II SA/Gd 418/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej L.S. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca zrezygnowała z pracy w maju 2019 r., a jej matka uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w sierpniu 2022 r. Organy uznały, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między tymi zdarzeniami, co uniemożliwia przyznanie świadczenia. Sąd administracyjny uznał tę argumentację za wadliwą. Wskazał, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący momentu powstania niepełnosprawności, powinien być stosowany z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał tę przesłankę za niekonstytucyjną w odniesieniu do osób, których niepełnosprawność powstała po 18. roku życia. Kluczowe dla sądu było jednak ustalenie, czy aktualna opieka nad matką uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia. Sąd stwierdził, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, nie zbadały szczegółowo zakresu i wymiaru czasowego sprawowanej opieki, ani nie oceniły, czy faktycznie uniemożliwia ona jakąkolwiek aktywność zawodową. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przy świadczeniach pielęgnacyjnych, znaczenie wyroku TK K 38/13, obowiązki organów w postępowaniu wyjaśniającym.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, gdy niepełnosprawność powstała po 18. roku życia. Wymaga szczegółowego badania stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak zatrudnienia skarżącej przed stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności u matki wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak zatrudnienia skarżącej przed stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności u matki nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zostanie wykazany związek przyczynowo-skutkowy między aktualną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie skupiły się na dacie rezygnacji z pracy i dacie stwierdzenia niepełnosprawności, nie badając wystarczająco aktualnej sytuacji skarżącej i zakresu sprawowanej opieki, który mógłby uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia.
Jak należy interpretować przesłankę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki przed ukończeniem 18. lub 25. roku życia w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanka ta powinna być stosowana z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, zgodnie z wyrokiem TK z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niekonstytucyjny w odniesieniu do osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, co oznacza, że organy powinny rozpatrywać wnioski bez tego kryterium.
Czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną musi być całodobowy, aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne?
Odpowiedź sądu
Nie, opieka musi być stała i długotrwała, co oznacza codzienną gotowość do jej sprawowania, ale niekoniecznie opiekę całodobową.
Uzasadnienie
Sąd podkreśla, że kluczowa jest stałość i ciągłość opieki, zapewnienie zaspokojenia codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej, a niekoniecznie nieprzerwana obecność opiekuna przez 24 godziny na dobę.
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Stosowany z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, zgodnie z wyrokiem TK K 38/13.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco aktualnej sytuacji skarżącej i zakresu opieki nad matką. • Błędna interpretacja przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie kompletnego postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy skarżącej a stwierdzeniem niepełnosprawności matki. • Niepodejmowanie pracy przez skarżącą nie było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Godne uwagi sformułowania
nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki • nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność • nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a podjęciem się opieki nad niepełnosprawną matką • nie sposób mówić o związku przyczynowym, który uprawniałby do stwierdzenia, że powodem rezygnacji z aktywności zawodowej była opieka nad matką • nie można mówić o opiece 'stałej i długoterminowej' w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. • nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki • przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności • nie można a priori wykluczyć, że u osoby biernej zawodowo nie dojdzie do takiej zmiany sytuacji w zakresie przyczyn i charakteru niepodejmowania zatrudnienia • niepodejmowanie zatrudnienia oznacza zaś, że opiekun, pomimo tego, że jest zdolny do pracy i ma obiektywne możliwości jej podjęcia, nie czyni tego ze względu na konieczność opieki • uznanie przez Kolegium, że nie istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką miało charakter uznania dowolnego • opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości i długotrwałości • świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości…
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przy świadczeniach pielęgnacyjnych, znaczenie wyroku TK K 38/13, obowiązki organów w postępowaniu wyjaśniającym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, gdy niepełnosprawność powstała po 18. roku życia. Wymaga szczegółowego badania stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, a sąd wskazuje na błędy proceduralne organów i potrzebę dokładniejszego badania związku między opieką a rezygnacją z pracy, co jest istotne dla wielu osób.
“Czy rezygnacja z pracy lata temu uniemożliwia świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.