II SA/Gd 445/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, która sprawuje opiekę nad swoim dorosłym, niepełnosprawnym mężem. Organy administracji publicznej (Burmistrz Miasta Lęborka i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku) odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na zmiany w przepisach od 1 stycznia 2024 r., które ograniczyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do opiekunów osób poniżej 18 roku życia. Dodatkowo, organy wskazały na fakt, że skarżąca pobierała emeryturę, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) stanowiło przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Przede wszystkim, Sąd stwierdził, że sprawę należy rozpatrzyć na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Sąd podkreślił, że ważność orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża skarżącej, które upłynęło po 5 sierpnia 2023 r., została przedłużona z mocy prawa do dnia 30 września 2024 r. na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach z 19 grudnia 2023 r. W związku z tym, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej istniało do 31 grudnia 2023 r. i powinno zostać przedłużone z urzędu. Sąd zwrócił uwagę na zaniechania organów w tym zakresie, które nie poinformowały skarżącej o przedłużeniu prawa i nie podjęły działań z urzędu. Sąd wskazał również, że pobieranie emerytury jest przesłanką negatywną, ale nie wyklucza całkowicie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Opiekun powinien mieć możliwość wyboru jednego ze świadczeń, a w przypadku chęci pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, powinien zostać pouczony o konieczności zawieszenia wypłaty emerytury. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy procesowe, w tym zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek informowania stron, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji, z uwzględnieniem wykładni prawnej przedstawionej przez Sąd.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń rodzinnych po zmianach w 2024 r., prawo do wyboru świadczeń w przypadku zbiegu uprawnień, obowiązki organów w zakresie informowania stron i przedłużania ważności orzeczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności na podstawie ustawy z 2023 r. oraz zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku sprawowania opieki nad dorosłym (powyżej 18 r.ż.) niepełnosprawnym członkiem rodziny, można uzyskać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., pomimo pobierania emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawę należy rozpatrzyć na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego istniało do 31 grudnia 2023 r. i powinno zostać przedłużone z urzędu. Pobieranie emerytury stanowi przesłankę negatywną, ale opiekun powinien mieć możliwość wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sprawę należy rozpatrzyć według przepisów sprzed 2024 r., ponieważ ważność orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej została przedłużona z mocy prawa. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego istniało do 31.12.2023 r. i powinno być przedłużone z urzędu. Choć pobieranie emerytury jest przesłanką negatywną, skarżąca powinna zostać pouczona o możliwości wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury.
Czy przedłużenie ważności orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach skutkuje automatycznym przedłużeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedłużenie ważności orzeczenia o niepełnosprawności z mocy prawa skutkuje przedłużeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., a decyzja przyznająca świadczenie powinna zostać zmieniona z urzędu.
Uzasadnienie
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach przedłuża ważność orzeczeń o niepełnosprawności, które upłynęły po 5 sierpnia 2023 r. i przed 30 września 2024 r. W związku z tym, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane na podstawie takiego orzeczenia, również powinno zostać przedłużone, a decyzja w tej sprawie powinna być wydana z urzędu.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek pouczenia strony o możliwości wyboru świadczenia w przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien pouczyć stronę o możliwości wyboru świadczenia i konieczności zawieszenia emerytury, aby mogła uzyskać świadczenie pielęgnacyjne.
Uzasadnienie
W przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, organ powinien umożliwić stronie dokonanie wyboru i poinformować o konsekwencjach, w tym o konieczności zawieszenia wypłaty emerytury, aby wyeliminować negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Przepisy (29)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 1
Ustawa z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 4 § 1
Ustawa z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności
ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 4 § 2
Ustawa z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności
u.e.r.f.u.s. art. 103 § 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 134 § 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawę należy rozpatrzyć na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. • Ważność orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej została przedłużona z mocy prawa. • Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego istniało do 31 grudnia 2023 r. i powinno zostać przedłużone z urzędu. • Opiekun powinien mieć możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytury. • Organ ma obowiązek pouczenia strony o możliwości wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury.
Odrzucone argumenty
Nowe brzmienie przepisów od 1 stycznia 2024 r. wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi osoby dorosłej. • Pobieranie emerytury przez opiekuna jest bezwzględną przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. • Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony po 1 stycznia 2024 r. podlega ocenie według nowych przepisów.
Godne uwagi sformułowania
sprawę należy rozstrzygnąć na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. • ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża wnioskodawczyni z dnia 7 listopada 2022 r. było ważne do 30 listopada 2023 roku. Na podstawie tego orzeczenia, decyzją Kolegium z dnia 24 marca 2023 r., przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 listopada 2023 r. Z uwagi zaś na ww. szczególną regulację ustawową, z mocy prawa przedłużona została ważność orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej z dnia 7 listopada 2022 r. do dnia uostatecznienia się nowego orzeczenia wydanego w tym przedmiocie 3 stycznia 2024 r. • organ powinien pouczyć skarżącą, że tylko zawieszenie prawa do emerytury umożliwi jej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiąc w istocie potwierdzenie dokonanego przez nią wyboru wnioskowanego świadczenia jako korzystniejszego. • istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z ww. przepisu, musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń rodzinnych po zmianach w 2024 r., prawo do wyboru świadczeń w przypadku zbiegu uprawnień, obowiązki organów w zakresie informowania stron i przedłużania ważności orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności na podstawie ustawy z 2023 r. oraz zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych zmian w przepisach dotyczących świadczeń dla opiekunów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Pokazuje również, jak ważne jest prawidłowe informowanie obywateli przez organy administracji.
“Zmiany w świadczeniach dla opiekunów: czy stracisz pomoc po 2024 roku? Sąd wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.