z dnia 17 października 2018 r., (Dz. Urz. Woj. Pom. z 23 listopada 2018 r., poz. 4585)", a ponadto organ ten ustalił jednostkę urbanizacyjną i jej przeznaczenie w planie, ale w ocenie Sądu ustalenia te mają charakter dowolny i nie znajdują uzasadnienia w nadesłanych aktach organu I instancji. Znalazła się w nich bowiem jedynie nie podpisana i nie potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia fragmentu części graficznej planu miejscowego (nie wiadomo jakiego), a także wydruk części tekstowej uchwały Rady Gminy Kościerzyna nr IX/445/18 z dnia 17 października 2018 r. z trzema zaznaczeniami w tekście fragmentów treści tej uchwały. W odniesieniu nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów urzędowych w postępowaniu administracyjnym należy wskazać, że sądy wielokrotnie wskazywały na niedopuszczalność ich stosowania (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2024 r., II SA/Gd 436/23 czy z dnia 25 lutego 2019 r., II SA/Gd 15/19). W ocenie Sądu, na podstawie tak zebranego materiału dowodowego nie sposób ustalić w jakiej jednostce urbanizacyjnej znajduje się nieruchomość skarżących, ani jakie postanowienia planu miejscowego jej dotyczą. Ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie dokonane zostały z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny dowodów to jest: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Stanowiący podstawę materialnoprawną wydanej decyzji art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. przewiduje, że właściwy organ administracji publicznej może w drodze decyzji nakazać właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) nieruchomości przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Przesłanką nałożenia obowiązku na podstawie przywołanego przepisu jest stwierdzenie zmiany zagospodarowania terenu. Pojęcie to nie jest zwrotem normatywnym, a przypisywana mu treść kształtuje się na podstawie indywidualnego przypadku (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z 31 stycznia 2024 r., II SA/Gl 1108/23; z 25 listopada 2016 r., II SA/Gl 823/16; z 25 października 2021 r., II SA/Gl 333/21). Z tego też względu oceny, czy dane zamierzenie skutkuje zmianą zagospodarowania terenu, należy dokonywać każdorazowo indywidualnie, uwzględniając szczególne okoliczności konkretnego przypadku. Punktem wyjścia dla jej dokonania jest zidentyfikowanie zagospodarowania terenu, które występowało przed dokonaną zmianą (poprzedni sposób zagospodarowania) i zestawienie jej ze zmianą wprowadzoną przez dany podmiot (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 14 lutego 2023 r., II SA/Wr 627/22; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z 29 marca 2023 r., II SA/Gl 32/23; z 15 października 2021 r., II SA/Gl 333/21; z 27 maja 2022 r., II SA/Gl 279/22). Podkreślenia wymaga, że art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. stanowi o możliwości wydania nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, a nie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nieruchomości zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2019 r., II OSK 2345/18). Utrzymana w mocy decyzja organu I instancji nakazująca przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki zgodnie z planem miejscowym została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Przepis ten nie przewiduje kompetencji do wydania takiego nakazu. W konsekwencji błędnej wykładni dokonanej przez organ I instancji, a zaakceptowanej przez organ odwoławczy doszło do niewłaściwego jego zastosowania. Wydając na podstawie przywołanego przepisu decyzję organ administracji powinien wskazać na czym polegać ma przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Oznacza to, że nakładane obowiązki powinny być określone w sposób jednoznaczny i precyzyjny, tak by z jednej strony adresat (adresaci) wiedział na czym polega nałożony na niego (nich) obowiązek, z drugiej strony – by możliwe byłoby wykonanie tych obowiązków w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że w wypadku niewykonania przez adresata obowiązków nałożonych na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.z.p. mogą one być przedmiotem postępowania egzekucyjnego (Igor Zachariasz [w:] H. Izdebski (red.), I. Zachariasz (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2023, s. 568; A. Plucińska – Filipowicz [w:] A. Plucińska – Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, SIP LEX, t. 7 do art. 59 u.p.z.p.; dostęp: 28.03.2024 r.). W tym miejscu należy zauważyć, że w osnowie zaskarżonej decyzji (formalnie wyrażono w decyzji organu I instancji, ale skoro Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, to oznacza to, iż rozstrzygnięcie organu II instancji jest tożsame z rozstrzygnięciem organu I instancji – zob. K. Kaszubowski, Decyzja reformatoryjna organu odwoławczego w ogólnym postępowaniu odwoławczym, Warszawa 2019, s. 101) nakazano "przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki nr [..] w miejscowości R., gmina Kościerzyna, zgodnie z obowiązującym planem miejscowym". Pomijając już przedstawione wyżej uwagi dotyczące braku podstawy prawnej do orzekania o "przywróceniu sposobu użytkowania" należy zauważyć, że tak sformułowana osnowa nie wyjaśnia na czym obowiązek adresatów decyzji miałaby polegać. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. ar. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, także do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał za wystarczające uchylenie decyzji organu odwoławczego albowiem w ramach przysługujących temu organowi kompetencji reformatoryjnych możliwe jest usunięcie wskazanych uchybień i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ ten będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 P.p.s.a.). Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania zasądzając na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 997,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 500,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480,00 zł ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłata z tytułu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI