II SA/Gd 436/22

II SA/Gd 436/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-01-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jolanta Górska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1300/23 - Wyrok NSA z 2025-02-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. B., K. D., A. P., J. R., R. R. i I. T. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 marca 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.168.2021.IK w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 21 kwietnia 2020 r. A. B., K. D., A. P., J. R., M. R. – S., R. R. i I. T. (dalej: "Wnioskodawcy", "Strona", "Skarżący") wystąpili do Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji"), wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] o powierzchni 280 m2, nr [...] o powierzchni
236 m2, nr [...] o powierzchni 241 m2, nr [...] o powierzchni 6.245 m2 (zapisanych w księdze wieczystej nr [...]), nr [...] o powierzchni 164 m2, nr [...]
o powierzchni 20 m2, nr [...] o powierzchni 1.005 m2, nr [...] o powierzchni 493 m2, nr [...] o powierzchni 9 m2 (zapisanych w księdze wieczystej nr [...]),
nr [...] o powierzchni 36 m2, nr [...] o powierzchni 76 m2, nr [...]
o powierzchni 1.149 m2, nr [...] o powierzchni 187 m2, nr [...] o powierzchni
2.289 m2 (zapisanych w księgach wieczystych [...] i [...]) oraz nr [..] o powierzchni 4.108 m2 i nr [...] o powierzchni 207 m2 (zapisanych
w księdze wieczystej nr [...]).
Wnioskodawcy wskazali, że powyższe nieruchomości zostały wywłaszczone na podstawie: orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (dalej: "WRN")
w Gdańsku z 30 listopada 1951 r., orzeczenia Prezydium WRN w Gdańsku z 24 kwietnia 1956 r. wraz z postanowieniem o sprostowaniu z 1 lutego 1964 r. oraz decyzji Prezydium WRN w Gdańsku z 14 grudnia 1964 r. W ocenie Strony grunty objęte wnioskiem nie zostały wykorzystane na cele określone w decyzjach wywłaszczeniowych.
Decyzją z 16 czerwca 2021 r. Prezydent, na podstawie art. 229 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", odmówił zwrotu [...] udziału w wywłaszczonej nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. A., w zakresie obecnej działki nr [...] o powierzchni 1.271 m2, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w Gdyni prowadzi księgę wieczystą
nr [...], stanowiącej własność osób fizycznych.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że wydzielił do odrębnego rozpoznania sprawy o zwrot poszczególnych działek, zaś przedmiotem niniejszego postępowania jest działka oznaczona obecnie numerem [...]. Na podstawie wykazu zmian gruntowych Prezydent ustalił, że parcela nr [...] (będąca przedmiotem orzeczenia Prezydium WRN w Gdańsku z 24 kwietnia 1956 r.) uległa podziałowi na działki nr [...] i [...], zaś działka nr [...] w wyniku modernizacji ewidencji gruntów
i budynków zmieniła numer na [...].
Organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 24 kwietnia 1956 r. Prezydium WRN
w Gdańsku orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Gdańsku części parceli nr [..] o powierzchni 3.851 m2 i części parceli
nr [..] o powierzchni 282 m2. Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności dotychczasowemu właścicielowi A. J. S. Nieruchomość była niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych. Postanowieniem z 1 lutego 1964 r. Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium WRN w Gdańsku sprostował ww. decyzję poprzez wpisanie w miejsce słów: części parceli nr [...] o powierzchni 3.851 m2 i części parceli nr [...] o powierzchni 282 m2, słów: parceli nr [...] o powierzchni 4.108 m2
i parceli nr [...] o powierzchni 207 m2.
Prezydent opisał następnie postępowania spadkowe przeprowadzone po A. J. S. wskazując, że Wnioskodawcy łącznie dysponują prawem do 425/1050 części spadku i w odniesieniu do takiego udziału rozpatrywał wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Organ pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 30 października 1964 r. Sąd Powiatowy w Gdyni odłączył z księgi wieczystej nr [...] i przeniósł do księgi wieczystej
nr [...] wywłaszczoną działkę nr [...]. Pismem z 31 stycznia 1975 r. Urząd Miejski
w Gdyni wystąpił do Państwowego Biura Notarialnego w Gdyni o odłączenie z księgi wieczystej nr [...] parceli nr [...], km 55 o powierzchni 1.271 m2 i założenie dla niej oddzielnej księgi wieczystej. Jako przyczynę złożenia wniosku podano planowaną sprzedaż lokalu mieszkalnego w budynku objętym tą nieruchomością.
Prezydent wskazał, że na podstawie informacji znajdujących się w aktach księgi wieczystej nr [...] ustalił, że 5 grudnia 1975 r. z księgi wieczystej nr [...] wydzielono lokal nr [...], położony przy ul. A. nr [..] o powierzchni 39,34 m2 i założono dla niego nową księgę wieczystą nr [...]. Jednocześnie zostało ustanowione dla wyodrębnionego lokalu prawo użytkowania wieczystego 59/5000 części terenu znajdującego się pod budynkiem, z terminem obowiązywania do 27 marca 2074 r. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 5 grudnia 1975 r.
Organ pierwszej instancji podał następnie, że decyzją z 18 marca 1991 r. Wojewoda Gdański stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasta Gdyni prawa własności m.in. działki nr [..] zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Z informacji zawartych w dziale I i II tej księgi wieczystej wynika, że Skarb Państwa, a później Gmina Miasta Gdyni sukcesywnie wyodrębniały kolejne lokale znajdujące się w budynku położonym na działce nr [..] oraz ustanawiały prawo użytkowania wieczystego dla wyodrębnionych lokali w udziale właściwym do ich powierzchni w stosunku do powierzchni całkowitej nieruchomości. Do dnia wejścia w życie u.g.n., tj. do 1 stycznia 1998 r., zostało wyodrębnionych 77 lokali, wraz z ustanowionym dla nich prawem użytkowania wieczystego, które to prawo było ujawnione w księdze wieczystej.
Prezydent wskazał, że po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2019 r. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 2040), na podstawie zaświadczeń wydawanych w trybie art. 4 ust. 1 tej ustawy, przekształcono poszczególne udziały w prawie użytkowania wieczystego dla wyodrębnionych lokali mieszkalnych w prawo własności. Organ pierwszej instancji podał, że z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że dla wszystkich wyodrębnionych lokali mieszkalnych udziały w prawie użytkowania wieczystego w nieruchomości wspólnej zostały przekształcone w udziały w prawie własności.
Prezydent zaznaczył, że dla poszczególnych lokali mieszkalnych udziały w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...] (poprzedni numer [...]) były ustanawiane
w chwili wyodrębnienia tych lokali i ich sprzedaży na rzecz osób trzecich, począwszy od 1975 r., zaś stan taki trwał w dniu wejścia w życie u.g.n.
Odwołując się do treści art. 229 u.g.n. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych organ pierwszej instancji wskazał, że okoliczność, iż nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie u.g.n. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., a stan taki trwał w dniu wejścia w życie u.g.n., wyłącza roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z 25 marca 2022 r. utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 229 u.g.n. i odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, że art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady z art. 136 ust. 3 tej ustawy, a w sytuacji jego wystąpienia organ nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej, bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa
w księdze wieczystej (złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej) nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., czyli najpóźniej 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą realizacji przesłanek z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności.
Zdaniem Wojewody art. 229 u.g.n. należy zatem rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Zaznaczono, że omawiany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej, przy czym dotyczy to wpisu zarówno prawa własności, jak i prawa użytkowania wieczystego. Przy czym w przypadku nabycia użytkowania wieczystego w drodze cywilnoprawnej wpis ma charakter prawotwórczy, konstytutywny, natomiast w sytuacji nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego wpis ma charakter deklaratoryjny. Rozróżnienie charakteru wpisu nie ma jednak znaczenia na gruncie regulacji art. 229 u.g.n., decydujące znaczenie dla określenia daty ujawnienia prawa należy nadać dacie skutecznego złożenia wniosku w tej sprawie.
Odwołując się do judykatury organ odwoławczy powtórzył, że sam fakt,
iż nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej, bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak
i ujawnienie prawa w księdze wieczystej (złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej) nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., czyli najpóźniej 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą realizacji przesłanek
z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności. Zdaniem Wojewody z brzmienia art. 229 u.g.n. wynika, iż mowa jest w nim o "ustanowieniu" użytkowania wieczystego nieruchomości; zwrot "ustanowiono użytkowanie wieczyste" obejmuje nabycie prawa użytkowania wieczystego zarówno w drodze czynności prawnej, jak i nabycie z mocy prawa.
Podsumowując organ odwoławczy uznał za prawidłową decyzję organu pierwszej instancji, albowiem zgodnie z orzecznictwem sądowym i stanowiskiem doktryny niemożliwy jest zwrot nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W skardze na decyzję organu odwoławczego Skarżący zarzucili jej naruszenie
art. 229 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej,
a także że ma on zastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej na podstawie nieważnej czynności prawnej.
Ponadto Skarżący zarzucili, że organ nie rozpatrzył ich wniosku o zawieszenie postępowania sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w Gdańsku z 24 kwietnia 1956 r. oraz postanowienia Prezydium WRN w Gdańsku z 1 lutego 1964 r. z uwagi na fakt,
że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiotowym postępowaniu zależy od uprzedniego wydania rozstrzygnięcia w ww. postępowaniu.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o zwrocie 425/1050 udziału w wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka
nr [[...] o powierzchni 1.271 m2, obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [..], ewentualnie uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy
w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w Gdańsku
z 24 kwietnia 1956 r. oraz postanowienia Prezydium WRN w Gdańsku z 1 lutego 1964 r.
z uwagi na fakt, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiotowym postępowaniu zależy o uprzedniego wydania rozstrzygnięcia w ww. postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi opisano dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczono treść przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 229 u.g.n. wskazując, że z treści księgi wieczystej wynika, że nie wszystkie lokale w budynku posadowionym na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania zostały wyodrębnione i wpisane w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r., a zatem nie może mieć tu zastosowania art. 229 u.g.n., który wymaga, aby zarówno ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, jak
i jego ujawnienie nastąpiło przed 1 stycznia 1998 r., tj. przed wejściem w życie u.g.n. Odwołując się do orzecznictwa sądowego podniesiono, że art. 229 u.g.n. nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z nim istotny jest sam akt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia
w życie ustawy. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej czy umowy cywilnoprawnej - ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego; prawo takie powinna mieć osoba trzecia.
Zdaniem Skarżących dla zaistnienia negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o której mowa w art. 229 u.g.n., konieczne jest nie tylko zbycie tej nieruchomości w drodze sprzedaży przed 1 stycznia 1998 r. lub ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, lecz także ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. W przypadku ustanowienia wieczystego użytkowania w drodze umowy ten ostatni warunek wydaje się oczywisty, gdyż jest on warunkiem koniecznym powstania prawa (art. 27 u.g.n.). Aby możliwe było stwierdzenie, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste przed 1 stycznia 1998 r., konieczne jest złożenie przed tym dniem wniosku
o wpis do księgi wieczystej. Treść art. 229 u.g.n. wskazuje jednak, że ustawodawca w ten sam sposób postanowił potraktować sytuacje, w których przed 1 stycznia 1998 r. doszło do sprzedaży nieruchomości lub do powstania użytkowania wieczystego z mocy samego prawa, mimo że w obu tych przypadkach wpis do księgi wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego. Warunek ten ma doniosłe znaczenie praktyczne; w chwili podejmowania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości brak negatywnych przesłanek zwrotu musi być przesądzony jednoznacznie, dlatego słuszne jest odwołanie się w tej mierze do rękojmi stanu prawnego nieruchomości, jaką zapewnia prawomocny wpis do księgi wieczystej
i przydanie mu definitywnego znaczenia.
Odwołując się do judykatury podkreślono, że art. 229 u.g.n. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy, powinien zatem być interpretowany ściśle. Skoro więc z woli ustawodawcy roszczenie o zwrot zostało wyłączone w stosunku do nieruchomości, które zostały sprzedane albo ustanowiono na nich prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej przed dniem wejścia w życie u.g.n., to brak podstaw prawnych, aby możliwość dochodzenia takiego roszczenia była wyłączona także
w stosunku do nieruchomości sprzedanych przez Skarb Państwa w późniejszym czasie.
Strona skarżąca podniosła, że organy dokonujące wywłaszczenia powinny liczyć się z ewentualnością zwrotu nieruchomości, gdy odpadnie cel wywłaszczenia i dokładać staranności, aby zadośćuczynić roszczeniu byłego właściciela. Obowiązek ten nie wyczerpuje się w zrealizowaniu powinności zwrotu nieruchomości zbędnej na potrzeby określone w wywłaszczeniu, ale obejmuje także podejmowanie czynności zmierzających do skutecznego zapobieżenia aktom zadysponowania taką nieruchomością, które na podstawie art. 229 u.g.n. prowadziły w rezultacie do utraty roszczenia o jej zwrot.
Uzasadniając zarzut dotyczący braku rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania wskazano, że niezależnie od tego, jakie rozstrzygnięcie zapadłoby
w przedmiocie tego wniosku strona ma możliwość zaskarżenia takiego postanowienia albo w formie zażalenia (w przypadku zawieszenia postępowania) albo w formie odwołania od decyzji (w przypadku odmowy zawieszenia postępowania). Brak wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia powoduje brak substratu zaskarżenia, a tym samym uniemożliwia stronie ochronę jej praw.
Uzasadniając natomiast wniosek o zawieszenie postępowania sądowego odwołano się do wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2002 r. sygn. akt III CKN 543/00 wywodząc
z tego orzeczenia, że stwierdzenie nieważności umowy, na mocy której "nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej" wyłącza zastosowanie art. 229 u.g.n. w sprawie, w której zawarto umowę dotkniętą nieważnością.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał stanowisko zaprezentowane
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 21 lipca 2022 r. Sąd odrzucił skargę M. R. – S., natomiast postanowieniem z 7 listopada 2022 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 25 marca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni
z 16 czerwca 2021 r. odmawiającą zwrotu 425/1050 udziału w wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. A., w zakresie obecnej działki nr [..]
o powierzchni 1.271 m2, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w Gdyni prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność osób fizycznych.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), która w art. 216 ust. 2 pkt 2 stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu
i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31).
Zgodnie z art. 136 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ust. 3).
W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony
w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja
o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zgodnie natomiast z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie z dniem
1 stycznia 1998 r. - przyp. Sądu) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione
w księdze wieczystej.
Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, umocowane w art. 136 u.g.n., możliwe jest w sytuacji, gdy nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu, wynikająca z art. 229 tej ustawy. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje zatem, gdy łącznie zachodzą trzy warunki: 1) wywłaszczona nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, 2) sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło przed 1 stycznia 1998 r., 3) prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej.
Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 229 u.g.n. sformułowaniem "roszczenie nie przysługuje" powoduje niemożliwość załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony, domagającej się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa
w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., czyli najpóźniej do 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie,
że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 u.g.n. Dla ustalenia ziszczenia się przesłanek, o których mowa w tym przepisie nie mają znaczenia późniejsze zmiany w stanie prawnym nieruchomości albo jej części, bowiem skoro roszczenie to na dzień wejścia w życie u.g.n. nie istniało, to nie mogło "odżyć" w późniejszym okresie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Gd 878/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Składowi orzekającemu znana jest rozbieżność w orzecznictwie i doktrynie co do skutków wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 229 u.g.n. w zakresie tego, czy postępowanie administracyjne powinno zakończyć się umorzeniem (wobec jego bezprzedmiotowości, bezskuteczności roszczenia o zwrot) czy też odmową zwrotu - po merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy (zob. szerzej E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa
o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, komentarz do art. 229, teza 1 in fine oraz teza 3; wyrok WSA w Kielcach z 8 marca 2018 r. sygn. akt
II SA/Ke 21/18). Pomimo istnienia tych dwóch odmiennych poglądów należy wskazać,
że bez względu na formę zakończenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie skutek dla Skarżących jest ten sam, gdyż w obu przypadkach nie zostanie im zwrócona wnioskowana nieruchomość.
Należy zwrócić uwagę, że art. 229 u.g.n. został zamieszczony w Dziale VII u.g.n. zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", jest więc przepisem o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju regulacji polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych
w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty tego typu regulacji wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów.
Należy podkreślić, że art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które
w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. W takich przypadkach nie dochodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, w celu ochrony praw osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31 marca
2021 r. sygn. akt II SA/Kr 11/21). Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego,
a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej (złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej) nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą realizacji przesłanek
z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności (zob. wyrok NSA z 11 września 2020 r. sygn. akt I OSK 210/20).
Wskazać należy również, że art. 229 u.g.n. znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa albo właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, lecz tylko w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest już właścicielem nieruchomości lub nie włada nieruchomością, gdyż została ona oddana
w użytkowanie wieczyste innej osobie (osobie trzeciej), której prawo zostało ujawnione
w księdze wieczystej, a stan taki trwał w dniu wejścia w życie u.g.n. (zob. wyrok NSA
z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1284/18). Przy czym osobą trzecią w rozumieniu przepisu art. 229 u.g.n., na rzecz której na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego jest każda osoba fizyczna, a także każda osoba prawna, niebędącą Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego (zob. wyrok NSA 6 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3013/18).
Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że jasny i jednoznaczny w swej treści przepis art. 229 u.g.n. wyklucza zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...], bowiem przed 1 stycznia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie u.g.n., rozporządzono tą nieruchomością w ten sposób,
że oddano ją w użytkowanie wieczyste, a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej.
Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że decyzją z 24 kwietnia 1956 r. Prezydium WRN w Gdańsku, na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Gdańsku część parceli nr [...]
o powierzchni 3.851 m2 i część parceli nr [...] o powierzchni 282 m2, objętych księgą wieczystą nr [...]. Decyzja ta została sprostowana postanowieniem z 1 lutego 1964 r. poprzez zmianę oznaczeń parceli nr [...] i [...] (objętych wywłaszczeniem) oraz zmianę powierzchni wywłaszczonej nieruchomości, w ten sposób, że sprostowano oznaczenie parceli na nr [...] o powierzchni 4.108 m2 oraz nr [...] o powierzchni 207 m2.
Z wniosku o wywłaszczenie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Gdańsku
z 19 lutego 1955 r. wynikało, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły tereny inwestycyjne przeznaczone pod budowę osiedla [...] w Gdyni.
Z kolei z pisma Urzędu Miasta Gdyni Wydziału Gospodarki Nieruchomościami
i Geodezji z 20 lipca 2020 r. wynika, że parcela nr [...] uległa podziałowi na działki
nr [...] i [...]. Następnie działka nr [...] w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków zmieniła numer na [...], tj. działkę objętą niniejszym postępowaniem.
Postanowieniem Sądu Powiatowego w Gdyni z 30 października 1964 r. działkę
nr [...] odłączono z księgi wieczystej nr [...] i przeniesiono ją do księgi wieczystej
nr [...]. Pismem z 31 stycznia 1975 r. Urząd Miejski w Gdyni wystąpił do Państwowego Biura Notarialnego w Gdyni z wnioskiem o odłączenie z księgi wieczystej nr [...] parceli
nr [...], km 55 o powierzchni 1.271 m2 i założenie dla niej oddzielnej księgi wieczystej. Jako powód złożenia wniosku podano planowaną sprzedaż lokalu mieszkalnego
w budynku posadowionym na tej nieruchomością.
Z pozyskanych przez organ pierwszej instancji dokumentów wynika również,
że 5 grudnia 1975 r. z księgi wieczystej nr [...] wydzielono lokal nr [...], położony przy
ul. A. nr [...] o powierzchni 39,34 m2 i założono dla niego nową księgę wieczystą
nr [...]. Jednocześnie ustanowiono dla wyodrębnionego lokalu prawo użytkowania wieczystego w [...] części terenu znajdującego się pod budynkiem, z terminem obowiązywania do 27 marca 2074 r. Przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 5 grudnia 1975 r.
Decyzją z 18 marca 1991 r. Wojewoda Gdański potwierdził nieodpłatne nabycie
z mocy prawa przez Gminę Miasta Gdyni prawa własności m.in. do działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...].
Na podstawie danych zawartych w księdze wieczystej nr [...] organ pierwszej instancji ustalił, że najpierw Skarb Państwa, a później Gmina Miasta Gdyni, sukcesywnie wyodrębniały kolejne lokale znajdujące się w budynku położonym na działce nr [...] oraz ustanawiały prawo użytkowania wieczystego dla wyodrębnionych lokali w udziale właściwym do ich powierzchni w stosunku do powierzchni całkowitej nieruchomości. Do dnia wejścia w życie u.g.n., tj. do 1 stycznia 1998 r., wyodrębniono 77 lokali wraz
z ustanowionym dla nich prawem użytkowania wieczystego, które to prawo było ujawnione w księdze wieczystej.
Na mocy przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 2040), na podstawie zaświadczeń wydawanych w trybie art. 4 ust. 1 tej ustawy, przekształcono poszczególne udziały
w prawie użytkowania wieczystego dla wyodrębnionych lokali mieszkalnych w prawo własności. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że dla wszystkich wyodrębnionych lokali mieszkalnych udziały w prawie użytkowania wieczystego
w nieruchomości wspólnej zostały przekształcone w udziały w prawie własności.
Lektura akt sprawy prowadzi do wniosku, że prawo użytkowania wieczystego dla pierwszego wyodrębnionego mieszkania w budynku wielorodzinnym znajdującym się na działce nr [...] zostało wpisane w księdze wieczystej nr [...] w dniu 5 grudnia 1975 r.
Z działu II księgi wieczystej nr [...] wynika, że prawo użytkowania wieczystego, a następnie prawo własności, na przedmiotowej działce trwa nieprzerwanie.
W związku z tym prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości istniało również w dniu wejścia w życie u.g.n.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzą wszystkie trzy przesłanki, o których mowa w art. 229 u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. na wywłaszczonej działce ustanowiono prawo użytkowanie wieczystego na rzecz osoby trzeciej dokonując stosownego wpisu w księdze wieczystej.
Odnosząc się do twierdzenia strony skarżącej, że nie wszystkie lokale w budynku posadowionym na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania zostały wyodrębnione i wpisane w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., a zatem nie może mieć tu zastosowania art. 229 u.g.n., należy powtórzyć, że istotą tej regulacji jest zapewnienie bezpieczeństwa i pewności obrotu prawnego, które stanowią składnik zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu kluczową dla sprawy jest okoliczność, że dla aktualnej działki nr [...], która jest objęta wnioskiem
o zwrot, prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W dziale drugim tej księgi wpisanych jest (jako współwłaściciele) kilkadziesiąt osób fizycznych. Osoby te posiadają udziały w nieruchomości wspólnej, która stanowi grunt oraz części budynku
i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Stan ten wyklucza roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., gdyż wypełnia przesłanki z art. 229 tej ustawy. Doszło bowiem do sprzedaży, które sprawiły, że współwłaścicielami działki objętej wnioskiem jest kilkadziesiąt osób fizycznych. Tymczasem właśnie ochronę prawną takich osób trzecich ma na celu art. 229 u.g.n. Roszczenie z art. 136 ust. 3 tej ustawy może zatem dotyczyć w kontekście art. 229 u.g.n. tylko nieruchomości, które pozostają we własności podmiotu publicznego (Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego) i nie są ich współwłaścicielami jakiekolwiek osoby trzecie. W świetle przywołanego art. 229 u.g.n. wyodrębnienie lokali i następnie ich sprzedaż, z którą wiążą się zmiany w księdze wieczystej nieruchomości gruntowej, stanowi sprzedaż, o której mowa w cytowanym przepisie (zob. wyrok NSA z 17 września 2014 r. sygn. akt I OSK 330/13).
Powyższe zapatrywanie jest podzielane także przez Sąd Najwyższy, który w wyroku z 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II CSK 275/08 wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 229 u.g.n. prowadzi do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w pozostałych przepisach. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego
w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości. Odnosi się to także do sytuacji, gdy nieruchomość została objęta współwłasnością przez osoby trzecie.
Podsumowując należy wskazać, że już samo ustalenie, iż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest aktualnie, tj. w chwili orzekania przez organ, właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot lub na nieruchomości tej ustanowiono użytkowanie wieczyste, jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Utrata przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa dysponowania wywłaszczoną nieruchomością, w związku z ustanowieniem na niej prawa użytkowania wieczystego, w istocie rzeczy z uwagi na zakres prawa użytkowania wieczystego, skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można - co do zasady - orzec o jej zwrocie. Wszelkie bowiem ustalenia, dokonywane na podstawie art. 136 i art. 137 u.g.n., mają w takim przypadku znaczenie tylko teoretyczne. Nawet przy ustaleniu,
że żądanie zwrotu nieruchomości, z uwagi na treść przepisów u.g.n., jest uzasadnione, to
z uwagi na fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego, nie jest to prawnie możliwe (zob. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 336/10). Konstatacja ta nie pozbawia w jakimkolwiek stopniu ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości związanych z zarzutem zbycia wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia,
z naruszeniem uprawnień tych właścicieli do żądania zwrotu. Okoliczność ta stanowi bowiem element ustaleń faktycznych i ocen prawnych, które mogą być dokonane samodzielnie przez sąd powszechny jako przesłanka rozstrzygnięcia w procesie o zapłatę odszkodowania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 września 2015 r. sygn. akt III CZP 107/14, OSNC 2016/2/16).
Odnosząc się końcowo do sformułowanego w skardze zarzutu dotyczącego nierozpatrzenia przez Wojewodę wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w Gdańsku z 24 kwietnia 1956 r. oraz postanowienia tego organu z 1 lutego 1964 r. należy wskazać, że istotnie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Skarżący sformułowali taki wniosek. Do wniosku tego organ odwoławczy nie odniósł się ani w uzasadnieniu decyzji z 25 marca 2022 r. ani
w odrębnym postanowieniu, uchybiając w ten sposób przepisom postępowania. Należy jednak podkreślić, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z powodu naruszenia tego rodzaju przepisów (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) może nastąpić jedynie wtedy, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd (por. uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Biorąc pod uwagę, że Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów dotyczące wykładni art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 229 tej ustawy, powyższe uchybienie nie mogło samodzielnie przesądzać o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Również Sąd nie dostrzegł potrzeby zawieszenia niniejszego postępowania oddalając wniosek strony skarżącej postanowieniem z 7 listopada 2022 r.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia
w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje
w sprawie może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się
w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło.
Dla wojewódzkiego sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt, czynność lub bezczynność są zgodne z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu (czynności, bezczynności) nie doszło do popełnienia takich uchybień formalnych, które mogły mieć wpływ na jego treść.
W orzecznictwie sądowym (por. postanowienia NSA: z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 286/13, czy z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 3/13) wskazuje się, że zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Omawiany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby sformułować wypowiedź, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy sąd jest w stanie samodzielnie dokonać koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie oparte o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie było celowe zawieszenie postępowania, gdyż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń, na które powołuje się strona skarżąca, nie stanowi kwestii prejudycjalnej, która powinna być rozstrzygnięta przed rozstrzygnięciem sporu w niniejszej sprawie. W przypadku ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego tych orzeczeń Skarżący będą mogli zweryfikować zapadłe w niniejszym postępowaniu decyzje w trybie nadzwyczajnym.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 11 akt sądowych), a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.[pic]