II SA/Gd 44/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2020-08-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
użytkowanie wieczysteprawo własnościpostępowanie administracyjneskarżącyodwołanieinteres prawnylegitymacja procesowaspółka pracowniczaprzekształcenienieruchomości

WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że spółka pracownicza nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przez zlikwidowane przedsiębiorstwo.

Spółka A wniosła skargę na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo B. Skarżąca spółka, założona przez pracowników zlikwidowanego Przedsiębiorstwa B., twierdziła, że ma interes prawny wynikający z umowy prywatyzacyjnej. WSA w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że spółka A nie jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa B. i nie wykazała legitymacji procesowej do złożenia odwołania, a kwestie cywilnoprawne związane z umową prywatyzacyjną nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym.

Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. zaskarżyło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo B. prawa użytkowania wieczystego. Prezydent Miasta umorzył postępowanie, uznając, że Przedsiębiorstwo B. przestało istnieć prawnie w trakcie postępowania. Skarżąca spółka, założona przez pracowników zlikwidowanego Przedsiębiorstwa B., wywodziła swój interes prawny z umowy prywatyzacyjnej zawartej z Gminą Miasta, która przewidywała możliwość oddania gruntów w użytkowanie wieczyste. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za niedopuszczalne, wskazując, że spółka A nie jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa B. i nie posiada legitymacji procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko SKO, że spółka A nie wykazała interesu prawnego ani legitymacji procesowej do złożenia odwołania. Sąd podkreślił, że kwestie cywilnoprawne związane z umową prywatyzacyjną nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, a spółka A nie jest następcą prawnym zlikwidowanego przedsiębiorstwa. W związku z tym, odwołanie zostało uznane za niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka pracownicza nie posiada interesu prawnego ani legitymacji procesowej do złożenia odwołania, jeśli nie jest następcą prawnym podmiotu, którego dotyczy postępowanie, a jej prawa wynikają z umowy cywilnoprawnej, która nie przesądza o jej statusie strony w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca spółka nie wykazała, aby była następcą prawnym zlikwidowanego Przedsiębiorstwa B. Jej interes prawny opierał się na umowie prywatyzacyjnej z Gminą Miasta, która przyznawała jej prawo do korzystania z mienia i potencjalnie do nabycia prawa użytkowania wieczystego. Sąd podkreślił, że kwestie cywilnoprawne związane z tą umową nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym i nie dają legitymacji procesowej do złożenia odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków.

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § w zw. z art. 2a

Przepisy dotyczące przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności dla komunalnych osób prawnych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania, która musi mieć interes prawny.

u.p.p.p. art. 37 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych

Możliwość oddania mienia likwidowanego przedsiębiorstwa do korzystania.

u.p.p.p. art. 39 § 2 i 3

Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych

Możliwość zakupu mienia przez korzystającego po upływie czasu umowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka A nie jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa B. Interes prawny skarżącej spółki opiera się na umowie cywilnoprawnej, która nie daje legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym. Kwestie cywilnoprawne nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym.

Odrzucone argumenty

Skarżąca spółka ma interes prawny wynikający z umowy prywatyzacyjnej i powinna być uznana za stronę postępowania. Organ odwoławczy naruszył art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie przymiotu strony. Organ odwoławczy naruszył art. 134 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez brak merytorycznego zbadania legitymacji procesowej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w niniejszym składzie nie odrzuca jednak możliwości wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania w wypadku, gdy ustalenie, w sposób niebudzący wątpliwości, braku legitymacji do złożenia odwołania nie wymaga postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w formach postępowania administracyjnego. Poza kognicją sądów administracyjnych oraz organów administracyjnych pozostaje rozstrzyganie kwestii cywilnoprawnych, w szczególności zasadności roszczeń cywilnoprawnych o charakterze względnym. Formy postępowania administracyjnego nie przewidują w istocie odpowiednich narządzi do dokonywania ustaleń lub rozstrzygnięć spraw spornych właściwych postępowaniu cywilnemu, stąd opieranie legitymacji w postępowaniu administracyjnym na postulatach co do określonego kształtu roszczeń cywilnoprawnych nie są trafne.

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący

Bartłomiej Adamczak

członek

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z przepisów prawa administracyjnego, a nie z umów cywilnoprawnych, zwłaszcza gdy dotyczy to kwestii następstwa prawnego i legitymacji procesowej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych i przekształceniem prawa użytkowania wieczystego, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego ze względu na szczegółowe omówienie przesłanek dopuszczalności odwołania i rozgraniczenia między prawem administracyjnym a cywilnym.

Czy umowa prywatyzacyjna daje prawo do odwołania w sprawie administracyjnej? Sąd wyjaśnia granice interesu prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 44/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 430/21 - Wyrok NSA z 2024-05-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
art.2 w zw. z art. 2a
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółka z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji o nabyciu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo A. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2019 r. nr [...], którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 kwietnia 2019 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez Przedsiębiorstwo B. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w G.przy ul. [...] i ul. [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydent Miasta rozpoznając wniosek Przedsiębiorstwa B. z dnia 28 stycznia 1991 r. o stwierdzenie nabycia przez wnioskodawcę z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego w części dotyczącej znajdującego się w jego zarządzie gruntu położonego w G. przy ul. [...] oraz przy ul. [...] (noszącej w dniu złożenia wniosku nazwę H.) oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i budowli posadowionych na tych nieruchomościach, decyzją z dnia 12 kwietnia 2019 r. umorzył postępowanie. Organ uznał, że w związku z wydaniem postanowienia przez Sąd Rejonowy z dnia 31 marca 1994 r. o wykreśleniu z rejestru sądowego wnioskodawcy, ustał jego byt prawny, a jego ogólnym następcą prawnym w zakresie mienia będącego w jego zarządzie jest Gmina Miasta. Skoro nie ma podmiotu, który mógłby być adresatem decyzji merytorycznej, postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Przedsiębiorstwo A. w odwołaniu od tej decyzji wskazało, że nie znajduje uzasadnienia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, w której są strony zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej. Zdaniem odwołującej, Przedsiębiorstwo B. zostało zlikwidowane w celu oddania jego mienia do korzystania spółce pracowniczej, co spowodowało następstwo prawne w zakresie ściśle określonych praw i obowiązków cywilnoprawnych. Likwidowane przedsiębiorstwo zachowywało przy tym nadal swój byt w sensie przedmiotowym. Wykazując interes prawny uzasadniający uznanie jej za stronę postępowania, odwołująca wskazała, że w dniu 17 czerwca 1992 r. pracownicy wnioskodawcy - Przedsiębiorstwa B., założyli spółkę pracowniczą pod nazwą Przedsiębiorstwo A. W dniu 30 października 1992 r. pomiędzy nią a Gminą Miasta doszło do zawarcia umowy, której przedmiotem było oddanie do odpłatnego korzystania zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa komunalnego, do której protokołami były m.in. protokoły zdawczo-odbiorcze, na mocy których zostały wydane Spółce przedmiotowe działki. W § 15 umowy wskazano, że w przypadku zmiany planów zagospodarowania przestrzennego, która umożliwi oddanie gruntów wymienionych w paragrafie 12 w użytkowanie wieczyste – Zarząd miasta G. zobowiązuje się do wystąpienia do Rady Miasta o podjęcie uchwały w przedmiocie oddania gruntów w użytkowanie wieczyste na rzecz Przejmującego. W ocenie odwołującej, zapis ten stanowił realizację art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, zgodnie z którym w umowie o oddanie mienia do korzystania strony mogą postanowić, że po upływie czasu, na jaki została zawarta, korzystający ma prawo zakupić mienie, z którego korzysta. Reasumując, odwołująca się nie twierdzi, że jest następcą prawnym wnioskodawcy, ale, że zgodnie z art. 37 i nast. ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, oddanie mienia mogło nastąpić tylko na rzecz spółki pracowniczej, czyli Przedsiębiorstwa A., która w konsekwencji jest stroną postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 22 października 2019 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania Przedsiębiorstwa A. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 kwietnia 2019 r. Kolegium wskazało, że
Przedsiębiorstwo B. zostało zlikwidowane w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 38, art. 39 i art. 45 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w celu oddania majątku zlikwidowanego przedsiębiorstwa na czas określony. Aktem notarialnym przekazano Przedsiębiorstwu A. część majątku zlikwidowanego podmiotu – przedmiotowe działki - do odpłatnego korzystania. Spółka ta nie jest następca prawnym wnioskodawcy. Także następstwo prawne pod tytułem szczególnym po zlikwidowanym przedsiębiorstwie komunalnym przez odwołującą się spółkę nie istnieje, a jej pozew o nakazanie złożenia oświadczenia woli w sprawie oddania przedmiotowych nieruchomości w użytkowanie wieczyste został prawomocnym wyrokiem oddalony. Ustalenia dokonane przez sąd powszechny w stosunku do treści umowy odpłatnego korzystania z mienia wiążą organy orzekające w sprawie, w zakresie stwierdzenia braku następstwa prawnego pod tytułem szczególnym.
W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając organowi naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie jej przymiotu strony w sytuacji, gdy skarżąca ma interes prawny w postępowaniu oraz naruszenie art. 134 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak merytorycznego zbadania legitymacji procesowej skarżącej, art. 8 k.p.a., art. 15 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji postanowienia opartego na ustaleniach, które nie były przedmiotem rozważań organu I instancji, przy jednoczesnym wskazaniu, że wiążą one organ I instancji, a tym samym pozbawienie skarżącej możliwości odniesienia się do tych ustaleń i ich kwestionowania. Skarżąca wskazała, że wywodzi swój interes prawny z zawartej pomiędzy Gminą Miasto a Spółką umowy leasingu, w tym przede wszystkim z § 14 ust. 3, nie zaś § 15 oraz z innych przepisów prawa materialnego, w tym m.in. art. 37 ust. 1 pkt 3 i art. 39 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
Spółka wskazała, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta wyjaśniła, iż zapisy § 14 ust. 3 i § 15 umowy stanowiły dwie niezależne podstawy umożliwiające skarżącej przyszłe nabycie prawa użytkowania wieczystego opisanych w § 12 umowy leasingu gruntów. Niemniej, Kolegium w uzasadnieniu postanowienia w ogóle nie ustalało i nie badało okoliczności, z których skarżąca wywodziła swój interes prawny. W sytuacji stwierdzenia przez organ odwoławczy, że skarżąca nie ma interesu prawnego, Kolegium powinno wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie 134 k.p.a., bądź też uznać skarżącą za stronę postępowania i nadać bieg odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną lub postanowienie jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O wpływie na wynik sprawy można mówić w sytuacji, w której przy braku takiego naruszenia przepisów prawdopodobnie organ wydałby akt administracyjny o odmiennej treści. Zarówno w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przez organy administracji przepisu (przepisów) prawa materialnego, jak i przepisów postępowania niezbędne jest wykazanie, jaki miało ono wpływ na wynik sprawy (por. wyr. NSA z 5.4.2017 r., II GSK 2234/15, Legalis; wyr. NSA z 10.7.2007 r., I OSK 1092/06, Legalis; podobnie wyr. NSA z 26.3.2010 r., I FSK 392/09, Legalis).
Natomiast jeżeli sąd nie stwierdzi naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów postępowania wywierającego istotny wpływ na wynik sprawy, to nie może stosować przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 6.4.2016 r., II GSK 2511/14, Legalis, z dnia z 16.2.2005 r., FSK 1471/04, Legalis).
Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie wystarczy zatem stwierdzenie naruszenia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, ale konieczne jest określenie, czy miało ono wpływ na wynik sprawy, a w przypadku naruszenia procedury, istotny wpływ na wynik sprawy. Pogląd, że sąd może zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdy nie ma absolutnej pewności, jaki wpływ na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści miało naruszenie przepisów proceduralnych, jest błędny i prowadziłby do stanu, w którym sąd administracyjny uchylałby decyzję z powodu naruszenia przez organ prawa formalnego, nie znajdując wpływu stwierdzonych naruszeń na wynik sprawy.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2019 r. nr [...], którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o stwierdzenie nabycia przez wnioskodawcę - Przedsiębiorstwo B. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego w części dotyczącej znajdującego się w jego zarządzie gruntu położonego w G. przy ul. [...] oraz przy ul. [...] (noszącej w dniu złożenia wniosku nazwę H.) oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i budowli posadowionych na tych nieruchomościach.
Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi.
Niewątpliwie decyzja Prezydenta Miasta z dnia 12 kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania z wniosku Przedsiębiorstwa B. z dnia 28 stycznia 1991 r. o stwierdzenie nabycia przez wnioskodawcę z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego w części dotyczącej znajdującego się w jego zarządzie gruntu położonego w G. przy ul. [...] oraz przy ul. [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i budowli posadowionych na tych nieruchomościach, jako decyzja administracyjna wydana przez organ w I instancji podlegała zaskarżeniu w toku instancji i nie ma powodów do stwierdzenia negatywnych przesłanek przedmiotowych dopuszczalności odwołania w niniejszej sprawie.
Sąd rozpoznając sprawę podzielił jednak wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Kolegium stanowisko, które opiera się na stwierdzeniu przez ten organ przesłanek niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym.
Przesłanki podmiotowe dopuszczalności odwołania dotyczą zarówno zdolności do czynności prawnych odwołującej się strony, jak i samej legitymacji w określonej sprawie, której źródłem może być przepis prawa wyznaczający interes prawny. W tym ostatnim wypadku, co do zasady, kwestia legitymacji procesowej jest przedmiotem samego postępowania administracyjnego w instancji odwoławczej, co oznacza że brak interesu prawnego jest podstawą decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie przedmiotem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Sąd w niniejszym składzie nie odrzuca jednak możliwości wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania w wypadku, gdy ustalenie, w sposób niebudzący wątpliwości, braku legitymacji do złożenia odwołania nie wymaga postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w formach postępowania administracyjnego. Możliwość taka w każdym wypadku jest jednak uwarunkowana oceną okoliczności konkretnej sprawy, tylko bowiem w kontekście określonego stanu faktycznego można stwierdzić, czy ocena legitymacji nie wymaga zachowania form przewidzianych w postępowaniu administracyjnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy, oddalając skargę, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania oparte na stwierdzeniu istnienia przesłanek niedopuszczalności podmiotowej wynikającej ze stwierdzonego braku legitymacji skarżącej, nie narusza prawa.
Ramy sprawy wyznaczają przepisy art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. oraz przepisy art. 2 w zw. art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), zwanej dalej ustawy z 1990 r., w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 91, poz. 455 ze zm.).
Zgodnie z przywołanymi przepisami grunty stanowiące własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie, tj. 5.12.1990 r. w zarządzie komunalnych osób prawnych, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego z zachowaniem praw osób trzecich. Jednocześnie art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2a tej ustawy stanowił, że budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach, będących 5.12.1990 r. w zarządzie komunalnych osób prawnych, stały się od tego dnia z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust. 1, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, stwierdza się decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Decyzje te miały charakter deklaratoryjny i określone w nich miały być także warunki i okres użytkowania wieczystego z zachowaniem zasad przewidzianych w art. 236 k.c. oraz kwota należna za nabycie własności budynków, lokali i urządzeń (o ile było ono odpłatne).
Z uwagi na datę wejścia w życie art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w dniu 24 grudnia 1992 r., warunkiem uwłaszczenia komunalnej osoby prawnej jest istnienie tego podmiotu zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 24 grudnia 1992 r., a ponadto spełnienie przewidzianych ustawą warunków umożliwiających uwłaszczenie, czyli posiadanie w dniu 5 grudniu 1990 r. gruntów gminnych w zarządzie (por. uchwała SN z 11.01.1995 r., III AZP 10/94, OSNAPiUS 1995/9, poz. 103).
Ani przepisy art. 2 i art. 2a ustawy z 1990 r., ani rozporządzenia Rady Ministrów z 10.02.1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) nie regulują w sposób szczególny kwestii legitymacji do wszczęcia postępowania we wskazanych sprawach. W takiej sytuacji należało przyjąć, że wszczęcie postępowania następuje na wniosek jednostki, która zabiega o ustalenie jej sytuacji prawnej w zakresie uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 344).
W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek z dnia 28 stycznia 1991 r. o wydanie decyzji deklaratoryjnej złożyło Przedsiębiorstwo B. Przedsiębiorstwo to jednak zakończyło byt prawny z chwilą wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego z 31 marca 1994 r., tj. w toku postępowania administracyjnego i w chwili jego zakończenia nie istnieje. Ustanie bytu prawnego przedsiębiorstwa komunalnego w toku postępowania administracyjnego było przeszkodą do jego kontynuowania, a w efekcie również do wydania decyzji merytorycznej w stosunku do nieistniejącej jednostki prawnej.
Skarżąca jest spółką prawa handlowego powstałą w na mocy umowy z dnia 17 czerwca 1992 r., czyli po wszczęciu postępowania z wniosku zlikwidowanego przedsiębiorstwa komunalnego z dnia 28 stycznia 1991 r. Powstanie skarżącej Spółki umową z dnia 17 czerwca 1992 r. jest oczywiście zdarzeniem prawnym, które nie niesie z sobą skutku w postaci powstania interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Skarżąca, jak trafnie podkreśla, nie jest następcą prawnym zlikwidowanego B., a swojego interesu prawnego w niniejszej sprawie upatruje w potencjalnych korzyściach, jakie może uzyskać z decyzji stwierdzającej na rzecz tego nieistniejącego przedsiębiorstwa komunalnego użytkowania wieczystego w części dotyczącej gruntu położonego w G. przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Korzyści te z kolei mają być konsekwencją tzw. umowy prywatyzacyjnej zawartej w dniu 30 października 1992 r. przez Skarżąca z Gminą Miasta G. na podstawie art. 39 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, na mocy której skarżącej zostało oddane do odpłatnego korzystania częściowo mienie przedsiębiorstwa komunalnego B., które szczegółowo zostało określone w umowie prywatyzacyjnej. Skarżący upatruje zatem źródeł interesu prawnego w postulowanym przez siebie roszczeniu (prawie podmiotowym o charakterze względnym) w stosunku do drugiej strony umowy prywatyzacyjnej o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego. W ocenie skarżącej, istnienie tego roszczenia przesądza o jej legitymacji w postępowaniu administracyjnym.
Należy podkreślić, że poza kognicją sądów administracyjnych oraz organów administracyjnych pozostaje rozstrzyganie kwestii cywilnoprawnych, w szczególności zasadności roszczeń cywilnoprawnych o charakterze względnym. Do rozstrzygania spraw cywilnych powołane są bowiem sądy powszechne, a organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne kontrolujące legalność działania tych ostatnich nie mają podstaw do ingerencji w sferę zastrzeżoną dla tych sądów. Ocena legitymacji w niniejszym postępowaniu, skorelowana z oceną interesu prawnego skarżącej nie może zatem być oparta na przesądzeniu kwestii, które ze swej istoty pozostają poza kognicją sądów administracyjnych i postępowania administracyjnego. Formy postępowania administracyjnego nie przewidują w istocie odpowiednich narządzi do dokonywania ustaleń lub rozstrzygnięć spraw spornych właściwych postępowaniu cywilnemu, stąd opieranie legitymacji w postępowaniu administracyjnym na postulatach co do określonego kształtu roszczeń cywilnoprawnych nie są trafne. Kwestią podstawową w niniejszej sprawie przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia jest zatem nie tyle ocena poprawności stanowiska skarżącej odnośnie przysługujących jej roszczeń w stosunku do stron umowy prywatyzacyjnej, co ocena, czy przedmiotem umowy prywatyzacyjnej było prawo, stanowiące przedmiot żądania przedsiębiorstwa komunalnego z dnia 28 stycznia 1991 r.
Należy podkreślić, że w ocenie Sądu, organ wydając zaskarżone postanowienie trafnie przyjął w okolicznościach sprawy, że umowa prywatyzacyjna nie może stanowić o podmiotowej dopuszczalności odwołania. Umowa prywatyzacyjna dotycząca oddania do korzystania określonego w niej mienia została zawarta w dniu 30 października 1992 r., tj. przed wejściem w życie art. 2a ustawy z dnia 29 września 1992 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który rozciągnął prawo do uwłaszczenia również na przedsiębiorstwa komunalne. Umowa o oddanie określonego mienia likwidowanego przedsiębiorstwa komunalnego do odpłatnego korzystania, stosowanie do art. 37 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 45 u.p.p.p., została zawarta wcześniej niż weszła w życie materialna podstawa rozstrzygnięcia sprawy.
Lektura przywołanej umowy prywatyzacyjnej potwierdza, że przedmiot tej umowy w postaci mienia oddanego do odpłatnego korzystania na czas oznaczony został precyzyjnie określony. Zarówno § 12 umowy stanowiący uprawnienie do korzystania z mienia i przewidujący przeniesienie własności mienia w odrębnej umowie, jak i § 15 umowy, który wprost odwołuje się do ustanowienia użytkowania wieczystego bezpośrednio na rzecz skarżącej, nie mogą być źródłem legitymacji w postępowaniu odwoławczym w niniejszej sprawie. Regulacje te mogą być co najwyżej źródłem praw o charakterze względnym w postaci roszczeń cywilnoprawnych kierowanych do określonego podmiotu – strony umowy prywatyzacyjnej. Nie mogą one być źródłem legitymacji w niniejszej sprawie, skoro ich wykonywanie i treść nie mają związku z niniejszą sprawą. Niniejsza sprawa administracyjna nie ma wpływu na możność lub zakres roszczeń i praw pomiędzy Gminą a skarżącą wynikającą z przywołanej umowy.
W tym stanie rzeczy skarżąca nie jest stroną postępowania zakończonego w I instancji decyzją Prezydenta Miasta z 12 kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania w sprawie i jako podmiotowi faktycznie tylko zainteresowany wynikiem postępowania nie przysługuje prawo złożenia odwołania. Złożone odwołanie jest zatem niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, przy czym do stwierdzenia tej niedopuszczalności podmiotowej w okolicznościach sprawy nie było niezbędne przeprowadzenie postępowania odwoławczego, którego istotą nie jest zresztą roztrząsanie kwestii cywilnoprawnych.
Dostrzeżone przez Sąd wadliwości procesowe zaskarżonego postanowienia wyrażające się nietrafnym odwołaniem do związania organów wyrokiem sądu powszechnego w sprawie pomiędzy skarżącą o Gminą Miastem, co miałoby przesądzać, w ocenie organów, o braku następstwa prawnego pod tytułem szczególnym pomiędzy wnioskodawcą a skarżącą, nie stanowiły naruszeń prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał stanowisko Kolegium o niedopuszczalności odwołania w istocie swej za prawidłowe i znajdujące odzwierciedlenie w aktach sprawy, a zarzuty skargi jako niezasadne nie zdołały podważyć tej oceny.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI