II SA/Gd 435/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący, będący spadkobiercami byłego właściciela, domagali się zwrotu działek nr [...]-[...] na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ nieruchomości te nie zostały wywłaszczone w rozumieniu u.g.n. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych z 1951 r. i 1959 r. ze skutkiem ex tunc, co oznaczało, że decyzje te traktowane są jako nigdy nie wydane. Ponadto, Skarb Państwa nabył własność tych działek w drodze zasiedzenia, co zostało stwierdzone postanowieniem sądu powszechnego. Sąd administracyjny podkreślił, że nabycie przez zasiedzenie nie jest tożsame z wywłaszczeniem i nie podlega przepisom u.g.n. dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W związku z brakiem spełnienia przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, organy prawidłowo umorzyły postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia wywłaszczenia w kontekście zwrotu nieruchomości, rozróżnienie między wywłaszczeniem a zasiedzeniem jako tytułem nabycia własności przez Skarb Państwa, oraz zastosowanie art. 105 k.p.a. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzje wywłaszczeniowe zostały unieważnione, a własność nabyta przez zasiedzenie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie wywłaszczenie było prawomocne i nie było kwestionowane.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zasadne, jeśli tytułem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa było zasiedzenie, a nie wywłaszczenie w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest bezprzedmiotowe, jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, a nie na podstawie decyzji o wywłaszczeniu.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami definiuje wywłaszczenie jako pozbawienie prawa własności w drodze decyzji. Nabycie przez zasiedzenie nie jest wywłaszczeniem, a stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych ze skutkiem ex tunc oznacza, że nieruchomości te nie zostały wywłaszczone. W związku z tym, brak jest podstaw do zastosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
Czy postanowienie sądu powszechnego o wstrzymaniu skuteczności postanowienia o zasiedzeniu obliguje sąd administracyjny do zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o wstrzymaniu skuteczności postanowienia o zasiedzeniu nie obliguje sądu administracyjnego do zawieszenia postępowania, ponieważ kwestia zasiedzenia pozostaje bez wpływu na ocenę, czy nieruchomość została wywłaszczona w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące zasiedzenia pozostaje bez wpływu na wynik postępowania administracyjnego, gdyż nabycie przez zasiedzenie nie jest wywłaszczeniem. Ewentualne wzruszenie orzeczenia o zasiedzeniu nie zmienia faktu, że pierwotne decyzje wywłaszczeniowe zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.
u.g.n. art. 112 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się także do nabycia nieruchomości, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi wniosek, a pozostałe strony nie zażądają rozprawy.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 14
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 20
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 10
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 21
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nie została wywłaszczona w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż decyzje wywłaszczeniowe zostały wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. • Skarb Państwa nabył nieruchomość w drodze zasiedzenia, a nie wywłaszczenia, co wyłącza zastosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. • Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do jego merytorycznego rozpatrzenia.
Odrzucone argumenty
Postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego w sprawie stwierdzenia zasiedzenia, ze względu na postanowienie o wstrzymaniu skuteczności postanowienia o zasiedzeniu. • W sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania. • W sprawie nie miał miejsca fizyczny zwrot nieruchomości, a podatek od nieruchomości wciąż płacony jest przez strony.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja wywłaszczenia ma na gruncie prawa administracyjnego i cywilnego ściśle określone znaczenie i nie można nim obejmować każdej formy odjęcia własności na rzecz Skarbu Państwa. • Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wywołuje skutek ex tunc, a więc z mocą wsteczną, co oznacza, że decyzja taka nie wywołuje skutków prawnych już od chwili jej wydania. • Nabycie gruntów przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, nie spełnia przesłanek ani art. 112 ust. 2 u.g.n., ani też art. 216 u.g.n.
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Diana Trzcińska
sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wywłaszczenia w kontekście zwrotu nieruchomości, rozróżnienie między wywłaszczeniem a zasiedzeniem jako tytułem nabycia własności przez Skarb Państwa, oraz zastosowanie art. 105 k.p.a. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzje wywłaszczeniowe zostały unieważnione, a własność nabyta przez zasiedzenie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie wywłaszczenie było prawomocne i nie było kwestionowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej historii prawnej nieruchomości, gdzie unieważnienie starych decyzji wywłaszczeniowych i późniejsze zasiedzenie przez Skarb Państwa doprowadziły do bezprzedmiotowości wniosku o zwrot. Pokazuje to zawiłości prawa nieruchomości i postępowania administracyjnego.
“Czy zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa uniemożliwia jej zwrot spadkobiercom po unieważnieniu decyzji wywłaszczeniowej?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.