II SA/GD 411/22

II SA/Gd 411/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OZ 694/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 marca 2022 r. nr SKO Gd/6697/21 w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Skarszew z dnia 2 listopada 2021 r., nr WI.6220.5.2018.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 14 czerwca 2018 r. W. J. (dalej: "Inwestor") wystąpił do Burmistrza Skarszew (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "S." na działce nr [...] w S.
Po wezwaniu Inwestora do uzupełnienia wniosku Burmistrz pismem z 7 lipca
2018 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Pismami z tego samego dnia organ pierwszej instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej: "RDOŚ w Gdańsku") oraz Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor PGW Wody Polskie") o wyrażenie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Pismem z 13 lipca 2018 r. Dyrektor PGW Wody Polskie nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych
i zagrożenie osiągnięcia przez nie celów środowiskowych.
Pismem z 24 lipca 2018 r. mieszkańcy S. wnieśli o przystąpienie do niniejszego postępowania prokuratora, podnosząc że planowana inwestycja budzi ich niepokój, gdyż wpłynie ona w sposób negatywny na możliwość codziennej eksploatacji ich gospodarstw rolnych, znacząco obniży ich wartość, ponadto wydobywanie kopalin będzie wiązało się z zanieczyszczeniem i zapyleniem całej okolicy, co negatywnie wpłynie na stan zdrowia okolicznych mieszkańców.
Postanowieniem z 13 grudnia 2018 r. RDOŚ w Gdańsku wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Pismem z 8 stycznia 2019 r. Prokurator Rejonowy w Starogardzie Gdańskim (dalej: "Prokurator", "Skarżący") zgłosił swój udział w niniejszym postępowaniu.
Postanowieniem z 22 stycznia 2019 r. Burmistrz, na podstawie art. 63 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.) - dalej: "u.u.i.ś.", stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodny z art. 66 ust. 1 u.u.i.ś.
W wyniku zażalenia wniesionego przez Inwestora na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") postanowieniem z 3 lipca 2019 r. uchyliło je w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zdaniem Kolegium Burmistrz błędnie wskazał w podstawie prawnej opinie organów, na podstawie których wydał zaskarżone postanowienie, przez co naruszył art. 107 § 1
pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", oraz zasadę legalizmu sformułowaną w art. 6 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku gdy opinie organów nie stwierdzają potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to odmienne
w tym zakresie stanowisko organu głównego, tj. Burmistrza, stwierdzające taką konieczność, musi być uzasadnione. Organ musi tym samym w oparciu o obowiązujące przepisy wykazać, że pomimo opinii zwalniających z przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, przeprowadzenie takiej oceny jest konieczne i uzasadnione.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz, postanowieniem z 14 sierpnia
2019 r., na podstawie art. 63 ust. 1 i 4 u.u.i.ś., stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodny z art. 66 ust. 1 u.u.i.ś.
W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia Kolegium postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. utrzymało je w mocy.
Na powyższe postanowienie organu odwoławczego Inwestor wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku"), który wyrokiem z 8 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 256/20 uchylił zarówno zaskarżone, jak
i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu WSA w Gdańsku przytoczył treść przepisów art. 63 i art. 64 u.u.i.ś. wskazując, że w niniejszej sprawie RDOŚ w Gdańsku wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia (postanowienie z 13 grudnia 2018 r.). Również Dyrektor PGW Wody Polskie w opinii
z 13 lipca 2018 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych i zagrożenie osiągnięcia przez nie celów środowiskowych.
Odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa sądowego WSA w Gdańsku zaznaczył, że wydane w sprawie opinie korzystne dla Inwestora nie mają charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, dlatego też organ wydający takie postanowienie nie będzie związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające. Natomiast zarówno w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia organ wydający postanowienie kończące ten etap postępowania powinien wskazać - zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. - jakimi okolicznościami faktycznymi (znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym) kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych
w art. 63 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. (co wynika bezpośrednio z art. 65 ust. 1 tej ustawy).
W ocenie WSA w Gdańsku organy obu instancji naruszyły art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w uzasadnieniach wydanych orzeczeń nie odniesiono się do odmiennych opinii RDOŚ w Gdańsku oraz Dyrektora PGW Wody Polskie. Sąd wskazał, że orzekające
w sprawie organy jako zasadniczą przyczynę stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia wskazały konflikty społeczne wywołane zamiarem realizacji tego przedsięwzięcia, tj. okoliczność, która nie została wskazana w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś.
Końcowo WSA w Gdańsku podkreślił, że konieczność właściwego uzasadnienia stanowiska organów jest o tyle istotna, iż stwierdzenie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia w istocie wyklucza jego realizację z uwagi na treść § 7 uchwały nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu
w województwie pomorskim (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r., poz. 2942) - dalej: "Uchwała 259/XXIV/16".
Od ww. wyroku Prokurator Okręgowy w Gdańsku wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który wyrokiem z 16 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3466/21 oddalił ją.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz, decyzją z 2 listopada 2021 r.,
na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 4 i ust. 3, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) - dalej: "rozporządzenie z 9 listopada 2010 r.", stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "S." na działce nr [...] w S., wskazał działania, jakie na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy podjąć oraz uczynił charakterystykę przedsięwzięcia załącznikiem do decyzji.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Kolegium decyzją
z 17 marca 2022 r. utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 59 ust. 1, art. 63 i art. 64 u.u.i.ś. wskazując następnie, że w niniejszej sprawie RDOŚ w Gdańsku wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz wskazał na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków dotyczących etapu realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia (postanowienie
z 13 grudnia 2018 r.). Wskazane w tym postanowieniu warunki dotyczące etapu realizacji
i eksploatacji przedsięwzięcia zostały zawarte w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji. Również Dyrektor PGW Wody Polskie w opinii z 13 lipca 2018 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych
i zagrożenie osiągnięcia przez nie celów środowiskowych.
Kolegium wskazało, że w poprzednio wydanych rozstrzygnięciach (uchylonych
w całości) zasadniczą przyczyną stwierdzenia przez organ konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, mimo wydania opinii o braku takiej potrzeby, były konflikty społeczne wywołane zamiarem realizacji tego przedsięwzięcia. Jednakże, jak wskazał orzekający w sprawie WSA w Gdańsku w wyroku z 8 lipca 2020 r. sygn. akt
II SA/Gd 256/20, okoliczność ta nie jest wskazana w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. A zatem kwestia wystąpienia konfliktów społecznych nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji dokonał ustaleń, czy w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
W tym celu przeprowadził analizę w zakresie spełnienia uwarunkowań określonych
w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., informacji zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, opinii RDOŚ w Gdańsku i opinii Dyrektora PGW Wody Polskie - uwzględniając rodzaj, charakterystykę i usytuowanie przedsięwzięcia oraz rodzaj i skalę możliwego oddziaływania na elementy środowiska, zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak
i jego funkcjonowania. W jej wyniku Burmistrz stwierdził, że ze względu na skalę, lokalizację i przewidywany zakres oddziaływania przedmiotowe zamierzenie nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko, w tym szczególnie na cele ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Wietcisy. Organ pierwszej instancji stwierdził również,
że z uwagi na położenie poza granicami pozostałych obszarów chronionych, objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody oraz przy uwzględnieniu charakteru
i skali inwestycji, przedsięwzięcie nie narusza przepisów w tym zakresie. Właściwe przygotowanie, realizacja i następnie eksploatacja planowanego przedsięwzięcia nie będą źródłem dodatkowych obciążeń środowiska. W oparciu o przeprowadzoną analizę dowodów i dokumentów, podzielając opinie wyspecjalizowanych organów, Burmistrz stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia.
Kolegium zauważyło, że z postanowienia z 13 grudnia 2018 r. wynika, iż w opinii RDOŚ w Gdańsku okoliczność (znana temu organowi) występowania w odległości około 600 m od terenu planowanego przedsięwzięcia czynnej kopalni kruszywa naturalnego "S." nie uzasadniała przyjęcia, że w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w tym zbadania kwestii kumulowania się oddziaływań.
W skardze na decyzję organu odwoławczego Prokurator Rejonowy w Starogardzie Gdańskim, wnosząc o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił jej naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7,
art. 8, art. 77 § 1 oraz art. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Burmistrza z 2 listopada 2021 r., dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz dokonaniu błędnych ustaleń, w szczególności poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. zbadania kwestii kumulowania się oddziaływań,
w sytuacji gdy przedsięwzięcie będące przedmiotem badania w niniejszej sprawie zlokalizowane jest w odległości około 600 metrów od czynnej kopalni kruszywa naturalnego "S." i uznaniu za prawidłową ocenę organu pierwszej instancji;
2. art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś. poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na: błędnej wykładni pojęcia "przedsięwzięcia powiązane technologicznie" oraz uznaniu, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie stanowi przedsięwzięcia powiązanego technologicznie z kopalnią kruszywa "S." i niezakwalifikowania ich jako jedno przedsięwzięcie;
3. art. 59 ust. 2 i art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez błędne uznanie, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie wymaga sporządzenia przez Inwestora raportu oddziaływania na środowisko i zaniechanie przeprowadzenia rzeczywistej oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsza sprawa dotyczy inwestycji mieszczącej się w pojęciu przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust 1 lit. a tiret 3 i 4 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 tej ustawy przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.
Prokurator podał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś. ilekroć w tej ustawie jest mowa o przedsięwzięciu rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu,
w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Odwołując się do orzecznictwa sądowego wskazano, że zamiarem ustawodawcy jest wyeliminowanie możliwości dzielenia przez inwestorów zamierzonych przedsięwzięć inwestycyjnych na mniejsze części (elementy, etapy) i objęcie jedną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach danego przedsięwzięcia, jako całości (całego zamierzenia), wszystkich jego elementów. Przepis art. 3 pkt 13 u.u.i.ś. pozwala na potraktowanie różnych przedsięwzięć jako jedno nawet wtedy, gdy prowadzone są przez dwa różne podmioty; warunkiem jest istnienie powiązań technologicznych między nimi.
Skarżący wskazał, że w odległości około 600 metrów od planowanego przedsięwzięcia znajduje się czynna kopalnia kruszywa "S.". Ze względu na charakter działalności i ich bliskie sąsiedztwo nie można uznać, że brak pomiędzy nimi powiązań technologicznych, nawet jeżeli będą funkcjonować niezależnie od siebie.
O powiązaniu technologicznym należy bowiem mówić nie tylko wtedy, gdy istnieją wspólne rozwiązania techniczne, ale również wtedy, gdy istnieją inne wspólne cechy. Powiązanie,
o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś. dotyczy również przedsięwzięć tego samego rodzaju i wykorzystujących tą samą technologię, choćby planowanych przez różne podmioty prawa. Podkreślono, że przepis ten ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć realizowanych w tym samym czasie, w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji.
Prokurator podał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcie polegające na wydobywaniu kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a bez względu na powierzchnię obszaru górniczego, jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową.
W ocenie Skarżącego nie ulega wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie ze względu na rozmiar, zakres oraz usytuowanie należy zaliczyć do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których raport o oddziaływaniu na środowisko powinien być sporządzony.
Podkreślono, że w opinii RDOŚ w Gdańsku okoliczność występowania w odległości około 600 metrów od terenu planowanego przedsięwzięcia czynnej kopalni kruszywa naturalnego została uwzględniona jedynie w części opinii dotyczącej usytuowania przedsięwzięcia. RDOŚ w Gdańsku w żaden sposób nie odniósł się, ani nie zweryfikował okoliczności i skutków wzajemnych powiązań między istniejącą a planowaną kopalnią kruszywa. Teza ta nie została też zweryfikowana przez PGW Wody Polskie. Do powyższych okoliczności nie odniósł się również organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji nie wynika, aby poddano analizie kwestie kumulacji oddziaływania na środowisko dwóch zbliżonych do siebie kopalni.
W ocenie Skarżącego odmienna będzie ocena oddziaływania na środowisko jednej kopalni kruszywa naturalnego, odmienna zaś ocena kumulacji oddziaływania dwóch sąsiadujących ze sobą kopalni. Należy wziąć pod uwagę, że oddziaływanie wytwarzane przez dwie kopalnie łącznie, np. w zakresie dopuszczalnych poziomów hałasu, emisji spalin wynikłej z wykorzystywania maszyn i sprzętu o charakterze budowlanym, wydobywczym, transportowym, czy też pylenia wtórnego wynikłego z poruszania się pojazdów po drogach gruntowych i gminnych może znacząco odbiegać od oddziaływania wytwarzanego przez wyłącznie jedną kopalnię. Określając, czy dane przedsięwzięcie podlega obowiązkowi uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy uwzględnić wzajemne powiązania pomiędzy już istniejącymi obiektami, mającymi wpływ na środowisko, a obiektami, które powstaną w wyniku realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Skarżącego należy uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia w powiązaniu z innymi.
Podkreślono, że planowane przedsięwzięcie jest położone w obszarze chronionego krajobrazu. Zgodnie z § 5 Uchwały 259/XXIV/16 na obszarach chronionego krajobrazu wymienionych w załączniku nr 1 wprowadza się m.in. zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów u.u.i.ś. Zakaz ten jednak nie dotyczy realizacji przedsięwzięć potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których organ ochrony środowiska stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (§ 7). W ocenie Skarżącego Kolegium utrzymując w mocy decyzję Burmistrza nie wzięło pod uwagę celów, dla których został wyznaczony w miejscu usytuowania przedsięwzięcia obszar chronionego krajobrazu, tj. ochronę korytarzy ekologicznych, krajobrazu, walorów rekreacyjnych.
Końcowo zarzucono, że organy nie wzięły także pod uwagę niekorzystnego oddziaływania inwestycji na środowisko z uwzględnieniem zdrowia ludzi, w szczególności
z uwagi na zwiększone pylenie powodowane pracą maszyn, urządzeń i ruchem pojazdów, oddziaływania akustycznego, poziomu hałasu związanego z wydobyciem i przeróbką oraz transportem surowca.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 marca 2022 r. utrzymująca
w mocy decyzję Burmistrza Skarszew z 2 listopada 2021 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "S." na działce nr [...] w S.
Należy wskazać, że ww. decyzje zostały wydane po uprzednim uchyleniu przez WSA w Gdańsku (wyrokiem z 8 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 256/20) postanowienia Kolegium z 27 stycznia 2020 r. i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza
z 14 sierpnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia.
W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Może ona dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazuje się również, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w prawem określonym trybie (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, PWN, Warszawa 2000, s. 268). Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych
z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu
w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Zaprezentowane powyżej poglądy doktryny znajdują również odzwierciedlenie
w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, Sąd Najwyższy w wyroku z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97 (OSNP 1999/1/2) wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną na gruncie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r.
o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) wyjaśnił,
że oznacza to, iż: "(...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (por. również wyroki NSA:
z 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1670/12, czy z 19 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 511/13, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania teoretyczne konieczne jest dokonanie analizy uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z 8 lipca 2020 r. sygn. akt
II SA/Gd 256/20.
Uchylając postanowienie Kolegium z 27 stycznia 2020 r. i poprzedzające je postanowienie Burmistrza z 14 sierpnia 2019 r. WSA w Gdańsku ocenił, że organy te naruszyły art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w uzasadnieniach wydanych orzeczeń nie odniosły się do odmiennych od stanowiska organów opinii RDOŚ w Gdańsku oraz Dyrektora PGW Wody Polskie. Sąd zwrócił uwagę, że orzekające w sprawie organy jako zasadniczą przyczynę stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny ze złoża "S." na działce nr [...] w S. wskazały konflikty społeczne wywołane zamiarem realizacji tego przedsięwzięcia, tj. okoliczność, która nie została wskazana w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. WSA w Gdańsku podkreślił, że konieczność właściwego uzasadnienia stanowiska organów jest o tyle istotna, że stwierdzenie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia w istocie wyklucza jego realizację z uwagi na treść § 7 Uchwały 259/XXXIV/16.
W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy obu instancji jedynie częściowo zastosowały się do wskazań
i zaleceń zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.).
W myśl art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 u.i.i.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji
o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, co wynika z treści art. 72 ust. 1 pkt 1 u.i.i.ś. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę
(art. 72 ust. 3 u.i.i.ś.). Stosownie do art. 71 ust. 1 u.i.i.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Charakter planowanej inwestycji określa zatem konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową.
Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać
z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach może zatem nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 u.i.i.ś. odmowa zgody na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.i.i.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 tej ustawy przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.i.ś. Ten ostatni przepis wskazuje zaś, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria wymienione w tym artykule, przy czym u.i.i.ś. obliguje organ w art. 64 ust. 1 do wcześniejszego zasięgnięcia opinii m.in. regionalnego dyrektora ochrony środowiska
i organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Organ prowadzący postępowanie jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia przy uwzględnieniu stanowiska organów opiniujących.
W niniejszej sprawie Burmistrz wystąpił do RDOŚ w Gdańsku oraz Dyrektora PGW Wody Polskie o wyrażenie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Pismem z 13 lipca 2018 r. Dyrektor PGW Wody Polskie nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych i zagrożenie osiągnięcia przez nie celów środowiskowych. Natomiast postanowieniem z 13 grudnia 2018 r. RDOŚ w Gdańsku wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Należy zaznaczyć, że planowana w niniejszej sprawie inwestycja ma polegać na wydobywaniu kopaliny kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "S." na działce nr [...] w S.
Organy obu instancji trafnie przyjęły, że przedmiotowa inwestycja należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stosownie do § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia z 9 listopada 2010 r., gdyż stanowi ona przedsięwzięcie polegające na wydobywaniu kopalin ze złoża metodą odkrywkową.
W konsekwencji przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest w tym przypadku obligatoryjne, lecz zostało uzależnione od stwierdzenia tego obowiązku przez Burmistrza przy uwzględnieniu warunków określonych w art. 63 ust. 1 u.i.i.ś.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.i.i.ś. ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie
w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.i.ś. przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu
o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii
i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz,
w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych
i budowlanych, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymagany zakres monitoringu (art. 62
ust. 1 u.i.i.ś.).
Stosownie do art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.i.i.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając m.in. rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia
w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań
z planowanym przedsięwzięciem.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia.
W przypadku, gdy odstąpiono od konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymogów przewidzianych w przepisach k.p.a., powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.i.i.ś., uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Umożliwia to dokonanie oceny co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 10 maja
2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 234/16, WSA w Poznaniu z 23 marca 2016 r. sygn. akt
II SA/Po 323/15, WSA w Bydgoszczy z 14 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 559/15).
Jak już wyżej wskazano - w niniejszej sprawie wyspecjalizowane organy (RDOŚ
w Gdańsku i PGW Wody Polskie) wydały opinie, w których nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Należy jednak podkreślić, że opinie te nie są wiążące dla organów i podlegają ich ocenie.
Na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia, jak również opinii Dyrektora PGW Wody Polskie oraz postanowienia RDOŚ w Gdańsku, organ pierwszej instancji uznał - a organ odwoławczy to zaakceptował - że po zrealizowaniu przez Inwestora wszystkich warunków zawartych w przedłożonych dokumentach oraz jego decyzji, planowane przedsięwzięcie będzie zgodne z wymaganiami przepisów o ochronie środowiska.
Zasadniczy zarzut skargi dotyczył tego, że organy obu instancji nie przeprowadziły oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uwzględniającej fakt kumulacji na tym samym terenie zamierzonego przedsięwzięcia z przedsięwzięciami już istniejącymi.
Należy zauważyć, że w karcie informacyjnej przedsięwzięcia wskazano,
iż w odległości około 600 m od terenu planowanego przedsięwzięcia znajduje się czynna kopalnia kruszywa naturalnego "S.". Stwierdzenie to powtórzył następnie RDOŚ w Gdańsku w postanowieniu z 13 grudnia 2018 r., a także orzekające w sprawie organy w wydanych decyzjach. A zatem, jedynie poprzestano na odnotowaniu tego faktu, bez pogłębionej analizy chociażby w kontekście wymaganego przepisem art. 63 ust. 1
pkt 1 lit. b u.i.i.ś. uwzględnienia powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych.
O ile w odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia jego rodzaj i charakterystyka zostały szczegółowo przedstawione, o tyle w odniesieniu do czynnej kopalni kruszywa naturalnego "S." nie wiadomo, jaka jest jego powierzchnia, wydobycie roczne, jakie maszyny pracują zarówno na terenie kopalni, jak i obsługują ją w zakresie wywozu urobku. Wiadomo jedynie, że znajduje się ona "w odległości około 600 m od planowanego przedsięwzięcia".
Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że odmienna będzie ocena oddziaływania na środowisko jednej kopalni kruszywa naturalnego, odmienna zaś ocena kumulacji oddziaływania dwóch sąsiadujących ze sobą kopalni. Oddziaływanie wytwarzane przez dwie kopalnie łącznie np. w zakresie dopuszczalnych poziomów hałasu, emisji spalin wynikłej z wykorzystywania maszyn i sprzętu o charakterze budowlanym, wydobywczym, transportowym, czy też pylenia wtórnego wynikłego z poruszania się pojazdów po drogach gruntowych i gminnych może znacząco odbiegać od oddziaływania wytwarzanego przez wyłącznie jedną kopalnię. Określając, czy dane przedsięwzięcie podlega obowiązkowi uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy uwzględnić wzajemne powiązania pomiędzy już istniejącymi obiektami, mającymi wpływ na środowisko,
a obiektami, które powstaną w wyniku realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Należy tym samym uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia w powiązaniu z innymi.
Skoro "w odległości około 600 metrów od planowanego przedsięwzięcia" (jak odnotowały organy) znajduje się czynna kopalnia kruszywa naturalnego "S.", to ze względu na charakter działalności oraz ich bliskie sąsiedztwo organy powinny były zbadać, czy istnieją pomiędzy nimi powiązania technologiczne (nawet jeżeli będą funkcjonować niezależnie od siebie). O powiązaniu technologicznym należy bowiem mówić nie tylko wtedy, gdy istnieją wspólne rozwiązania techniczne, ale również wtedy, gdy istnieją inne wspólne cechy. Powiązanie, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś. dotyczy również przedsięwzięć tego samego rodzaju i wykorzystujących tą samą technologie, choćby planowanych przez różne podmioty prawa. W judykaturze wskazuje się, że przepis ten ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć realizowanych w tym samym czasie, w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 440/15). Przyjęcie odmiennej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.p. prowadziłoby do sytuacji, w której stosowanie tej samej technologii w ramach dwóch i więcej odrębnie traktowanych przedsięwzięć, pomimo powodowania skumulowanego oddziaływania na środowisko na poziomie właściwym dla przedsięwzięć kwalifikowanych jako zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko, nie wiązałoby się dla inwestorów z obowiązkiem ochrony środowiska przed negatywnym oddziaływaniem.
Zdaniem Sądu nie można pomijać również regulacji wynikających z art. 6 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.), zgodnie z którymi kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1). Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2).
Sąd zwraca również uwagę na znaczenie zasady prewencji jako ogólnej zasady prawa ochrony środowiska, której jednym z najważniejszych instrumentów prawnych jest instytucja ocen oddziaływania na środowisko uregulowana w przepisach u.u.i.ś.
W zasadzie prewencji na gruncie stosowania przez organy administracji przepisów u.u.i.ś. chodzi zarówno o wszelkie działania zmierzające do przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom, jak i o niedopuszczenie do ich powstania. W zasadzie prewencji kładzie się główny nacisk na zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na środowisko, najczęściej
w związku z planowanym przedsięwzięciem (zob. wyrok NSA z 14 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 1990/21). W piśmiennictwie wskazuje się, że zasada prewencji powinna zobowiązywać podmioty oddziałujące na środowisko do: "(...) uwzględniania wymogów ochrony jeszcze przed podjęciem działalności; stosowania metod i technologii dla środowiska najkorzystniejszych (przede wszystkim tzw. czystych technologii, wykluczających powstawanie lub poważnie zmniejszających zakres uciążliwości dla środowiska); przestrzegania zasad szczególnej ostrożności przy podejmowaniu działań
o nieznanym wpływie na środowisko" (tak: M. Górski, Ochrona środowiska jako zadanie administracji publicznej, Łódź 1992, s. 124). Wskazuje się również, że "zasada prewencji zobowiązuje do podjęcia działań mających na celu uniknięcie negatywnego oddziaływania na środowisko. W ramach oceny oddziaływania związek z zasadą prewencji występuje
w trzech aspektach. Po pierwsze, to ustalenie dla konkretnego działania, które jest planowane do realizacji, wystąpienia możliwego negatywnego oddziaływania. Po drugie, jeżeli takie oddziaływanie zostanie zidentyfikowane, wówczas wiązać się będzie
z ustaleniem środków minimalizujących, a jeżeli to możliwe, prowadzących do uniknięcia zidentyfikowanego negatywnego oddziaływania na środowisko tego działania
(tak: A. Kosieradzka-Federczy, Ocena oddziaływania na środowisko. Węzłowe zagadnienia prawnomiędzynarodowe, Warszawa 2019, s. 166).
Podsumowując Sąd wskazuje, że orzekające w sprawie organy skupiły się na oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego zamierzenia, nie dokonując oceny, czy wystąpi kumulacja oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji oraz czynnej kopalni kruszywa naturalnego "S.", co powinny uczynić w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Uwzględnienie tej okoliczności może mieć istotny wpływ na zakres obowiązków nałożonych na Inwestora zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak
i jego eksploatacji oraz zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Kwestia ta nie została dotychczas wyjaśniona. Zarówno
w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia, organ wydający rozstrzygnięcie kończące ten etap postępowania powinien wskazać - zgodnie
z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. - jakimi okolicznościami faktycznymi, znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym, kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 u.i.i.ś.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu oraz dokonają kompleksowej i łącznej oceny argumentacji zawartej w opiniach RDOŚ w Gdańsku oraz Dyrektora PGW Wody Polskie, odnosząc się także do zarzutów wskazywanych konsekwentnie przez Skarżącego w odwołaniu i skardze w zakresie ewentualnej kumulacji oddziaływania na środowisko planowanej w niniejszej sprawie inwestycji oraz czynnej kopalni kruszywa naturalnego "S".[pic]