II SA/Gd 42/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2007-05-30
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęwyłączenie organukpastwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjnewsadecyzja administracyjnanadbudowa

WSA w Gdańsku stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uchylając jednocześnie decyzję Prezydenta Miasta i postanowienie Wojewody, z uwagi na naruszenie przepisów o wyłączeniu organu administracji publicznej.

Sprawa dotyczyła pozwolenia na nadbudowę domu jednorodzinnego. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta i umorzył postępowanie, wskazując na wyłączenie Prezydenta jako strony postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji. WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność decyzji Wojewody i uchylając decyzję Prezydenta oraz postanowienie Wojewody z powodu rażącego naruszenia przepisów o wyłączeniu organu administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. Ć. i M. Ć. na decyzję Wojewody z dnia 20 października 2006 r., która uchyliła w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 czerwca 2006 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na nadbudowę domu jednorodzinnego, a następnie umorzyła postępowanie I instancji. Wojewoda powołał się na naruszenie przepisów o wyłączeniu organu (Prezydenta Miasta, który był stroną postępowania jako właściciel sąsiedniej nieruchomości) oraz na art. 138 kpa. Skarżący zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 25 § 1 kpa, twierdząc, że organ II instancji powinien był stwierdzić nieważność decyzji. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd podzielił stanowisko Wojewody co do zaistnienia przesłanek wyłączenia Prezydenta Miasta na podstawie art. 24 i 25 kpa, wskazując, że wydanie decyzji przez organ wyłączony z mocy prawa jest wadliwe. Jednakże Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez Wojewodę na podstawie art. 105 § 1 kpa było rażącym naruszeniem prawa, stanowiącym przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd uchylił decyzję Prezydenta Miasta oraz postanowienie Wojewody, stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody, ponieważ organ odwoławczy nie mógł stwierdzić nieważności decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ma wyczerpać tryb związany z wyłączeniem organu i w razie zaistnienia przesłanek przekazać sprawę do załatwienia organowi wyższego stopnia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy, gdy jego kierownik jest stroną postępowania lub pozostaje w stosunku prawnym z jedną ze stron, co może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, a także gdy sprawa dotyczy interesów majątkowych kierownika lub osób mu bliskich.

Uzasadnienie

Przepisy kpa o wyłączeniu pracownika i organu mają na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu orzekania. W przypadku organu monokratycznego, jakim jest prezydent miasta, wyłączenie powoduje utratę możliwości wydania decyzji i skutkuje przeniesieniem kompetencji na organ wyższego stopnia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki.

k.p.a. art. 25 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji w całości i wydać decyzję odmawiającą uwzględnienia odwołania, a także w tym wypadku może umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności w całości lub części, jeżeli wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości albo o wyłączeniu pracownika lub organu.

u.p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 26 § § 2 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku wyłączenia organu od załatwienia sprawy, sprawę załatwia organ wyższego stopnia, który może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny organ.

u.p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa - Prawo budowlane

Obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony wokół danego obiektu na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w jego zagospodarowaniu.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia do czasu ich ewentualnego uprawomocnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie decyzji przez organ wyłączony z mocy prawa (Prezydent Miasta) stanowi rażące naruszenie prawa. Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy na podstawie art. 105 § 1 kpa w sytuacji, gdy organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów o wyłączeniu, jest nieprawidłowe i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Wojewody, że umorzenie postępowania było właściwym sposobem rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji wyłączenia organu I instancji. Argumentacja Wojewody, że tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed nadzwyczajnymi trybami weryfikacji decyzji, co uniemożliwiało stwierdzenie nieważności decyzji przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

wydanie decyzji przez organ wyłączony z mocy prawa jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 § 1 kpa umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa następuje z powodu stwierdzonej bezprzedmiotowości postępowania rażące naruszenie przepisu art. 105 § 1 kpa, stanowiące przesłankę dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa tryb odwoławczy ma pierwszeństwo zastosowania przed nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji

Skład orzekający

Krzysztof Ziółkowski

sędzia

Mariola Jaroszewska

sprawozdawca

Stanisław Nowakowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu organu administracji publicznej, w tym organów monokratycznych (prezydent miasta), oraz konsekwencje naruszenia tych przepisów, a także prawidłowe stosowanie przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji i umorzeniu postępowania w kontekście wadliwego działania organu I instancji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia organu monokratycznego w kontekście prawa budowlanego, ale zasady dotyczące wyłączenia organów i stwierdzenia nieważności decyzji mają szersze zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, zwłaszcza w kontekście wyłączenia organu, i jakie mogą być tego konsekwencje prawne. Pokazuje również, jak sąd administracyjny koryguje błędy organów administracji.

Prezydent miasta nie mógł wydać pozwolenia na budowę. Sąd stwierdził nieważność decyzji.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 42/07 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Ziółkowski
Mariola Jaroszewska /sprawozdawca/
Stanisław Nowakowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Ć. i M. Ć. na decyzję Wojewody z dnia 20 października 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. uchyla decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 czerwca 2006 r., nr [...], 3. uchyla postanowienie Wojewody z dnia 20 października 2006 r., nr [...], 4. określa, że zaskarżona decyzja jak i decyzja i postanowienie wymienione w punkcie drugim i trzecim wyroku nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 26 czerwca 2006r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił S. i E. R. pozwolenia na nadbudowę domu jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na terenie położonym w S. przy ul. [...], działka nr 18/1 km.6.
Od powyższej decyzji odwołali się M. Sz. i M. Ć., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego jak i materialnego, tj. art. 25 § 1, art. 6, art. 8, art. 10, art. 19, art. 77 § 1, art. 98 § 1, art. 107 § 3 kpa, naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002r., Nr 75 poz. 690 ze zm.) - przez brak uzgodnień z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym i wojewódzkim konserwatorem zabytków oraz wskazali na istotne uchybienia i niedostatki w ekspertyzie rzeczoznawcy budowlanego. Ponadto zarzucili naruszenie art. 34 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) poprzez liczne braki w projekcie budowlanym stanowiącym integralną część zaskarżonej decyzji.
Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia 20 października 2006r. Nr [...] uchylił w całości opisaną wyżej decyzję i umorzył postępowanie administracyjne przed organem I instancji.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 24 § 1 pkt 1, art. 25 § 1 pkt 1 i art. 28 kpa wskazał, iż w przedmiotowej sprawie osoba Prezydenta Miasta sprawującego funkcję starosty nie może jednocześnie występować jako strona postępowania, z tytułu władania wraz z małżonką nieruchomością sąsiednią znajdująca się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji i jako organ rozpoznający sprawę. Organ II instancji powołał się również na art. 138 kpa wykluczający dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, bądź bez dwóch możliwych rozstrzygnięć procesowych – umorzenia postępowania I instancji (§ 1 pkt 2) lub przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania (§ 2). Stan taki, zdaniem Wojewody, obejmuje przypadki, gdy przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji są jej wady mieszczące się w podstawach stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 kpa). W przypadku wniesienia odwołania organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 kpa z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu nadzoru. Rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym stwarza organowi II instancji możliwość naprawienia wadliwości postępowania przed organem I instancji.
Zaistnienie przesłanek z art. 25 § 1 kpa skutkuje według Wojewody dewolucją kompetencji w sprawie z prezydenta na organ wyższego stopnia, zgodnie z art. 26 § 2 kpa. Organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy przed organem I instancji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości, więc postępowanie to należało uznać za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć. Organ II instancji powołał się również na własne postanowieniem z dnia 20 października 2006r. Nr [...], którym na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 26 § 3 kpa przekazał wniosek inwestorów z dnia 10 kwietnia 2006r. o pozwolenie na nadbudowę do rozpoznania przez Prezydenta Miasta działającego jako organ I instancji w sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania jak i argumentów podniesionych przez inwestorów organ II instancji wskazał, iż w związku z wyeliminowaniem decyzji organu I instancji z obiegu prawnego, wątpliwości dotyczące przedmiotowej inwestycji będą rozpatrywane przez wyznaczony organ I instancji.
Na powyższą decyzję M. Sz. i M. Ć. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 25 § 1 kpa. Zdaniem skarżących, w przypadku, gdy organ II instancji nie rozpoznał sprawy merytorycznie z uwagi na naruszenie art. 24 § 1 i art. 25 § 1 kpa, powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem, bowiem ich zdaniem wydanie decyzji przez organ wyłączony z mocy prawa jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez ten organ.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. W ocenie organu II instancji jest oczywistym, iż w toku postępowania administracyjnego wszczęty tryb odwoławczy ma pierwszeństwo zastosowania przed nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji administracyjnych wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd administracyjny sprawuje zaś, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie zgodności z prawem obejmuje między innymi także obowiązek badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.
Jest w okolicznościach niniejszej sprawy niesporne, że decyzja organu I instancji wydana została przez Prezydenta Miasta sprawującego funkcję starosty, w imieniu którego występował upoważniony pracownik organu. Osoba, pełniąca funkcję prezydenta, jak wynika z akt, J. K. jest (wraz z osobą bliską – małżonką) stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej, z wniosku S. i E. R., ponieważ według organów pozostaje w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji.
W świetle powyższych ustaleń, w ocenie Sądu słuszne jest stanowisko Wojewody co do zaistnienia w kontrolowanej sprawie administracyjnej przesłanek do wyłączenia osoby prezydenta, będącego uczestnikiem postępowania administracyjnego na prawach strony. Istotą instytucji wyłączenia przewidzianej w przepisach rozdziału 5 kodeksu postępowania administracyjnego jest zapewnienie realizacji prawdy obiektywnej przez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji a także przez sam organ. Przepisy te gwarantują bezstronność i obiektywizm orzekania.
W przypadku wyłączenia prezydenta, osoba piastująca tę funkcję musi być traktowana tak samo, jak każdy inny pracownik samorządowy, podlega zatem wyłączeniu na tych samych zasadach jak inni merytoryczni pracownicy urzędu. Pogląd, że przepisy o wyłączeniu organu administracyjnego nie wykluczają stosowania do osoby piastującej funkcję organu przepisów o wyłączeniu pracownika wyrażony został wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 1991r., sygn. akt S.A. 487/91, ONSA z 1991r., Nr 2, poz. 50; wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1993r., sygn. akt S.A./Po 3155/92, OSP z 1995r., Nr 9, poz. 188; uchwała NSA składu 7 sędziów z dnia 19 maja 2003r., OPS 1/03, ONSA z 2003r., Nr 4, poz. 115) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela. Stosownie więc do treści art. 24 § 1 pkt 1 kpa, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Ponieważ, jak prawidłowo ustalił Wojewoda, Prezydent Miasta jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego stosownie do treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118), podlega wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy z wniosku S. i E. R. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na mocy przytoczonego wyżej przepisu art. 24 § 1 pkt 1 kpa. Według poglądów doktryny prawniczej (por. J. Borkowski w: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, str. 188) wyłączenie pracownika z przyczyn wymienionych w art. 24 § 1 następuje w formie postanowienia wydanego przez bezpośredniego przełożonego. Na to postanowienie nie służy zażalenie i można je zaskarżyć tylko łącznie z odwołaniem od decyzji. Nie wynika z akt sprawy, iżby taka procedura została w sprawie zachowana. Natomiast należy zauważyć, podzielając również pogląd wyrażony zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odwołaniu strony, że w sprawie zachodzi także przypadek uzasadniający wyłączenie organu administracji publicznej, o którym mowa w art. 25 kpa. W sytuacji wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 25 § 1 kpa, prezydent musi być traktowany jako piastun funkcji organu administracji, a w takim przypadku jego wyłączenie powoduje utratę możliwości wydania decyzji administracyjnej i skutkuje przeniesieniem kompetencji do załatwienia sprawy na organ wyższego stopnia (art. 26 § 2 pkt 1 kpa). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej wyżej uchwale 7 sędziów, organ wyłączony od udziału w postępowaniu w sprawie nie może udzielić upoważnienia do załatwienia sprawy ani swoim zastępcom ani pracownikom urzędu. Zatem wyłączenie organu monokratycznego, jakim jest prezydent miasta, stanowi wyłączenie danej instancji, bowiem organ ten nie jest zdolny do prowadzenia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 25 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Wyłączenie organu od załatwienia sprawy na podstawie przytoczonego przepisu odnosi się do szeroko pojętych "interesów majątkowych" osoby piastującej funkcję organu administracji. Pojęcie to trzeba interpretować jako wszelkie przysporzenie korzyści majątkowych. Kierownik organu i osoba mu bliska, będący stronami postępowania administracyjnego, posiadają interes prawny wywodzący się z art. 28 kpa, który przekłada się na interes majątkowy, o jakim mowa w art. 25 § 1 kpa. Wskazać należy, że "sprawa dotycząca interesów majątkowych" jest pojęciem szerszym niż "rozstrzyganie w sprawach majątkowych", majątkowych, a to oznacza, że dopuszcza się wpływ zarówno bezpośredni jak i pośredni oddziaływania na korzyści aktualne oraz przyszłe, o charakterze prawnym jak i wywołującym skutki faktyczne. Obiektywizację tego pojęcia można zauważyć natomiast poprzez odniesienie pojęcia interesu majątkowego i jego ocenę jako interesu majątkowego wyrażonego w pieniądzach, mając na względzie pojęcie "mienia" wyrażone w art. 44 Kodeksu cywilnego (por. J. Borkowski op. cit., str. 197). W niniejszej sprawie interes prawny prezydenta miasta i jego małżonki wywieść należy z przepisu szczególnego, jakim jest art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118), według którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem postępowania. Obszarem oddziaływania obiektu jest natomiast teren wyznaczony wokół danego obiektu na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w jego zagospodarowaniu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Jak wynika z akt administracyjnych, J. i M. małżonkowie K., są użytkownikami wieczystymi działki sąsiadującej z działką inwestorów oraz właścicielami domu mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej bezpośrednio sąsiadującego z takimże budynkiem inwestorów, w którym przewiduje się nadbudowę. Zatem z uwagi na przepisy odrębne, ustalające różne obowiązujące odległości wynikające między innymi z ochrony przeciwpożarowej, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu odwoławczego, że małżonkowie K. pozostają w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. W ocenie Sądu, ponieważ skutki wynikające z przepisów prawa budowlanego, nadające małżonkom K. status strony niniejszego postępowania administracyjnego, mogą w przyszłości wywołać wpływ na majątek uczestników wyrażony w pieniądzach (na przykład poprzez obniżenie wartości ich nieruchomości), sprawa ta mieści się interesów pojęciu "sprawy dotyczącej interesów majątkowych", o której mowa w art. 25 § 1 kpa, ze skutkami wynikającymi art. 26 § 2 kpa. W takiej sytuacji sprawę załatwia organ wyższego stopnia, który może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny organ. W rozpoznawanej sprawie, stosownie do reguł określonych w art. 80 i nast. ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane organem architektoniczno – budowlanym I instancji właściwym w sprawach pozwolenia na budowę jest starosta (prezydent w odniesieniu do miasta na prawach powiatu), organem wyższego stopnia jest wojewoda.
Sąd podzielając stanowisko organu odwoławczego co do zaistnienia przesłanek wyłączenia w niniejszej sprawie organu I instancji, uznaje za wadliwe zastosowanie przepisu art. 105 kpa skutkujące umorzeniem postępowania przed I instancją. Uchylając decyzję Prezydenta, organ odwoławczy zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa, przy czym ponieważ wymieniony przepis nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania, wskazał organ jako dalszą podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 105 § 1 kpa. Umorzenie postępowania na tej podstawie następuje z powodu stwierdzonej przez organ bezprzedmiotowości postępowania, który jak w niniejszej sprawie organ odwoławczy, stwierdzając brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, uchyla decyzję organu I instancji i umarza postępowanie w sprawie. W doktrynie przyjmuje się, iż bezprzedmiotowość zachodzi wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - wyd. C.H. Beck, W-wa 1996 r. str. 462). Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995r., sygn. SA/Łd 2424/94, ONSA 1996r. z. 2, poz. 80). W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 kpa, bowiem postępowanie zostało wszczęte na żądanie osób mających przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (pozytywnej bądź negatywnej) miało oparcie w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości (miejscowej i rzeczowej) organu I instancji. Umorzenie postępowania z wniosku inwestorów oznacza de facto rozpoznanie tego wniosku i negatywne załatwienie sprawy administracyjnej, której przedmiot wyznaczyła treść podania strony. Załatwienie sprawy z wniosku S. i E. R. z dnia 10 kwietnia 2006r. w opisany sposób oraz równocześnie przekazanie tegoż wniosku do rozpatrzenia innemu, wyznaczonemu organowi I instancji stanowi w ocenie Sądu rażące naruszenie przepisu art. 105 § 1 kpa, stanowiące przesłankę dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Należy dodać, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z właściwością rzeczową ani miejscową, do których odwołuje się art. 19 kpa, nakładający na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Dopuszczenie przez kodeks postępowania administracyjnego możliwości przekazania rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy jednemu organowi (wyższego stopnia) przez inny organ ma charakter właściwości delegacyjnej. Występuje m.in. właśnie w przypadku wyłączenia organu administracji, o czym mowa była wyżej.
Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu administracji skutkuje wadliwością tych decyzji. W odniesieniu do decyzji nieostatecznej wywołuje skutek w postaci jej uchylenia w postępowaniu odwoławczym, zaś wobec decyzji ostatecznej – wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 kpa). W kontekście powyższych rozważań zarzuty skargi są niezasadne. Zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu odwoławczym, instancyjnym, które jest wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznych. Prawo odwołania od decyzji nieostatecznej nie może być ograniczone poprzez zastosowanie przez organ nadzwyczajnych trybów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 1984r., sygn akt II SA 225/85, "jeżeli od decyzji wydanej przez organ I instancji zostało wniesione odwołanie, powinno być ono załatwione w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o odwołaniach. Tryb odwoławczy ma w przepisach tego kodeksu pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym obejmującym między innymi stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 kpa). Tok instancji zgodnie z art. 15 kpa, jest regułą obowiązującą przy załatwianiu tych spraw. W świetle przepisów kodeksu logicznym następstwem organizacji postępowania administracyjnego jest zasada, że jeżeli strona korzysta z toku instancji, to do jego wyczerpania nie powinny być podejmowane działania zmierzające do usunięcia nieprawidłowości w decyzji środkami pozainstancyjnymi, w tym w drodze stwierdzenia jej nieważności".
Należy również podkreślić, że organ odwoławczy nie może na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa stwierdzić nieważności decyzji, bo nie dopuszczono takiej możliwości w postępowaniu odwoławczym, w którym przepisy postępowania dopuszczają jedynie sankcję wzruszalności decyzji.
W oparciu o powyższe wywody Sąd stwierdza, że Wojewoda podejmując zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa dopuścił się wydania decyzji z rażącym naruszeniem wymienionego przepisu, co wypełniło przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Stosownie do treści art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kierując się tą regułą Sąd orzekający w niniejszej sprawie uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 czerwca 2006r. wydaną z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących wyłączenia. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Jak już wyżej zaznaczono, podstawy wznowienia postępowania administracyjnego uregulowane w art. 145 § 1 kpa obejmują również sytuację, gdy decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa.
Sąd uchylił również postanowienie Wojewody z dnia 20 października 2006r. Nr [...] uznając, że pozostaje ono w granicach niniejszej sprawy. W ocenie Sądu przekazanie przez Wojewodę wniosku inwestorów do rozpatrzenia wyznaczonemu organowi I instancji bez wyczerpania trybu związanego z wyłączeniem organu orzekającego w sprawie, podlegającego także kontroli instancyjnej, naruszało przepisy postępowania – art. 65 kpa oraz art. 26 kpa w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wyczerpie tryb związany z wyłączeniem o którym mowa w art. 25 § 1 kpa i wobec zaistnienia przesłanek wyłączenia organu przekaże sprawę do załatwienia organowi wyższego stopnia.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Sąd na podstawie art. 152 wymienionej wyżej ustawy orzekł również o niewykonywaniu wskazanych w wyroku rozstrzygnięć, ze skutkiem do czasu uprawomocnienia wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI