II SA/Gd 403/06

II SA/Gd 403/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski
Barbara Skrzycka-Pilch /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Jędrkowiak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant Starszy Referent Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 7 listopada 2005 r., nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 listopada 2005r. Nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 5 ust. 2, art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku nr [...] z dnia 30 września 2005r. odmówił T. C. przyznania na dziecko – P. C. – świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że we wniosku nr [...] złożonym dnia 30 września 2005r. K. C. wnioskowała o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na M. C., zaś T. C. we wniosku nr [...] z tego samego dnia wnioskował o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na P. C. Organ pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia 18 października 2005r. nr [...] przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na syna M. C., na okres od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo doświadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. W ocenie organu pierwszej instancji brak jest przesłanek do przyznania T. C. świadczenia pielęgnacyjnego na syna – P. C., ponieważ K. C. zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne na syna – M. C. i zgodnie z powołanym przepisem świadczenie nie przysługuje.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. C. domagając się pozytywnego rozpatrzenia wniosku o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że ustawa, na którą powołuje się organ pierwszej instancji w decyzji, została zinterpretowana źle, wyłącznie na korzyść organu. Odwołujący się wskazał, że w myśl ustawy nie jest rodziną dla K. C. oraz M. C., gdyż nie zamieszkują, ani nie gospodarują wspólnie, nie są razem zameldowani. Wskazał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być rozumiany w ten sposób, że gdyby odwołujący się miał ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna – P. C., to nie mógłby otrzymywać świadczenia na syna – M. C. wówczas, gdyby nadal zamieszkiwali wspólnie.
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2006r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 3 pkt 16, art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku spełnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych, wyliczonych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jedną z nich, wymienioną w pkt 4 tego przepisu, jest że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie. Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem rodziny rozumie się następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie, na podstawie wskazanych przepisów, wydał decyzję odmowną. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że okoliczność, iż odwołujący się prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z żoną i synem M. C., nie może mieć znaczenia w postępowaniu o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w zakresie pojęcia rodziny nie odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, na którą powołuje się odwołujący.
Skargę na powyższą decyzję wniósł T. C., domagając się jej uchylenia oraz podnosząc iż została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowi podstawy do odmowy przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło oddalenie skargi, podtrzymując wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, które zalicza się do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl zaś art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie.
Z literalnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli jakakolwiek osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (a także prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego) na to lub na inne dziecko w tej samej rodzinie. Oznacza to, że w sytuacji, gdy matka lub ojciec dziecka albo opiekun faktyczny dziecka pobierają na dziecko jedno ze wskazanych wyżej świadczeń, to po pierwsze nie przysługuje drugiej osobie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to dziecko, a po drugie osobie takiej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na żadne inne dziecko w tej samej rodzinie. W sytuacji, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na jedno dziecko, to wówczas inna osoba w tej samej rodzinie nie uzyska na to samo dziecko świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad tym samym dzieckiem. Również osoba w rodzinie wielodzietnej, która ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na jedno dziecko, nie uzyska świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko, nawet wówczas gdy dziecko to, zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności wymaga stałej opieki. Ustawodawca wyszedł z założenia, że pobierane przez osobę uprawnioną świadczenie pielęgnacyjne na jedno dziecko rekompensuje brak zatrudnienia, z którego rezygnuje w celu opieki nad tym dzieckiem również wówczas, gdy zachodzi konieczność sprawowania przez tę osobę stałej opieki nad innym dzieckiem w tej samej rodzinie. Uzasadnieniem powyższej regulacji jest niewątpliwie konieczność wykluczenia pobierania podwójnych świadczeń z tego samego tytułu prawnego.
W niniejszej sprawie sytuacja skarżącego jest wyjątkowa, albowiem, jak wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym, skarżący posiada dwóch synów – M. i P., którzy zostali zaliczeni do pierwszej grupy inwalidów ze wskazaniem, że wymagają opieki innej osoby (k. 6 i 7 akt administracyjnych). Skarżący zamieszkuje wraz z synem P., zaś żona skarżącego – K. C. zamieszkuje osobno z synem M., na którego ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno skarżący, jak i K. C. zrezygnowali z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swymi dziećmi, przy czym skarżący domaga się z tego tytułu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna – P.
W ocenie Sądu ustawodawca regulując przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie przewidział sytuacji, której odpowiada stan faktyczny niniejszej sprawy. Zastosowanie w stosunku do skarżącego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z wykładnią językową, w istocie skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym pozbawia go świadczenia, które rekompensuje mu brak zatrudnienia, z którego zrezygnował w celu sprawowania opieki nad synem P. Pomijanie celu określonej regulacji i ustalanie jej znaczenia wyłącznie na podstawie analizy słów nie zawsze daje efekt w postaci właściwego odczytania sensu normy prawnej. W ocenie Sądu wykładnia językowa omawianego przepisu nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy znajduje on zastosowanie również do osób w rodzinie, w której jest więcej niż jedno dziecko wymagające opieki innej osoby z uwagi na niepełnosprawność, a każde z nich zamieszkuje osobno i korzysta z opieki innej osoby w rodzinie. W związku z powyższym koniecznym było odwołanie się do innych rodzajów wykładni przepisów, w tym wykładni celowościowej. Na gruncie tej wykładni należało uznać, że zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, było niezgodne z celem przepisów regulujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Celem tym bowiem jest przyznanie świadczeń pieniężnych matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, zmuszonym do niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie to udzielane ze środków publicznych jest pomocą stanowiącą rekompensatę dla w/w osób, które nie uzyskują dochodu z tytułu zatrudnienia z względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Skoro zatem skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem – P. C., należało uznać, że spełnia przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność zaś, iż żona skarżącego – K. C. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na drugiego syna – M. C. mogłaby skutkować odmową przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia wówczas, gdyby skarżący wraz z żoną oraz dwoma synami prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Ponieważ zaś skarżący zamieszkuje osobno wraz z synem P. C., należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w wyniku naruszenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającego na jego zastosowaniu, podczas gdy przepis ten, ze względów wskazanych wyżej, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Niezastosowanie przez organy obu instancji wskazanego przepisu prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy ocenią jej stan faktyczny biorąc pod uwagę wyjątkową sytuację rodzinną skarżącego i na podstawie dokonanych ustaleń rozstrzygną kierując się zarówno brzmieniem przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również celem regulacji dotyczącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.