II SA/GD 434/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-06-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowypostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniastwierdzenie nieważnościdecyzja kasacyjnaart. 138 § 2 k.p.a.art. 145 k.p.a.status stronydopuszczalność postępowania

WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO o uchyleniu decyzji Burmistrza ws. warunków zabudowy, uznając, że SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. i pominęło fakt stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Burmistrza Gminy Ż. w sprawie warunków zabudowy dla parkingu. Sąd uznał, że SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., nie badając dopuszczalności postępowania odwoławczego. Kluczowe było pominięcie przez SKO faktu wydania przez nie samej decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy, co czyniło postępowanie wznowieniowe bezprzedmiotowym.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Gdańsku, która uchyliła decyzję Burmistrza Gminy Ż. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2021 r. ustalającej warunki zabudowy dla parkingu dla samochodów ciężarowych. SKO uchyliło decyzję Burmistrza, uznając, że wnioskodawcy (M. B. i M. G.) mieli status strony w postępowaniu wznowieniowym, a sprawa wymagała ponownego rozpoznania przez organ I instancji. M. S. wniósł sprzeciw, zarzucając SKO błędne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał sprzeciw za zasadny. Sąd podkreślił, że decyzja kasacyjna (na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.) powinna mieć charakter wyjątkowy i być stosowana tylko wtedy, gdy nie można rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Sąd stwierdził, że SKO błędnie zastosowało ten przepis, ponieważ nie zbadało dopuszczalności postępowania odwoławczego. Co więcej, SKO pominęło fakt wydania przez siebie decyzji z 26 października 2023 r. stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy z 4 stycznia 2021 r. Wobec tego, że decyzja, która była przedmiotem postępowania wznowieniowego, została wyeliminowana z obrotu prawnego, postępowanie wznowieniowe stało się bezprzedmiotowe. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ pominęło fakt wydania przez siebie decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy, co czyniło postępowanie wznowieniowe bezprzedmiotowym i wyłączało możliwość wydania decyzji kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wydanie przez SKO decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy sprawia, że postępowanie wznowieniowe, które toczyło się wobec tej decyzji, staje się bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie powinien stosować art. 138 § 2 k.p.a., lecz zbadać dopuszczalność postępowania odwoławczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64c § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64c § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 136 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 136 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 136 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 136 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2023 poz 775 art. 97 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2023 poz 775 art. 97 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., nie badając dopuszczalności postępowania odwoławczego. SKO pominęło fakt wydania przez siebie decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy, co czyniło postępowanie wznowieniowe bezprzedmiotowym.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja kasacyjna powinna mieć wyjątkowy charakter. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zaskarżoną decyzję uchylił.

Skład orzekający

Krzysztof Kaszubowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. i zasady dopuszczalności postępowania odwoławczego w kontekście wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji, wobec której toczy się postępowanie wznowieniowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną, ignorując wcześniejsze rozstrzygnięcie o nieważności tej samej decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje pułapki proceduralne w postępowaniu administracyjnym, gdzie organ odwoławczy popełnia błąd, ignorując własne wcześniejsze rozstrzygnięcie o nieważności decyzji, co prowadzi do uchylenia jego decyzji przez sąd.

Organ odwoławczy uchylił decyzję, ignorując fakt, że sam wcześniej stwierdził jej nieważność!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 434/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2024 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 marca 2024 r., SKO Gd/6015/23 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. S.kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia 28 marca 2024 r., którą to decyzją Kolegium uchyliło w całości decyzję Burmistrza Gminy Ż. z dnia 9 października 2023 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy Ż. z dnia 4 stycznia 2021 r. dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu na samochody ciężarowe dla prowadzonej działalności gospodarczej na terenie działki nr [...] położnej w obrębie B., gmina Ż.
Objęta sprzeciwem decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Po rozpatrzeniu wniosku M. S., Burmistrz Gminy Ż. wydał w dniu 4 stycznia 2021 r. decyzję ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu na samochody ciężarowe dla prowadzonej działalności gospodarczej na terenie działki nr [...] położonej w obrębie B., gmina Ż. Decyzja ta stała się ostateczna. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2022 r. (data wpływu do organu: 4 lutego 2022 r.) M. B. i M. G. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną decyzją Burmistrza Gminy Ż., wskazując przy tym jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Burmistrz Gminy Ż. decyzją z dnia 15 listopada 2022 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej warunki zabudowy. W następstwie odwołania wniesionego przez M. B. i M. G., Kolegium decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie to wydano ze względu na konieczność zweryfikowania czy wnioskodawcom przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonych decyzją o warunkach zabudowy.
Burmistrz Gminy Ż. po ponownym postępowaniu wydał w dniu 9 października 2023 r. decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy Ż. z dnia 4 stycznia 2021 r., ozn. UN-PZ.6730.456.2020.CKK, dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu na samochody ciężarowe dla prowadzonej działalności gospodarczej na terenie działki nr [...] położnej w obrębie B., gmina Ż.
M. B. i M. G. na tę decyzję wnieśli odwołanie zarzucając organowi administracji naruszenie szeregu przepisów postępowania, przepisów Kodeksu cywilnego oraz zasady logicznego rozumowania.
Decyzją z dnia 28 marca 2024 r. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przedmiotowe postępowanie toczy się w ramach trybu wznowienia postępowania i z tego względu pominęło podnoszone w odwołaniu kwestie dotyczące trybu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 4 stycznia 2021 r. czy też wniosków dowodowych kwestionujących zasadność wydania decyzji o warunkach zabudowy. Rozpoznawanie wniosków dowodowych dotyczących decyzji o warunkach zabudowy oznaczałoby ewentualne ponowne rozpatrzenie sprawy wniosku inwestora o ustalenie warunków zabudowy, co byłoby merytorycznym rozpatrzeniem te sprawy. SKO wskazało, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest decyzja organu I instancji wskazująca, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 141 § 1 pkt 4 k.p.a. [raczej chodzi o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.], a tym samym wyjaśnienia wymaga czy wnioskodawcom przysługuje status strony w tym postępowaniu. Po przytoczeniu przepisów regulujących postępowanie w trybie wznowienia postępowania Kolegium odniosło się do kwestii interesu prawnego jako kryterium determinującego ocenę statusu strony w postępowaniu. Wyjaśniło także, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, iż działki M. B. i M. G. (nr [...] i [...]) nie sąsiadują z terenem działki [...], dla której ustalono warunki zabudowy. Wszystkie trzy działki mimo adresu ul. B. leżą w pewnym oddaleniu od tej ulicy, a komunikacja odbywa się przez drogi gruntowe (gospodarcze) usytuowane na działkach nr [...]-[...]. Według organu I instancji drogi takie nie występują, ale – jak przyjął organ odwoławczy - cyt.: "organ zaniechał konfrontacji swojego ustalenia w tym zakresie z dowodami przedłożonymi przez strony odwołujące się, wskazujące na codzienny ruch pojazdów ciężarowych pomiędzy ul. B. a działką [...]". Kolegium stwierdziło też, że z uwagi na przysługującą odwołującym się służebność drogową wyłącznie wobec działki nr [...], zasadnie strony wskazują, iż przez tę działkę odbywa się komunikacja między działką nr [...] i ul. B. Tym samym pojazdy z parkingu posadowionego na działce nr [...] jadąc tam i z powrotem przejeżdżają drogą gruntową/gospodarczą, biegnącą wzdłuż granicy nieruchomości stanowiących własność stron odwołujących się. W konkluzji organ odwoławczy przyjął, że błędnie zastosowano art. 141 § 1 pkt 4 k.p.a. [chodzi raczej o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.] poprzez odmowę uznania wnioskodawców za strony postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 4 stycznia 2021 r. Ta sytuacja, jak stwierdziło Kolegium, uzasadnia rozpatrzenie merytoryczne przez organ I instancji w powtórzonym postępowaniu wniosku stron złożonego w dniu 4 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Gminy Ż. z dnia 4 stycznia 2021 r.
Od tej decyzji sprzeciw wniósł M. S. zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na uznaniu, że spełnione zostały przesłanki do jego zastosowania. Zdaniem skarżącego w sprawie należało odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 146 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sprzeciw okazał się zasadny.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 marca 2024 r. wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
Dodany do p.p.s.a. nowelą z dnia 7 kwietnia 2017 r. art. 64a p.p.s.a. wprowadził instytucję sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") w miejsce dotychczasowej – składanej na zasadach ogólnych – skargi. Zgodnie z art. 64c § 1 i 2 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji określa przepis art. 64e p.p.s.a., wskazując, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja kasacyjna będzie uzasadniona, gdy organ odwoławczy nie dysponuje wystarczającymi ustaleniami faktycznymi, które pozwoliłyby mu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Rozważając celowość zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a., zawsze należy mieć na uwadze, że obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim rozstrzygnąć sprawę co do istoty, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna powinna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności - jest wydanie decyzji kasacyjnej. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjna zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione.
Wstąpienie przesłanek uprawniających do wydania decyzji kasacyjnej należy zatem łączyć z brakiem ustalenia w sprawie stanu faktycznego sprawy, którego hipotetyczny stan wyznacza norma prawa materialnego na podstawie której organ I instancji rozstrzygnął sprawę. Rozstrzygnięcie kasacyjne może więc zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16). Taka sytuacja wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu pierwszej instancji (zob. też B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2016, str. 622). Wydanie decyzji kasacyjnej jest bowiem możliwe tylko wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2653/14; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12 oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2958/14). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie takiej decyzji zarówno w przypadku, gdy decyzja organu I instancji była dotknięta jedynie błędami natury prawnej jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 997/13, LEX nr 1384918; zob. też wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA z 1981 r., nr 2, poz. 88). Za naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy także sytuację, w której organ odwoławczy może rozstrzygnąć sprawę na podstawie zgromadzonego w I instancji i/lub uzupełnionego w postępowaniu odwoławczym materiału dowodowego, a mimo to uchyla zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1781/17 wyjaśnił, że rozstrzygając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie rozstrzyga o meritum sprawy, gdyż wydając decyzję kasacyjną wskazuje właśnie na konieczność przeprowadzenia w określonym zakresie lub w całości postępowania wyjaśniającego, celem poczynienia ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym, decyzja kasacyjna ma charakter procesowy, gdyż podstawą jej podjęcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. Taki sposób rozstrzygnięcia determinuje również sposób przeprowadzenia kontroli jej legalności dokonywanej przez sąd. Skoro decyzja kasacyjna jest w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego, to możliwości rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego podlegają w tych sytuacjach istotnemu ograniczeniu, albowiem sąd dokonuje kontroli legalności tego rodzaju rozstrzygnięcia w świetle ustawowych przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Przy rozpatrzeniu sprzeciwu sąd może rozważać kwestie materialnoprawne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla oceny legalności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1965/23).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "SKO", "Kolegium") uzasadniając wydanie decyzji kasacyjnej wskazało, że uznanie, iż M. B. i M. G. byli stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, uzasadnia merytoryczne rozpatrzenie przez organ I instancji w powtórzonym postępowaniu wniosku stron złożonego w dniu 4 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu z dnia 4 stycznia 2021 r.
W ocenie Sądu stanowisko Kolegium jest błędne. Wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oznacza, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest już w toku. Skoro tak, to nie ma podstaw by rozpoznawać "wniosek stron [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu z dnia 4 stycznia 2021 r.". Organ I instancji nie może orzekać co do tego wniosku albowiem rozpatrzenie wniosku o wznowienie postępowania może prowadzić do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub postanowienia o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). W sytuacji, gdy postępowanie wznowieniowe jest już w toku, nie ma prawnej możliwości orzekania co do zasadności jego uruchomienia. Z tego względu przyjęta w uzasadnieniu wydanej decyzji wytyczna jest wadliwa. Tym samym decyzja kasacyjna została wydana z naruszeniem prawa.
Ponadto, analizując akta sprawy nadesłane przez organ odwoławczy Sąd stwierdził, że prowadząc postępowanie odwoławcze Kolegium pominęło okoliczność wydania przez siebie decyzji z dnia 26 października 2023 r. stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Gminy Ż. z dnia 4 stycznia 2021 r., UN-PZ.6730.456.2020.CKK ustalającej na rzecz M. S. warunki zabudowy dla budowy parkingu na samochody ciężarowe dla prowadzonej działalności gospodarczej na terenie działki nr [...] położnej w obrębie B., gmina Ż. Kopię tej decyzji dołączyli skarżący do ponaglenia z dnia 19 stycznia 2024 r., a później także jako uzupełnienie odwołania przy piśmie z dnia 6 lutego 2024 r. (data wpływu do organu – 13 lutego 2024 r.)
Oznacza to, że Kolegium prowadziło postępowanie w trybie wznowienia postępowania wobec decyzji (o warunkach zabudowy), co do której wydało decyzję stwierdzającą jej nieważność. Nadmienić przy tym należy, że z akt sprawy nie wynika czy decyzja ta stała się decyzją ostateczną lub czy wniesiono w stosunku do niej skargę do sądu administracyjnego.
W literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że wszczęcie wznowieniowego nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, co do której postępowanie "wznowieniowe" już się toczy. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się postępowania w sprawie wznowienia powoduje konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzenie nieważności skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji ostatecznej co do której toczy się postępowanie wznowieniowe. Prowadzi to do bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego i konieczności jego umorzenia. Odmowa stwierdzenia nieważności bądź stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa z powodów, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. jest równoznaczna z możliwością kontynuowania postępowania wznowieniowego. Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z dopuszczalnością prowadzenia wszczętego wcześniej postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją, co do której toczyło się postępowanie nieważnościowe. Zastrzec przy tym należy, że nie ma znaczenia czy postępowanie wznowieniowe toczy się w I czy II instancji. Innymi słowy, rozstrzygnięcie w sprawie "nieważnościowej" stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla sprawy "wznowieniowej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2016, s. 642; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 901). Jeżeli jednak w toku postępowania prowadzonego w trybie "wznowieniowym" zostanie wydana (ostateczna) decyzja stwierdzająca nieważność decyzji, co do której to postępowanie się toczy, to organ administracji ma obowiązek ją uwzględnić i ocenić jej wpływ na przebieg postępowania.
Przepis art. 64e p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, ocena ta powinna być rozumiana w sposób szeroki i obejmować nie tylko przesłanki z art. 138 § 1 k.p.a., ale również tzw. przesłanki sensu largo, to jest przesłanki dopuszczalności prowadzenia postępowania odwoławczego. Tylko bowiem w sytuacji, gdy w ogóle jest możliwe prowadzenie postępowania odwoławczego istnieje możliwość wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a następnie oceny jej przesłanek w razie wniesienia sprzeciwu (por. K. Kaszubowski, Decyzja reformatoryjna organu odwoławczego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2019, s. 161 – 211).
W rozpatrywanej sprawie przesłanką taką jest istnienie decyzji ostatecznej, co do której uruchomione postępowanie wznowieniowe. Brak zbadania tej okoliczności w sytuacji wydania przez SKO decyzji z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt SKO Gd/3760/23 o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza Gminy Ż. z dnia 4 stycznia 2021 r. ustalającej warunki zabudowy powoduje, że Kolegium nie ustaliło czy postępowanie odwoławcze jest dopuszczalne. Prowadzenie przez organ administracji postępowania bez zbadania jego dopuszczalności stanowi istotne naruszenie prawa procesowego. Uniemożliwia ono w zasadzie ocenę zaistnienia przesłanek wydania decyzji kasacyjnej ujętych w art. 138 § 2 k.p.a. (przesłanki sensu stricto), a przez to jej sądową kontrolę. W niniejszej sprawie ma to szczególne znaczenie albowiem z akt sprawy wynika, że postępowanie dotyczyło decyzji już wyeliminowanej z obrotu prawnego.
Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zaskarżoną decyzję uchylił.
Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI