II SA/Gd 4354/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-06-30
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
zasiłek przedemerytalnypraca w szczególnych warunkachspółdzielniaubezpieczenia społeczneprawo pracyprawo administracyjneNSAWSAzatrudnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą zasiłku przedemerytalnego, uznając, że okres pracy w spółdzielni rolnej powinien być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach, niezależnie od braku formalnej umowy o pracę.

Skarżący W.K. domagał się przyznania zasiłku przedemerytalnego, jednak organy administracji odmówiły, nie zaliczając okresu pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej do stażu pracy w szczególnych warunkach, argumentując brak formalnej umowy o pracę. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za błędną, wskazując na zasadę równego traktowania i konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Uchylił zaskarżone decyzje, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem pracy w spółdzielni jako pracy w szczególnych warunkach.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania W.K. zasiłku przedemerytalnego przez Starostę, a następnie Wojewodę. Kluczowym problemem było zaliczenie okresu pracy od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M. do okresu pracy w szczególnych warunkach. Organy administracji odmówiły, powołując się na brak formalnej umowy o pracę, co wykluczało zastosowanie przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, które miały dotyczyć wyłącznie pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy. Skarżący argumentował, że praca na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego była jego wyłącznym zajęciem w spółdzielni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę, uznał interpretację organów za błędną. Sąd odwołał się do zasady równego traktowania ubezpieczonych oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, stwierdzając, że brak jest podstaw do różnicowania pracy członka spółdzielni rolnej od pracy pracownika, jeśli charakter pracy jest taki sam i wykonywana jest stale oraz w pełnym wymiarze czasu. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organowi pierwszej instancji ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w szczególności co do charakteru i wymiaru pracy wykonywanej w spółdzielni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, okres pracy członka spółdzielni rolnej, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu, może być uznany za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli nie istniała formalna umowa o pracę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interpretacja organów administracji, która zawęża pojęcie pracy w szczególnych warunkach wyłącznie do umów o pracę, jest sprzeczna z zasadą równego traktowania ubezpieczonych i konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Brak jest podstaw do różnicowania pracy członka spółdzielni od pracy pracownika, jeśli charakter pracy jest taki sam.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.z.p.b. art. 37j

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 6 § pkt 6 lit.b

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Rozp. RM

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w transporcie i łączności

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.e.i.r.f.u.s. art. 32 § ust. 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.s.u.s. art. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres pracy w spółdzielni rolnej, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu, powinien być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach na potrzeby zasiłku przedemerytalnego, niezależnie od braku formalnej umowy o pracę. Interpretacja organów administracji zawężająca pojęcie pracy w szczególnych warunkach do umów o pracę jest sprzeczna z zasadą równego traktowania i konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw do różnicowania pracy wykonywanej przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu od takiej samej pracy wykonywanej w ramach pracowniczego zatrudnienia.

Skład orzekający

Zdzisław Kostka

przewodniczący

Jolanta Górska

sprawozdawca

Krzysztof Retyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia pracy w szczególnych warunkach w kontekście świadczeń przedemerytalnych dla członków spółdzielni rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracy w spółdzielniach rolnych i kwalifikacji tej pracy jako pracy w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego praw nabytych i interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, co ma znaczenie dla wielu osób pracujących w spółdzielniach. Pokazuje, jak sądowa kontrola może korygować wąskie interpretacje przepisów przez organy administracji.

Czy praca w spółdzielni rolnej liczy się jako praca w szczególnych warunkach? WSA odpowiada!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 4354/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia SO Jolanta Górska (spr.) asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Edyta Oryńczak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 02 października 2001 r. [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. K. kwotę 10 zł (dziesięć z złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że wymienione wyżej decyzje nie mogą być wykonywane.
Uzasadnienie
3 II SA/Gd 4354/01
U z a s a d n i e n i e
Starosta [...] decyzją z dnia 2 października 2001 r. działając na podstawie art. 37j oraz art. 6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił przyznania W.K. prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że W. K. zarejestrował się w dniu 18 czerwca 2001 r. jako osoba bezrobotna. Organ ustalił, że W. K. posiada następujące okresy zatrudnienia:
- od 16.06.1966 r. do 28.02.1974 r. tj. 7 lat 8 m-cy i 15 dni w Spółdzielni Kółek Rolniczych w J..,
- od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. tj. 21 lat 10 m-cy i 12 dni w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M.,
- od 10.05.2000 r. do 15.06.2001 r. tj. l rok l miesiąc i 6 dni w Gospodarstwie Rolnym J. P. w W., łącznie 30 lat 8 miesięcy i 3 dni.
Nadto organ uznał okres od 16.06.1966 r. do 28.02.1974 r. tj. 7 lat 8 miesięcy i 15 dni pracy w warunkach szczególnych na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie Usługowo Produkcyjnym "[...]r". Odmówił natomiast zaliczenia okresu od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M. wskazując, że ze świadectwa pracy tej Spółdzielni wynika, że W. K. wykonywał inną pracę zarobkową, będąc członkiem tej Spółdzielni od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. Okres ten nie może być zaliczony ponieważ wskazane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43) ma zastosowanie wyłącznie do pracowników.
W odwołaniu od tej decyzji W. K. wniósł o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego podnosząc, że pracował na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego wykonując tym samym pracę w szczególnych warunkach.[...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że W. . nie spełnia warunków nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie udokumentował 35-letniego okresu uprawniającego do zasiłku, aczkolwiek posiada 30 lat łącznego zatrudnienia, to jednocześnie nie legitymuje się 15-letnim okresem wykonywania prac w szczególnych warunkach. Co prawda Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w M. wystawiła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach za okres od
01.03.1974 r. do 12.01.1996 r., ale brak jest podstaw aby okres wykonywania pracy w tej Spółdzielni jako członka tej Spółdzielni uznać za okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach w ramach stosunku pracy. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w transporcie i łączności (Dz.U. Nr 8, poz. 43) dotyczy pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. zakwestionował nieuznanie okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Łan w M..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem
1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z przepisem art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Cytowany przepis poprzez użycie słów prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odwołuje się do wykazu tych prac stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz wykazów ustalanych zgodnie z delegacją zamieszczoną w § 1 ust. 2 i 3 tegoż rozporządzenia, zachowujących moc obowiązującą w warunkach określonych w art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
Skarżący powołuje się na świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. wystawione przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną Wspólny Łan w M., które nie zostało uwzględnione przez organy administracji, z uwagi na fakt, że skarżącego nie łączyła ze spółdzielnią umowa o pracę.
Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji interpretacja pojęcia wykonywania prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, zawężająca je do prac wykonywanych wyłącznie na podstawie umowy o pracę, jest sprzeczna z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wyrażoną w art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) jak również z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny wynikającą z art. 32 Konstytucji RP. W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw do różnicowania pracy wykonywanej przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu od takiej samej pracy wykonywanej w ramach pracowniczego zatrudnienia.
Warunkiem zakwalifikowania wykonywania konkretnej pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest natomiast, stosownie do treści cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wykonywanie tej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu obowiązującym na danym stanowisku. Skarżący stwierdził w uzasadnieniu skargi, że praca na stanowisku traktorzysty była jego wyłącznym zajęciem wykonywanym w Spółdzielni. Organy administracji rozpoznające niniejszą sprawę nie dokonały ustaleń w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 i art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]
Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji winien dokonać szczegółowych ustaleń odnośnie wykonywanej przez skarżącego pracy w Rolniczej Spółdzielni Pracy Wspólny Łan w M. uwzględniając przy tym powyższe wskazania.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonywane.
AW

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI