II SA/Gd 398/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję Wojewody, uznając, że działka wydzielona pod drogę wewnętrzną nie przechodzi z mocy prawa na własność gminy i nie przysługuje za nią odszkodowanie.
Skarżący domagali się odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę dojazdową, która ich zdaniem z mocy prawa przeszła na własność gminy. Wojewoda uchylił decyzję Starosty o przyznaniu odszkodowania, uznając, że działka nie jest drogą publiczną i nie podlega przepisom o przejęciu z mocy prawa. Sąd administracyjny zgodził się z Wojewodą, interpretując art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako obejmujący jedynie drogi publiczne, a nie drogi wewnętrzne.
Sprawa dotyczyła wniosku H. i P. Ż. o odszkodowanie za działkę nr 114/15, wydzieloną jako droga dojazdowa do nowoprojektowanych działek po podziale nieruchomości. Skarżący powoływali się na art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że działka ta przeszła z mocy prawa na własność Gminy P. Starosta ustalił odszkodowanie, jednak Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie. Wojewoda argumentował, że przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dacie podziału) dotyczy jedynie dróg publicznych, a wydzielona działka nie miała takiego charakteru, będąc drogą wewnętrzną. Sąd administracyjny, analizując wykładnię art. 98 ust. 1 ustawy, potwierdził stanowisko Wojewody. Sąd uznał, że przepis ten, zarówno w pierwotnym, jak i późniejszym brzmieniu, obejmuje jedynie drogi publiczne, a jego celem było usprawnienie pozyskiwania przez gminy dróg publicznych, a nie przejmowanie z mocy prawa dróg wewnętrznych, które pozostają w interesie właściciela nieruchomości. Ponieważ działka nr 114/15 nie była drogą publiczną, nie nastąpiło jej przejście na własność gminy z mocy prawa, co skutkowało brakiem podstaw do przyznania odszkodowania. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, działka gruntu wydzielona pod drogę dojazdową, która nie jest drogą publiczną, nie przechodzi z mocy prawa na własność gminy na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Sąd dokonał wykładni systemowej i celowościowej art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzając, że przepis ten obejmuje jedynie drogi publiczne. Celem przepisu było usprawnienie pozyskiwania dróg publicznych przez gminy, a nie przejmowanie dróg wewnętrznych, które pozostają w interesie właściciela nieruchomości. Brak jest podstaw do obciążania społeczności gminnej kosztami nabycia dróg wewnętrznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (25)
Główne
u.g.n. art. 98 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości (1999 r.), obejmuje jedynie działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne (gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe), które przechodzą z mocy prawa na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Nie dotyczy on dróg wewnętrznych.
u.g.n. art. 98 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten określa podstawę ustalenia odszkodowania w przypadku przejścia działki pod drogę na własność gminy. Ponieważ w niniejszej sprawie nie doszło do przejścia własności z mocy prawa, brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania.
Pomocnicze
u.d.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definiuje drogi publiczne jako krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne.
u.d.p. art. 7 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Określa drogi gminne jako drogi o znaczeniu lokalnym nie zaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych.
u.d.p. art. 8 § ust. 1, 2, 3
Ustawa o drogach publicznych
Definiuje drogi wewnętrzne jako drogi nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, których budowa, utrzymanie i zarządzanie należy do zarządcy terenu.
u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Wskazuje, że w planie miejscowym ustala się tereny przeznaczone pod drogi publiczne.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
u.g.n. art. 112
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić wyłącznie na cel publiczny, a do celów publicznych zaliczono wydzielanie gruntów pod drogi publiczne.
u.g.n. art. 6 § pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wymienia cele publiczne, w tym wydzielanie gruntów pod drogi publiczne.
u.g.n. art. 99
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Obecnie obowiązujący przepis przewidujący możliwość sprzedaży wydzielonej działki ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zgodności z prawem.
p.u.s.a. art. 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
u.g.n. art. 93 § ust. 1 i 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 96 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 97 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu art. 10 § pkt 1
Dotyczy podziału nieruchomości.
u.d.p. art. 11
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Dawniej regulował pojęcie dróg ogólnodostępnych.
Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku reformą ustrojową państwa
Zlikwidowała pojęcie dróg ogólnodostępnych.
u.z.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
u.z.p. art. 7 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy zaliczenia do kategorii dróg gminnych.
u.g.g.i.w.n. art. 10 § ust. 5
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Poprzednio obowiązujący przepis dotyczący przejmowania przez gminę gruntów wydzielonych pod budowę ulic.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działka wydzielona pod drogę dojazdową nie była drogą publiczną. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy wyłącznie dróg publicznych. Brak podstaw prawnych do przyznania odszkodowania za przejęcie drogi wewnętrznej z mocy prawa.
Odrzucone argumenty
Działka wydzielona pod drogę dojazdową przeszła z mocy prawa na własność gminy i przysługuje za nią odszkodowanie.
Godne uwagi sformułowania
przejście z mocy prawa drogi publiczne drogi wewnętrzne celowościowa i systemowa wykładnia brak podstaw prawnych do ustalenia żądanego odszkodowania
Skład orzekający
Krzysztof Ziółkowski
przewodniczący
Janina Guść
sprawozdawca
Dorota Jadwiszczok
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie przejścia z mocy prawa działek pod drogi wewnętrzne oraz brak prawa do odszkodowania w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania decyzji o podziale nieruchomości (1999 r.) oraz wykładni przepisów dotyczących dróg publicznych i wewnętrznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawnego związanego z podziałem nieruchomości i przejmowaniem przez gminy dróg dojazdowych. Wykładnia przepisów jest kluczowa dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy droga dojazdowa do Twoich działek automatycznie staje się własnością gminy? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 398/07 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2007-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-05-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. Ż. i P. Ż. na decyzję Wojewody z dnia 18 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 30 czerwca 1999 r., nr [...], na podstawie art. 93 ust. 1 i 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 1998 r., nr 115, poz. 741 ze zm.) i § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. nr 25, poz. 130) Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr 114/4 o pow. 1.2210 ha, objętej księgą wieczystą Kw nr [...]położonej w obrębie P. Gmina P. stanowiącej własność H. i P. Ż. na działki nr 114/5, 114/6, 114/7, 114/8, 114/9, 114/10, 114/12, 114/13, 114/14, 114/15 jako działki w części przeznaczone pod zabudowę oraz działkę nr 114/11. Działkę nr 114/15 wydzielono jako drogę dojazdową do nowoprojektowanych działek. W uzasadnieniu wskazano, że podziału dokonano zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy P. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 29 marca 1994 r., nr [...], w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 19 kwietnia 1999 r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2005 r. H. i P. Ż. wystąpili o ustalenie odszkodowania za działkę nr 114/15 położną w P., wydzieloną jako droga dojazdowa do nowoprojektowanych działek, która z mocy prawa przeszła na własność Gminy P.. Decyzją z dnia 22 lutego 2007 r., nr [...], działając na podstawie art. 98 ust. 3 w związku z art. 98 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, 2, 3, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), Starosta ustalił na rzecz H. i P. Ż. wysokość odszkodowania na kwotę 21.804 zł za przejętą z mocy prawa na własność Gminy P. nieruchomość położoną w obrębie P., Gmina P., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w Gdańsku Kw nr [...], oznaczoną jako działka nr 114/15 o pow. 0,0948 ha. Wobec pojawiających się rozbieżności pomiędzy stronami postępowania, w uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowa działka przeszła na własność gminy z mocy prawa z dniem, w którym orzeczenie o podziale stało się prawomocne. W odwołaniu od wskazanej decyzji Wójt Gminy stwierdził, iż przedmiotowa działka w momencie dokonania podziału nie była i nie jest drogą publiczną, jak również w chwili obecnej nie posiada takiego statusu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w związku z czym nie stałą się z mocy prawa własnością Gminy P.. Aktualnie wskazana działka pełni funkcję drogi wewnętrznej z dostępem do drogi publicznej, obsługującej działki budowlane utworzone w wyniku podziału. Nie stanowi ona ciągu komunikacyjnego możliwego do korzystania publicznego przez ogół mieszkańców, a więc nie jest drogą publiczną, tym bardziej, że nie jest objęta uchwałą rady gminy zaliczającą ją do kategorii dróg gminnych. Wobec tego właścicielom nie przysługuje odszkodowanie ze strony gminy. Zgodnie bowiem z linią orzeczniczą interpretacja przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu z daty wydania decyzji o podziale, jedynie drogi publiczne wydzielone w wyniku podziału nieruchomości przechodzić mogły na własność jednostek samorządu terytorialnego albo Skarbu Państwa. Tylko takie rozumienie pojęcia drogi w kontekście powołanego wyżej przepisu da się pogodzić z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, według którego w planie miejscowym ustala się, poza liniami rozgraniczającymi ulice i terenami niezbędnymi do wydzielenia ścieżek rowerowych, place oraz drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi. W ocenie odwołującego się, oznacza to zarazem, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dojdzie do wydzielenia innych dróg, np. wewnętrznych, przejście ich na własność jednostek samorządowych albo Skarbu Państwa może nastąpić na podstawie czynności cywilnoprawnej. Wojewoda decyzją z dnia 18 kwietnia 2007 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 9a i 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przy zastosowaniu wykładni systemowej art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy dojść do wniosku, że także pod rządami tego przepisu w wersji pierwotnej, jedynie drogi publiczne wydzielone w wyniku podziału nieruchomości przechodziły na własność jednostek samorządu terytorialnego albo Skarbu Państwa. Jeżeli przebieg drogi nie został ustalony w planie miejscowym lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania teren, nie ma zastosowania przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidujący obowiązek przejęcia przez gminę tej części nieruchomości z mocy prawa. Wówczas nieruchomość może być przeniesiona na własność gminy jedynie w drodze czynności cywilnoprawnych, np. sprzedaży lub darowizny. Odnosząc się do materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie stwierdzono, że decyzja podziałowa z dnia 30 czerwca 1999 r. nie powołuje się na art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie którego miałoby nastąpić przeniesienie z mocy prawa działki nr 114/15 na rzecz Gminy P.. Z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 29 marca 1994 r. nr [...] nie wynika, iż na terenie objętym podziałem powstać miała droga publiczna. W związku z tym nie można uznać, iż działka nr 114/15 wydzielona jako droga dojazdowa do nowopowstających działek, jest drogą publiczną, w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a w związku z tym sprawa nie może być rozpatrzona przez Starostę z powodu braku przedmiotu postępowania, co skutkuje umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. W skardze na powyższą decyzję H. i P. Ż. wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżący stanęli na stanowisku, iż przejęcie na własność z mocy prawa przedmiotowej działki wydzielonej pod drogę dojazdową do nowopowstałych działek przez Gminę jest bezsporne, gdyż przepisy regulujące tą materię są wyraźne i ich językowa interpretacja prowadzi do takiego wniosku. Wobec powyższego Gmina bezpodstawnie uchyla się od zapłaty ustalonego odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skarżący złożyli wniosek o zapłatę odszkodowania w związku z uprawomocnieniem się w dniu 14 lipca 1999 r. decyzji z dnia 30 czerwca 1999 r. o podziale nieruchomości oznaczonej jako działka nr 114/4. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż działka nr 114/15 wydzielona na podstawie decyzji z dnia 30 czerwca 1999 r., nr [...], ma spełniać funkcję drogi dojazdowej do pozostałych wydzielonych działek. Podstawę złożonego wniosku stanowił przepis art. art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.), zwanej dalej ustawą, który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji o podziale nieruchomości stanowił, iż działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Po nowelizacji tego przepisu ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6 poz. 70 ze zm.) przepis ten stanowi, iż działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Do rozpoznania wniosku stosować należy normę art. 98 ust. 1 ustawy obowiązującą w dacie uprawomocnienia się decyzji o podziale, bowiem ewentualne przejście z mocy prawa własności działki na rzecz gminy w tej dacie skutkowałoby obowiązkiem zapłaty odszkodowania. Rozstrzygnięcie skargi wymaga zatem wykładni treści art. 98 ust. 1 ustawy, obowiązującej w dacie uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości, w celu ustalenia czy norma przewidziana w tym przepisie, wobec braku sprecyzowania charakteru drogi, jak to ma miejsce w obecnym brzmieniu ustawy, przewidywała przejście z mocy prawa na własność gminy każdej działki wydzielonej pod drogę, czy jedynie działki przeznaczonej pod drogę publiczną. Pojęcie "drogi" uregulowane jest w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U.z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy do dróg publicznych zalicza się drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Zgodnie z art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy drogami gminnymi są drogi o znaczeniu lokalnym nie zaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Zgodnie z art. 8 ust. 1, 2 i 3 ustawy o drogach publicznych drogi nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami są drogami wewnętrznymi, a ich budowa, utrzymanie zarządzanie i oznakowanie, oraz finansowanie tych zadań należy do zarządcy terenu. Ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku reformą ustrojowa państwa (Dz. U. Nr 106 poz. 668 ze zm.) zlikwidowano funkcjonujące uprzednio w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych pojęcie dróg ogólnodostępnych, skreślono bowiem przepis art. 11 tej ustawy, który w ust. 1 stanowił, iż drogi ogólnodostępne nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych (drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych - drogi wiejskie) powinny być albo oznakowane jako drogi wewnętrzne albo ulec likwidacji. Ustawa o drogach publicznych dzieli zatem wszystkie drogi na dwie kategorie dróg publicznych i dróg wewnętrznych i nie przewiduje pojęcia dróg, które pozostawałoby poza tym podziałem. Wykładnia przepisów prawa nie może ograniczać się wyłącznie do ustalenia ich językowego brzmienia. W sytuacji gdy skutki takiej wykładni pozostają w sprzeczności z celem przepisu oraz naruszają zasadę spójności systemu prawa, w celu wyinterpretowania obowiązującej normy prawnej konieczne jest sięgnięcie do innych reguł wykładni. Ustalenie przewidzianej w art. 98 ust. 1 ustawy normy prawnej, wymaga uwzględnienia celu tego uregulowania i zapewnienia jego zgodności z innymi przepisami obowiązującego systemu prawa. Art. 98 ust. 1 ustawy zamieszczony jest w rozdziale I Działu III ustawy zatytułowanym "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości". Powszechnie przyjmuje się, iż instytucja przewidziana w art. 98 ust. 1 ustawy ma charakter wywłaszczeniowy. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r. I SA/Wa 2128/04 Lex Nr 198961) W wyniku wydzielenia działki gruntu pod drogę, następuje bowiem pozbawienie dotychczasowego właściciela własności nieruchomości stanowiącej tę działkę. Z art. 112 ustawy wynika, iż wywłaszczenie nieruchomości nastąpić może wyłącznie na cel publiczny, a do celów publicznych zaliczono w art. 6 pkt 1 ustawy m. in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. Zasada ta dotyczyła także wywłaszczenia działki drogowej przewidzianego w art. 98 ust. 1 ustawy. Celem tego przepisu było zapewnienie szybkiego pozyskiwania przez gminę działek przeznaczonych pod drogi publiczne bez potrzeby wszczynania postępowania wywłaszczeniowego. Z drugiej strony przepis ten dawał także właścicielowi gruntu gwarancję szybkiego przejęcia przez gminę nieruchomości, która miała być użytkowana na cele publiczne. Celem normy art. 98 ust. 1 ustawy nie było natomiast zobowiązanie gminy do przejęcia na własność każdej działki o charakterze komunikacyjnym. Podkreślić należy, iż przejście nieruchomości na własność gminy następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela. Brak jest racjonalnych podstaw do uznania, iż gmina winna nabywać nieruchomości, które nie służą celom publicznym i wydatkować środki publiczne na nabycie dróg nie mających charakteru dróg gminnych. Wydzielenie działki drogowej zapewniającej komunikację z nowopowstałymi działkami pozostaje w interesie właściciela nieruchomości dokonującego podziału i przyszłych właścicieli poszczególnych działek, zwiększa ono atrakcyjność i cenę działek. Może być ono także warunkiem dokonania podziału – zapewnienia dostępu do drogi publicznej (przez sprzedaż wydzielonej działki ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną, co wyraźnie przewidziano w obecnie obowiązującym art. 99 ustawy). Brak jest natomiast, zdaniem Sądu, podstaw do obciążania społeczności gminnej kosztami realizacji takiego indywidualnego interesu. Na marginesie wskazać należy, iż wielokrotnie w interesie właściciela nieruchomości leżeć mogło także posiadanie drogi o charakterze wewnętrznym i niezasadne byłoby pozbawianie go takiej możliwości, przez wprowadzenie w art. 98 ust. 1 ustawy regulacji przenoszącej własność każdej działki drogowej, w tym stanowiącej drogę wewnętrzną, na gminę. Norma art. 98 ust. 1 ustawy nie stanowi podstawy nadania działce, nie przewidzianej pod drogę gminną, charakteru drogi gminnej. Wykluczyć bowiem należy by nadanie drodze charakteru drogi gminnej mogło nastąpić w decyzji o podziale nieruchomości, którego projekt sporządza właściciel nieruchomości zgodnie ze swoją wolą (ograniczoną ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego). Z art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 2, obowiązującej w dacie uprawomocnienia się decyzji o podziale, ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 ze zm.), wynikało, iż ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w planie tym określa się m. in. tereny przeznaczone pod drogi publiczne. Z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych wynikało natomiast, iż zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwej rady powiatu, a przebieg dróg gminnych ustala rada gminy. Systemowa i celowościowa wykładnia art. 98 ust. 1 ustawy prowadzi zatem do wniosku, iż na własność gminy przechodziły z mocy prawa jednie takie działki drogowe wydzielone w decyzji o podziale nieruchomości, które przeznaczone były pod drogi o charakterze publicznym. Podkreślić należy, iż takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie art. 10 ust. 5 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j.Dz. U. z 1991 r. Nr 39 poz. 127 ze zm.) stanowiącego, iż grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. W orzecznictwie przyjęto wówczas, że wydzielenie gruntu - w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i jego przejście na własność gminy może nastąpić, jeśli zostaną spełnione następujące przesłanki: właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczną i jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego W wyrokach z dnia 26 maja 1998 r., sygn. I SA 2110/97 (Lex nr 44514) i 29 marca 1995 r. sygn. III ARN 7/95 (nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż działka gruntu wydzielona na podstawie powołanego wyżej przepisu przechodzi z mocy prawa na własność gminy, jeżeli przeznaczona została na urządzenie drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w planie miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W świetle obecnego brzmienia art. 98 ust.1 ustawy nie budzi wątpliwości, iż na własność gminy przechodzą jedynie drogi o charakterze gminnym. Uwzględniając wyżej wskazane argumenty, brak jest jakichkolwiek aksjologicznych podstaw do przyjęcia, iż w poprzednim brzmieniu tego przepisu celem ustawodawcy było odmienne, od aktualnego oraz wnikającego z ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, uregulowanie tej kwestii. Zdaniem Sądu, pominięcie w treści przepisu zapisu o publicznym charakterze dróg przechodzących na własność gminy było wynikiem nieścisłości językowej ustawodawcy a nie przejawem woli wprowadzenia odmiennego uregulowania w tym zakresie. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r., II CK 312/05 (OSNC 2006/9/156), w którym stwierdził, że działka gruntu wydzielona pod drogę na podstawie art. 98 ust. 1 zdanie 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pierwotnym brzmieniu przechodzi z mocy prawa na własność gminy, jeżeli przeznaczona została na urządzenie drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, "że takie rozumienie użytego w pierwotnej wersji powołanego przepisu wyrażenia "droga" daje się uzasadnić w kontekście art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, według którego w planie miejscowym ustala się, poza liniami rozgraniczającymi ulice i terenami niezbędnymi do wydzielania ścieżek rowerowych, place oraz drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi. Oznacza to zarazem, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dojdzie do wydzielenia innych dróg, np. wewnętrznych, przejście ich na własność jednostek samorządowych albo Skarbu Państwa może nastąpić na podstawie czynności cywilnoprawnej". W niniejszej sprawie droga dojazdowa powstała na skutek podziału działki gruntu nr 114/15 nie była drogą publiczną, albowiem nie należała do żadnej z kategorii dróg publicznych. Nadto, z decyzji z dnia 19 kwietnia 1999 r., nr [...], o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że zgodnie z miejscowym planem ogólnego zagospodarowania terenu działka nr 114/5 przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe (k. 13 akt administracyjnych). W planie nie przewidziano na wskazanym terenie linii rozgraniczających drogi publicznej. Skoro zgodnie z zapisami w planie miejscowym w wyniku podziału nie mogło dojść do wydzielenia drogi dojazdowej jako drogi publicznej a jedynie jako drogi o charakterze wewnętrznym, nie mogło nastąpić przejście jej własności na rzecz Gminy P. z mocy prawa. Wobec tego stwierdzić należy, iż działka nr 114/15 wydzielona pod drogę wewnętrzną urządzoną jako dojazdowa do nowoprojektowanych działek nie mogła być objęta skutkami z art. 98 ust. 1, a następnie skutkami z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest zatem podstaw prawnych do ustalenia żądanego przez skarżących odszkodowania. Stanowisko organu II instancji jest zatem prawidłowe. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając te decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy następuje jeżeli zachodzą przewidziane przepisami przesłanki umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie podlega umorzeniu jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje jeżeli brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie ma podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie brak było podstaw do zasądzenia na rzecz skarżących odszkodowania. Organ odwoławczy prawidłowo zatem uchylił wadliwą decyzję organu I instancji, wskazując na niezasadność tego żądania. Aczkolwiek zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie organu winno w istocie sprowadzać się do oddalenia wniosku, wadliwość ta nie ma wpływu na merytoryczne załatwienie sprawy, w której organ negatywnie oceniając wniosek, nie uwzględnił roszczenia strony. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI