II SA/GD 411/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy dotyczącej wyłączenia gruntu rolnego z produkcji, z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu członków składu orzekającego.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z 1992 r. ustalającej opłatę za trwałe wyłączenie gruntu rolnego z produkcji. M. K. twierdził, że dowiedział się o obowiązku opłat dopiero w 1999 r. i że decyzja została wydana bez jego wniosku. SKO dwukrotnie odmawiało stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja Wójta nie była rażąco wadliwa. WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO, wskazując na naruszenie przepisów o wyłączeniu członków składu orzekającego, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji SKO.
Skarżący M. K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z listopada 1992 r., która ustaliła dla niego roczną opłatę stałą z tytułu trwałego wyłączenia gruntu rolnego z produkcji. M. K. twierdził, że o obowiązku dowiedział się dopiero w 1999 r. z upomnienia, a decyzja została wydana bez jego wniosku, mimo że od 1965 r. użytkował działkę jako budowlaną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) najpierw odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając naruszenie prawa za nie-rażące, a następnie utrzymało w mocy swoją pierwszą decyzję. SKO argumentowało, że działania M. K. (wniosek o pozwolenie na budowę) świadczyły o zamiarze przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze, co implikowało potrzebę wyłączenia go z produkcji rolnej. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję SKO, opierając się na naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wyłączenia od orzekania członków składu, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji SKO. Sąd uznał, że postępowanie SKO było wadliwe proceduralnie, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji, niezależnie od merytorycznej zasadności sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie przepisów o wyłączeniu członków składu orzekającego, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie prowadzone przez SKO, w którym brały udział osoby wydające pierwszą decyzję, było dotknięte wadą proceduralną. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) traktowany jest jako surogat odwołania, a przepisy o wyłączeniu członków składu orzekającego (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) stosuje się odpowiednio, aby zapewnić obiektywizm.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 27 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 13 § 1 i 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 18 § 1 i 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
r.R.M. § § 4 - 7 i 10
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 5 i pkt 12
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
r.R.M. § § 5
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o wyłączeniu członków składu orzekającego od udziału w postępowaniu, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji SKO.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy traktuje się jako szczególny środek odwoławczy, surogat odwołania, równoważnik odwołania, nadzwyczajny środek prawny, sui generis odwołanie. Gwarancje te powinny być zapewnione w najwyższym możliwym do osiągnięcia stopniu także i stronom postępowania prowadzonego ponownie przez ten sam organ wskutek złożenia wniosku opartego na art. 127 § 3 k.p.a. Chodzi bowiem o to, aby ta sama osoba nie orzekała ponownie w sprawie, w której już raz zajęła stanowisko.
Skład orzekający
Krzysztof Ziółkowski
przewodniczący
Dorota Jadwiszczok
sędzia
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu członków składu orzekającego w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Podkreślenie znaczenia obiektywizmu i bezstronności w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyłączeniem członków składu orzekającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty procedury administracyjnej, nawet jeśli nie dotyczą one bezpośrednio meritum sprawy. Podkreśla znaczenie bezstronności organu.
“Proceduralna pułapka: jak błąd w składzie orzekającym unieważnił decyzję administracyjną.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 411/04 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2006-03-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-07-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dorota Jadwiszczok Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/ Krzysztof Ziółkowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Sygn. powiązane II OSK 156/09 - Wyrok NSA z 2009-04-22 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2004 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. K. kwotę 200,- (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wójt Gminy decyzją z listopada 1992 roku (dzień wydania decyzji nieczytelny), nr [...], wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. nr 11, poz. 79) oraz §§ 4 - 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 roku w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. nr 20, poz. 149), ustalił dla M. K. z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntu rolnego oznaczonego jako: użytek R IVa o pow. 0,0390 ha, część działki nr [...] w P., roczną opłatę stałą w wysokości 535.400 zł, płatną przez okres 20 lat tj. od 1991 roku do 2010 roku, oraz wskazał, że przedmiotową opłatę oraz zaległe za lata 1991-1992 stałe opłaty roczne w łącznej kwocie 1.070.800 zł M. K. ma uiścić jednorazowo w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. M. K. wniósł o stwierdzenia nieważności ww. decyzji wskazując, iż o obowiązku dotyczącym uiszczenia opłat za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej dowiedział się z doręczonego mu upomnienia Urzędu Marszałkowskiego Województwa z dnia 20 września 1999 roku. Stwierdził także, iż usiłował w ww. urzędzie wyjaśnić, że użytkuje przedmiotową działkę jako budowlaną od 1965 roku. Podał także, iż w Urzędzie Gminy poinformowano go, że w aktach sprawy brak jest wniosku o wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Wskazał również, że nikt nie występował z takim wnioskiem, a zatem ww. decyzja została wydana w wyniku pomyłki lub błędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 listopada 2003 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 13 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 5 i pkt 12 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 roku w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy nr [...] z listopada 1992 roku, wydanej w sprawie ustalenia warunków wyłączenia z produkcji gruntu rolnego, uznając, iż przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak stwierdziło bowiem Kolegium jedynym naruszeniem prawa było wydanie kwestionowanej decyzji w 1992 roku, po uzyskaniu przez M. K. w dniu 20 września 1991 roku pozwolenia na budowę na przedmiotowej działce pawilonu handlowego, podczas gdy prawidłowo kwestionowana decyzja winna zostać wydana przed wydaniem pozwolenia na budowę pawilonu. Naruszenie to jednak w ocenie Kolegium nie miało charakteru rażącego i nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. albowiem instytucja stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego zmierzającym do usunięcia z obrotu prawnego decyzji dotkniętych poważnymi wadami. M. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, iż nabył działkę nr [...] jako działkę budowlaną, która wchodziła w skład wielohektarowego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca powołał się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wskazując, iż w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości nr [...] w dziale I wpisano: P., działka nr [...], działka budowlana, obszar 0,07,24 ha. Oświadczył nadto, że nie złożył wniosku o wyłączenie działki z produkcji rolnej i nie podziela stanowiska Kolegium, zgodnie z którym - wnosząc o wydanie pozwolenia na budowę pawilonu, jednocześnie złożył wniosek o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Zdaniem wnioskodawcy - wydając decyzję o pozwoleniu na budowę - organ administracji potwierdził, iż przedmiotowa działka została już wcześniej wyłączona z produkcji rolnej. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 maja 2004 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 5 i pkt 12 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych i § 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 roku w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2003 roku, nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy nr [...] z listopada 1992 roku - uznając, iż decyzja Wójta Gminy nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż ustaliło, że M. K. w dniu 17 grudnia 1965 roku nabył część działki nr [...], stanowiącej nieruchomość rolną, o powierzchni 724m2 wraz z znajdującym się na niej domem mieszkalnym. Następnie - w dniu 25 września 1991 roku, uzyskał pozwolenie nr [...] na budowę na ww. działce (oznaczonej numerem [...]) pawilonu handlowego. Jak wskazało nadto Kolegium decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się M. K., została wydana w listopadzie 1992 roku (dzień jej wydania jest nieczytelny). W jej uzasadnieniu wskazano, że M. K. jako inwestor zwrócił się do organu I instancji o wydanie pozwolenia na budowę, a tym samym - na wydanie zgody na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów rolnych. Jak ustaliło Kolegium na podstawie ewidencji gruntów działka nr [...] przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową, lecz nie została od 1965 roku wyłączona z produkcji rolnej, prawdopodobnie z tej przyczyny, iż stanowiła siedlisko. Przy czym wyłączenie jej z produkcji rolnej stało się wymagalne gdy została przeznaczona na inne cele niż mieszkaniowe. Kolegium stwierdziło nadto, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyłączenie gruntu rolnego z produkcji następuje na wniosek właściciela (posiadacza) gruntu lub osoby nabywającej grunt na cele nierolnicze lub nieleśne, jednak z ww. przepisów oraz przepisów wykonawczych nie wynika w jakiej formie taki wniosek winien zostać złożony. Kolegium uznało również, iż wprawdzie M. K. nie wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, jednakże w sytuacji braku takiego wniosku, gdy M. K. miał zamiar przeznaczyć cześć gruntu rolnego pod działalność handlową i złożył wniosek o pozwolenie na budowę, to jego działania świadczyły o tym, iż ubiega się także o wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej albowiem grunt, który był gruntem rolnym przeznaczył na cele nierolnicze budując na nim pawilon handlowy. Kolegium zaznaczyło przy tym, iż - po przeanalizowaniu dokumentów złożonych przez M. K., nie ustaliło na jakiej podstawie w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wpisano, że stanowi ona działką budowlaną. Podstawę do wpisu do księgi wieczystej stanowić winien bowiem w ocenie Kolegium m.in. akt notarialny dotyczący zakupu tej nieruchomości, z którego treści wynika, że M. K. zakupił część nieruchomości rolnej - działki nr [...] o powierzchni 724m2, dla której utworzono odrębną księgę wieczystą. Również z ewidencji gruntów bezsprzecznie wynika, że działka [...] była działką o przeznaczeniu rolniczym. Kolegium stwierdziło także, iż wydania kwestionowanej decyzji nie można uznać, jak zarzuca to wnioskodawca, za działanie prawa wstecz. Obowiązkiem wnioskodawcy było wystąpienie przed ubieganiem się o pozwolenie na budowę z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Wniosku takiego wnioskodawca nie złożył, a organ I instancji faktu tego nie zauważył, doprowadzając do naruszenia prawa. Uchybienie to jednak usunął, wydając kwestionowane orzeczenie. Wydania decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej w takiej sytuacji nie można uznać za rażące naruszenie prawa. Do rażącego naruszenia prawa doszłoby w ocenie Kolegium w sytuacji gdyby organ I instancji takiej decyzji nie wydał. Kolegium odnosząc się dalej do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziło, że brak daty wydania decyzji jest uchybieniem art. 107 § 1 k.p.a. Nie jest to jednak uchybienie stanowiące o rażącym naruszeniu prawa, a decyzja nie zawierająca tego elementu jest decyzją ważną, wywierającą skutki prawne. W skardze na powyższą decyzję M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2003 roku, nr [...], lub uchylenie obu ww. decyzji. Skarżący stwierdził, iż zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo, a w szczególności przepisy art. 6, 7, 9, 10, 77 i 109 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż w księdze wieczystej KW nr [...], w której w dniu 31 grudnia 1965 roku wpisano w dziale I: - parcela nr [...], o obszarze 0,07,24 ha, przedmiotowa działka określona jest jako działka budowlana. Potwierdził także, iż dnia 25 września 1991 roku Urząd Gminy wydał decyzję nr [...], na mocy której uzyskał pozwolenie na budowę pawilonu handlowego na działce położnej w P. przy ulicy [...], nr ewidencyjny gruntu [...] (dawniej działka [...]). Skarżący jednakże ponownie zaprzeczył jakoby składał wniosek o wyłączenie z produkcji gruntów rolnych przeznaczonych na cele nierolnicze, a o wydaniu decyzji w tym przedmiocie dowiedział się dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Skarżący stwierdził przy tym, iż skoro istniał obowiązek wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, to organ administracji winien uzależnić wydanie pozwolenia na budowę od uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej. Według skarżącego Kolegium podjęło próbę usankcjonowania bezczynności i naruszania zasad kodeksu postępowania administracyjnego przez organ administracji i dlatego przyjęło, iż skoro przed uzyskaniem pozwolenia na budowę skarżący winien uzyskać ww. decyzję, to występując o pozwolenie na budowę wnosił także o wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że data spornej decyzji nr [...] jest nieczytelna, a nadto, iż ww. decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przewidującego złożenie wniosku o zgodę na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze z odpowiednim wyprzedzeniem, przed zamierzonym wyłączeniem gruntów z produkcji. Stwierdził również, iż przedmiotowa decyzja o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej nie została mu doręczona, a zatem został pozbawiony możliwości odwołania się od niej. Podniósł przy tym, iż w jego ocenie określona w decyzji powierzchnia działki, która podlega wyłączeniu, jest wielokrotnie zawyżona, gdyż w istocie nie powinna być większa niż 60m2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżone decyzji. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, iż nie odnosiło się do kwestii doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji z uwagi na to, że ten aspekt sprawy nie mógł być rozpatrywany w trybie stwierdzanie nieważności decyzji bowiem mógł jedynie stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi zaś, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Wójta Gminy zgodnie z regułą wynikającą z art. 157 § 1 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, przy czym skład Kolegium orzekający wskutek złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy był taki sam jak skład Kolegium rozpoznający niniejszą sprawę po raz pierwszy. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Art. 27 § 1 k.p.a. stanowi zaś, iż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a. Kwestia wyłączenia pracownika organu administracji publicznej lub członka organu kolegialnego orzekającego w postępowaniu wszczętym wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. była przedmiotem szeregu wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie postępowania administracyjnego. Pierwotnie dominował pogląd, w myśl którego w tego rodzaju postępowaniu nie znajduje zastosowania przepis art. 24 § 1 k.p.a. z uwagi na to, że postępowanie oparte na przepisie art. 127 § 3 k.p.a. pozbawione jest cechy dewolutywności – a zatem nie występują tu organy wyższej i niższej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 1999 roku, sygn. akt II SA 699/99, Baza Orzeczeń LEX nr 46260 oraz z 15 kwietnia 1999 roku, sygn. akt II SA 291/99, Baza Orzeczeń LEX nr 46798). Obecnie przeważające wydaje się stanowisko, które podziela także i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w myśl którego w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., wyłączeniu podlega także pracownik organu administracji (lub członek organu kolegialnego) biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2002 roku, sygn. akt V SA 2535/01, Baza Orzeczeń LEX nr 149513, z dnia 15 stycznia 2003 roku, sygn. akt V SA 1313/02, nie publ., z dnia 28 lutego 2003 roku, sygn. akt V SA 2701/02, nie publ., z dnia 11 grudnia 2003 roku, sygn. akt SA/Bd 2288/03, nie publ., z dnia 24 maja 1983 roku, sygn. akt I SA 1714/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 35, zob. także: M. Jaśkowska, A. Wróbel. "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz.", Warszawa 2005, str. 222). Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2003 roku (sygn. akt SA/Bd 2288/03) przeciwko wcześniej przyjmowanemu stanowisku przemawia istota ponownego rozpoznania sprawy i przyczyna wyłączenia wskazana w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W literaturze przedmiotu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy traktuje się jako szczególny środek odwoławczy, surogat odwołania, równoważnik odwołania, nadzwyczajny środek prawny, sui generis odwołanie. Wniosek taki określa się także jako remonstrancję (przedstawienie). W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy spełnia w istocie taką samą rolę jak odwołanie. Wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoduje obowiązek wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 k.p.a.). Przy czym organ, do którego złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Wynika to z odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań. Z tego samego powodu strona zobowiązana jest złożyć ten wniosek w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r., III ZP 34/97, OSNAPiUS 1998, nr 4, poz. 105, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 1996 r., I SA 1296/95, Glosa 1996, nr 4, s. 134, zob. także komentarz do art. 127 k.p.a. A. Wróbla w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze 2000). Wyczerpanie tego swoistego środka odwoławczego jest również warunkiem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie wyczerpanie tej drogi powoduje odrzucenie skargi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lutego 1997 roku, sygn. akt III SA 1/96 oraz uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 grudnia 1996 roku, OPS 4/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 44). Środek ten w istocie rzeczy ma zatem wszelkie cechy odwołania, poza dewolutywnością. Nie przenosi jedynie rozpoznania sprawy do organu wyższej instancji. Jak zaznaczył przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym uzasadnieniu - należy w tym miejscu wskazać na przepis art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 roku - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78. poz. 483), który stanowi, że każdy ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dokonując zatem interpretacji przepisu art. 127 § 3 k.p.a. przy uwzględnieniu treści wskazanego przepisu konstytucyjnego należy dojść do wniosku, że punkt ciężkości spoczywa na prawnej możliwości ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Tym samym należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uchwale z dnia 9 grudnia 1996 roku (OPS 4/96), że kwestią drugorzędną jest to, czy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy też ten sam organ, który rozstrzygnął sprawę w I instancji. Przepisy procedury administracyjnej dotyczące wyłączenia od rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym pracownika (lub członka organu kolegialnego) wydającego decyzję w I instancji odgrywają istotną rolę i mają na celu zapewnienie stronom gwarancji obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2005 roku, sygn. akt P 8/03, OTK-A 2005/3/20). Gwarancje te powinny być zapewnione w najwyższym możliwym do osiągnięcia stopniu także i stronom postępowania prowadzonego ponownie przez ten sam organ wskutek złożenia wniosku opartego na art. 127 § 3 k.p.a. Instrumentem pozwalającym na zapewnienie stronom tego rodzaju gwarancji jest zawarte w art. 127 § 3 k.p.a. unormowanie, zgodnie z którym do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Przepisy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. wprowadzają zakaz udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonywanym wskutek wniesienia odwołania, pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego), który brał udział w wydaniu decyzji, od której wniesiono odwołanie. Zatem wniesienie odwołania uniemożliwia udział w zainicjowanym w ten sposób etapie postępowania administracyjnego pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego), który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji. Odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pozwala na przyjęcie, że na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. złożenie takiego wniosku uniemożliwia udział pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego) w tej fazie postępowania, którą czynność ta zainicjowała. Chodzi bowiem o to, aby ta sama osoba nie orzekała ponownie w sprawie, w której już raz zajęła stanowisko. Skoro zatem w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponownie rozpoznającym niniejszą sprawę brały udział osoby, które wydawały w tej sprawie pierwszą decyzję, to postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji dotknięte było wadą w postaci naruszenia przepisów art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a., stanowiącą podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy czym naruszenie to stanowi przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zważył przy tym, iż w świetle powyższych ustaleń rozstrzyganie o zasadności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 3 listopada 2003 roku byłoby przedwczesne albowiem to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając wyłączenie od ponownego rozpoznania sprawy członków składu, który wydał decyzję z dnia 3 listopada 2003 roku, musi najpierw ponownie rozpatrzyć w trybie art. 127 § 3 k.p.a. niniejszą sprawę i w tym celu przeprowadzić postępowanie administracyjne w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), a następnie dokonać oceny czy w świetle poczynionych ustaleń zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z listopada 1992 roku, nr [...].
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI