II SA/Gd 40/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-07-26
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanezgłoszenie budowymilczące załatwienie sprawywznowienie postępowaniak.p.a.ochrona środowiskapark narodowyorgan uzgadniającynadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie Wojewody Pomorskiego odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy, uznając, że procedura zgłoszenia budowy nie podlega wznowieniu postępowania na podstawie k.p.a.

Skarga dotyczyła postanowienia Wojewody Pomorskiego odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej. Park Narodowy Bory Tucholskie domagał się wznowienia, argumentując naruszenie prawa przez Starostę poprzez pominięcie stanowiska organu uzgadniającego. Organy administracji oraz Sąd uznały, że postępowanie zakończone milczącym załatwieniem sprawy (brak sprzeciwu organu na zgłoszenie budowy) nie podlega wznowieniu postępowania na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a wszelkie kwestie dotyczące legalności budowy powinny być rozpatrywane w trybie przepisów Prawa budowlanego.

Skarga została wniesiona przez Park Narodowy Bory Tucholskich na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 16 listopada 2022 r., które utrzymało w mocy postanowienie Starosty Chojnickiego z dnia 11 sierpnia 2022 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej. Park domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., wskazując na naruszenie prawa przez Starostę poprzez pominięcie stanowiska Dyrektora Parku jako organu uzgadniającego oraz brak uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Organy administracji odmówiły wznowienia, argumentując, że sprawy załatwione milcząco w trybie Prawa budowlanego (brak sprzeciwu na zgłoszenie) nie podlegają wznowieniu postępowania na podstawie k.p.a., a Park nie był stroną postępowania zgłoszeniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że procedura zgłoszenia budowy, zakończona brakiem sprzeciwu organu, nie jest postępowaniem podlegającym wznowieniu na podstawie k.p.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nawet jeśli milczące załatwienie sprawy jest traktowane jako forma rozstrzygnięcia, przepisy k.p.a. o wznowieniu postępowania stosuje się do nich jedynie odpowiednio, a Prawo budowlane zawiera własne, kompleksowe mechanizmy kontroli legalności robót budowlanych (art. 48, 50-51 Prawa budowlanego), które wyłączają stosowanie nadzwyczajnych trybów k.p.a. Sąd dodał również, że Park nie był stroną postępowania zgłoszeniowego, co stanowiłoby dodatkową przesłankę do odmowy wznowienia. Kwestie dotyczące naruszenia przepisów Prawa budowlanego przez Starostę w procedurze zgłoszeniowej wykraczały poza zakres sprawy, którą było postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie zakończone milczącym załatwieniem sprawy w trybie Prawa budowlanego nie podlega wznowieniu postępowania na podstawie k.p.a. Prawo budowlane zawiera własne, kompleksowe mechanizmy kontroli legalności robót budowlanych, które wyłączają stosowanie nadzwyczajnych trybów k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Prawo budowlane zawiera odrębne regulacje dotyczące weryfikacji zgodności z prawem robót budowlanych realizowanych na podstawie zgłoszenia, w tym postępowania prowadzone przez organy nadzoru budowlanego. Te mechanizmy są wystarczające i wyłączają możliwość stosowania przepisów k.p.a. o wznowieniu postępowania, nawet jeśli milczące załatwienie sprawy jest traktowane jako forma rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.

k.p.a. art. 149 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Prawo budowlane art. 30 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Termin na wniesienie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej do zgłoszenia budowy; możliwość przystąpienia do robót po upływie terminu bez sprzeciwu.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 30 § ust. 2a pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg dołączenia do zgłoszenia pozwoleń, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw.

Prawo budowlane art. 30 § ust. 6 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wniesienia sprzeciwu przez organ, jeśli budowa narusza przepisy.

u.p.z.p. art. 59 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia w drodze decyzji o warunkach zabudowy wymaga zmiana zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę.

k.p.a. art. 122g

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Do spraw załatwionych milcząco stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie zakończone milczącym załatwieniem sprawy w trybie Prawa budowlanego nie podlega wznowieniu postępowania na podstawie k.p.a. Skarżący nie był stroną postępowania zgłoszeniowego.

Odrzucone argumenty

Milczące załatwienie sprawy w trybie Prawa budowlanego jest rozstrzygnięciem merytorycznym, podlegającym wznowieniu postępowania na podstawie k.p.a. Zgłoszenie budowy wymagało uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Starosta naruszył prawo, nie uzgadniając stanowiska z Dyrektorem Parku i nie wnosząc sprzeciwu wobec zgłoszenia.

Godne uwagi sformułowania

Prawo budowlane zawiera kompleksowe unormowania regulujące w sposób szczególny weryfikację przez organy nadzoru spraw załatwionych na podstawie zgłoszenia, co w konsekwencji wyłącza odpowiednie zastosowanie art. 145 § 1 k.p.a. Właściwym w tej sytuacji trybem weryfikacji tego zagrożenia jest tryb naprawczy uregulowany w art. 50-51 Prawa budowlanego.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Górska

sędzia

Sławomir Kozik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska o niedopuszczalności wznowienia postępowania w sprawach zgłoszeń budowlanych zakończonych milczącym załatwieniem sprawy na gruncie Prawa budowlanego, a także o wyłącznej właściwości organów nadzoru budowlanego do kontroli legalności takich robót."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji milczącego załatwienia sprawy w trybie Prawa budowlanego i braku możliwości wznowienia postępowania na podstawie k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego na styku Prawa budowlanego i k.p.a., z istotnymi implikacjami dla możliwości kontroli inwestycji budowlanych i ochrony środowiska. Pokazuje, jak różne tryby prawne mogą być stosowane lub wyłączone.

Czy milcząca zgoda na budowę blokuje drogę do sądu? Wyrok WSA w Gdańsku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 40/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Górska
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2348/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 122g, art. 149 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 16 listopada 2022 r., nr WI-I.7843.3.97.2022.KK w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy obiektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Park [...] (dalej jako Park) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 16 listopada 2022 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy obiektu
Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 10 sierpnia 2021 r. do Starosty Chojnickiego (dalej: Starosta) wpłynęło zgłoszenie J. G. dotyczące zamiaru budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35 m2, na terenie dz. nr [...] w miejscowości P., obręb ewid. [...], gm. Chojnice. Do wniosku dołączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, rysunek lokalizacji zgłaszanego zamierzenia sporządzony na mapie do celów informacyjnych w skali 1:1000, szkice i rysunki przedstawiające planowany obiekt oraz decyzję Starosty o wyłączeniu dz. nr [...] z produkcji rolnej. Starosta przyjął zgłoszenie bez sprzeciwu.
Pismem z 26 lipca 2022 r. Park wniósł o wznowienie postępowania w sprawie milczącego załatwienia spraw dotyczących zgłoszeń budowlanych, odnoszących się do działki nr [...], obręb S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.
W argumentacji wniosku podniesiono kwestię naruszenia prawa przez Starostę w procedurze zgłoszeniowej, poprzez pominięcie stanowiska organu uzgadniającego, jakim jest Dyrektor Parku Narodowego Bory Tucholskie (dalej: Dyrektor Parku), w procedurze ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Wnioskodawca wyjaśnił również w swoim piśmie, że wielokrotnie, jako organ uzgadniający, odmawiał uzgodnień warunków zabudowy dla projektowanych inwestycji na dz. nr [...], obręb ewid. [...], w związku z prowadzonymi przez Wójta Gminy Chojnice postępowaniami administracyjnymi w tej sprawie, negując całkowicie możliwość zabudowy tego terenu. Przedmiotowa działka znajduje się bowiem w otulinie Parku, podlegającego ochronie prawnej na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.).
Postanowieniem nr AB.6743.978.2021 z 11 sierpnia 2022 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., w sprawie zamiaru budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej, na terenie dz. nr [...] w miejscowości P., obręb ewid. [...], przyjętego zgłoszeniem z 10 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił najpierw, że skarżący nie jest stroną postępowania, zatem wznowienie postępowania jest niemożliwe. Ponadto, w ocenie organu, wykluczone jest również wznowienie postępowania z urzędu, gdyż do spraw załatwionych milcząco w trybie art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) - art. 145 i art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (w związku z art. 122g k.p.a.) nie mają zastosowania. W sprawie objętej wnioskiem o wznowienie nie została wydana decyzja administracyjna. Inwestor złożył odpowiadające treści przepisów Prawa budowlanego zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych, dlatego nie został wniesiony sprzeciw w postaci decyzji. Do zgłoszenia mają zastosowanie tylko reguły określone w ustawie Prawo budowlane, ponieważ zgłoszenie nie wszczyna postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a. Tzw. milczenie organu, czyli niewyrażenie sprzeciwu w formie decyzji, uprawnia do podjęcia robót budowlanych bezpośrednio z mocy prawa, a nie w wyniku konkretyzacji normy prawnej w drodze aktu administracyjnego. Dopiero sprzeciw jest bowiem decyzją, co do której mają zastosowanie przepisy k.p.a. Skoro więc milczenie organu upoważnia inwestora do podjęcia robót budowlanych z mocy prawa, nie dochodzi do wydania decyzji administracyjnej, to tym samym nie może zostać wszczęte postępowanie dotyczące np. stwierdzenia nieważności, które może dotyczyć jedynie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Wojewoda Pomorski, rozpoznając zażalenie skarżącego, postanowieniem z 16 listopada 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wskazując, że na podstawie art. 145 k.p.a. za dopuszczalne uznać trzeba wznowienie wyłącznie postępowania, które zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej lub postanowienia ostatecznego. Mowa tu zatem o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej tylko w taki sposób. Pogląd ten spotkał się z akceptacją sądów administracyjnych, np. wyrok NSA z 15 września 2015 r., sygn. akt II OSK 110/14, gdzie podkreśla się niedopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaświadczenia lub dokonaniem innej czynności materialno-technicznej. Organ drugiej instancji podkreślił, że skoro nie doszło do wydania decyzji administracyjnej, nie może zostać również wszczęte postępowanie wznowieniowe w sprawie tej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa przez Starostę w procedurze zgłoszeniowej poprzez pominięcie stanowiska organu uzgadniającego, jakim jest Dyrektor Parku, w procedurze ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, Wojewoda stwierdził, że jest on bezpodstawny, gdyż ustawodawca w art. 30 ust. 2a Prawa budowlanego, mającym zastosowanie w przypadku inwestycji budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej, wśród koniecznych załączników do zgłoszenia nie wymienił decyzji o warunkach zabudowy.
W odniesieniu do zarzutu wnioskodawcy, że organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien wnieść sprzeciw zgodnie z art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego jeśli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub inne przepisy, zauważono, że w niniejszej sprawie nie zachodzi taka okoliczność w związku z brakiem miejscowego planu zagospodarowania terenu oraz decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Podkreślono też, że uprawnienie inwestora do rozpoczęcia robót budowlanych wynika jedynie z milczenia organu i brakuje przesłanek do zastosowania wobec tego "rozstrzygnięcia" środków prawnych przysługujących w postępowaniu administracyjnym, dlatego stronie, która jest niezadowolona z dopuszczenia we wskazany sposób do realizacji budowy lub robót objętych zgłoszeniem, przysługuje jedynie prawo żądania zastosowania w sprawie środków przewidzianych w art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
Park, w skardze do Sądu na postanowienie Wojewody, zarzucił organowi naruszenie:
1/ art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. i w związku z art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) - dalej: Prawo budowlane poprzez pominięcie art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 122g k.p.a. w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że:
powstanie uprawnienia do wykonania robót budowlanych w wyniku zgłoszenia nie podlega potwierdzeniu poprzez wydanie aktu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej ani postanowienia, a zatem nie można w sprawie nim zakończonej żądać wznowienia postępowania, gdyż wznowieniu podlegają tylko sprawy zakończone ww. formami działania administracji;
do zgłoszenia i milczącego załatwienia sprawy regulowanego przepisami art. 29-31 Prawa budowlanego nie mają zastosowania przepisy k.p.a., podczas gdy:
- z brzmienia art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. wynika, że niewniesienie sprzeciwu przez organ administracji stanowi milcząca zgodę - a zatem jest formą rozstrzygnięcia merytorycznego, a nie jedynie czynnością materialno-techniczną;
- dla wszczęcia procedury wznowieniowej na podstawie art. 122a § 2 pkt 2 w zw. z art. 122g zd. 2 k.p.a. nie ma znaczenia kwalifikacja prawna milczącej zgody organu jako czynności materialno-technicznej lub jako rozstrzygnięcia merytorycznego, skoro przepisy prawa wyraźnie dopuszczają możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego względem milczącej zgody;
- z literalnego brzmienia art. 122g zd. 2 k.p.a. wynika, że milczące załatwienie sprawy (a wiec w tym wypadku załatwienie jej zgodnie z wnioskiem - zgłoszeniem zamiaru budowy obiektu budowlanego na podstawie Prawa budowlanego, tj. milcząca zgoda) wywołuje skutki prawne takie jak decyzja administracyjna;
- z żadnego przepisu Prawa budowlanego dotyczącego zgłoszeń budowy obiektu budowlanego oraz milczącej zgody organu nie wynika, że nie stosuje się do nich przepisów k.p.a.:
2/ art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. i w związku z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu art. 122g k.p.a. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skoro czynność w postaci milczącego załatwienia sprawy nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, to nie ma podstaw, aby zastosować wobec niego tryb nadzwyczajny w postaci wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., podczas gdy z samej treści przepisu art. 122g k.p.a. wynika, że do spraw załatwionych milcząco stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 12 (Wznowienie postępowania) i 13 (Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji);
3/ art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędną wykładnię art. 149 § 3 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zaistniała uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a., a tym samym nieuzasadnione niezastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i utrzymanie w mocy postanowienia Starosty, podczas gdy na skutek nieuzyskania przez Starostę wymaganego przepisami stanowiska innego organu w postaci stanowiska Dyrektora Parku, a także decyzji Wójta Gminy Chojnice o warunkach zabudowy dla wnioskowanego zamierzenia budowlanego, zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia w całości i przekazaniem sprawy Staroście do ponownego rozpoznania celem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania;
4/ art. 30 ust. 2a pkt 3 Prawa budowlanego w związku z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - dalej: u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i w związku z tym nieuzasadnione przyjęcie, że do zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych nie należy dołączyć decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy:
— z treści art. 30 ust. 2a pkt 3 Prawa budowlanego wynika, że do zgłoszenia należy dołączyć pozwolenia, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw;
— odrębną ustawą jest w tym wypadku ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która w art. 59 ust. 2 u.p.z.p., który stanowi, że ustalenia w drodze decyzji o warunkach zabudowy wymaga zmiana zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, a z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie;
5/ art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i w związku z tym nieuzasadnione przyjęcie, że nie miał on zastosowania, skoro w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, podczas gdy ze względu na treść art. 30 ust. 2a pkt 3 Prawa budowlanego w związku z art. 59 ust. 2 u.p.z.p. w niniejszej sprawie wymagana była decyzja o warunkach zabudowy, a jej nieuzyskanie przez inwestora naruszało obowiązujące przepisy i jako takie powinno stanowić podstawę wniesienia przez Starostę sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych polegających na budowie parterowego budynku rekreacji indywidualnej na dz. nr [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty w całości ewentualnie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody w całości.
W uzasadnieniu skargi wyrażono m.in. ocenę, że interpretacja prawa zastosowana przez Wojewodę jednoznacznie wskazuje na to, że nie dostrzega on żadnej prawnej możliwości kontroli inwestycji w fazie przed jej realizacją bądź w trakcie realizacji. Pozostawienie kompetencji w zakresie kontroli realizacji budowy organom nadzoru budowalnego wypacza całkowicie sens tych działań administracji publicznej, które mogłyby doprowadzić do niepowstania negatywnych skutków naruszenia przepisów prawa.
Podkreślono też, że oprócz ww. kwestii procedury administracyjnej, powstaje wątpliwość, co do działania Starosty w granicach prawa. Do skargi załączono pisma, które potwierdzają zdaniem skarżącego zarzuty, tj.: postanowienie GINB z 8 grudnia 2022 r. w przedmiocie postępowania nieważnościowego; postanowienie Wojewody 10 października 2022 r. w przedmiocie postępowania nieważnościowego; pismo Prokuratury Okręgowej z 7 grudnia 2022 r.
Nie ulega zdaniem skarżącego wątpliwości, że milcząca zgoda, jako postać milczącego załatwienia sprawy, jest konkretyzacją normy prawa materialnego w określonym stanie faktycznym dla konkretnej osoby i kończy postępowanie w danej sprawie. Uzasadnienie projektu zmiany k.p.a. wskazuje, że stanowi ono "alternatywę dla klasycznego modelu zakończenia postępowania administracyjnego decyzją" oraz że "Wykorzystany może być zwłaszcza w sprawach o charakterze rejestrowym lub regulacyjnym, w których przepisy wymagają spełnienia określonych wymogów, które są stronie znane, a organ może je łatwo i szybko zweryfikować."
Nie można uznać też za słuszną argumentację organu, że do instytucji zgłoszenia regulowanego Prawem budowlanym nie stosuje się przepisów k.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy. Nie można kwestionować, że dokonanie zgłoszenia nie jest wnioskiem w rozumieniu art. 61 k.p.a., a milcząca zgoda nie jest decyzją administracyjną jednak w żaden sposób nie przekreśla to faktu, że milcząca zgoda stanowi rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej wywołanej zgłoszeniem.
Zdaniem skarżącego wystarczające jest samo istnienie przepisu szczególnego. Nie można przyjąć, że warunkiem zastosowania rozdziału 8a k.p.a. jest powołanie się wprost na te przepisy. Przepisy regulujące procedurę zgłoszenia robót budowlanych/budowy obiektu budowlanego, niewyrażenia przez organ architektoniczno-budowlany sprzeciwu wobec takiego zamiaru skutkujące możliwością realizacji zgłaszanej inwestycji, jak również wnoszenie sprzeciwu są historycznie starsze od przepisów rozdziału 8a k.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy. Ogólne przepisy regulujące tę instytucję zostały wprowadzone do k.p.a. właśnie dlatego, że przepisy szczególne przewidywały tę instytucję, jednakże w kontekście odnoszącym się do regulowanych nimi zagadnień merytorycznych. Nie obowiązały natomiast regulacje ogólne, będące przepisami wspólnymi, ani też przepisy, które w sposób jednoznaczny regulowałyby zagadnienia proceduralne nieuregulowane w przepisach szczególnych. Organ tymczasem w żaden sposób nie wyjaśnił, na czym polega specyfika postępowania w przedmiocie zgłoszenia, która uzasadniałaby niestosowanie do niej przepisów rozdziału 8a k.p.a.
W ocenie skarżącego przepis art. 122g k.p.a. wprost stanowi, że do spraw załatwionych milcząco stosuje się odpowiednio przepisy o wznowieniu postępowania. Odpowiednie stosowanie przepisów nie dotyczy w ogóle stosowania samej instytucji wznowienia postępowania w sprawie czynności milczącego załatwienia sprawy (w tym milczącej zgody), ale poszczególnych przepisów tej procedury. Gdyby było inaczej, to przepis art. 122g k.p.a. w ogóle nie odsyłałby do tej procedury. Zatem nieuprawnione jest stanowisko organu, który twierdzi, że instytucja wznowienia postępowania w przypadku procedury zgłoszenia budowlanego i milczącej zgody wobec niego w ogóle nie znajduje zastosowania. Wręcz przeciwnie - to jedynie tryby nadzwyczajne kontroli (wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia) pozwalają na weryfikację działania organu załatwiającego sprawę milcząco. Omawiany problem to nie problem tego czy tryb stosować, ale jak tryb stosować. Dlatego też - wbrew stwierdzeniu organu - nie może tu być mowy o zaistnieniu oczywistej przeszkody we wszczęciu postępowania.
Wskazano następnie, że Starosta nie tylko - wbrew swojemu obowiązkowi wynikającemu wyraźnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego - nie zweryfikował, czy zgłaszane zamierzenie budowlane wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, ale też nie sprawdził, czy zgłoszenie zamiaru postawienia na nieruchomości znajdującej się w otulinie parku narodowego budynków letniskowych nie narusza innych powszechnie obowiązujących przepisów. Takimi przepisami są m. in. plany ochrony parków narodowych uchwalane w drodze rozporządzeń Ministra Środowiska. Stanowią więc akty prawa powszechnie obowiązującego. W przypadku Parku aktem takim jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Narodowego "Bory Tucholskie" (Dz. U. z 2008 r. Nr 230, poz. 1545). Brak sprzeciwu dowodzi, że Starosta w ogóle nie wziął tej okoliczności pod uwagę i nie badał tego aktu prawnego w postaci Planu ochrony, co w konsekwencji doprowadziło do dopuszczenia do realizacji zamierzenia budowlanego rażąco sprzecznego z celami ochrony otuliny Parku Narodowego "Bory Tucholskie".
Jak wskazano, nieruchomość, na której realizowane jest kwestionowane zamierzenie budowlane, jest położona na obszarze Natura 2000 PLB20001 Wielki Sandr Brdy (ptasi) oraz niedaleko granicy obszaru Natura 2000 PLH220026 Sandr Brdy (siedliskowy). W takiej sytuacji Starosta przyjmujący zgłoszenie zamiaru realizacji robót budowlanych powinien był wezwać inwestora do uruchomienia procedury oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jednak Starosta najprawdopodobniej nie zadośćuczynił tej procedurze. Jeżeli nawet założyć, że Starosta dokonał ww. oceny, zaniechanie Starosty w postaci niewydania postanowienia w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów wymienionych w art. 96 ust. 3 u.u.i.ś., a więc uznanie, że przedsięwzięcie nie będzie potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, było błędne i całkowicie nieuzasadnione. W związku z tym Starosta nie powinien był zastosować formy załatwienia sprawy w postaci milczącej zgody (w związku z niewniesieniem sprzeciwu), ale wnieść sprzeciw w związku z koniecznością uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz w związku z niewyczerpaniem procedury w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Uczestnicy postępowania w piśmie procesowym z 3 lutego 2023 r. wnieśli o oddalenie skargi wskazując m.in., że przedmiotowa inwestycja powstaje na terenie działki rolnej, a skarżący dla działek w bezpośrednim sąsiedztwie uzgadniał większe inwestycje.
Skarżący w piśmie procesowym z 16 lutego 2023 r. zawarł odpowiedź na powyższe pismo wskazując m.in., że Dyrektor Parku nie uzgadniał pozytywnie inwestycji dla działek sąsiadujących z przedmiotową działką oraz, że, owszem, nie zabrania wszelkiej zabudowy w otulinie Parku, tylko nie wyraża zgody na takie inwestycje, które będą zagrażać zasobom przyrodniczym Parku. Przedmiotowa inwestycja jest całkowicie nową budową i nie jest związana z rozwojem gospodarstwa rolnego. Nie ma więc uzasadnienia dla zastosowania kompromisu takiego jak w przypadku funkcjonujących od wielu lat gospodarstw rolnych. Inwestycja ta stanowi zagrożenie zewnętrzne dla Parku, w związku z czym jej realizacja jest sprzeczna z celami wyznaczenia otuliny jako strefy chroniącej Park przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka (art. 5 ust. 14 ustawy o ochronie przyrody).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Biorąc pod uwagę zatem treść powyższego przepisu, Sąd rozpoznał niniejszą skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdyż przedmiotem zaskarżenia i kontroli sądowej jest postanowienie Wojewody Pomorskiego z 16 listopada 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Chojnickiego z 11 sierpnia 2022 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych (nr AB.6743.978.2021) dotyczącego budowy parterowego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35 m2, na terenie działki nr [...], w miejscowości P., obręb ewidencyjny Sw., na realizację którego nie wniósł sprzeciwu.
W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontrolował już legalność postanowień, którymi odmówiono skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych na terenie działki nr [...], w miejscowości P., obręb ewidencyjny S., w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 43/23, a także w wyroku akt II SA/Gd 41/23 z 29 czerwca 2023 r. (zarówno te, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenę prawną zawartą w tych wyrokach w pełni aprobuje i przyjmuje za własną.
Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że składając 26 lipca 2022 r. do Starosty wniosek o wznowienie postępowania skarżący jako przesłankę wznowienia postępowania wskazał na art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, ale wyłącznie w wypadku, jeżeli wznawiane postępowanie było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną wyczerpująco w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i 3 k.p.a. wznowienie postępowania lub odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).
Z powyżej powołanych przepisów wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne, organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki kształtowana jest z mocy prawa; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną; gdy strona opiera żądanie wznowienia postępowania na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2019, s. 857, nb 6 do art. 149).
Orzekające w sprawie organy stoją na stanowisku, że wznowienie postępowania w niniejszej sprawie na wniosek Parku nie jest możliwe z przyczyn formalnych, bowiem do zgłoszenia zamiaru budowlanego dokonanego na podstawie art. 30 Prawa budowlanego, zaakceptowanego poprzez niewniesienie sprzeciwu przez organ architektoniczno-budowlany, zastosowanie mają wyłącznie regulacje zawarte w Prawie budowlanym, co oznacza, że nie ma możliwości wzruszenia takiej formy zakończenia procedury zgłoszeniowej w trybach nadzwyczajnych. Organ pierwszej instancji dodatkowo zauważył, że Park, nie będąc stroną postępowania zgłoszeniowego, nie mógł żądać wznowienia tego postępowania. W rezultacie w sprawie odmówiono wszczęcia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Strona skarżąca z kolei stoi na stanowisku, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej brakiem wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowlanego jest możliwe, co wynika z art. 122g k.p.a.
Rozstrzygając zaistniały w sprawie spór tytułem wstępu wskazać należy, że w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 30 Prawa budowlanego określono natomiast, w jakich przypadkach roboty budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, ale konieczne jest zgłoszenie określonych w tym przepisie robót budowlanych właściwemu organowi. W myśl art. 30 ust. 5 ww. ustawy, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., do k.p.a. dodano m.in. rozdział 8a "Milczące załatwienie sprawy". Zgodnie z art. 122a § 1 k.p.a. sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W myśl art. 122a § 2 k.p.a. sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten: 1) nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (milczące zakończenie postępowania) albo 2) nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda). Zgodnie z art. 122g k.p.a. do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Przyjmuje się, że skutek wydania decyzji ostatecznej powstał w terminie czternastu dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 122c § 1.
Odnotować należy, że w judykaturze zarysował się spór co do tego, czy przepisy Działu II Rozdziału 8a k.p.a. mają zastosowanie do instytucji zgłoszenia robót budowlanych uregulowanej w Prawie budowlanym (w przypadku braku sprzeciwu). Część orzecznictwa stoi bowiem na stanowisku, że przepisy Działu II Rozdziału 8a k.p.a. nie mają zastosowania do instytucji zgłoszenia robót budowlanych uregulowanej w Prawie budowlanym (zob. wyroki NSA: z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2625/20, z 19 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 941/18, wyrok WSA w Łodzi z 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 197/21, wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1856/20, wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 803/22). Natomiast według drugiej grupy poglądów unormowanie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego odpowiada hipotezie art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 427/21, wyrok WSA w Krakowie z 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 663/21).
Należy jednak zwrócić uwagę na istotny fakt, że niezależnie od tego, do której grupy poglądów się przychylić, odpowiedź na zasadnicze w tej sprawie pytanie, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania w sprawie załatwionej wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu, jest negatywna, zgodna z zajętym w tej sprawie przez organy stanowiskiem.
Konsekwencją przyjęcia pierwszego poglądu (tak jak uczyniły to organy) jest niewątpliwie brak podstaw do odpowiedniego stosowania - w przypadku niezgłoszenia przez organ sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia zamiaru budowlanego w trybie art. 30 Prawa budowlanego - przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania. Kwestia ta była przyjmowana jednolicie w orzecznictwie na gruncie stanu prawnego do dnia wejścia w życie powołanej wyżej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Nawet jednak przy przyjęciu, że art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stanowi milczące załatwienie sprawy w formie przewidzianej w art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a., jak twierdzi strona skarżąca, nadal nie można uznać, że sprawa załatwiona wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu podlega weryfikacji w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 145 k.p.a. w zw. z art. 122g k.p.a. Wynika to bowiem z art. 122g k.p.a., w myśl którego do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Jak należy rozumieć odpowiednie stosowanie tych przepisów do spraw załatwianych w trybie art. 30 Prawa budowalnego wskutek zgłoszenia przyjętego przez właściwy organ bez sprzeciwu, wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 427/21, wskazując, że "przewidziana w art. 122g k.p.a. możliwość poddania weryfikacji stanów zaistniałych wskutek milczącego załatwienia sprawy wymaga odpowiedniego zastosowania przepisów rozdziałów 12 i 13 k.p.a., a więc sprawdzenia, czy przepisy tych rozdziałów w konkretnej kategorii spraw mogą być zastosowane wprost, bądź z odpowiednimi modyfikacjami, czy też nie mogą być w ogóle zastosowane. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy wskutek zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 122g k.p.a. nie mogą znaleźć zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót budowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia." W wyroku tym NSA zwrócił również uwagę, że o ile uruchomienie trybu nadzwyczajnego na podstawie art. 156 k.p.a. pozwala na wyeliminowanie skutków prawnych tylko kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa, to mechanizmy kontrolne przewidziane w Prawie budowlanym mogą być uruchomione w szerszym zakresie przez organy nadzoru budowlanego, do kompetencji których należy, m.in. kontrola zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, w tym badanie prawidłowości postępowań administracyjnych przed organami administracji architektoniczno-budowlanej (art. 84 ust. 1 pkt 1, art. 84a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego). NSA stwierdził, że "w sprawach zgłoszeń robót budowlanych przyjętych bez sprzeciwu (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) nie ma potrzeby korzystania z trybu weryfikacji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., skoro organy nadzoru budowlanego są uprawnione na podstawie przepisów Prawa budowlanego do sprawdzenia legalności obiektów budowlanych i robót budowlanych realizowanych na podstawie zgłoszenia, a w razie stwierdzonych naruszeń prawa - do wdrożenia procedury mającej doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem."
Z poglądem powyższym należy się zgodzić, odnosząc go nie tylko do wskazanego przez NSA trybu weryfikacji rozstrzygnięć na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., ale również trybu weryfikacji aktów na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Zawarta bowiem w tym wyroku argumentacja dotycząca wykładni art. 122g k.p.a. ma odniesienie do obu trybów nadzwyczajnych.
Podkreślić zatem należy, że stosownie do przepisów art. 48, art. 49b oraz art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego prowadzą postępowania ukierunkowane na badanie zgodności z prawem obiektów budowlanych i robót budowlanych, z możliwością stosowania sankcji rozbiórki bądź nałożenia innych obowiązków w celu ich legalizacji. Co ważne, powyższe postępowania mogą być inicjowane również przez podmioty, których interes prawny podlega ochronie w przypadkach tzw. samowoli budowlanej. W wyroku z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 734/10 NSA wskazał, że dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu w żadnym razie nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może podjąć postępowania w celu dokonania sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przyjmuje się również, że przesłanką zastosowania art. 48 Prawa budowlanego jest całkowite zignorowane przez inwestora obowiązku pozwolenia na budowę, natomiast w razie samowolnego odstąpienia od warunków określonych w zgłoszeniu zastosowanie znajdzie tryb naprawczy przewidziany w art. 50-51 tej ustawy (zob. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 108/4, z 20 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1460/10, z 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 155/11, z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1310/14, z 28 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2864/14, z 28 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2954/16). Ukształtowany jest również pogląd, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego w sytuacji niezłożenia sprzeciwu wobec zgłoszenia zakończenia budowy i przystąpienia do użytkowania, z wyjątkiem przypadku wydania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 199/15, z 21 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2533/14, z 1 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 819/15, z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 831/15, z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1103/14, z 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1313/14, z 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1595/16, z 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 294/16).
W praktyce orzeczniczej sądy administracyjne rozpoznają sprawy, w których przykładowo inwestor wprawdzie zgłosił wykonanie robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, ale rzeczywistym jego zamiarem było wykonanie robót budowlanych zasadniczo odbiegających od robót objętych zgłoszeniem, co jest traktowane jako forma samowoli budowlanej (por. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, pkt 16, Komentarz do art. 30, Wolters Kluwer 2016, oraz powołane tam wyroki sądów administracyjnych). Ponadto, trybem naprawczym z art. 50-51 Prawa budowlanego objęte są przypadki prowadzenia, bądź zrealizowania robót budowlanych na podstawie dokonanego zgłoszenia, m.in. gdy są wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska bądź na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 (art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego). Przy czym niezgodność w podanym zakresie może wynikać zarówno z faktu niewniesienia sprzeciwu pomimo dokonania przez inwestora nieprawidłowego zgłoszenia, jak również faktu wykonania tych robót w sposób odmienny niż ustalono w prawidłowo dokonanym zgłoszeniu (por. Prawo budowlane, komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, 10 wydanie, C.H. Beck, s. 610-615 oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Z powyższych względów należy uznać, że w sprawach zgłoszeń robót budowlanych przyjętych bez sprzeciwu (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) nie ma potrzeby korzystania z nadzwyczajnego trybu weryfikacji na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., skoro organy nadzoru budowlanego są uprawnione na podstawie przepisów Prawa budowlanego do sprawdzenia legalności obiektów budowlanych i robót budowlanych realizowanych na podstawie zgłoszenia, a w razie stwierdzonych naruszeń prawa, co obejmuje również weryfikację zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa z zakresu ochrony środowiska - do wdrożenia procedury mającej doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem. W tym zakresie zgodzić się należy z poglądami, że Prawo budowlane zawiera kompleksowe unormowania regulujące w sposób szczególny weryfikację przez organy nadzoru spraw załatwionych na podstawie zgłoszenia, co w konsekwencji wyłącza odpowiednie zastosowanie art. 145 § 1 k.p.a. w związku z odesłaniem zawartym w art. 122g k.p.a. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2625/20 i II OSK 2615/20).
Zauważyć również należy, że art. 30 ust. 5, 5aa i 6a Prawa budowlanego, normując szczegółowe kwestie procedury zgłoszeniowej, wyłącza zastosowanie przepisów art. 122b i 122c, stosownie do reguły lex specialis derogat legi generali. Tak więc regulacje kodeksowe mogą w omawianych sprawach mieć zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim brak jest stosownych unormowań w Prawie budowlanym.
Niezależnie od powyższego, nawet gdyby zgodzić się ze stroną skarżącą, że w sprawach zgłoszeń robót budowlanych przyjętych bez sprzeciwu (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) dopuszczalne jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. - do czego jednak nie ma podstaw - to rację ma organ pierwszej instancji, że Park, nie będąc stroną postępowania zainicjowanego zgłoszeniem nr AB.6743.978.2021 z 25 sierpnia 2021 r., nie mógłby żądać jego wznowienia (zob. art. 147 k.p.a.). Park był organem uzgadniającym w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla działki nr [...] w miejscowości P., obręb ewidencyjny [...], gmina Chojnice, co nie czyniło go stroną postępowania przed Starostą w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy parterowego budynku rekreacji na tej działce. Fakt, że osoba wnosząca o wznowienie danego postępowania nie jest jego stroną, jest podstawą odmowy wznowienia postępowania, o ile kwestia ta jest oczywista, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Z podanych wyżej przyczyn akceptacji podlegało stanowisko Wojewody co do zgodności z prawem rozstrzygnięcia Starosty o odmowie wznowienia postępowania, podjętego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Sąd dostrzega istotną wagę występującego w tej sprawie problemu, jakim jest podnoszone przez Park ryzyko wystąpienia szkody w środowisku wskutek realizacji przez inwestora zamierzenia budowlanego objętego zgłoszeniem. Jak już jednak wskazano, właściwym w tej sytuacji trybem weryfikacji tego zagrożenia jest tryb naprawczy uregulowany w art. 50-51 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika, że 1 grudnia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach, na wniosek prokuratora, wszczął postępowanie na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego, tj. ze względu na prowadzenie robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie środowiska (zob. pismo Prokuratora Okręgowego w Gdańsku z 7 grudnia 2022 r., k. 21 akt sądowych).
Odnosząc się zaś do stanowiska Wojewody co do braku podstaw do zgłoszenia przez Starostę sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowlanego dokonanego przez J. G., wskazać należy, że stanowisko to wykracza poza granice tej sprawy. Przypomnieć należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zawiera czysto formalną ocenę wniosku o wznowienie postępowania. Skutkiem jego wydania jest zakończenie postępowania już na tym etapie, konsekwencją zaś jest brak możliwości badania, czy wystąpiła podana we wniosku przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Stąd też wszelkie rozważania Wojewody co do zarzutu naruszenia prawa przez Starostę w procedurze zgłoszeniowej poprzez pominięcie stanowiska organu uzgadniającego, jakim jest Park, w procedurze ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jak również tego, czy Starosta powinien był wnieść sprzeciw na podstawie art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i decyzji o warunkach zabudowy dla terenu inwestycyjnego - wykraczają poza przedmiot tej sprawy. Wobec powyższego Sąd nie odnosił się do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 30 ust. 2a pkt 3 i art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 59 ust. 2 u.p.z.p., gdyż oznaczałoby to merytoryczną ocenę powołanej przez stronę skarżącą podstawy wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.). Byłoby to możliwe wyłącznie w sytuacji wznowienia postępowania, co nie miało miejsca - sprawa została bowiem zakończona postanowieniem odmawiającym wznowienia postępowania.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI