II SA/GD 434/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w Redzie dotyczącą zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych. Głównym zarzutem skarżącej było naruszenie praw nabytych poprzez nałożenie obowiązku dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych do nowych wymogów uchwały, bez zapewnienia rekompensaty pieniężnej. Spółka argumentowała, że taki obowiązek jest równoznaczny z rozbiórką i stanowi wywłaszczenie bez odszkodowania, naruszając przepisy Konstytucji RP dotyczące ochrony własności i wolności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. (sygn. akt P 20/19), uznał, że art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie nakładającym obowiązek dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych bez mechanizmu odszkodowawczego, jest niezgodny z Konstytucją. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącej, które istniały przed wejściem w życie uchwały i zostały wzniesione na podstawie zgody budowlanej. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, ochrona praw nabytych przedsiębiorców w kontekście zmian przepisów, zgodność uchwał krajobrazowych z Konstytucją RP po wyroku TK P 20/19.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami krajobrazowymi i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego P 20/19. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów prawa budowlanego i administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwała krajobrazowa może nakładać obowiązek dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych do nowych wymogów bez zapewnienia rekompensaty pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała krajobrazowa nie może nakładać takiego obowiązku bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania, gdyż stanowi to naruszenie praw nabytych i jest niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 20/19), który uznał art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych bez mechanizmu odszkodowawczego. Taki obowiązek jest traktowany jako wywłaszczenie bez słusznego odszkodowania.
Czy uchwała krajobrazowa może naruszać prawa nabyte przez przedsiębiorcę w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nakłada obowiązki, które skutkują utratą praw nabytych i uniemożliwiają prowadzenie działalności bez rekompensaty.
Uzasadnienie
Nakaz dostosowania legalnie wzniesionych tablic reklamowych, prowadzący do ich rozbiórki, narusza prawa nabyte wynikające z pozwoleń na budowę oraz prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, a także prawo własności, jeśli nie towarzyszy temu odpowiednia rekompensata.
Czy uchwała krajobrazowa może być stwierdzona nieważna w całości, jeśli tylko część jej postanowień jest wadliwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien stwierdzić nieważność uchwały tylko w tej części, która jest wadliwa, o ile pozostałe części mogą funkcjonować samodzielnie.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko Rady, że gminy mogą podejmować uchwały krajobrazowe, a wadliwość części dotyczącej istniejących reklam nie powoduje nieważności całej uchwały, która kształtuje przestrzeń na przyszłość.
Przepisy (18)
Główne
u.p.z.p. art. 37a § ust. 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten, w zakresie nakładającym obowiązek dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych do zakazów określonych w uchwale krajobrazowej, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Umożliwia zaskarżenie uchwały organu gminy do sądu administracyjnego w przypadku naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego lub jego postanowień w całości lub w części z powodu ich niezgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 1-10
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Reguluje zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, w tym obowiązek określenia warunków i terminu dostosowania istniejących obiektów.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności podlega ochronie i ograniczenia w zakresie wywłaszczenia są dopuszczalne tylko za słusznym odszkodowaniem.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i prawo do prowadzenia działalności gospodarczej podlegają ochronie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Prawo budowlane art. 48
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Prawo budowlane art. 50
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Prawo budowlane art. 51
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
k.p.a. art. 155
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 161
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylania decyzji ostatecznych.
k.p.a. art. 162
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
k.p.a. art. 163
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylania decyzji.
u.p.z.p. art. 37b
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy procedury uchwalania uchwały krajobrazowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakaz dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych do wymogów uchwały krajobrazowej, bez zapewnienia rekompensaty, narusza prawa nabyte i jest niezgodny z Konstytucją RP (powołanie na wyrok TK P 20/19). • Obowiązek rozbiórki legalnie wzniesionych tablic reklamowych bez nakazu rozbiórki w trybie Prawa budowlanego narusza przepisy k.p.a. i Konstytucji RP. • Brak mechanizmu rekompensaty za usunięcie legalnie wzniesionych tablic reklamowych stanowi wywłaszczenie bez odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Uchwała krajobrazowa w całości powinna zostać uznana za nieważną, ponieważ część dotycząca istniejących reklam jest wadliwa.
Godne uwagi sformułowania
stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych • nakaz dostosowania tych tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do postanowień Uchwały, co jest równoważne z nałożeniem na Skarżącego obowiązku ich rozbiórki, mimo nie orzeczenia wobec tych tablic reklamowych i urządzeń reklamowych nakazu rozbiórki we właściwym trybie • nieustanowienie w Uchwale stosownej rekompensaty pieniężnej w przypadkach "dostosowania" zgodnie z § 13 ust. 1 i ust. 2 Uchwały urządzeń reklamowych i tablic reklamowych, które zostały wzniesione w mieście R. na podstawie ważnych pozwoleń na budowę lub zgłoszeń prac budowlanych przez ich rozbiórkę, co jest równoważne w skutkach z ich wywłaszczaniem i ograniczeniem wolności gospodarczej bez odszkodowania • art. 37a ust. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...) w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale (...) warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania (...) jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Jakub Chojnacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, ochrona praw nabytych przedsiębiorców w kontekście zmian przepisów, zgodność uchwał krajobrazowych z Konstytucją RP po wyroku TK P 20/19."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami krajobrazowymi i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego P 20/19. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów prawa budowlanego i administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między porządkowaniem przestrzeni miejskiej a prawami nabytymi przedsiębiorców, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i przedsiębiorców. Wyrok opiera się na ważnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
“Uchwała krajobrazowa kontra prawa nabyte: Sąd chroni przedsiębiorców przed nielegalnym wywłaszczeniem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.